نوشته های khashayar pakfar

انکار، پایه دیکتاتوری است!

khashayar pakfar — Fri, 13 May 2022 15:43:32 +0430

دیکتاتور همیشه از مواجهه هراس دارد.انکار مسئولیت در برابر جامعه، انکار فقر در جامعه، انکار شرایط ملت، انکار وجود مخالف، انکار نقاط قدرت دیگران و ضعیف شمردن دشمنان، انکار حقوق دیگران، همسایگان و شهروندان، انکار اعمال و رفتار و گفتارش و حتی انکار وجود دیگران! و هزاران عیان دیگر که از دیدش نهان است و از رویایی با آن‌ها گریزان است.دیکتاتوری نتیجه مواجه نشدن و پوشیدگی است. فرار از مواجه با آنچه که پیش رو است. دریغ کردن روشنی آفتاب از خود و دیگران.در گشودگی امکان کشف و پدیداری آنچه در جریان است وجود دارد. در پوشیدگی فرد مجال نشان داده شدن به چیز‌ها نمی‌دهد. در فضای پوشیدگی دیگران و جامعه خودشان را به ما نشان نمی‌دهند و آن طوری رنگ و شکل می‌گیرند که ما دوست داریم به نظر برسند، یا نیاز داریم که به نظر برسند.دیکتاتور گوش شنوا ندارد، آنچه را می‌شنود که دوست دارد بشنود. دایره امن دیکتاتور مملو از موافق است. همه اطرافیان سینه‌چاک و عاشق و شیفته‌ و موافق‌اند. در موفقیت‌های دیکتاتور غیر از خودش هیچکس وجود ندارد. همیشه قهرمان است. مخالفان همه پشت دروازه‌ها و دیوار‌هایی هستند که جلوی دید را می‌گیرند و ارتباط با هستی را قطع می‌کنند. در نتیجه نظر مخالف، آنچه واقعا رخ می‌دهد، آنچه دیگران می‌گویند، حقوق دیگران و وجود دیگران ترسناک می‌شود! روشن‌گری ترسناک می‌شود. فکر کردن مردم ترسناک می‌شود. آگاهی دیگران چون تهدید جلوه می‌کند.در چنین فضایی دیکتاتور که خود در وحشت مداوم زندگی می‌کند، نیاز به فضای پر آشوب دارد که بتواند به زندگی ادامه دهد. یکی از لانه‌ها و مامن‌های امن برای پوشیده ماندن ترس است!در فضای ترس ما توجه ۳۶۰ درجه به اطراف را از دست می‌دهیم و فقط یک جنبه برای ما پررنگ می‌شود. بقا!بقای فیزیکی در گرو نان است. بقای اجتماعی نیازمند همرنگ شدن و هم‌سطح شدن و همگون شدن است. در اینجا فرد خودش را از دست می‌دهد. توسط قوانین و عرف اجتماعی اداره می‌شود. گاهی برای به دست آوردن نان، گاهی برای نگهداشتن نام در این فضا غرق می‌شود. در نتیجه نیازمند حس تعلق به یک پناه‌گاه است.گویی دیکتاتوری از ترس تغذیه می‌شود، حامی برای خودش پیدا می‌کند و عده‌ی محدودی را در آشیانه پناه می‌دهد و یا همراه هم با دیگران می‌جنگند. این جنگ شاید سایه‌ی جنگ اصلی است! خودناپذیری و خودمداری.این پناه گرفتن مثل پناه گرفتن حشره در تار عنکبوت است! سکنی گزیدن و آشیانه ساختن در بستر ترس اصلی که از رویایی با آن عاجزیم یا هراس داریم.پناه گرفته‌ها هراسان و خودباخته، کم‌کم ناچار می‌شوند به همه قوانین این آشیانه تن بدهند مبادا بیرون و در میان دشمنان خود ساخته‌ نباشند.شاید از این رو است که معماری گوتیگ در قرون وسطی وحشت آفرین است. کلیساها از بیرون ترسناک هستند ولی درون کلیسا روشن و نوید بخش است. تا کجا؟ تا وقتی سلسه‌مراتب را رعایت می‌کنید.دیکتاتور‌های کوچک کف خیابان و خانه‌های مردم عادی و دیکتاتور‌های بزرگ نام‌دار ابزارهای دفاعی متعددی برای محافظت از خودشان دارند. مهمترین که اشاره شد، انکار و عدم رویایی است. آن‌ها همیشه برای جنگ و دشمنی آماده هستند. ابزارهای دفاعی زیادی برای مقابله با دشمن بیرونی دارند. برای همین معمولا از درون پوسیده می‌شوند و فرو می‌پاشند. چه در سطح فرد، چه خانواده، چه سازمان چه کشور. بهترین راه برای فروپاشیدن یک دیکتاتوری این است که اجازه بدهیم خودش را بهتر و بیشتر پیدا کند و نشان بدهد.به سرنوشت بسیاری از سیستم‌های تمامیت خواه تاریخ که نگاه می‌کنیم در می‌یابیم که آنها بیشتر از اینکه در جنگ‌های خارجی شکست خورده باشند ابتدا از درون شکننده و سست شدند و فروپاشیدند.نکته اینجا است که آیا من که این متن را می‌نویسم یا شما که خواننده این متن هستین، در حوزه اختیار و عمل خودمان متفاوت عمل می‌کنیم؟ ما چقدر فضا برای رسیدن صدای مخالف داریم یا کجاها در زندگی با انکار خودمان، عدم ابراز خودمان و هم‌سطح و هم رنگ شدن با جامعه آب به آسیاب تمامیت خواهی ریخته‌ایم؟

نسل به نسل نقد را به نسیه باختن!

khashayar pakfar — Mon, 09 Aug 2021 13:06:13 +0430

ما انسان‌ها با توجه به دسترسی به زبان و خیال و رویا داریم توانستیم ابزار بسازیم، مناسبات اجتماعی پویا و متغیری در طول سال‌های مختلف برای خود بسازیم و مواهبش بهره‌مند هستیم. ولی در کنار این محاسن اشکالاتی هم برایمان پدید آمده. مثلا یک درخت در بهار غم و غصه برگریزان را ندارد. نگران برف زمستان نیست. این نور و سایه امکانی است که ما داریم برای تصور کردن آینده‌ای در راه و اکنونی که تجربه می‌کنیم. یکی از مشکلات نسل ما این است که از بچگی در توهم مدنیت و رفاه و آینده درخشان بزرگ شدیم: بزرگ میشی خوشبخت میشی، دکتر میشی، ازدواج میکنی ، بچه ات خوشگله، خونت بزرگه، باهوشی، بیست میگیری و … از ۸ میلیارد جمعیت کره زمین ۳۰۰ میلیون نفر هم اینطور زندگی نمی‌کنند.واقعیت زندگی در اعصار مختلف تاریخ با این وهم رایج متفاوت است. مردم در سراسر کره زمین امروز دنبال آب و غذا هستند. نسل ها در جنگ به دنیا آمده اند و رفته اند. ما در جنگ به دنیا آمدیم، بعد از انقلاب به دنیا آمدیم ولی باز هم از نظر شاخص‌های رفاه بالاتر از عمده جمعیت جهان بودیم. زندگی واقعی الزاما شکل بهترین محله های لوس آنجلس و پاریس و وین و ونکوور نیست. برای بچه تصاویر غیر واقعی می‌سازیم که وقتی با جامعه و محیط کار روبرو می‌شود وحشت می‌کند. تمام عمر احساس کم بودن و نا امیدی از خودش را دارد.مثل فردی که همه عمر پورن دیده و حالا ظهر جمعه خودش مانده و پیژامه راه راهش و شکم گنده و کله کچلش و صدای ازان و باد پنکه سقفی. نه مهمانداری هست نه آباژوری …زندگی من در تجربه اول شخص من واقع است. زندگی من اینجا است نه در شبکه های تلویزیونی لس آنجلسی یا ترکیه‌ای و نه در سریال‌های رعب انگیز ماه رمضان تلویزیون جمهوری اسلامی. امر‌ واقع برای من در تجربه خودم سکنی دارد …حواله دادن همه اتفاقات خوب به یک آینده نامعلوم و زندگی کردن برای یک روزی شاید … و «چیزی شدن در آینده» به جای «تجربه اکنونی امکان‌هایی که من هستم» دسترسی ما را به خودمان قطع می‌کند. تاخت زدن «بودن» با شاید «چیزی» شدن است. این خطا در تبیین استراتژی و هدف در شرکت‌ها هم رایج است. الان برای یک ماه دیگر نمی‌شود برنامه ریزی کرد چطور می‌توانیم برای یک کودک آینده‌ای موهوم پر از اتفاقاتی که امروز فکر می‌کنیم خوب است تصور کنیم! شاید همه مقتضیات زمانه عوض شود. شاید زمانه او فرق کند. شاید او این آرزوی ما را دوست نداشته باشد.شاید کار ما این نیست که فردای نیامده را محدود به تصورات امروز بکنیم.شاید کار ما درک و دریافت زندگی زیسته خودمان است. فهم اکنونمان است و گشوده بودن روی تمام امکان‌هایی که می‌توانیم باشیم و قابل کشف است به جای تقلا برای نزدیک شدن به استانداردهای تحمیلی خانواده، دیگران و جامعه!کار ما شاید پویشی اکنونی و مداوم است به سوی خود امکانیمان … تجربه زیسته من فرصت‌های نابی را برای «بودن» و «عملکردن» در اختیار من گذاشته است. غرق شدن در تصورات ناکامل گذشته که از جامعه و اطراف تحمیل شده فرصت دیدن فرصت‌های کنونی مرا از من سلب می‌کند. توجه به جهان و همه مشکلات دنیا و همه افراد و آنچه همه می‌گویند دسترسی من را به زندگی خودم کم می‌‌کند. شاید ما باید کانون توجه خودمان باشیم ..

درس‌ها و رهیافت‌هایی در مواجه با بازارهای مالی برای زندگی

khashayar pakfar — Wed, 07 Jul 2021 02:20:46 +0430

مواجهه پدیدارشناسانه با بازارهای مالی چه تجربه‌ای را برای ما رقم می‌زند؟ من در بازارهای مالی تازه وارد هستم و تجربه محدودی در این بازار‌ها دارم. سال‌ها خیلی محکم می‌گفتم من وارد فضای ترید و بورس و ... نمی‌شوم ولی مدت کوتاهی هست که وارد شدم و مانند یک مهاجرت، یک تولد دوباره، ورود به یک جهان جدید، فرصت دوباره یافتن و ساختن خودم را در این بازارها پیدا کردم. چقدر فرصت یادگیری را این جمله از من گرفته بود و چقدر در مورد خودم و این فعالیت‌ها نمی‌دانستم ... به چشم من بازارهای مالی یک پدیده زنده هستند. پویا و غیرقابل پیشبینی. درست مثل زندگی. مثل زندگی وقتی به گذشته و دانسته‌های گذشته نگاه میکنی همه چیز مشخص به نظر می‌رسد، معماها حل شده و پاسخ‌ها روی چارت هست و میشه خیلی عالی تحلیل و سخنرانی کرد. ولی اینکه ۲۰۰ تیک بعدی چی میشه، کندل بعدی چه شکلیه و ... در این لحظه که قرار داریم، هر حرکت بعدی برای ما پر از ابهام است. تصمیم گیری سخت است... تایم فریم‌های مختلف در بازار‌های مالی نگاه من رو به مقوله «زمان» عوض کردن. مثلا وقتی به یکی میگم خوبی؟ در چه تایم فریمی انتظار دارم جواب بده ؟ در یک دقیقه؟ در ۱۵ دقیقه؟ در ۴ ساعت؟ روزانه؟ هفتگی؟ وقتی می‌خواهم زندگی خودم و ببینم در چه تایم فریمی می‌بینم. در چه تایم فریمی زندگی می‌کنم؟ به سوی چه تایم فریمی زندگی می‌‌کنم؟ پیشبینی من از ترند زندگی چه تاثیری روی لحظه حالم داره ؟ همین طور محو شدن در کندل‌های یک دقیقه ای می‌تونند خطای شناختی برای حرکات من در میان مدت یا بلند مدت ایجاد کنند. از طرفی، من، ترس‌هام ، نگرشم به آینده، نگاهم به دارایی، میزان نیازم به کسب سود و ... چقدر جلو چشمم میان در مواجه شدن با بازار... چقدر فرصت هایی در هر لحظه بازار هست که از چشم من پنهان است. چقدر امکان درش هست که من تنها کمی بعدتر و دیر می‌بینم. چقدر توجه زیادی به یک بعد، یک خبر، یک موضوع یا یک اندیکاتور خاص می‌تواند چشم من را روی ابعاد دیگر بازار ببندد. زود بستن پوزیشن‌ها، دیر باز کردن پوزیشن‌ها و ... چقدر شکل زندگی ما است. مثل جاهایی که به افراد فرصت نمیدیم خودشون رو در کار و همکاری و زندگی با ما نشان بدهند. اخراج زود یک آدم چقدر به یک Stop Loss ناکارآمد و نزدیک شبیه است. اینکه ما وارد استراتژی‌های از پیش تعیین شده می‌شویم و دستکاری‌های مداوم می‌‌کنیم چقدر شبیه دخالت‌های ریز توی کار تیم و همکارامون هست. میکرو منیج کردن یک بات یا اکسپرتی که داره کارش و میکنه و خطای نزدیک بینی باعث واکنش نشون دادن ما میشه. وقتی فکر می‌کنیم سبد داره از دست میره چقدر شبیه مرگ میشه! مخاطره‌آمیز بودن این واقعه ما را می‌برد در فضای Amygdala Highjack (ربایش آمیگدالا) و واکنش‌های سریع برای بقا و زنده ماندن از خودمون نشان می‌دهیم که بعدا به نظر خیلی غیر منطقی میاد. مثلا بستن سریع یک پوزیشن که خیلی در ضرر هست ولی میدونیم قیمت در یک سقفی هست که به نفع ما بر می‌گرده ... ولی آن معامله را زود می‌بندیم و ضررش را پرداخت می‌کنیم و عمده زمانی که بازار مساعد حرکت می‌‌کند را از دست می‌دهیم. عمدتا ما تحمل زیان رو نداریم. دوست داریم همیشه روی سود باشیم. این تلاش برای همیشه در سود بودن و تحمل نکردن ضررهای تحقق نیافته (Unrealized Loss) فرصت‌های زیادی را برای ورود و کسب سود از ما می‌گیرد. ما تلاش می‌کنیم همیشه سود نشون بدیم. مثل زندگی وقتی روی سود هستیم صدا مون بلندتره و در چشم هستیم، وقتی خراب می‌کنیم خبری ازمون نیست یا داریم غر می‌زنیم. انتظار داریم ما دیر و بی مطالعه وارد بورس تهران بشویم و زود و خوشحال و پرسود خارج شویم. تا ابد هم سرمایه وارد شود و روزی ۶ درصد سود کنیم. وقتی خراب می‌شود به زمین و زمان فحش می‌دهیم. در حالی که همه اختیار و قدرت انتخاب با ما است معامله می‌کنیم وقتی خوب میشه میگیم سود کردیم، وقتی خراب میشه می‌گوییم: لامصب قیمت رفت بالا، اومد پایین، برنگشت، باید بر می‌گشت، قرار نبود اینطوری بشه .. در صورتی که بازار که باید نمیفهمه ! مثل اقیانوس ... تا وقتی آرام هست ما فرصت اشتباه داریم . کنار ساحل فرصت اشتباه داریم. ۲۰ کیلومتر جلوتر یا هر حرکتی که ریسک زیادی داشته باشه یک ساحل زیبا رو تبدیل به یک جهنم وحشتناک می‌کنه. ما انتظار داریم بازار مطابق پیشبینی ما پیش بره و خودمون رو با بازار تنظیم نمی‌کنیم! انگاری ترس و طمع از یک خانواده و برای موفقیت در بازار بازدارنده هستند. صبر و ثبات رمز ماندگاری هستند. مثل زندگی، در بازارهای مالی هم چگونه به نظر رسیدن بیشتر از تجربه شخصی ما رو اداره می‌کنه! اینکه در مورد من چه خواهند گفت، چگونه قضاوت خواهم شد و ...یک جورایی ترید کردن برای بقیه!و در نهایت مثل زندگی، اصرار روی روش‌های قبلی، روی نگرش قبلی، پافشاری روی پیش‌بینی‌ها و پیش‌فرض‌ها شکست ما رو تضمین می‌کنه. یادگیری مداوم و بهبود مستمر به نظر من تنها فرمول برد و بقا و بالندگی در این بازارها است ...

شانش آوردنی است یا ساختنی ؟

khashayar pakfar — Sat, 15 Aug 2020 15:43:52 +0430

همه ما شنیدیم که افرادی می‌گویند: فلانی خوش شانس است. ما اگر شانس داشتیم که الان ... نبودیم من اگر شانس تو را داشتم ...به نظر می‌رسد اگر محقق شدن امری در نظر ما سخت باشد و به نظر ما به آسانی برای دیگری در دسترس شود می‌گوییم او خوش شانس است. یا اگر امتیازی را به سادگی دیگری داشته باشد که ما به زحمت به دست می‌اوریم، شانس او تلقی می‌کنیم. سوال این است که آیا انسان هایی خوش شانس و دیگرانی بد شانس هستند؟ آیا چیزی مثل بخت اقبال وجود دارد که کسی دارد و دیگری ندارد ؟ شانس نسبت احتمال وقوع اتفاقات مطلوب به مجموعه اتفاقات ممکن است. در این تعریف ریاضی به وضوح مشخص است که برای خوش شانس بودن باید دامنه اتفاقات مطلوب زندگی را افزایش داد. در نتیجه به میزان حساسیت‌ها، سخت‌گیری‌ها و عدم انعطافی که در زندگی از خودمان نشان می‌دهیم بدشانس هستیم.هر گونه اقدامی که فضای اتفاقات مطلوب را برای ما افزایش می‌دهد صورت این کسر را فربه می‌کند و شانس ما را افزایش می‌دهد. حتی در بازی‌هایی مثل پوکر و تخته نرد که برای من خیلی شبیه به زندگی هستند نحوه بازی کردن شما است که مشخص می‌کنه شما خوش شانس هستین یا بد شانس . تاس تاثیر گذار است اما در مجموع در زندگی تعیین کننده نیست. تعیین کننده نیست یعنی رییس نیست! حرف آخر را نمی‌زند. طوری که با به زندگی نگاه می‌‌کنیم، طوری که بازار را می‌بینیم، طوری که افراد را می‌بینیم، رنگ و شکل آینده برای ما، طوری که رفاقت و شراکت می کنیم، طوری که معامله می‌کنیم، طوری که درس می‌گیریم، آنقدر که در لحظات هوشیار و فعال حضور داریم به نظرم نقاطی است که باید دنبال بخت و اقبال و شانس در آن‌ها بگردیم... شاید چابکی، انعطاف، قابلیت تطبیق پیذیری با شرایط پیش رو، توان تغییر موقعیت و شرایط، دیدن آنچه که هست به جای تصاویر خودساخته ای که در طول زندگی با آن‌ها روبرو هستیم، عمل به جای تفسیر، آزمون به جای قضاوت و مورادی از این دست، عواملی است که برای زندگی در شذرایط عدم قطعیت فعلی به آن نیاز داریم تا موقعیت‌های مطلوب بیشتری را تجربه کنیم.

شهروندی و چرخه بی‌پایان اخبار روز!

khashayar pakfar — Sat, 25 Jul 2020 12:58:47 +0430

تصویر صفحه اول روزنامه‌های سال‌های مختلف را که می‌بینم گاهی فکر می‌کنم همین الان می‌توانی این را رنگی کنی بگذاری روی پیشخوان!گاهی فکر میکنم اخبار روزانه چقدر الگوی تکراری دارد و چرا برای مدمان تازه است و تکراری به نظر نمی‌رسد؟روزگاری در نوجوانی به جای پیگری کردن چیزی شبیه فوتبال اخبار می‌خواندم. شاید ۱۰ سال پیش برایم این اخبار مثل یک لیگ همه روزه بود. قطعا اعتیاد به اخبار داشتم. حالا امروز فکر می‌کنم اگر همه این خبرها را نخوانده بودم در زندگیم چه چیزی متمایز می‌شد؟ کدام جهت گیری ؟ کدام تاثیر اجتماعی ؟ کدام قرارداد؟ کدام معامله ؟ کدام داد و ستد؟ کدام سهم؟ کدام ارز؟ کدام جفت ارز؟آیا خواندن اخبار من را آدم بهتری کرد؟ آیا اطرافیان من از حضور من بیشتر احساس آرامش کردند؟ آیا رفیق بهتری شدم؟ آیا خواب آرامتری تجربه کردم؟ جسم و جان ؟ روح و روان؟ مادیت و معنویت؟ جز وراجی بیشتر در مهمانی‌ها برای من عایدی نداشت. چون در بورس تهران و نیویورک و فارکس و ... نبودم. شهروند که باشی آن خبر جریان ساز تاریخی خودش در چشمت می‌اید. خودش نرود دودش می‌رود. حتی قهرمانی پرسپولیس هم بالاخره یک جوری به گوش من می‌رسد. پلاسکو خودش و دودش و غمش بالاخره از راه می‌رسد.از طرفی سال‌ها است سرخط‌ خبر‌ها در جهان مردمان را خرسند نکرده است. خبر هیچ کشفی و اکتشافی مردم را آگاه‌تر نکرده است. آن‌ها را امیدوار تر نکرده است. این امید آن‌ها را مردمان موثر تری نکرده است. در این تشویش مدام چه افیونی نهفته است که مردمان را از آن رهایی نیست؟شاید در این حجم خبر سردرگمی هست که مانع از پرداختن به اصل زندگی‌ می‌شود. شاید ناکامی‌های من در انبوه خبر گم می‌شود. شاید برای من دو صد بهانه دست اول و ناب برای نپرداختن به خودم، درونم و آنچه واقعا در زندگی تجربه می‌کنم نهفته است. شاید در این انبوه مشکلات آن لکه‌های مشخص که در بوم کوچک نقاشی من هست و مسئولیتش با من است گم می‌شود. شاید لامپ‌های کوچک خانه که خراب است، در کمد که صدا می‌دهد، ماشین لباسشویی که راه می‌رود، گچ گوشه دیوار که ریخته است، باک بی بنزین ماشین، آینه برقی که کار نمی‌کند، خاک روی یخچال، مشکلات همکاران نزدیک و ... در این هرج و مرج گم شود. در جمعی و بزمی ۴ نفره، به جای اینکه با این واقعیت روبرو شوم که اگر یک کاغد سفید به من بدهند حتی نمی‌توانم ۴ جمله در خصوص آینده مطلوبم بنویسم، شاید بهتر است به بررسی ریشه‌ها و آینده جنگ تعرفه‌های اقتصادی چین و آمریکا بپردازیم، فلان موشک و فلان تجهیزات مورد استفاده در چچن را بررسی کنیم، روی آینده هنگ کنگ شرط ببندیم و ... اما واقعا زندگی ما کجا تجربه می‌شود؟ تجربه اول شخص من در زندگی کجا اتفاق می‌افتد؟ من مسئول چه بخش‌هایی از زندگی خودم و اطرافیانم هستم؟ عضو ۱۰ ساله فامیل چه گناهی دارد این گوهرگویی متبحرانه را بشنود؟ چند طلوع و غروب؟ چند تجربه ناب در طبیعت؟ چند ملاقات آخر با پدر بزرگ و مادربزرگ؟ چند <۸ ماهگی> خواهرزاده‌ای، چند روز تولدی و چقدر فرصت پویش در زندگی تباه می‌شود با مرور روزمرگی بازی بی‌پایان سیاست؟ و در ازای آن چه چیزی در زندگی نصیب ما مردم می‌شود؟ وقت بسیار زیادی که روی حوزه‌ای که می‌‌گذاریم که ارتباطی با متن زندگی ما ندارد. به جز قدرت تصمیم گیری که نداریم، آگاهی دقیقی هم از موضوع نداریم ! آنچه در تاریخ معاصر ۴۰ سال بعد ممکن است اسنادی ضد و نقیض ازش بدست بیاوریم را قصد داریم در روز وقوعش در بهترین ساعات شبانه روز تحلیل کنیم. شاید این فضای مغشوش که برای خود تصویر می‌کنیم نفعی برای ما دارد که حاضر به ترک آن نیستیم ...

خلق و تحقق یک آرزو، خلق چیزی در برابر انجام دادن کاری

khashayar pakfar — Sun, 28 Jun 2020 18:36:09 +0430

برای تحقق یک آرزو ابتدا باید آن آرزو را خلق کرد کار یا وظیفه شامل مجموعه اقداماتی مشخص است که یک یا چند نفر توافق می‌کنند در زمان مشخصی انجام بدهند تا نتیجه مشخصی حاصل شود.اما بسیاری از مواقع ما کارهایی را انجام می‌دهیم، حتی نتایج اولیه که انتظار داشتیم هم به دست می‌آوریم ولی تجربه‌ای که مدنظر داشتیم داشته باشیم یا دستاورد نهایی را بدست نمی‌اوریم یا دستکم ما را در زمان تحققش راضی نمی‌کند. بسیاری مواقع شرایط و نیازمندی ما در زمانی که یک کاری به ثمر رسیده است با روزی که آرزوی آن را داشتیم متفاوت است و آرزوهای سابق برایمان نیاز‌های اولیه هستند که دیگر منجر به رضایت ما نمی‌شوند.به نوعی سازمان‌ها هم درگیر این موضوع در چشم‌انداز و استراتژی هستند. نیاز‌هایی را امروز می‌بینند که سه سال دیگر به دلیل تغییر خودشان و محیط دیگر موضوعیت ندارد.بسیاری افراد در سنین مختلف این دغدغه را دارند که آیا این شغل برای من مناسب است؟ اصلا چه کاری من باید انجام بدهم تا حالم خوب باشد؟ چگونه شور و نشاط داشته باشم ؟ از کجا معلوم که درست زندگی می‌کنم یا این کاری که انجام می‌دهم مناسب است؟گاهی فکر می‌کنیم بسیاری از این‌ها از چند موضوع ناشی می‌شود:１- ما خودمان از نگاه جامعه می‌بینیم و محک می‌زنیم. بدیهی است که برداشتی هم که از نگاه جامعه از خودمان داریم تحت تاثیر قضاوت‌ها و شناخت و نگاهی است محدود به آنچه در گذشته تجربه کرده‌ایم و این محکی نیست که به درد من و دنیای درونم و تجربه شخصی من از این دنیا بخورد. یعنی خود و زندگی و اقداماتمان از دید یک سوم شخص در جامعه‌ می‌بینیم و قضاوت می‌‌کنیم. همانطور که در مدرسه یا خانواده قضاوت شده‌ایم.２- ما فکر می‌کنیم اگر یکسری کار انجام بدهیم موفق می‌شویم. خود این موفقیت را هم از نگاه جامعه می بینیم. مثلا دانشگاه خوب برم، حقوق خوب داشته باشم، ماشین خوب سوار شوم. این‌ها ممکن است در هر سطح و قشری از جامعه معنایی داشته باشد و در هر زمان هم معنای متفاوتی دارد. در نهایت چقدر آدم می‌شناسید که همه این‌ها را دارند ولی تجربه خوبی در زندگی ندارند؟شاید این‌ها همه ملزومات زندگی نیست. هزار نکته دیگر هم هست. سلامتی، ارتباطات، منشا اثر بودن در جامعه و ...３- ما به شکل چیز‌ها اشاره می‌‌کنیم و از ماهیت آن‌ها غافل می‌شویم. مثلا آرزو می‌کنیم خانه‌ای در فلان نقطه داشته باشیم. اما این ساختمان است. زندگی که در ساختمان تجربه نمی‌شود. خانه جایی است من تجربه اقامت، امنیت و آسایش را دارم و این الزاما با ساکن شدن در منطقه خاصی با متراژ خاصی محقق نمی‌شود. مثلا آرزو می‌کنم ازدواج کنم. من در واقع می خواهم از یک زندگی مشترک و از آینده مشترک که باهم خلق اش می‌کنیم و حس حضور و همراهی بهره‌مند باشم. این از جنس یک تجربه اول شخص است ولی ما فکر می‌‌کنیم خواستگاری و بعله برون و گل ارکیده سالن عروسی ازدواج است. این‌ها مثال‌هایی است از قد و قواره و شکل پدید‌ه‌ها و رخداد‌ها به جای ماهیت و چیستی آن‌ها.４- ما از ابتدا به اقدامات اولیه فکر می‌کنیم و همه امور را تبدیل به تعدادی وظیفه و کار می‌کنیم و این زندگی کردن در دنیای وظایف ما را از زندگی کردن درون یک فضای مطلوب در آینده دور می‌کند.آنچه ما تا کنون انجام دادیم و نتایجی که گرفتیم منتج از آنچه در گذشته یادگرفتیم و الگو‌هایی که داشتیم به جای خود دستاورد‌هایی دارد. اما اگر در خصوص خلق فضایی یا چیزی صحبت می‌کنیم، به نظر می‌رسد پویش و پرسش‌گری اصلی این است:من قصد دارم چه کیفیتی را در خصوص یک دغدغه مشخص تجربه کنم. چه مطلوبیتی را می‌خواهم تجربه کنم.من و دیگر ذینفعان چه تجربه‌ای خواهیم داشت؟ چه درکی و چه برداشتی خواهیم داشت؟ چه ارزشی را دریافت می‌کنیم. یک جورایی تبین کیفیت یک پدیده به جای کمیت آن. تدوین ذات و نهاد و ماهیت آن به جای رنگ و شکل آن.دانسته‌های ما، قضاوت‌های دیگران و موانعی که درون خودمان داریم حجابی هستند که دسترسی ما را در خلق آینده محدود می‌کنند. مثلا وقتی از کار ثابت خسته هستم ولی توان اقدام متفاوتی را ندارم به نظر هنوز از بند امنیت شغلی رها نشدم برای خلق فضای کاری ایده‌ال خودم. کاری که در آن لذت و آرامش و رهایی است و من بالاترین عملکرد خودم را درش تجربه می‌کنم.شاید برای اینکه من تجربه مطلوبی از یک موضوع خاص داشته باشم به جای لیست کردن اقدامات اولیه باید سوالاتی از خودم بپرسم در خصوص آنچه مطلوب است و قصد جایگزین کردن آن را دارم. شاید باید ماهیت آن چیز مطلوب را تصویر کنم. خیلی مواقع از دل این کار گزینه‌هایی در می‌آید و در دسترس می‌شود که در لحظه اول اصلا به ذهن ما نمی‌رسید.خوب است بپرسیم: که چی ؟مثلا میخواهم کسب و کار آنلاین جدیدی در زمینه ... راه بیندازم -> که چی؟ که فروشم را زیاد کنم. که چی ؟ که کار گسترش پیدا کند. که چی؟ که درامد بیشتری داشته بشم. که چی؟ که سود بیشتری داشته باشم؟ که چی ؟ که کیفیت بهتری در زندگی تجربه کنم. یعنی چه کیفیتی ؟ ماشین بهتری سوار شوم. که چی؟بسیاری مواقع پاسخ افراد این مرحله این است که: نمیدانم !یعنی اگر همه مشکلات مالی و ... حل بشود برای فرد مشخص نیست که از چه چیزی رضایت درونی خواهد داشت.شاید بهتر است به جای لیست کردن کارها لیستی از مواردی که مطلوبیت و کیفیت یک کار را مشخص می کند بنویسیم. در این لیست زندگی کنیم. مثلا در خصوص شغل من یکبار نوشته بودم:یادگیری حرفه ای و توسعه فردی درش باشهاهمیت اساسی در کسب و کار ایجاد کنهاز شادی، رضایت و توسعه مشتری درآمد ایجاد بشهدغدغه مالی من توش حل بشهتوش سفرهای زیاد داشته باشه (حداقل ماهی ۲ سفر)درآمد ارزی داشته باشهمشکل پاسپورت ‌و ویزا من حل کنهدر راستای پایداری اکوسیستم باشه و نفع ما در جهت ضرر دیگران نباشههمکارام دوست داشته باشم و از کار کردن باهاشون لذت ببرمروی لبه تکنولوژی باشیمبتونیم توش در لحظه زندگی کنیمهمه تیم در مسیر رشد باشند و با قدرت و رهایی و آرامش کار کنندفرای بروکراسی و روزمرگی باشهدر اینجا من اصلا ایده‌ای نداشتم این کار چی هست! یک شغل است یا چند پروژه است؟ بعد‌ها به قدری موقعیت کاری ایجاد شد که مجبور شدم بسیاری از آن‌ها را رها کنم یا به دیگران بسپارم.در یک کلام ما محتوا را می‌بینیم ولی بستر را نمی‌‌بینیم. شکل چیز‌ها را می‌بینیم، ماهیت‌ آن‌ها را نمیبینم.به نظر می رسد موضوع یک چیز است: دسترسی پیدا کردن به خواست درونی.برای من یکجورایی توسعه نیاز است. تشنگی. ایجاد محل خرج !شاید وفور از نیازمندی حاصل می‌شود.شاید منشاء آرامش دغدغه است.شاید آرزو‌هایی که محقق می‌شوند از سوالی سربراورده باشند.شاید همه چیز از هیچ خلق می‌شود.پ.ن: پیشتر در همین زمینه نوشته بودم: زندگی در دنیای سوال به جای زندگی در دنیای جواب!

منشا آنچه درون من می‌گذرد، چیست؟

khashayar pakfar — Thu, 18 Jun 2020 18:13:37 +0430

احساسات بخشی از آنجه است که درون ما می‌گذرد. بسیاری از ما نسبت اتفاقاتی که در درونمان می‌افتد را با محیط بیرون از خودمان به صورت علت و معلولی می‌بینیم. مثلا می‌گوییم من عصبانی شدم چون او به عهدش وفا نکرد. من ناراحت شدم چون او مرا تحقیر کرد و جملاتی از این دست.اگر آنچه که در لحظه و در موقعیتی خاص در درون من می‌گذرد را شامل حس‌های بدنی من، تفکراتی که از ذهنم می‌گذرد، خلق و خو و احساس‌ من در نظر بگیریم و از طرفی محیط و شرایطی که در لحظه در آن هستم را در کنارش ملاحظه کنیم، آیا می‌توانیم بگوییم عوامل محیطی، علت آن چیزی است که من در درون خودم تجربه می‌کنم؟مثلا چون یک سگ آنجا است من ترسیدم (احساس اضطراب و ترس، پریشانی، انقباض در عضلات و تپش قلب و ...)بسیاری مواقع ما با هم روی یک رخداد توافق نظر داریم. مثلا یک تماس یا ایمیل کاری را مدیرمان پاسخ نداده است. تا اینجا ما در خصوص آنچه رخ داده صحبت می‌کنیم. اما اینکه این پاسخ ندادن ایمیل معنی‌اش بی توجهی به من، مهم نبودن کار من یا توهین به من تلقی شود یا در مقابل نمودش برای من بی‌مسيولتی گیرنده ایمیل باشد یا اینکه احساس خاصی به همراه نداشته باشد، احتمالا آنچه در درون من می‌گذرد و من تجربه می‌کنم را برایم تغییر می‌دهد.آیا تا کنون تجربه داشته‌اید یک جمله از یک شخص برای شما، با همان جمله از طرف شخص دیگری تفاوت قابل توجهی را در نوع واکنش شما در بر داشته باشد؟همچنین در موقعیت‌هایی مثلا در مواجه با یک حادثه در طبیعت، با یک حیوان در جنگل یا در یک تصادف شاهد آن بوده‌اید که واکنش، احساس و دریافت یک گروه با گروهی دیگر بسیار متفاوت باشد؟خبری می‌رسد: دلار شد ۲۲۰۰۰ تومن . این خبر خوب است یا بد است؟ اضطراب دارد یا نشاط؟ فرصت است یا تهدید؟ یا هر دو می‌تواند باشد؟اگر یک واقعه مشخص را با دو جلوه و نمود متفاوت در آینده را در نظر بگیریم به نحوی که در یک حالت آینده کاملا مخاطره آمیز و در یک حالت کاملا آرامش‌بخش به نظر برسد، آنچه در درون خود تجربه می‌کنیم و عملکرد ما چه تغییری خواهد کرد؟داستان ما و نمودی که آینده یک رخداد در نظر ما دارد، از خود رخداد و اتفاقی که از آن صحبت می‌کنیم متمایز است. خبر جنگ برای من با خبر جنگ برای همکلاسی من که سال‌ها است در انتظار جنگ و جهاد است دو نوع دریافت و جلوه و عملکرد را به همراه دارد. پس خبر جنگ یا پایان جنگ به خودی خود نه خوشحال کننده است نه ناراحت کننده. بستگی به نمود آن به من دارد.برای من کشف این نکته که «منشا آنچه درون من می‌گذرد عامل تعیین کننده بیرونی ندارد» پیام رهایی است.واضح است که من در مسیر زندگی و در شرایطی که به‌هشیار نیستم متاثر از عوامل بیرونی هستم. محیط و آنطور که من بزرگ شدم موجب تجربه حس‌ها و تجربیات مشابهی در موقعیت‌های یکسان برای سال‌های متمادی در من شده است. دستگاه شناختی من آن موقعیت را تداوم چیزی در گذشته می‌شناسد و منجر به نوعی واکنش ثابت و تکراری می‌شود. احتمالا واکنشی که پیشتر، اولین و موثرترین روش در درون من شناخته شده است. اما به نظر می‌رسد این همه داستان نیست. چیز دیگری هم هست که بسیار تعیین کننده است!مطابق آنچه در بالا گفته شد، نمود یک موقعیت به من یا به عبارتی آن‌طوری که آن موقعیت برای من رنگ و شکل پیدا می‌کند با «آنچه درونم می‌گذرد» و من تجربه می‌کنم و «واکنش» من به آن موقعیت همراستا است.این متفاوت است از رابطه علت و معلولی. یعنی آنچه مشاهده میکنم عامل آنچه تجربه می‌کنم و واکنش من نیست.در نتیجه:من می‌توانم عصبانی نباشم وقتی تو داد می‌زنی یا دشنام می‌دهی. همچنین می‌توانم سرخورده نشوم وقتی مرا ترک می‌کنی و می‌توانم از بی‌ثباتی اقتصادی نترسم در شرایطی که همه اذعان داریم با هر متری شرایط اقتصادی را بسنجیم نابسامان و شکننده است.و در همه این شرایط می‌توانم عملکردی موثر داشته باشم چون «عملکرد من و آنچه درونم می‌گذرد» را از واکنش پیش‌فرضم به شرایط محیطی، جدا کرده ام و تمایز داده‌ام.اکنون می‌دانم که اگر شریک زندگی من اقدامی را انجام می‌دهد که من بی‌احترامی تلقی‌اش می‌کنم، منشا «دریافت حس بی احترامی» درون من است نه عمل او. این دستگاه شناختی من است که یک واقعه را توهین تلقی می‌کند.واضح ترین مثال برای من در این مورد شنیدن دشنام بوده است. بسیاری دشنام‌ها که ناموسی محسوب می‌شوند در نگاه من چون به زندگی من بی‌ربط هستند و حرمت نزدیکان من در گرو نحوه صحبت کردن دیگران نبوده است، برای من محرک نبوده است. ولی اگر کسی به من می‌گفت الاغ، اگر این نمودش برای من نادان، ضعیف یا ناکامل بود همواره واکنش در پی داشت.دشنام فقط یک کلمه است. نمود دشنام به ما تحقیر، بی احترامی و کوچک شمرده شدن و … است و تجربه عصبانیت، خشم، تشویش ذهنی و فکر کردن به این که دیگران چه فکری در موردم می کنند را می‌‌تواند در پی داشته باشد.به همین نسبت ابنکه ویروس کرونا تهدید است یا فرصت، قیمت ارز تهدید است یا فرصت و … بسیار زیاد با طوری که دنیا در نگاه من تجلی می‌باید ارتباط دارد تا اصل یک رویداد، که بر سر رخ دادنش با هم توافق داریم.آنچه درون من می‌گذرد شامل حس‌های بدنی من، تفکراتی که از ذهنم می‌گذرد، خلق و خو و احساس‌ من را نوعِ بودن ‌و عملی که من انجام می‌دهم یا واکنش من نوعِ عملکرد می‌نامیم.جمعبندی آنچه گفته شد:نوع بودن و نوع عملکردن من در یک موقعیت خاص هماهنگ است باطوری که آن موقعیت برای من نمود یا رنگ و شکل گرفته است.حالا سوال اینجا است که یک موقعییت چگونه برای من رنگ و شکل می‌گیرد؟ هر کلمه چگونه برای من معنی می‌شود و نمود پیدا می‌کند؟کلمه مادر، برای شخصی که مادری قدرتمند و تصمیم گیر و سرپرست خانوار داشته با کسی که مادرش را در هنگام زایمان از دست داده است چگونه نمود پیدا می‌کند؟هر کلمه، جمله یا هر آنچه که با آن مواجه می‌شویم در دستگاه شناختی ما از لنزی عبور می‌کند و رنگ و شکل می‌گیرد. هر کلمه در هر فضایی برای ما یک تداعی دارد. مانند کلمه شیر کنار کلمه جنگل و شیر کنار کلمه آب یا شیر همراه کلمه گاو که هر کدام برای ما جلوه و معنا و تصویری دارد.این لنز شناختی که آنچه با آن مواجه می‌شویم را رنگ و شکل می‌دهد انگاره (context) نام دارد.

زندگی در دَم چگونه است؟

khashayar pakfar — Mon, 08 Jun 2020 17:35:15 +0430

مفهوم‌ خطی زمان قراردادی ساخته شده توسط بشر است برای اشاره کردن به لحظات. برای داشتن فهم مشترک از لحظات. برای تمیز دادن موقع رخداد‌ها در حال و گذشته و آینده.سوال این است که اگر ساعت دستمان نباشد و تقویم نداشته باشیم زندگی چگونه است؟ پیش از تقدیم زندگی بشر چگونه بوده است؟کلی قرار و مدار اجتماعی دیگر هم بر این مبنا به وجود آمده که اصالت ذاتی ندارد. این‌ها فقط قرارداد است بین برخی از ما با یکدیگر. گاهی هم قراردادی است باخودمان. یعنی ما به زبان می‌آوریم، باورشان هم داریم ولی الزاما این‌ها حکم‌هایی قطعی در زندگی ما نیستند و در مسیر زندگی ما الزاما اینگونه تجربه نمی‌شوند. مثلا تا فلان سن باید ازدواج کرده باشی، تا فلان سن باید ماشین خریده باشی، این قهوه‌ای راه راه پیرمردی است و ... .شاید منشا بسیاری از خطاهایی که در عملکرد ما هست نسبت به ماهیت جهان و زندگی از همین مسائلی ناشی می‌شود که مفهوم زمان برای ایجاد می‌کند.در لحظه ای که این چای نوشیده می‌شود فقط این چایی در زندگی من هست. فلان اتفاق در تاریخ، فلان مرگ، فلان از دست دادن در گذشته و با این تجربیات به آینده نگاه کردن در این لحظه از کجا می‌آید؟ آیا در این تصویر و در تجربه من در «یک دم» در زندگی حضور دارند؟ یا این بازی ذهن است که مرا درگیر گذشته و آینده می‌کند و از حال غافل می‌شوم؟شاید این گرفتن « وهمی نسیه» و از دست دادن حال نقد باشد.بسیاری از تصمیمات ما برای حفظ منافع و امنیتمان در آینده ای است که هیچ ایده ای نداریم چگونه اتفاق می‌افتد. دنیا و به ویژه ایران ما روز به روز به سمت عدم قطعیت بیشتر می‌رود. به نظرم هر روز که می‌گذرد، ضرورت زندگی در حالی که در دست داریم بیشتر می‌شود. بسیاری ممکن است بگویند: این بیخیالی و بی‌فکری است و آینده را نا امن می‌کند. از قضا هوشیاری در لحظه حال دسترسی بیشتری به عملکردی بهره‌ور در خصوص آینده به ما می‌دهد.زیرا وقتی من در زمین بازی زندگی با آنچه که در جریان است دست و پنجه نرم می‌کنم و نه با تصویری که از گذشته برای من تداعی می‌شود، و آنچه در حال می‌بینم به امتدادی از گذشته تقلیل پیدا نمی‌کند، عملکرد من مرتبط و مناسب است با پدیده‌های بیرونی.خیلی وقت‌ها خودم را که در نظر می‌گیرم می‌بینم آنچه آموخته‌ام از گذشته‌ای است که ربطی به آینده ندارد و آنچه در حال حاضر از محیط دریافت می‌کنم هم به درکی که از گذشته آمده محدود می‌شود، عملکردم هم مرتبط با تکرار‌هایی در گذشته است و ملاحظاتم هم که از ترس‌هایی در خصوص آینده می‌آید که در گذشته تجربه شده است!آیا این زندگی در حال زندگی است یا تداوم گذشته‌ای که درش به دنیا آمده‌ایم؟پاسخ ساده من به این موضوع زندگی کردن در زمین بازی است که به آن تعهد داریم برای آینده. آینده‌ای که در واقع همین الان است و درونش هستیم و زندگی می‌کنیم. گاهی فکر می‌‌کنم کاری که الان دارم می‌کنم یعنی آینده‌ای که درش زندگی‌ می‌کنم. همین شاید ضرورت این را ایجاد می‌کند که من اقدامات زمان‌بر و خیلی بزرگی را برای آینده در نظر نگیرم. چون عدم قطعیت محیط بسیار بالا است و معلوم نیست در بلند مدت ما در چه شرایط قرار می‌گیریم.زندگی در شرایط عدم قطعیت خیلی بیشتر شبیه داشتن کوله پشتی سبک، بار کم، وابستگی کم، توان زیاد برای تحمل گرما و سرما در بازه‌ای نسبتا بزرگ تا ماندن به مدت ۴۰ سال در اتاق یک اداره‌ای گوشه‌ای از دنیا و پیوسته تقویم پایه‌های امنیت شغلی و دارایی‌های ثابتی که از یک جایی به بعد هم قرار است امنیت نسل بعدی را فراهم کند.ولی زندگی شاید درباره همین چایی روی میز است در یک روز بهاری. زندگی شاید فرصت گفتگویی است که همین الان در جریان است. شاید تجربه کشف بودن در همین دم است. شاید!شاید از ترس فردایی که نمی دانیم چگونه است عمده منابع ما مصرف می‌شود. نشاط و سلامتی جوانی شاید گرانبهاترین و عمومی‌ترین دارایی است که در ترس از فردا هزینه می‌شود ... شاید!تمرین من این روز‌ها کشف آن چیزی است که به آن می‌گوییم «حال». یعنی وجهی از بودن در لحظه اکنون.

زندگی در فضای امکان یا زندگی نباتی؟

khashayar pakfar — Tue, 28 Jan 2020 23:15:04 +0330

درخت زردآلویی که هلو داد چون انتخابش هلو بود!چند سال پیش فکر می‌کردم شغلم دقیقا در امتداد کارهایی است که در گذشته انجام داده‌ام و آن روز احساس خوبی داشتم از اینکه انگار وقتم تلف نشده است و جمع آنچه در گذشته یاد گرفته‌ام را در شغلی به کار بسته‌ام!چند ماه پیش داشتم فکر می‌کردم درختی که ۴۰ سال پیش روبروی درب خانه مادربزرگم کاشتند هم انگار سرنوشتی مشابه من دارد.درخت در خاک ریشه می‌کند. در به دنیا آمدنش نقشی نداشته است. ساخته شده که میوه و برگ خاصی بدهد. یا اصلا میوه ندهد! مگر قلمه‌اش بزنند. هرچه از سنش می‌گذرد تنومندتر می‌شود و اگر تغییری بخواهی در زاویه ایستادنش ایجاد کنی سخت‌تر می‌شود. ثابت است و صد البته ثابت قدم است. انگار پشت کار خوبی هم دارد. بهار و پاییز و تابستان و زمستان هر سال را کمی بالا و پایین می‌گذراند.ما نیز انگار همینجوری زندگی می‌کنیم. انگار تداوم منطقی به دنیا آمدن در یک نقطه و شرایطی هستیم. کمی بالا و پایین. انگار حتی اگر جایمان عوض شود هم با گلدانمان می‌رویم. تفریحات و ترجیحات و عادت‌ها را با خودمان می‌بریم. انگار در مسائل اصلی زندگی یا شبیه، یا مخالف پدر و مادرمان می‌شویم. مثلا خیاطی خیاط‌زاده می‌شویم. یا بر عکس. برای فرار از فقر دوران بچگی عمری را کارمند «خشت روی خشت گذاشتن» یا بنده ارثیه‌ی وراث می‌شویم.من تنها دلیلی که ریاضی فیزیک خواندم این بود که دبیرستان ما فقط ریاضی داشت و کسانی که غیر از ریاضی می‌خواستند بخوانند باید می‌رفتند جای دیگری. انسانی هم که آن روزها برای بچه‌زرنگ‌ها نبود. بعدها نرم‌افزار خواندم چون تنها چیزی بود که در تمام رشته‌های ریاضی به قیافه من می‌آمد. آن روزها من دوست داشتم روزنامه‌نگار شوم. وکالت را هم دوست داشتم. ولی برای وکالت خواندن باید انسانی می‌خواندی با کلی عربی! ولی ریاضی خواندم! دیگری ممکن است بگوید: پدرم مجبورم کرد ... پول نداشتم یا هر چیز دیگری.البته من درس نخواندم و صرفا امتحان دادم. چون بدون لیسانس انگار زحمات مادرم در بزرگ ‌کردن من به باد می‌رفت و همه حداقل فوق لیسانس را می‌گیرند.قبل از انتخاب رشته دانشگاه شغل من مشخص شده بود. برنامه‌نویس وب شده بودم! چون اولین چیزی بود که می‌توانست آن روز برایم درآمد داشته باشد.و این موضوع در روند کاری من و تفریحات و شغل‌های دیگرم هم وجود دارد و قابل بررسی و البته تامل است.درختی ممکن است میوه‌اش مرغوب و گران باشد. درخت دیگری ممکن است بی‌میوه و بی‌دولت باشد.موفقیت‌های نباتی. منتج از ثروت و فقر. منتج از پدر خوب و پدر بد. منتج از بچه اول و دوم بودن.و اما زندگی در فضایی که «انتخاب شده باشد» چگونه است؟ زیستن غیر نباتی چگونه است؟ما معمولا دلایل و شرایط و امکانات را می‌بینیم و بررسی می‌کنیم و بر این اساس تصمیم، چگونه است که بعد از بررسی این دلایل بر حسب آنچه در آینده طرح می‌کنیم، انتخاب کنیم؟ چگونه است اگر این دلایل ما را محدود نکنند و محدودیت‌ها به جای ما انتخاب نکنند؟برای من آنچه اصیل انتخاب شده است، تداوم منطقی گذشته نیست، منتج از یک فشار و اجبار نیست. حاصل شجره‌نامه‌ام نیست.انگار آنچه اصیل است که من فارغ از گذشته و فرای امکانات امروز، ورای خشایار، آنطور که بزرگ شده و همچنین محدود نشده توسط محیط، برای آینده انتخاب می‌کنم.آینده‌ای که از آینده می‌آید. آینده‌ای که از پایان آغاز شده است. آینده‌ای که نتیجه حداقلی و معقول روند گذشته نیست. آینده‌ای که بدون من اتفاق نیفتد. یعنی با هر کس دیگری قابل تحقق نباشد. آینده‌ای که یک جایی در فضای اول شخص من خلق شده است. انتخاب در لحظه حال، فرای دلایلی که از گذشته می‌آید، در آینده‌ای که از گذشته نیامده است.این آینده‌ای است که من درونش زندگی می‌کنم. نه گذشته‌ای که من به تداومش بگویم: الان!مثلا در اثر نگرانی از ناامنی شغلی ممکن است من سال‌ها کارمند بمانم. چگونه است خلق یک کیفیتی از زندگی در آینده ورای امنیت شغلی داشتن؟ چگونه است انتخاب کارمند ماندن بدون اسارت در بند امنیت و روزمرگی؟گام اول به نظرم گذر از آنچه است که نطفه این درخت است. آن طور که بودن من شده. آن چیزی که دیگران به آن می‌گویند خشایار. هر صفتی که از گذشته آمده. هر ویژگی که خوب یا بد، من برای خودم انتخاب نکرده‌ام. ویژگی های موروثی. هر چیزی که بهش می‌گویم من یامنم. شاید باید از این نتیجه منطقی گذشته عبور کنم. همه فضای امکان را در نظر بگیرم. امکان جور‌های دیگری بودن. امکانی فرای آنچه تا امروز بودن من است.شاید اینجا می‌توانم فضایی باشم برای آینده‌ای که درون من محقق شود.«من» در زبان ساخته شده است. من آدم چنینی و چنانی هستم. من باهوشم. من بد شانسم. من مهندس کامپیوتر هستم. من یک ایده‌‌آلیست هستم. ما و دیگران جملاتی برای هم میسازیم و در این جملات حبس شده و زندگی می‌کنیم.حالا بگوییم: آن طور که بزرگ شده‌ام درونگرا / برون گرا است. چطور است زندگی فرای این طیف‌ها؟ بیرون طیف خوش‌اخلاق و بداخلاق؟ بیرون طیف آرام یا پرخاش‌گر؟آن فضای امکان در آینده هم در زبان خلق می‌شود.این فضا فرای آنچه هست که امروز هستم! فرای محدودیت‌های امروز است. فرای طیف‌های هنجاری و کمی است که جامعه به من تحمیل کرده است. انسان جامعه پسند احتمالا تحصیل‌کرده، شیک و ثروتمند است. شیک و ثروتمند تحصیل‌ کرده اما الزاما در لحظه زندگی نمی‌کند و لذتی از زندگی خود نمی‌برد.شاید لذتی بیشتر از نفس کشیدن پس از فرار نمی‌برد. رهایی تمایز دارد با رها بودن بخاطر اسیر نبودن. آزاد بودن تمایز دارد با کاری کردن به خاطر آزاد بودن. من وقتی در لحظه زندگی می‌کنم مسرور از گذر از زخمی در گذشته نیستم. اگر باشم دیگر در لحظه نیستم.اصالت بودن در لحظه حال انگار تمایز دارد با زندگی کردن برای نمره گرفتن از جامعه که من درونش بزرگ شده‌ام.آنچه از آینده می‌آید شبیه این جمله نیست: من در سال ۱۴۱۰ دیگر چاق نخواهم بود. نگرانی چاقی از گذشته می‌آید. آنچه در آینده است به کیفیتی اشاره می‌کند که در آینده محقق شده است. به عنوان مثال:نوای سازم منجر به دعوت شنونده‌هایی است که الزاما به موسیقی ایرانی و حکمت شرقی علاقه ندارند می‌شود و به کشف این موسیقی برای ایشان می‌انجامد.یا روزی که گاندی گفته: استقلال بدون خشونت در هند. روزی که یک میلیارد نفر ایستاده بودند برای انتقام و خشونت.در خصوص اهدافی که دارید آنچه امتداد طبیعی گذشته است کدام است؟آنچه مطلوب و غیر ممکن به نظر می‌رسد کدام است؟کیفیت زندگی در آن مطلوب چگونه است؟زندگی که درخت‌گونه نیست برای من کیفتی دارد از جنس بودن در لحظه حالی که از آینده‌ای می‌آید که من برای خودم تصویر کرده‌ام. کسانی که اعمالشان ماهیت خلقی داشته انگار دغدغه‌اشان از گذشته آمده ولی عملکردشان منتج از آینده‌ای بوده که بدون آن‌ها اتفاق نمی‌افتاد.درخت زردآلویی که هلو داد چون انتخابش هلو بود!

زندگی در دنیای سوال در مقابل زندگی در دنیای جواب!

khashayar pakfar — Mon, 13 Jan 2020 21:12:01 +0330

شراب پاسخ است! سوال چه بود؟ روزمره و هر لحظه ما در حال حل مسئله هستیم.از ساده‌ترین نمونه‌ها تا پیچیده‌ترین موارد. از چی بپوشم تا چی سفارش بدهم تا ۵ سال آینده کجا هستم یا تبیین مزیت رقابتی پایدار یک محصول. برخی از ما به سوالات زود پاسخ می‌دهیم. برخی بررسی‌های زیادی می‌کنیم. برخی مشاهدات خود را از محیط بر محاسبات و منطق مقدم می‌دانیم. برخی با مشورت با دیگران به پاسخ‌ می‌رسیم. ولی اکثر ما معتاد به جواب هستیم. خود من یک نمونه خوب از یک معتاد به جواب هستم. سال‌های زیادی از عمرم در همه متن‌ها دنبال جواب بودم و در طول کنسرت منتظر بودم حسی که قرار است پایان اجرا داشته باشم را سریع‌تر پیدا کنم. در کلاس درس بیش از متن و محتوا و جزییات به دنبال پاسخ‌هایی بودم که انتظار می‌کشیدم بشنوم. عمدتا هم پاسخ‌هایی که به آنچه از قبل می‌دانستم نزدیک‌تر بود برایم جذاب‌تر بود و گوینده‌ای که شبیه به من فکر می‌کرد یا دست کم برداشت من از حرف‌هایش مشابه آنچه انتظار داشتم بود، برایم استاد یا مربی یا سخنران خوب و جالبی به نظر می‌رسید. به نوعی عطش رسیدن به پاسخ، لذت بودن در مسیر سوال و زندگی در صورت مسئله را از من می‌ربود.طوری که بسیاری از ما کار می‌کنیم منتج از یک روش‌های ثابتی است که ما با آن روش‌ها به سوالاتمان پاسخ می‌دهیم، محیط را درک می‌کنیم و به محیط و محرک‌ها پاسخ می‌دهیم. من به این نسخه از خودم می‌گویم: خشایار کلاسیک! یعنی نسخه اتوماتیکی که محدود است به محدوده‌ای پیش‌فرض از چیز‌هایی که توجهش را جلب می کند، محدود است به داشتن پاسخ برای هر چیزی و محدود است به پاسخ‌هایی نسبتا ثابت یا دست کم با الگوهایی تکراری و قابل پیش‌بینی.این مدل باعث می‌شود من در دنیای جواب‌ها زندگی کنم. یعنی با آنچه میدانم به سراغ دانسته‌ی بعدی بروم. سوالات امروز موضوعات بدیهی فردایم باشد.نکته اینجا است که این روش‌ بسیاری از آنچه در محیط پیرامون ما است را نادیده می‌گیرد یا بدیهی فرض می‌کند. در نتیجه عملکرد من نسبت به عرصه امکانی (محدوده‌ای از امکان ها) که می‌توانستم داشته باشم بسیار محدود می‌شود.روایتی هست از کسی که کلیدش را گم کرده است. او به مسیری که از آن گذر کرده بر می‌گردد و زیر نور چراغ به دنبال کلیدش می‌گردد. چون جایی که نور نیست ما عادت به جستجو نداریم.گاهی پاسخ‌هایی که از پیش داریم صورت مسئله را برای ما عوض می‌کند. شما به من می‌گویید: برو ۱۰٪ بی‌سوادی را در این منطقه کم کن. من می‌روم که مدرسه درست کنم. به مرور درگیر معماری و نقشه و مدل گچ و تخته می‌شوم. در واقع من در مدرسه که یکی از راه‌حل‌ها است محدود می‌شوم. دنیای من دنیای پاسخ شده است. دامنه سوال به ساخت مدرسه و سوادآموزی کلاسیک محدود شده است. در اینجا راه‌حل‌های دیگر از دسترس من خارج شده است. روزگاری من در یکی از شرکت‌های نرم‌افزاری معتبر ایران در زمینه مدیریت پروژه‌های استقرار نرم‌افزار‌های اطلاعاتی سازمانی کار می‌کردم. یک مشکلی که مشاهده می‌کردیم نیاز به حضور مدیران در محل کارشان برای امضا نامه‌ها بود. راهکار من ایجاد یک موبایل اپلیکیشن برای رفع نیاز به حضور همیشگی شخصیت‌های اصلی در اتوماسیون اداری در داخل سازمان بود. ما این‌کار را کردیم. در زمان خودش هم شاید پروژه تحولی محسوب می‌شد. ولی اگر امروز باشد من در دنیای «تسریع فرایند‌های بروکراتیک» زندگی نمی‌کنم. باید در این سوال که «زندگی در دنیای بدون بروکراسی در سازمان چگونه است؟» زندگی می‌کردم. اگر هوش مصوعی جای همه کارمندان قرار بگیرد و هیچ کس حتی یک کلیک نکند، بروکراسی و پیچیدگی داخلی در سازمان پابرجاست. زندگی در قاب و ‌ قالب‌های ثابت و غیر کارآمد سازمان‌ها پابرجاست. شاید کمی بهتر!به برخی سوالات اساسی زندگی ما پاسخ‌‌هایی می‌دهیم که سال‌های متمادی زندان ما می‌شود.مثلا سوال این است که شغلم چه خواهد بود؟ پاسخ: کارمند بایگانی اداره فلان. از این لحظه ۳۰ سال کارمندی و چند صباجی بازنشستگی با یک عنوان ثابت نصیب شخصی است که به این سوال پاسخی داده و در دنیای این پاسخ زندگی می‌کند.چطور است که من در هر لحظه، در حالتی سیال بتوانم به آینده مستقل از گذشته فکر کنم؟ رها در خصوص آنچه از آن امرار معاش می‌کنم بیندیشم؟بسیاری از ما روزی به اینکه همسر آینده ما چه کسی است پاسخ می‌دهیم. اگر روزی این ارتباط بدیهی شود من در جهان «یک ارتباط کرخت شده» حبس می‌شوم. در صورتی که وقتی در دنیایی زندگی کنم که «یک زندگی مشترک ایده‌ال چگونه است؟» من فرصت بازکشف کردن همه روزه‌ی شریک زندگی‌ام را دارم. و او هر روز فضای از نو خلق شدن دارد. چنانکه من هم این فرصت را دارم.گاهی ما با پاسخ‌های ثابت در خصوص طوری که دیگران را می‌بینیم فرصت جور دیگری بودن را از آن‌ها می‌گیریم. توجه کنیم که دیگران الزاما آنطور که برای ما نمود پیدا می‌کنند نیستند! چیزی که من میبینم فقط قضاوت من است و برداشت من. دیگران همان افرادی که من می‌بینم را جور دیگری می‌بینند. در نتیجه بیشتر از اینکه در زندگی من افراد واقعا چه شکلی هستند اینکه من از ایشان چه تصوری دارم در مراودات تعیین کننده است.زندگی در دنیای سوال برای من، پویش مداوم و تمام نشدنی کیفی سوالات درستی است که از ابعاد گوناگون یک موضوع می‌پرسم و بی‌رحمانه در معرض نقد قرار می‌دهم. همین مثال و روش را در خصوص استراتژی‌های کسب و کار نگاه کنید. پیشنهاد می‌کنیم مثالی برای خود از «زندگی در دنیای استراتژی‌های تدوین شده دیروز» در کسب و کار، در مقابل زندگی در دنیای استراتژی‌ در هر لحظه بزنید. خوب است اگر آن را در کامنت به اشتراگ بگذارید. برای من در دنیای مدیریت کسب و کار، نوشتن چشم انداز و ماموریت و استراتژی در یک دوره زمانی بر حسب اطلاعات گذشته و ابلاغ آن به واحد‌های تابعه از جنس زندگی در پاسخ‌هایی است که از گذشته می‌آید. انگار که تداوم روند‌های گذشته است. گویی در مسیر یک خطی که از گذشته می‌آید ارزش هم محسوب می‌شود و بعضا سیستم‌های ارزیابی عملکرد و پاداش هم به پایبندی بیشتر به آنچه از گذشته می‌آید نمره بهتری می‌دهند. در مقابل این روش سیستم هوشمندی را تصور کنید که کیفیتی را در آینده خلق کرده است. یعنی آینده‌ای که اگر محقق شود کیفتی را ذینفعانش تجربه می‌کنند. یعنی از پایان آغاز کرده است. در مسیر هم پارامترهایی را می‌سنجد که فاصله از آینده را نشان می‌دهد نه از گذشته. یعنی کمامان تلاش این است که به سوالی در آینده پاسخ بدهیم نه اینکه در جواب‌های پیشین زندگی کنیم. در این روش‌های استراتژی‌ها در مسیر پدیدار می‌شود و ممکن است تغییرات زیادی را تجربه کنیم. به نظر من این پویش مداوم مصداق زندگی در سوالی است که دائمی است در خصوص استراتژی. به نظرم می‌رسد در محیطی که شرایطی متغیر و ناپایدار دارد و در زندگی‌ای که قرار نیست تداوم منطقی گذشته باشد، در زندگی شخصی یا تدوین استراتژی یا در پدیداری ارزش‌های پیشنهادی یک کسب و کار و ... زندگی در سوال می‌تواند زندگی در لحظه حال در دامنه سوال باشد.