https://virgool.ir/feed/@khosravi.faezehراوی تجربه‌ی زیسته‌ی فضا؛ جایی میان معماری، حافظه و روایت انسانیfa2026-11-13 00:05:49https://files.virgool.ir/upload/users/3374207/avatar/qEUurj.jpghttps://virgool.ir/@khosravi.faezehhttps://virgool.ir/@khosravi.faezeh/روایت-نیمه-کاره-todynsyr8eqlصدای زنگ تلفن در خانه پیچیده. صدای مزخرف ادامه دار ، بدون هیچ پایان مشخصی ؛ با هر تکرارش انگار جریان برق  در مغزم راه می افتد و تا مرز انفجار می رود. جاوید به صفحه گوشی نگاه می کند و می گوید : "باید این تلفن رو جواب بدم ." پوسته ی کنار ناخن انگشت اشاره ام را باحرص میکنم  ." اما اخرش رو نگفتی !" بر اندازم می کند ، پشتش را می کند و تلفن را جواب می دهد . یک پوسته ی مزاحم دیگر از جا در می آید. ضربان قلبم به سرعت در حال اوج گرفتن است. نگاهش انگار دارد در ذهنم میرقصد. یعنی سرنخی از پایان ماجرا در نگاهش بود؟ هستی کنترل تلوزیون را بر می دارد تا شبکه را عوض کند . پوسته ی نیمه از جا در آمده را رها می کنم و  از جا می پرم:" وایسا دخترم ، هنوز تیتراژش تموم نشده" نگاهم می‌کند  ، از تغییر کانال منصرف می شود و دوباره مشغول کارهای مدرسه اش میشود .صدای خنده جاوید از اتاق بلند شده است  . مرگ یک پوسته دیگر را حس میکنم .یک دایره درحال رشد خون آلود زیر ناخنم متولد می شود . یعنی پایان داستانش خنده دار بوده ؟خنده اش  دیگر تمام شده ، تیتراژ برنامه هم همینطور.دستمال کاغدی را دور انگشتم می پیچم .کنترل را بر می دارم و بین شبکه های خبری می چرخم . همه از احتمالات و حدس هایشان حرف میزنند . نوبت پوسته های انگشت شست رسیده . مانده ام که در این میانه چرا هیچ کس چیزی از پایان ماجرا نمی گوید.بی خیال تلوزیون می شوم  . کنترل را به سمت هستی هل می دهم  :" اگر تکالیفت تموم شده می‌تونی برنامه کودک ببینی" کتابش را بلند می کند و نشانم میدهد :" تموم شده مامان ... ببین"سوزشی زیر ناخنم احساس میکنم :" چرا نقطه آخر جمله رو نذاشتی دخترم؟" " یه نقطه است دیگه " " بذار تا تموم بشه .... بعد میتونی تلوزیون تماشا کنی." با کلافگی کتاب را روی میز می گذارد . نقطه را پررنگ میکند و کنترل را بر می دارد. حفره خالی زیر ناخن شستم را فوت می کنم تا سوزشش آرام شود.از آشپز خانه صدای چکیدن قطره آب شیر روی ظرفها می آید . به سمت اتاق می روم . جاوید آرام صحبت می کند.پوسته باریک دیگری را میگیرم و محکم میکشم . ضربان قلبم دوباره دارد تندمی شود. شاید آخر قصه غمگین است . آرام می گوید تا من غصه نخورم.صدای بی پایان قطره های آب دیگر کلافه ام کرده. می روم سمت سینک .این بار صدای تلفن من در خانه پیچیده.صفحه گوشی را نگاه می کنم . اسم شیرین روی صفحه نقش بسته . باید قبل از جواب دادن ، فکری به حال این صدای کلافه کننده کنم  . شیر را باز و بسته میکنم . هرچه کلنجار می روم ، قطره ها با لجاجت بیشتر خودشان را روی ظرفها می کوبند . الان است که تلفن قطع شود. روی واژه  پاسخ میزنم و گوشی را بین گوش و شانه ام گیر می اندازم . همزمان شیر آب را باز میکنم تا بلکه حین شستن ظرفها از صدای چکه آب خلاص شوم." جانم شیرین " " دختر کجایی ؟ چقدر دیر برداشتی" " ببخشید دستم بند بود" " بند نوشتن داستان ؟"" داستان؟... نه راستش هنوز شروعش نکردم"" فرصتت داره تموم میشه ""آخه نمیدونم چطوری باید تمومش کنم..." لیوان غرق کف زیر شیر آب از دستم سر میخورد و با صدایی بلند روی فلز سینک فرود می آید . جاوید  و هستی به سمت آشپزخانه می دوند . با اشاره آرامشان میکنم . اینبار از نگاه جاوید چیز خاصی نصیبم نشده .نکند پایان داستان را فراموش کرده است ؟ باید لیوان را دوباره بشورم . با صدای شیرین دوباره به خودم می آیم:" داستانی که شروع نکردی رو داری به پایانش فکر میکنی ؟" سوزش زخم انگشتم دوباره شروع شده  " وقتی نمیدونم چی میخواد بشه ،چطور شروعش کنم؟"شیرین سکوت کرده است  . دستمال دور انگشتم ، زیر دستکش ظرفشویی خیس شده و سوزش زخم دیگر کلافه ام کرده .بالاخره به حرف می آید ." باشه عزیزم . هرکاری که میکنی ، فقط مراقب باش که سر وقتی که گفتی کار رو برسونی. ببخشید من دیگه باید برم . مراقب خودت باش. خدا حافظ." ظاهرا  یک خداحافظی معمولی است  اما قلبم از لحن شیرین غمی سنگین را احساس میکند . دستکش را از دستم در می آورم ، دستمال خونی را باز میکنم و زخم را فوت میکنم . کنارش یک پوسته کوچک است . سراغ موچین می روم واز شر آخرین پوسته خلاص می شوم . شستن ظرفها تمام شده ولی  شیر هنوز چکه می کند . با حرصی که تمام وجودم را گرفته یک کیسه پلاستیکی را پاره میکنم و دور تا دور آن میبندم .جاوید در اتاق را باز میکند و با لباس بیرون خارج می شود . هراسان می پرسم:" بیرون میری؟" سرش را به نشانه تایید تکان میدهد و میگوید :" اون جلسه ای که خیلی منتظرش بودم بالاخره جور شد ." حفره های خالی زیر ناخن  هایم را لمس میکنم :" اما آخر حرفت رو نگفتی" این بار بی حوصله نگاهم می کند  و میگوید :" فرصت هست . برگشتم تعریف میکنم." خداحافظی می کند ، می رود و در را پشتش می بندد. قلبم دیگر چیزی را حس نمیکند . فقط میخواهم پایان ماجرا را بدانم . زانو هایم خالی شده . سر جایم روی دو زانو مینشینم . هستی روی مبل نشسته و نگاهم میکند .چشمم به لپ تاپم می افتد که هفته هاست بی استفاده روی میز سر جایش مانده. بزور از جایم بلند می شوم و خودم را به صندلی می رسانم .چیزی از فرصتی که برای داستانم داشتم باقی نمانده. لپ تاپ را باز میکنم .به انگشتانم روی کیبورد نگاه میکنم . هیچ پوسته ای نیست .شروع میکنم  تا جمله آخر را بنویسم .Faezeh KhosraviFaezeh KhosraviSun, 14 Jun 2026 23:20:35 +0330https://virgool.ir/@khosravi.faezeh/خاطرات-شهر-لرزان-قسمت-۱-v1atdwgh68lkراه پله : راه‌پله عریض بود، مثل همه خانه‌های قدیمی. پنجره‌هایی بزرگ داشت و بعضی ساعت‌های روز، پله‌ها روشن‌ترین قسمت خانه می‌شدند. مامان گاهی غر می‌زد که کدام عقل سلیمی پنجره‌هایی به این روشنی را در راه‌پله می‌اندازد. اما من بی‌نهایت دوستش داشتم.پله‌ها از سنگ روشن بودند و تمام دیوارها با باریکه‌های چوب روشن پوشیده شده بود. پله‌ها در هر دو طرف دستگیره چوبی داشتند. یک طرف، مثل همه پله‌ها روی نرده پیچ شده بود و طرف دیگر با پایه‌ای کوتاه فلزی روی دیوار نصب شده بود. در آن راه‌پله عریض، فرصت داشتی انتخاب کنی.می‌خواهی از کدام طرف بالا بروی؟ کدام نرده را بگیری؟حتی اگر نیازی نداشتی، دوست داشتی دستت را روی نرده چوبی بگذاری و تا بالا روی آن بکشی. مثل سطوح فلزی، سردی و گرمی زننده نداشت و دمای مطبوع چوب آرام روی پوستت می‌دوید.به پاگرد اول که می‌رسیدی، نور از پنجره پاگرد بالایی توی صورتت می‌زد. گرمای دلچسبی زیر پوست صورتت می‌دوید و مجبورت می‌کرد چشم‌هایت را تنگ کنی. کم‌کم گلدان‌های مامان، زیر همین پنجره، پدیدار می‌شدند. سبزی برگ‌هایشان چشم‌هایی را که حالا به نور زیاد عادت کرده بودند، انگار نوازش می‌داد و رطوبتشان بی‌ادعا روی پوستت می‌نشست.گاهی هم یک بوی آشنا همه چیز را به حاشیه می‌برد. مثلاً اگر عطر کیک داغ یا رایحه غذای مورد علاقه‌ام در راه‌پله پیچیده بود، کمتر مکث می‌کردم و تندتر قدم برمی‌داشتم. آن وقت زودتر صورت مامان از بالای پله‌ها پیدا می‌شد و آن حس عمیق خاطرجمعی، زودتر در قلبم بیدار می‌شد.آن روز اما همه چیز فرق می‌کرد. من بالا بودم و باید پله‌ها را پایین می‌آمدم. دیگر هیچ چیز شبیه قبل به نظر نمی‌رسید.صداهایی که نمی‌دانستم توهم‌اند یا واقعیت، از مبدأیی نامعلوم به گوشم می‌رسیدند. مادری بودم که کودک سه‌ساله‌اش را در آغوش گرفته بود و فقط می‌خواست به پایین پله‌ها برسد.چوب‌های روی دیوار، حالا شبیه وزنه‌هایی سنگین و لرزان به چشم می‌آمدند. پنجره با آن شیشه بزرگ، دیگر محلی برای فرود نور نبود. روزنه‌ای مرگبار بود که در کمین نشسته بود.گلدان‌ها موانعی بودند که راه را تنگ می‌کردند و پله‌های سنگی به پلی معلق و بی‌تعادل روی دره‌ای عمیق می‌ماندند که عبور از آن پر از وحشت سقوط بود.به در رسیدم. پشت آن، همان خیابان همیشگی بود؛ اما دیگر هیچ شباهتی به دیروز نداشت.Faezeh KhosraviFaezeh KhosraviWed, 03 Jun 2026 21:59:59 +0330https://virgool.ir/@khosravi.faezeh/قلب-قرمز-h29oelkr9osyدر میان تاریکی توی هوا شناورم . باد جا به جایم می کند . صدایی منقطع می شنوم ،شعری را زمزمه میکنم ،در اعماق جایی سرگردانم؛ و در مورد هیچ کدامشان چیزی نمیدانم. حسی دارم و دارم تلاش میکنم نامش را به خاطر بیاورم.فشار پلک هایم را احساس میکنم . آرام از هم فاصله می گیرند و کم کم ، باریکه ای از نور از جایی نامعلوم توی چشمم می دود. می نشینم و به دورو بر نگاه می کنم . چیزی از زمان و مکان به خاطر نمی آورم. جایی نشسته ام و صدایی سوت مانند به گوشم می رسد. صدایی شبیه صدای کتری مادر بزرگ . کتری! کم کم جزئیات کتری به خاطرم می آید کتری کوچک نقره ای رنگ که روی دهانه اش ، یک در لولایی کوچک وصل شده و  وقتی آب میجوشد ، بخار با شتاب از آن بیرون میزند و صدایی ایجاد میکند . روی کتری یک قوری قرمز کوچک است که روی درش ، یک قلب برجسته قرمز جا خوش کرده و من چقدر عاشق این قلب قرمزهستم .روی نک پا ایستاده ام و تلاش میکنم تا دستم به قوری برسد و قلب زیبا را بردارم. مادر از جایی صدایم میزند و هشدار می دهد: مراقب باش.قلبم انگار میخواهد از سینه بیرون بپرد. مادر! این کلمه قلقلکم میدهد. دوباره نور را توی چشمم احساس میکنم . اصلا من دنبال چه می گردم ؟لرزشی به بدنم افتاده و دندان هایم به هم می خورد .آگاهی زهرش را در قلبم می ریزد. از جا میپرم! چطور خوابیدم و کودک خردسالم را فراموش کردم؟می دوم و صدایش میزنم . صدایم در خانه می پیچد و انگار به گوش هیچ کس نمی رسد. نفسم تنگ شده و سینه ام سنگین است .صدایی با ریتم یکسان توی خانه می پیچد.شناسایی  منبع صدا لحظه ای زمان می برد . می دوم سمت تلفن . مادرم پشت خط است . با گریه به او پناه می برم : "مامان، بچه نیست ! هرچی میگردم نیست. یه لحظه خوابم برد... " مادر حرفم را قطع میکند:" دخترم خودت صبح آوردیش اینجا . حالش خوبه نگران نباش. تو خوبی مادر؟" تلفن را قطع میکنم و روی زانو هایم می نشینم . موقعیت بامزه ایست . خنده ام گرفته . می خندم و می خندم و کم کم خنده ام به قهقهه تبدیل می شود. کسی در درونم  خطاب قرارم  می دهد :"این بار هم قسر در رفتی!"پیشانی ام تیر می کشد و می زنم زیر گریه . بار بعدی چه خواهد شد؟ بارهای بعدی چطور؟ صدای تلفن دوباره در خانه میپیچد. دارم می سوزم . باید این آتش را خاموش کرد. خودم را سر می دهم و روی زمین می نشینم . چشمم به پیراهن کوچکش می افتد .زیر میز غذاخوری . پیراهن را بغل میکنم . کاش درون این پیراهن حل میشدم تا عطر تنش را هیچ وقت فراموش نکنم. لرزش دست و سردرد کلافه ام کرده .مغرم انگار فریاد میزند که وقت دارو رسیده. از جا بلند می شوم و قرص هایم رادر دهان می گذارم و با گلویی که از بغض بسته شده ، به سختی فرو می دهم .می روم سمت پنجره تا غروب را تماشا کنم . چقدر شبیه خورشیدم ، نزدیک به خط پایان. پیراهنش هنوز در مشتم است . دوباره عطرش را می بلعم .چشم هایم را می بندم و خودم را نوازش میکنم . سوگوار دردی هستم که هنوز نرسیده و وقتی برسد ، دیگر نمی توانم برایش گریه کنم . به پیرمردی نگاه می کنم که آرام و با طمانینه از کوچه رد میشود . پنجره را باز می کنم و صدایش می کنم :"آقا" با تعجب سرش را بالا می گیرد و بین پنجره ها دنبال منبع صدا می گردد . دست تکان می دهم تا مرا ببیند. بالاخره پیدایم می کند. پیراهن را از پنجره بیرون می اندازم و رقصش را در باد با هم تماشا میکنیم  . Faezeh KhosraviFaezeh KhosraviWed, 03 Jun 2026 12:47:23 +0330https://virgool.ir/@khosravi.faezeh/وقتی-گذشته-را-نفس-می-کشیم-تجربهٔ-زمان-در-معماری-nvais69auwunخرابه‌های تخت‌جمشید — فضایی که گذشته و حال در آن با هم نفس می‌کشند.اولین سفر من در زمان، در هشت‌سالگی اتفاق افتاد.وقتی تخت‌جمشید را دیدم، انگار هوا عوض شد.با اولین نفَس، ستون‌های ترک‌خورده آرام جوانه زدند و تالارهای هخامنشی از دلشان روییدند.کتیبه‌های سرد رنگ گرفتند و آدم‌هایی با جامه‌های رنگارنگ دورم را احاطه کردند؛ همهمه‌شان با صدای سُمِ اسب‌ها و شرشر آب حوض‌ها درهم پیچید و فضا برای لحظه‌ای زنده شد.با نفَس بعدی فهمیدم وارد زمانی شده‌ام که نه گذشته بود و نه حال؛چیزی میان این دو، که تنها می‌شد آن را زندگی کرد.این لحظه برای من یک خاطرهٔ معمولی نیست.سال‌ها گذشته، اما کافی است به آن فکر کنم تا از حال جدا شوم و دوباره در یک روز آفتابیِ هشت‌سالگی فرود بیایم.گاهی یک ملودی، یک طرح، یا حتی رایحه‌ای گذرا، مرا همان‌جا پرتاب می‌کند—به جایی که ذهنم برایش چیزی فراتر از «یاد»، یک یادواره ساخته؛جایی که تا به آن می‌رسم، دوباره هوای همان روز را نفس می‌کشم.به زبان علمی‌تر، انگار ذهنم تنها رویداد را ذخیره نکرده، بلکه احساساتِ آن رویداد را نیز در خود نگه داشته است؛ و همین است که تجربه، هر بار با تمام جزئیاتش بازمی‌گردد.سال‌ها بعد فهمیدم چیزی که تجربه کرده بودم، فراتر از یک خاطرهٔ هیجان‌انگیز از برخورد با یک اثر تاریخی بود.آن روز، با نوعی رویارویی استثنایی و حس‌مندی عمیق مواجه شدم—حسی که فلسفهٔ ذهن آن را کوالیا می‌نامد؛ کیفیتی که توضیح می‌دهد چرا تجربهٔ یک فضا برای هر فرد متفاوت و یگانه است.امروز می‌دانم تجربهٔ فضا محدود به «دیدن» نیست؛کوالیای تجربهٔ کاربران، کلید موفقیت هر طراحی است.در فضاهای تاریخی، اغلب «کوالیای زمانی» را تجربه می‌کنیم.این حس، فراتر از زمان روزمره ؛ همان زمانی که برای سنجش تغییرات به کار می‌بریم، است و قابل اندازه‌گیری نیست.زمان در این تجربه، کیفیتی دارد که تنها خود فرد می‌تواند آن را لمس کند.وقتی بدن ما با فضایی متعلق به گذشته تعامل می‌کند، ناخودآگاه از جریان زمان حال جدا شده و به گذشته متصل می‌شویم.دانستن این مفهوم می‌تواند تغییری اساسی در نگاه ما به طراحی ایجاد کند.آنچه طراحی می‌کنیم، تنها بنایی برای امروز نیست؛ پلی است که از اکنون آغاز می‌شود و به آینده پیوند می‌خورد.احساسات و ادراکات کاربران، سینه به سینه منتقل می‌شود و به آینده می رسد؛و همین تجربه‌هاست که نگاه آیندگان را به آن فضا می‌سازد.برای من، این یعنی هر بار که فضایی خلق می‌کنم، ردی از من در آن باقی می‌ماند؛و کسانی که آن فضا را تجربه می‌کنند نیز نشانی از احساسات و ادراکات خود را در آنجا خواهند گذاشت.این چیزی بیشتر از فرم و ساختار است—معماری به کوالیا گره می‌خورد.و شاید همین «حسی بودن» است که معماری را فراتر از سنگ و ملات می‌برد؛معماری، زمان را لمس می‌کند و اجازه می‌دهد انسان‌ها آن را دوباره زندگی کنندFaezeh KhosraviFaezeh KhosraviSun, 16 Nov 2025 17:29:18 +0330