https://virgool.ir/feed/@lib.shabanکارشناس ارشد مدیریت اطلاعاتfa2026-11-12 08:06:47https://files.virgool.ir/upload/users/91003/avatar/nP1GBi.pnghttps://virgool.ir/@lib.shabanhttps://virgool.ir/@lib.shaban/با-مطالعه-و-اندیشه-از-شر-خرافات-رها-می-شوید-آیا-قضیه-به-این-سادگی-است-pmxpf2jfwop5تنها راه رهایی از استبداد و رسیدن به آزادی و دموکراسی، اندیشیدن است.تنها راه نجات از خرافات، مطالعه و تفکر است.نظیر چنین جملاتی را همیشه می شنویم و می خوانیم. اما آیا قضیه به این سادگی است؟ آیا همه افراد با مطالعه و اندیشه بیشتر تمام چیزهایی که در نگاه اول خرافه دیده می شود را کنار می گذارند؟ آیا با مطالعه بیشتر همه افراد خود را از استبداد و حکومت های دیکتاتوری (طبق تعریف معمول آن) رها می سازند و به انسان های آزاده و عدالت خواه به معنایی که الان رایج است تبدیل می شوند؟با مشاهده آرای افراد برجسته در حوزه فلسفه و اندیشه که با معیارهای رایج دموکراسی و آزادی مغایرت کامل دارند (مثل نظر منفی خیلی از نخبگان فلسفه نسبت به زنان و یا طرفداری آنها از سیستم طبقاتی در جامعه و ...) و مشاهده افراد نخبه ای که یا خود دیکتاتور شده اند یا صادقانه در خدمت حکومت های دیکتاتوری یا ترویج خرافات هستند، متوجه می شویم که بحث به این سادگی ها که در وهله اول فکر می کنیم نیست.معمولا وقتی جوانان با نظریات مختلف دینی، سیاسی و فلسفی مثلا بحث دموکراسی و آزادی بیان، سوسیالیسم و کمونیسم و یا جریانات مختلف فکری و دینی روبرو می شوند، بسته به اینکه ابتدا تحث تاثیر کدام نظریه قرار گرفته باشند، خیلی سریع شیفته یکی از آنها شده و با مطالعات سطحی که در مورد آن نظریه انجام داده اند فورا حکم به برتری آن و کنار گذاشتن تمامی آرای مخالف در همه شرایط و در همه جوامع را می دهند.اما کسانی که از این مرحله سطحی پا را فراتر گذاشته و به صورت عمیق درباره موضوعات تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، علمی وسیاسی مطالعه می کنند و نظریات مختلف موجود در هر حوزه را مورد بررسی و تفکر قرار می دهند، کم کم به این نتیجه می رسند که هیچ نظریه مطلق و کاملی چه در سیاست و چه در علم و چه در مسائل دینی وجود ندارد و اساسا هم هرگز نمی توان به یک نظر جامع و بی نقص که قابل انطباق بر همه شرایط باشد رسید. این افراد متوجه می شوند که همه نظریات حوزه علمی، اجتماعی، فلسفی و دینی، حتی آنهایی که در نگاه اول خیلی منطقی و درست به نظر می رسند، در ذات خود تضاد دارند به طوری که می توان برای هر نظریه ای مثال نقض آورد و فهرستی از اشکالات آن که کمتر از اشکالات نظریات دیگر نیست را فهرست کرد. مثلا سیستم رای گیری مبتنی بر رای اکثریت در نگاه اول سیستمی ایده ال و بی نقص به نظر می رسد اما با کمی دقت می توانیم معایب آن را هم مشاهده کنیم. به عنوان نمونه این سیستم می تواند چنین مورد نقد قرار گیرد: آیا الزاما استناد به رای اکثریت در انتخابات به معنای انتخاب بهترین شخص است؟ ممکن است اکثریت فردی را انتخاب کنند که باعث بدبختی کشور شود. آیا تک به تک افراد قادر هستند که کاندیداها را از جهات مختلف بررسی و بهترین گزینه را انتخاب کنند؟دلیل و انگیزه افراد برای رای دادن به کاندیدایی خاص آیا از روی تحقیق و ارزیابی است یا صرفا به خاطر داشتن منافع مشترک با آن شخص؟ آیا عملا نمی بینیم که در سیستم انتخاباتی مبتنی بر رای اکثریت، کاندیداهایی موفق تر هستند که بتوانند با خرج بیشتر و تبلیغات بیشتر و حتی متوسل شدن به دروغ و تزویر و تخریب طرف مقابل آرای مردم را جمع کنند؟همچنین این افراد متوجه کارکردهای مختلف و ابعاد مسائل دینی، فلسفی و اجتماعی می شوند. مثلا در زمینه مذهبی متوجه می شوند که حکم به کنار گذاشتن مطلق دین تنها به خاطر اینکه مثلا از بعد علمی دارای تناقضاتی است واقع بینانه نیست. دین کارکردهایی اجتماعی دارد که بخشی از زندگی مردم را تشکیل می دهد و قابل حذف کامل نیست. مثلا در هر کشوری بر اساس مذهب و باور مردم آن (که به لحاظ علمی هم همگی جزو خرافات هستند) مراسمات مختلفی به هنگام مرگ و تدفین افراد انجام می شود. پر واضح است که با استناد به غیر علمی بودن این مراسمات نمی توان مردم را به کنار گذاشتن آن دعوت کرد و اساسا کنار گذاشتن آن هم صحیح نیست؛ زیرا زندگی انسان ها مجموعه ای از این مراسمات دینی به همراه سایر نمودهای تمدن از علم گرفته تا روابط اجتماعی است که با کنار گذاشتن هریک از آنها زندگی انسان هم بی معنی خواهد شد.نتیجه اینکه افرادی که مطالعات خود را توسعه می دهند، با نظر به مواردی که اشاره شد، برخلاف آنچه که خیلی ها تصور می کنند لزوما تبدیل به افرادی آزادی خواه و دموکرات به معنایی که رایج است نمی شوند. عده ای از این افراد نظریات دیگر را برای شرایط جامعه ای که در آن زندگی می کنند مناسب تشخیص می دهند؛ نظریاتی که در نگاه اول ممکن است خرافی یا دیکتاتوری به نظر آید. برخی دیگر هم وقتی متوجه می شوند دسترسی به حقیقت مطلق امکان پذیر نیست و همه نظریات و سیستم های سیاسی و اجتماعی و غیره دارای نقاطی منفی هستند که کمتر از نقاط منفی نظریه های دیگر نیست، ترجیح می دهند به جای مقابله با شرایط موجود جهت تغییر آن به یک سیستم دیگر و تحمل سختی های ناشی از آن، خود را با شرایط فعلی و سیستم سیاسی و اجتماعی موجود در جامعه وفق دهند؛ حتی اگر این شرایط موجود کاملا مغایر با معیارهایی باشد که از طرف مجامع مختلف تبلیغ می شود.مهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیSat, 09 May 2020 16:48:55 +0430https://virgool.ir/@lib.shaban/اهمیت-علم-باز-و-نقشه-علمی-کرونا-b71xfwfmvx3y31 دسامبر 2019 اولین مورد ابتلا به ویروس کرونای جدید (کوید19)  توسط سازمان بهداشت جهانی تایید و 10 روز بعد، توالی ژنوم این ویروس کشف شد. دو ماه بعد  در 11 مارس 2020 این بیماری به عنوان یک بیماری همه گیر جهانی اعلام گردید. [1]بر اساس آخرین آمار این ویروس در 210 کشور، دو میلیون نفر را مبتلا کرده که از این تعداد نیز متاسفانه حدود 127 هزار نفر فوت کرده اند. [2]اکنون ما در سایه پژوهش ­های علمی اطلاعات زیادی درباره این ویروس داریم. پیدا شدن توالی ژنوم ویروس تنها بعد از 10 روز از گزارش اولین مورد ابتلا، آشکار شدن ارتباط آن با ویروس سارس و شناسایی روش­ های تشخیص و درمان همگی متکی بر فعالیت­ ها و انتشارات علمی است. ما همچنین می­ دانیم که تلاش­ ها و مطالعات فراوانی برای پیدا کردن واکسن این بیماری در حال انجام است. شیوع این بیماری بسیار سریع است و پژوهش­ های علمی در ارتباط با آن نیز خیلی سریع پیشرفت می­ کند؛ به طوری که تاکنون هزاران مقاله در این رابطه منتشر شده است.اما چگونه ما می توانیم به سرعت به همه این اطلاعات و انتشارات دسترسی پیدا کنیم؟مهمترین نقش را در این زمینه "علم باز" ایفا می­ کند.  علم باز شرایطی را فراهم می­کند که در آن همه می ­توانند به مطالعات و داده ­های حاصل از آن آزادانه و بدون محدودیت دسترسی پیدا کنند. تا کنون مقاومت برخی از پژوهشگران مانع اصلی "علم باز" بود اما شیوع ویروس کرونا و تلاش­ های جهانی برای کنترل و درمان آن، ضرورت و اهمیت اشتراک گذاری آزاد اطلاعات را بیش از پیش به نمایش گذاشت. دسترسی به همه مطالعات امکان پیشرفت سریع دانش و همچنین بررسی و ارزیابی کلیه مطالعات انجام شده در کنار یکدیگر را فراهم می­ آورد. قطعا اگر دسترسی آزاد نبود و پژوهشگران نمی توانستند به داده های حاصل از پژوهش های پیشین دسترسی داشته باشند، فهم ما از ویروس کرونا و نحوه عملکرد آن نیز پیشرفت نمی کرد.دنبال کردن آخرین پژوهش­ های انجام شده در رابطه با کرونا برای کسانی که در موقعیت تصمیم گیری قرار دارند، متخصصان و پزشکان درگیر در فرآیند تشخیص و درمان ضروری است. با این وجود، با خبر شدن از پیشینه پژوهش در محیطی که خیلی سریع بر حجم مقالات منتشر شده افزوده می­ شود کاری دشوار است. در این بین ترسیم نقشه علمی در حوزه ویروس کرونا با استفاده از اطلاعات کتابشناختی، کلمات کلیدی، استنادات می­ تواند بسیار مثمر ثمر باشد.شکل زیر نقشه ای است که با استفاده از کلمات کلیدی انتشارات در موضوع ویروس کرونا ترسیم شده است. در واقع این یک تصویر بزرگ از پیشینه پژوهش ­های انجام شده است.نقشه علمی انتشارات در موضوع کرونا [3] این نقشه هم تمرکز مطالعات بر موضوعات خاص و هم ارتباطات بین آنها را نشان می ­دهد. می­ توان مطالعات را براساس موضوعاتشان به پنج زیر گروه یا خوشه تقسیم کرد:خوشه آبی، که شامل نخستین مطالعات انجام شده در مرحله شناسایی اولیه ویروس است. بخش اعظم مطالعات در این خوشه در اواخر سال 2019، زمانی که این بیماری برای اولین بار ظاهر شد، انجام شده است. منبع ویروس، جهش آن، ساختار ژنتیکی، نحوه ورود و تعامل با بدن انسان و مکانیسم عمل ویروس به وسیله مطالعات موجود در این خوشه نشان داده شده است. علاوه بر این، ارتباط این ویروس با ویروس سارس و مرس نیز در این خوشه مورد مطالعه قرار گرفته است. مطالعات در این خوشه در موضوع ساخت واکسن و دارو ادامه دارد.خوشه­ های قرمز، زرد و سبز از سال 2020 شکل گرفته است. خوشه سبز که با نزدیکی به خوشه آبی توجه را به خود جلب می­ کند، شامل مطالعات مربوط به بهداشت عمومی است. این مطالعات بیشتر به کشورها، شیوع سریع این بیماری، اقدامات لازم برای جلوگیری از انتشار ویروس از قبیل قرنطینه شهرها، محدودیت سفر، شستشوی دست، حفظ فاصله در اماکن عمومی و وسایل حفاظت شخصی برای کنترل همه گیری پرداخته است.مطالعات در خوشه قرمز، که با خوشه آبی در تماس نزدیک است و می­ توانیم از آن به عنوان دومین خوشه موثر در شبکه یاد کنیم ، بیشتر مربوط به ویژگی های بیماری است. علایم بالینی مانند سرفه و تب، تشخیص زودرس ، تشخیص و سیر بیماری، مطالعات مربوط به تاثیر عوامل و بیماری­ های زمینه ای مانند جنسیت،  سن، دیابت، فشار خون بالا و مطالعات در زمینه پیشرفت و مدت زمان بیماری در این خوشه گنجانده شده است. همچنین مطالعاتی در مورد زنان باردار و نوزادان نیز انجام شده است.خوشه بنفش که ارتباط بین خوشه قرمز و خوشه آبی را فراهم می­ کند خوشه ای کوچک اما با اهمیت است که مطالعات در حوزه سلولی را در بر می­ گیرد.و نهایت خوشه زرد، که در نزدیکی خوشه قرمز قرار دارد، مطالعات مربوط به  اقدامات لازم برای حمایت از کادر پزشکی و کارکنان بهداشتی و مشکلات روان ناشی از این بیماری از جمله استرس و افسردگی بر روی آنها را شامل می­ شود.نتیجه اینکه، خوشه آبی به دلیل در برگرفتن مطالعات اولیه زیر بنای سایر خوشه­ ها و انتشارات بوده و از این نظر حائز اهمیت است؛  اما آنچه که اهمیت  این خوشه را دو چندان می­ کند دسترسی آزاد به آن است. مطمئنا حتی تصور نبود دسترسی آزاد پژوهشگران به این داده­ ها در جهت استفاده از آن برای مطالعات بعدی، استرس و ترس فعلی ما را چندین برابر خواهد کرد. حال در چنین شرایطی که دسترسی آزاد به تمام پژوهش ­ها امکان پذیر است، انتظار می­ رود هر حرفی که در مورد این بیماری بر زبان می­ آید و هر اقدامی که برای کنترل و درمان آن انجام می­ گیرد مبتنی بر یافته­ های علمی باشد.منابع[1] https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen[2] https://www.worldometers.info/coronavirus/[3] https://sarkac.org/wp-content/uploads/2020/03/sekil-2.jpgمهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیWed, 15 Apr 2020 14:49:37 +0430https://virgool.ir/@lib.shaban/آمار-مرگ-و-میر-در-جهان-در-هر-روز-قبل-از-کرونا-y7aqbi4jj5i1مرگ تا به امروز واقعیتی بوده که هیچ راه حلی برای فرار از ان وجود نداشته است. در رویارویی با این واقعیت اکثر افراد ترجیح می دهند که خودشان را نسبت به آن بی تفاوت نشان داده و در مورد آن فکر نکنند؛ اما با شیوع بیماری کرونا شاهد آن هستیم که هرکس آخرین اخبار مربوط به آمار مرگ و میر ناشی از آن را از نزدیک تعقیب می کند و این باعث استرس فروان در افراد شده است. برای کاهش این استرس تنها کافی است به آمار مرگ و میر در جهان قبل از شیوع کرونا نگاهی بیندازیم تا متوجه شویم که مرگ یک فرآیند طبیعی است که یک روز با کرونا، یک روز با ایدز و یک روز بر اثر کهنسالی و یا سایر بیماری ها و حوادث اتفاق می افتد و تا به امروز راه فراری از آن برای بشر وجود نداشته است:?متوسط آمار مرگ و میر در جهان و سه کشور چین، ایتالیا، ایران در سال 2017 بر اساس پایگاه داده بانک جهانی:تعداد مرگ و میر در جهان در هر روز: 168,767 نفرتعداد مرگ و میر در چین در هر روز: 27,616 نفرتعداد مرگ و میر در ایتالیا در هر روز: 1,808 نفرتعداد مرگ و میر در ایران در هر روز: 1,095 نفرمنبع:پایگاه داده بانک جهانیhttps://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CDRT.INمهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیMon, 30 Mar 2020 13:45:15 +0430https://virgool.ir/@lib.shaban/ارزش-گذاری-یکسان-نظریات-مختلف-خیانت-به-اندیشه-ورزی-و-پژوهش-است-o8sxdb8wskilپدیده نسبی‌گرایی و اینکه حقیقت مطلقی وجود ندارد، تبدیل به پارادایم پژوهشی عصر حاضر شده است. بر اساس این پارادایم به جای قبول یک نظر مطلق در مورد یک پدیده، مجموعه ای از نظریات در مورد آن پدیده ارائه می شود که هر کدام می‌تواند در شرایطی خاص درست باشد. مثلا نظریه نسبیت عام و نظریه کوانتوم که هر کدام در شرایطی جهان را توصیف می‌کنند. نسبیت عام رفتار جهان را در ابعاد بزرگ و نظریه کوانتوم آن را در ابعاد کوچک توضیح می‌دهد.چنین رویکردی یعنی رویکرد نسبی‌گرایی به حقیقت، منطبق با دنیایی است که در آن زندگی می‌کنیم و قابل انکار نیست و لکن مشکل اساسی، برداشت‌ نادرست از این پارادایم است؛ برداشتی که در آن تمام نظریاتی که در مورد یک پدیده ارائه می‌شود، همگی به لحاظ ارزش یکسان تلقی شده و به عنوان جنبه‌ای از واقیعت ارائه می‌شود. مثلا به دیدگاه کسانی که زمین را تخت می‌دانند، به اندازه دیدگاه غالب کروی بودن زمین بها داده می شود و یا تفاسیر ارائه شده توسط نظریه پردازان توطئه و شبه علم و یا باورمندان به علوم ماوراء الطبیعه در مورد یک پدیده خاص، با تفاسیری که دانشمندان بعد از سال ها پژوهش و کار در آزمایشگاه در مورد آن پدیده ارائه می‌دهند، هم ارز تلقی می‌شود (به عنوان مثال در یک برنامه تلوزیونی گفته می‌شود که علت زمین لرزه بنا بر نظر برخی ها حرکت لایه‌های زمین است و از نظر برخی دیگر علت، خشم خدایان و یا انجام آزمایش‌های سری توسط دشمنان می باشد). این نگاه، نگاهی خطرناک است که در نهایت می‌تواند منجر به از بین رفتن ارزش پژوهش و اندیشه ورزی در بین انسان‌ها شود.برای پرهیز از وقوع چنین سوء برداشت‌هایی باید نظریات مختلف در مورد یک پدیده بر اساس شاخص‌های خاص ارزش گذاری شده و به هریک به اندازه ارزشی که دارند در متون، مجامع تخصصی، برنامه های تلوزیونی و غیره بها داده شود. برای واضح شدن نحوه ارزش گذاری توجه شما را به مثال ساده‌ای در مورد قضیه "ربط" در بازیابی منابع اطلاعاتی جلب می‌کنم. فرض کنید شما به دنبال یافتن مقاله‌ای در مورد "روش‌های آبیاری قطره‌ای در کشاورزی" هستید . شما بعد از جستجو، 2 مقاله در این زمینه پیدا می‌کنید که در هر دو عبارت " آبیاری قطره‌ای " آمده است؛ مقاله 1، یک نوشته کلی در مورد کشاورزی است که در بخش مربوط به روش‌های آبیاری، آبیاری قطره‌ای را به عنوان یکی از روش‌ها شمرده و توضیح دیگری در مورد آن نداده است، در حالی که مقاله 2، یک مقاله تخصصی در مورد آبیاری قطره‌ای است که به صورت جامع انواع روش‌های آبیاری قطره‌ای را برشمرده و توضیحات کاملی را با استناد به منابع مختلف در مورد هر یک از روش‌ها ارائه داده است. پر واضح است که شما مقاله 2 را به عنوان منبع اطلاعاتی مرتبط شناسایی کرده و از آن برای انجام کار پژوهشی و یا ارائه کلاسی خود انتخاب می‌کنید. موتور جستجوی گوگل نیز در سال های اخیر با استفاده از پیشرفت‌هایی که در عرصه یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی صورت گرفته، از الگوی مشابهی تبعیت می‌کند که در آن مدارک مرتبط با عبارت جستجو بر اساس میزان ربط ارزش گذاری شده و مدارک مرتبط‌تر به ترتیب در رده‌های اول، دوم، سوم ... لیست نتایج بازیابی شده نشان داده می‌شوند. میزان ربط منابع اطلاعاتی هم بر اساس شاخص هایی خاص مثل تعداد دفعات تکرار عبارت مورد جستجو در یک مدرک خاص، محل قرار گیری آن عبارت در مدرک (مثلا در عنوان مطلب یا داخل متن) سنجیده می‌شود.با بهره گیری از راهبردی مشابه، می توانیم همه نظریات ارائه شده در مورد یک پدیده خاص را ارزش گذاری کنیم. چنین رویکردی به ما اجازه خواهد داد که ضمن حفظ دیدگاه‌های مختلف، جلوی سوء برداشت‌ها از پدیده نسبی گرایی را نیز بگیریم و الگویی را ارائه بدهیم که افراد ضمن آشنایی با نظریات مختلف، بتوانند از میزان انطباق هر نظریه با دنیایی که در آن زندگی می‌کنند اطلاع یابند.مهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیFri, 24 Jan 2020 10:15:02 +0330https://virgool.ir/@lib.shaban/مطالعه-فقط-خواندن-کتاب-نیست؛-نگاهی-انتقادی-به-مفهوم-سرانه-مطالعه-mys2uyfpolj7وقتی صحبت از مطالعه و تشویق به خواندن و یا آمار پایین مطالعه در کشور به میان می آید، بدون شک اولین چیزی که اغلب به ذهن هر گوینده و شنونده‌ای خطور می کند، خواندن متون چاپی از قبیل کتاب و مقالات و به ندرت شکل دیجیتالی آنها است. تعریف ­های جهانی از سرانه مطالعه در کشورهای مختلف نیز کم و بیش بر پایه این درک از مطالعه بنا شده است.رایج ترین تعریف از سرانه مطالعه میانگین مدت زمان مطالعه یک نفر در یک شبانه‌روز است که برای به دست آوردن آن ابتدا میزان مطالعه همه افراد یک جامعه را با هم جمع کرده و سپس حاصل را بر تعداد افراد آن جامعه و تعداد روزهای در نظر گرفته شده تقسیم می‌کنند. منظور از مطالعه هم بیشتر خواندن کتاب، نشریات و بعضا صفحات وب و پست الکترونیکی است.با این حال به نظر می‌­رسد اگر بخواهیم تنها از این منظر به مطالعه نگاه کنیم علاوه بر اینکه درک درستی از آمار واقعی مطالعه نخواهیم داشت، بلکه چشم خود را هم بر پیشرفت­‌ها و تغییرات بزرگی که هم در شکل اطلاعات و هم عادات مطالعه و کسب اطلاعات صورت گرفته است خواهیم بست.مطالعه در لغت به معنای نگاه کردن به چیزی برای اطلاع یافتن از آن (فرهنگ فارسی معین)، نگریستن به هر چیز برای واقف شدن به آن و تامل و تفکر و اندیشه (لغت‌نامه دهخدا) است. بر اساس این تعریف می­‌توان مشاهده یک فیلم مستند یا شرکت در یک همایش علمی را نیز مطالعه محسوب کرد؛ با این حال همان طور که ذکر شد، در تعریف­های متداولی که از مطالعه می شود تاکید بیشتر برخواندن کتاب و متون چاپی است.اگرچه تا گذشته نه چندان دور می­‌توانستیم چنین تعریفی از مطالعه ارائه بدهیم، اما پر واضح است که در عصر حاضر دیگر نمی­‌توان مطالعه را تنها به خواندن کتاب چاپی و حتی نسخه دیجیتالی آن محدود کرد. گوش دادن به پادکستی صوتی، یا دیدن یک ویدیوی علمی هم می‌­تواند و باید جزو مطالعه محسوب گردد. امروزه به خصوص نسل جوان بیشتر مایل به یادگیری مفاهیم و مسائل در قالب منابع دیداری و شنیداری هستند تا به شکل چاپی آن؛ و دلیل آن هم واضح است: دریافت اطلاعات از طریق منابع دیداری و شنیداری سریع تر است و نیاز به تلاش کمتری دارد. همچنین این نسل ساعات زیادی از روز را در شبکه­‌های اجتماعی می­‌گذراند و از این طریق اطلاعات بسیار زیادی در قالب متن، عکس و ویدیو دریافت می­‌کند که اندازه آن چندین برابر کل اطلاعاتی است که یک شهروند معمولی 200 سال پیش در طول عمرش و از مجموع کتاب‌هایی که خوانده بود دریافت می­‌کرد. با این وجود هنوز تمایل چندانی برای لحاظ کردن این زمان صرف شده در سرانه مطالعه وجود ندارد و اغلب نگاهی منفی نیز به این قضیه می­شود، تا جایی که عده ای از آن با عناوینی چون فاجعه، از بین رفتن فرهنگ مطالعه و غیره یاد می‌­کنند.اما به نظر اینجانب این تغییر در عادات یک عیب و یا به قول برخی­‌ها فاجعه محسوب نمی­‌شود؛ بلکه تنها نتیجه طبیعی تغییر در فناوری اطلاعات و همچنین تاثیر این فناوری­‌ها بر عادات اجتماعی و فرهنگی هست. همان طور که اختراع صنعت چاپ عادات مطالعه و کسب اطلاعات مردم را تغییر داد، به طوری که مردمی که به کتاب‌­های چاپی دسترسی داشتند دیگر تمایل چندانی به نسخه برداری دستی و استفاده از کتاب­‌های دست نویس نداشتند؛ دنیای دیجیتال نیز تغییر مشابهی ایجاد کرده است. حال در چنین شرایطی سرزنش کردن نسل جدید به خاطر کاهش تمایل آنها به مطالعه کتاب­‌های چاپی به همان اندازه ای بی معناست که بخواهیم مثلا افرادی را که کتاب چاپی مطالعه می­‌کنند را به دلیل عدم رغبت به مطالعه کتاب­‌های دست نویس یا کتاب­‌های نوشته شده بر روی چرم، پارشمن و یا پاییروس سرزنش کنیم.نتیجه اینکه نیاز به بازنگری و تجدید نظر در تعریف مطالعه و سرانه مطالعه به طوری که واقعیت­ های دنیای امروز را هم در برگیرد به شدت احساس می­‌شود. این بازنگری باید همراه با پاسخگویی به سوالاتی مثل کتاب چیست؟ آیا می‌­توان پادکست­‌ها را هم کتاب محسوب کرد؟ آیا دیدن یک فایل تصویری نیز مطالعه محسوب می­‌شود؟ و سوالات دیگری از این قبیل شود.برای مطالعه مطالب بیشتر در مورد کتاب و اطلاعات می توانید از سایت ما نیز بازدید کنید:http://infosci.ir/مهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیSun, 15 Dec 2019 23:09:22 +0330https://virgool.ir/@lib.shaban/چرا-با-وجود-اینترنت-هنوز-به-کتابخانه-و-شغل-کتابداری-نیاز-داریم-crkm5g07yucn-crkm5g07yucnشکی نیست که شیوه تولید و دسترسی به اطلاعات در سطح جهان به طور روز افزونی در حال تغییر است. امروزه افراد می‌توانند با استفاده از تلفن‌های همراه خود به شبکه جهانی اینترنت وصل شده و در موتورهای کاوش به جستجوی هر مطلبی بپردازند. همچنین از طریق شبکه‌های اجتماعی انواع اطلاعات را به سرعت و سهولت منتقل کنند. ذکر چند آمار در این مورد ابعاد قضیه را روشن‌تر خواهد کرد. به عنوان نمونه در موتور جستجوی گوگل در هر ثانیه 40 هزار جستجو انجام می‌گیرد و یا در شبکه اینستاگرام روزانه به طور متوسط 80 میلیون تصویر بارگذاری می‌شود.حال با توجه به این موضوع شاید این سوال مطرح شود که با وجود چنین امکاناتی دیگر چه نیازی به مراجعه به کتابخانه و اساسا شغلی به نام کتابداری است؟این سوال یا بهتر بگوییم سوء تفاهم از عوامل متعددی ناشی می‌شود. نخست اینکه بیشتر افراد درک درستی از حرفه کتابداری ندارند و آن را منحصرا به کتابخانه های سنتی و کارکنان آن محدود می‌دانند. در حالی که کتابدار یا کارشناس علم اطلاعات و دانش‌شناسی شخصی است که با کار گردآوری، سازماندهی و دسترس پذیر ساختن اطلاعات سروکار دارد. این اطلاعات چه به صورت چاپی باشد و چه اطلاعات دیجتالی موجود بر روی شبکه اینترنت، ماهیت کاری که انجام می‌گیرد یکسان است؛ سازماندهی اطلاعات برای بازیابی سریع و صحیح اطلاعات. در نتیجه با تغییر فرمت اطلاعات از چاپی به شبکه‌ای هیچ تغییری در ماهیت رشته ایجاد نمی شود و تا زمانی که اطلاعاتی وجود دارد نیاز به سازوکارهایی برای گردآوری، سازماندهی و دسترس پذیر کردن آن هم وجود خواهد داشت که اسم این سازوکار را می توان کتابداری، مدیریت اطلاعات یا هر اسم دیگری گذاشت.از سوی دیگر حتی اگر کتابخانه را به مفهوم سنتی آن محدود کنیم- یعنی مکانی برای نگه داری، سازماندهی و بازیابی کتاب‌های چاپی و دست‌نویس- هنوز افراد بسیاری در کشورهای مختلف وجود دارند که قادر به استفاده از فناوری‌های جدید نیستند و یا تمایلی به استفاده از آنها ندارند؛ در نتیجه خدمات سنتی کتابخانه‌ای برای رفع نیاز اطلاعاتی این افراد کماکان لازم است. همچنین اسناد و کتاب‌های چاپی و دست نویس جزو میراث فرهنگی و حافظه ملی همه کشورها محسوب می شوند که نیاز به حفظ و نگه داری دارند؛ بنابراین وجود مکانی مناسب و کارشناسانی برای انجام این وظیفه ضروری می باشد که فراهم کردن آن ها نیز در حیطه رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی است.مسئله مهم دیگر کیفیت و مرتبط بودن اطلاعات بازیابی شده توسط کاربران است. درست است که امروزه حجم وسیعی از اطلاعات به سرعت از طریق اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در دسترس قرار می گیرد اما از طرف دیگر تشخیص اطلاعات درست و مرتبط با نیاز اطلاعاتی سخت‌تر از گذشته شده است؛ زیرا امروز هر کسی با داشتن یک تلفن هوشمند و دسترسی به اینترنت یک ناشر بالقوه محسوب می گردد و می‌تواند بدون هر گونه ویراستاری هر مطلبی را در فضای اینترنت منتشر کند. از آنجایی که اطلاعات در عصر حاضر نقش مهمی در تصمیم گیری‌های فردی و اجتماعی دارد، لذا اگر افراد بدون آموزش و راهنمایی بخواهند از هر منبع اطلاعاتی و بدون توجه به کیفیت و صحت آن استفاده کنند چه بسا ضررهای جبران ناپذیری را متحمل شوند. در اینجاست که نقش کتابدار به عنوان با صلاحیت‌ترین فرد برای پالایش اطلاعات درست از نادرست مشخص می‌شود. کتابداران کارشناسانی هستند که نحوه جستجوی صحیح و موثر را می‌دانند، منابع اطلاعاتی معتبر را می شناسند و می‌توانند آن ها را از لحاظ کیفی ارزیابی کنند. در نتیجه لزوم وجود چنین کارشناسانی مخصوصا در مراکز آموزشی و پژوهشی برای راهنمایی دانش‌آموزان، پژوهشگران و عموم استفاده کنندگان از اطلاعات ضروری می‌باشد.دسترسی رایگان و آزاد به منابع اطلاعاتی عامل دیگری برای ضرورت وجود سازوکاری به نام کتابخانه یا مرکز اطلاعات است. حتی در محیط اینترنت مطالب تمام‌متن و با‌کیفیت در پایگاه‌های اطلاعاتی تجاری قرار دارند که افراد برای استفاده از آنها باید حق اشتراک پرداخت کنند. کتابخانه‌ها با اشتراک این پایگاه‌ها امکان دسترسی اعضای خود به این منابع را به صورت رایگان فراهم می‌آورند. همچنین کتابخانه‌ها می‌توانند محلی برای دسترسی و آشنایی افراد بی‌بضاعت با جدیدترین فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی باشد. هم اکنون در برخی از کتابخانه‌ها درکنار کتاب و سایر منابع، فناوری‌های واقعیت مجازی، کتابخوان‌های الکترونیکی  و حتی سایر وسایل مورد نیاز جامعه کتابخانه به رایگان امانت داده می شود.غفلت از محیط و فضای کتابخانه نیز موجب کم توجهی به نقش کتابخانه ها می‌شود. کتابخانه‌ها فضایی را ایجاد می‌کنند که از یک سو محلی برای گردهمایی اقشار مخنلف مردم در مناسبت‌های گوناگون از قبیل جشن های ملی و سخنرانی‌ها است که این به نوبه خود موجب تحکیم روابط اجتماعی می شود و از سوی دیگر مکانی مناسب برای برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی و آگاهی‌رسانی در مورد مسائل مختلف از جمله بهداشت عمومی، سواد اطلاعاتی و راه‌های مقابله با حوادث مختلف چون زلزله و غیره می‌باشد.نتیجه اینکه نیاز به وجود سازوکاری به نام کتابخانه و کارشناسان کتابداری در عصر اینترنت نیز حداقل همانند گذشته احساس می‌شود و به نظر می‌رسد اگر در سطوح بالای مدیریتی افرادی باشند که اهمیت رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی را درک کرده و اقدامات لازم را در راستای مطرح شدن آن به عمل آورند، رشته ما به جایگاه واقعی خود در جامعه دست پیدا خواهد کرد. برای تحقق این امر نگارنده موارد زیر را پیشنهاد می‌دهد: تلاش برای داشتن نمایندگانی در مجلس و سایر سطوح بالای تصمیم‌گیری و مدیریتی که فارغ التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی بوده تا بتوانند دغدغه‌های این حوزه را به طور موثرتری مطرح کنند. احیای شغل کتابدار مدرسه و استفاده از فارغ‌التحصیلان کتابداری برای تدریس دروسی مثل سواد رسانه‌ای که هم اکنون جزو دروس دبیرستان می باشد. روز آمد سازی مباحث و دروس رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در دانشگاه‌ها بالا بردن مهارت‌های کتابداران شاغل مخصوصا در زمینه فناوری اطلاعات. http://infosci.ir/ مهرداد شبان غازانیمهرداد شبان غازانیFri, 29 Nov 2019 21:25:19 +0330