https://virgool.ir/feed/@m_10648592دانش‌آموخته ارشد علوم شناختیِ دانشگاه تهرانfa2026-11-12 21:24:28https://files.virgool.ir/upload/users/569130/avatar/KwLp0y.jpeghttps://virgool.ir/@m_10648592https://virgool.ir/@m_10648592/آبلوموف-gy8tv95yxb3xقهرمانانی که تاکنون وصفِ‌شان را در داستان‌ها خوانده و یا بر پرده‌ی سینما به تماشای آن‌ها نشسته‌ایم حداقل تا آنجا که من به خاطر دارم، "فعّال"، "صاحب اراده" و سرشار از زندگی بوده‌اند. چنین روایاتی به نوعی ارضاءِ میلِ همیشگیِ انسان به جنگیدن و تصاحب اند. اما قهرمانِی که هیچ طلبِ مشخصی از زندگی ندارد، در اندیشه‌ی جبران گذشته در تلاطم نیست و نمی‌توان شوقِ تملک چیزی را در چشمانِ او خواند، آیا می‌تواند ما را به دنیای خود دعوت کند؟ دست در دستِ خیالِ ما پیش رود و دستِ آخر چیزی به دنیای روانشناختیِ ما بیفزاید؟پاسخ مثبت است.گنچاروف، خالقِ آبلوموف، برای مغزْپخت کردنِ شخصیتِ مخلوق‌اش بدون شک به حجمی در حدودِ نهصد صفحه نیاز داشته است. طوری که خواننده طیّ(حدوداً) سی‌صد صفحه‌ی نخستِ داستان، چه در سرعتِ خوانش و چه در برقراریِ ارتباط با داستان، همچون آبلوموف "لمیده" برجای می‌ماند. زمان و مکانی که در این سی‌صد صفحه به تصویر کشیده می‌شود چنان محدود است و مکالمات چنان تکراری‌ست که حسِّ نوجویی را در مخاطب عقیم می‌سازد. اما عمقِ بیهودگیِ را مگر می‌شود تنها در بیست، سی یا صد صفحه نشان داد؟! اگرچه، گنچاروف در یک سومِ پایانیِ کتاب چه به لحاظ سیرِ کلّیِ داستان و چه از حیثِ معرفتی خواننده را دستِ پر با دنیایی جدید وا می‌نهد. او چه روانکاوانه، جامعه‌شناسانه و فیلسوفانه مخلوقِ خود را ساخته و پرداخته است."آبلوموف‌بودگی" یا "آبلومویسم" در حقیقت فرار از «رنج» یا همان زندگی است. گویی شوپنهاور زمزمه‌کنان، در گوشِ او پرهیز از رنج را توصیه کرده است آن هم با فدا کردنِ لذّتِ ممکن‌. منتها نمی‌دانم این فرار ناشی از فقدانِ معناست! یا نوعی تخریب‌گریِ منفعلانه است؟ یا اینکه صرفاً مسئله‌ای است «تربیتی»؟ حتی شاید بهتر باشد با دق البابی بر مکتب فروید و سبک و سیاق تحلیل‌گریِ او، انفعالِ آبلوموف را ناشی از فقدانِ «مازوخیسمِ بهنجار» بدانیم؛ نوعی از مازوخیسم که در واقع هر انسان هدفمند و کمال‌گرایی به واسطه‌ی آن توأمان لذت و رنج را در «هدفمندی» تجربه می کند: ⟨⟨ رنجِ تلاش، لذت رسیدن و رنجِ ترسِ از دست دادن!⟩⟩.مواجهه‌‌ی آبلوموف با مسئله‌ی «عشق» درست شبیه به نوعِ برخوردِ او با « کار کردن» است: «ناز پرورده تنعم نبرد راه به دوست/عاشقی شیوه‌ی رندانِ بلاکش باشد».خلاصه آنکه آبلوموف یارِ غاری چون شتولتس دارد که در مقام مقایسه چیزی شبیه به سانکوپانزا برای پهلوان افسرده سیمای مانش یا همان دن‌کیشوت است. هر دو در تلاش‌ اند قهرمانان داستان خود را از ورطه‌ی نابودی بیرون بکشند. اکنون احساس می کنم همه‌ی ما برای آبلوموف درونِ‌مان به یک شتولتسِ درونی نیازمندیم(همان‌گونه که پیش از این با دور شدن از واقعیت با تلاشِ سانکوپانزا به دنیای واقعی باز می‌گشتیم). فاطمه جواهری فاطمه جواهریفاطمه جواهریSun, 18 Apr 2021 12:57:51 +0430https://virgool.ir/@m_10648592/به-یک-ماله-کِشِ-ساده-نیازمندیم-w74keqqrruhk-ما می‌توانیم دروغ بگوییم بدون آن که حتی «دروغ» گفته باشیم. در حقیقت می توانیم ماله بکشیم و بدونِ خیس شدن همان‌جا که هستیم بمانیم. می پرسید چطور؟ با آمار. ابزاری که غرابتِ عجیبش با شهروند معمولی و حتی کم‌لطفی دانشجویان نسبت به آن، عرصه را برای "دروغگوییِ اخلاق مدار" باز گذاشته است. ‌البته این کتاب، برای زیر سوال بردن رسانه و سه قوه‌ی حاکم بر جامعه‌ی اکنونِ ما نیاز نیست. چرا که امروزه سره و ناسره تعمدا چنان با یکدیگر درهم آمیخته شده اند که ایرانی جماعت طبق عادت معهودِ خود تن به تئوری توطئه میدهد و همه چیز را کذب می داند. البته آن ها ‌که می‌بلعند و وصل‌اند نیز همه چیز را نشنیده می‌پذیرند. در واقع عده‌ای رسانه‌‌ای بیرون از مرزهای ایران را راست‌گویی «مطلق» و مابقی را اَخ و پیف میدانند. جماعتی هم "مِیلی"گراییِ رسانه‌ی ملی را هیچ نمی بینند. اما شهروندِ هوشمند همه چیز را تاکید می کنم «همه چیز» را از "هر رسانه‌ای" به دیده‌ی دقت می‌نگرد. ⟨⟨مخصوصاً زمانی که پای اعداد و ارقام در میان باشد. ⟩⟩زمانی که نامزدهای انتخاباتی با استفاده از اعداد و نمودارها ، تن و بدن دولت اکنون را به لرزه می‌اندازند در واقع از خوانشِ متفاوت داده‌های پیشین استفاده می کنند. دولت‌ها برای بقای خود از قیاس‌هایی استفاده می کنند که در حقیقت مهندسی شده اند. به عنوان مثال به جای آمارهای تفکیک شده از آمارهای کلی استفاده می کنند و یا دست به مقایسه‌ی «اعداد خامی» میزنند که در حقیقت بی‌معنی است حال آنکه باید «نسبت ها» را بررسی کنند. یا اینکه با ایجاد تغییری عامدانه در «تعریفِ» مفهومی یا عملیاتیِ یک متغیر، قهراً در اعداد و نمودارهای مرتبط با آن متغیر هم تحولِ قابل توجهی ایجاد می کنند. می توان با تغییرِ تعریف بیکاری، بدون آنکه شغلی ایجاد کنیم نرخ بیکاری را کمتر نشان دهیم. تنها با استفاده از ویژگیِ ذاتیِ زبان، یعنی فازی بودنِ آن می توانیم در همه چیز «بهترین» باشیم:)‌این بهترین بودن خود یک مفهوم آماری است. مگرنه؟ ؛)خلاصه‌ی کلام آنکه کتاب در تلاش است برای «افکار عمومی» شاقولی باشد و ما را با مفاهیمی آشنا کند که هر شهروندی باید بداند. و از حق نیز نگذریم به عدسیِ عینکِ من آپشن «آمار» را نیز افزوده است.فاطمه جواهریفاطمه جواهریفاطمه جواهریSun, 21 Feb 2021 19:53:01 +0330https://virgool.ir/@m_10648592/خوابِ-زمستانه-ی-عصبِ-هایپوگلوس-vfnlg5p5azwf‌اگر نقاب هایمان را با یکدیگر معاوضه کنیم، آیا آنچه در «درون» شما می‌گذرد بر « موقعیت» فائق خواهد آمد؟ آیا اگر قدرت در دستان شما باشد، اگر صاحب اختیار باشید به گونه‌ای متفاوت با « دیگری» رفتار خواهید کرد؟‌سال هزار و نهصد و هفتاد و یک است. دکتر فیلیپ زیمباردو، استاد و محقق پرآوازه‌ی دپارتمانِ روانشناسی دانشگاه استنفورد، رهبر ارکستری‌ست که نوازندگان آن قرار است قطعه‌ای در این باب بنوازند. نُت‌های این سمفونی قرار است پرده از حقیقتی بردارند که کمتر شخصی حاضر به پذیرش آن است؛ این حقیقت که « آب نیست وگرنه شناگر ماهری "هستم"». آن‌هم نه هر آبی، دریای سیاه از رذایل اخلاقی، رذایلی که آدمی را تا مجاورتِ پرتگاهِ تمدن سوق داده و در سراشیبیِ تَوَحُش رها می‌کند. ‌گمان می‌کنید یک زندانِ«شبیه سازی شده» می‌تواند همان دریایی باشد که⟨⟨ منِ اخلاقی و متمدنِ باد کرده‌مان⟩⟩ را به بوته‌ی آزمایش نهد؟‌پیش از ورود می‌بایست مایو هایمان را به تن کنیم. منظور همان یونیفرمی‌ست که من، شما و دیگری را از خودمان ربوده و دو دستی تقدیم به « نهاد»، «سازمان» و «حاکمیتی» می کند که قدرت و اختیار در دستان آنست. در واقع زین پس «هویت» فردی نخواهد بود و آنچه اهمیت دارد بقای « کل» است. علی‌رغم آنکه مصاحبه‌های تشخیصی و پرسشنامه‌ها، "بهنجار" و «طبیعی» بودنِ من و شما را فریاد می‌زنند، زمانی که در قالبِ ارزش‌های غالب در یک سیستم گنجانده شویم تقریبا هر هتکِ حرمتی از ما برمی‌آید. خویِ درنده‌ی انسان با سلطه‌ی «نهاد» و«گروه» است که خوش رقصی می‌کند. در حقیقت «قدرت» آنچنان رباینده‌ست که مماس شدگیِ اندک آن با شخصیت «زیمباردو» آزمایش را به صحنه‌ی تئاتری مبدل می‌سازد که دستیاران او دیگر نمی‌توانند در مواجه با بحران‌های پیش آمده بر قضاوت او تکیه کنند. ‌خلاصه‌ی کلام آنکه «زیر زمین جردن هال» تنها نمونه است برای آنکه بفهمیم کفش های دیگری اگر به پای ما بروند، تاول های نشسته بر اخلاقمان بی‌شک عصب هایپوگلوس را به خواب زمستانه خواهند برد، همان عصبی که کش و قوسِ زبانِ قضاوت‌گر را در کامِ منیت ممکن می کند.فاطمه جواهریفاطمه جواهریفاطمه جواهریMon, 01 Feb 2021 22:57:38 +0330https://virgool.ir/@m_10648592/در-دنیای-کلان-داده-هر-کنش-و-واکنش-ما-یک-داده-است-omgp4dg8uphh‌☜︎︎‌‌پیشتر ها افرادی چون کوپرنیک، داروین و فروید با ارائه‌ی نظریاتی جدید موجب دگرگون شدن دیدِ ما به جهان و خودمان شدند. برای ما شهروندان معمولی که نهایتِ درگیریِ مان با علم، همین نشخوارِ یافته های پیشینیان یا دانشمندان «اجنبی» است شاید انقلاب علمی محلی از اِعراب نداشته باشد. در واقع دید ما شهروندان عادی به انقلاب علمی دیدی است «کارکردی». به عبارت دیگر زمانی که از گوشی های فَکَستَنیِ قدیمی به گوشی های هوشمند رسیدیم این تغییر را انقلابی تر از چیزی می دانیم که قرار است در مورد آن صحبت کنم. انقلابی که موضوع همین کتاب است، بله «انقلابِ کلان داده ها».︎︎‌‌‌جمعیت دانشگاهیِ اکنون جسته و گریخته لفظ کلان داده را شنیده اند اما احتمالا در رابطه با قدرتِ این ابزار نوظهور آن طور که باید آگاهی ندارند. کتابِ« همه دروغ می گویند» حکمِ ظرف آب سردی را دارد که در میان سرمای استخوان سوز شب های زمستان بر سرتان ریخته می شود. مؤلف در این کتاب به ما نشان می دهد جست و گریز های ما در موتور جُست و‌جوی گوگل، پُست های فیسبوک، اینستاگرام و...چه به لحاظ تصویری که استفاده کرده ایم و چه به لحاظ کلماتی که به کار برده ایم همگی داده های با اهمیتی هستند.‌ آنقدر مهم که دربِ جدیدی بر نحوه ی تحلیلِ رفتارِ انسان ها به مثابه یک کل گشوده اند. حتی با کلان داده ها می توان نظریاتِ فروید در باب رؤیاها و لغزش های زبانی را هم به بوته‌ی آزمایش نهاد. کلان داده ها دست شما را برای مدل سازی رفتار جوامع، رشد اقتصادی و غیره و ذلک چنان باز می گذارند که رؤیای پیش بینی و کنترل با ضریب اطمینان بالا را برای حکومت ها، سرمایه داران و "شهروندانِ خیلی خیلی غیر معمولی "ممکن می کنند. در واقع با آگاهی از مطالب این کتاب احساس من این است: با این که با گوگل تقریبا از هر چیزی می توانم سخن بگویم ، حتی چیزهایی که در خواب هم نمی توان به صمیمی ترین دوستان گفت، با این که می توان در فضای مجازی پرده دری ها کرد و شاهد پرده دری ها بود، با این که اکنون عرصه‌ی لیبرالیسم و فرد گرایی است، ما همچنان برده ایم. برده‌ هایی که هر "کنش" و "واکنش" آنها یک «داده» است که روزی مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد ، مدلی محاسباتی از اجتماعِ این داده ها بیرون کشیده می شود و در نهایت پیش بینی و کنترل جریانات سیاسی- اقتصادی را ممکن می کند.‌هرچند کلان داده ها همانطور که در کتاب بحث می شود موارد کاربرد کاملا مفیدی هم دارند. کاربرد در پزشکی و... ‌مطالعه ی این کتاب برای تبدیل شهروند معمولی به «شهروند معمولیِ آگاه» بسیار توصیه می شود.‌فاطمه جواهریفاطمه جواهریفاطمه جواهریThu, 21 Jan 2021 12:30:13 +0330