https://virgool.ir/feed/@khasheifa2026-11-11 01:51:59https://files.virgool.ir/upload/users/153415/avatar/SIbh30.pnghttps://virgool.ir/@khasheihttps://virgool.ir/@khashei/بلبل-زبان-چگونه-کار-می-کند-q3qkieketqdrhttps://t.me/bolbol_zabanw.bolbolzaban.comبلبل‌زبان (www.bolbolzaban.com) یک ربات هوشمند سُراینده‌ی شعر است که می‌تواند با شروع از یک متن، که شامل کلمات یا ابیات آغازین یک شعر است، بصورت بداهه، مصرع‌ها و ابیات جدیدی در وزن و قافیه هماهنگ با متن آغازین بسُراید. سرودن شعر بصورت سطر به سطر (مصرع به مصرع) انجام می‌شود. به این ترتیب هر بار متن شعر تولید شده تا آن زمان به عنوان ورودی برای تولید مصرع بعدی در نظر گرفته می‌شود.معمولا از بین هر چند بیتی که بلبل‌زبان تولید میکند یکی قابل توجه، با معنی و تفکر برانگیز است. گاهی نیز تغییر یک کلمه یا چند کلمه در متن به کلمات هم وزن دیگر، می‌تواند به بهبود معنی شعر کمک کند. به این ترتیب یک علاقمند با ذوق می‌تواند با الهام از بلبل‌زبان و انتخاب مصرع های خوب و انجام تغییرات جزیی در کلمات، اشعار زیبا و با معنی بسراید و به اصطلاح با بلبل‌زبان «همسُرایی» کند.همسُرایی با بلبل‌زبانبرای نمونه به روال زیر نگاه کنید که تجربه یک کاربر را در «همسُرایی» با بلبل‌زبان مرور می‌کند:۱) کاربر مصرع «سلامی چو بوی خوش آشنایی» را به عنوان متن آغازین به بلبل‌زبان می‌دهد و درخواست ادامه شعر را صادر می‌کند.۲) بلبل‌زبان در اولین تلاش مصرع «از او بر مشام دل و جان رسیده» را تولید میکند که به نظر با معنی و مناسب می‌آید.۳) کاربر دوباره درخواست ادامه شعر را صادر می‌کند. این بار بلبل‌زبان متن «سلامی چو بوی خوش آشنایی - از او بر مشام دل و جان رسیده» را به عنوان ورودی در نظر گرفته و در اولین تلاش مصرع «سلامی چو نور دل افروز از وی» را می‌سراید و کاربر آنرا می‌پسندد.۴) کاربر دوباره درخواست ادامه شعر را صادر می‌کند و بلبل‌زبان مصرع «سلامی چو شمع شبستان رسیده» را به عنوان چهارمین مصرع تولید می‌کند که باوجود وزن صحیح و قافیه هماهنگ با مصرع دوم بیت اول، زیاد با معنی به نظر نمی‌رسد.۵) کاربر مصرع «سلامی چو شمع شبستان رسیده» را دور می‌اندازد و دوباره درخواست ادامه شعر را در ادامه‌ی سه مصرع اول صادر می‌کند.۶) بلبل‌زبان این بار مصرع «به انفاس جانبخش جانان رسیده» را می‌سراید و کاربر آن را می‌پسندد.۷) در ادامه بلبل‌زبان دو مصرع «سلامی چو آب حیات از لطافت - چو سرچشمه خضر رضوان رسیده» را می‌سراید.۸) کاربر مصرع اول را می‌پسندد ولی مصرع دوم را با تعویض کلمات چو و خضر به «ز سرچشمه باغ رضوان رسیده» تغییر می‌دهد.۹) در نهایت کاربر عبارت «ز بلبل» را برای شروع مصرع بعدی وارد میکند و بلبل‌زبان بیت را کامل می‌کند.به این ترتیب شعر زیبای زیر در تضمین مصرعی از حافظ سروده می‌شود:«سلامی چو بوی خوش آشنایی»از او بر مشام دل و جان رسیدهسلامی چو نور دل افروز از ویبه انفاس جانبخش جانان رسیدهسلامی چو آب حیات از لطافتز سرچشمه باغ رضوان رسیده«ز بلبل» سخن تا به گلزار معنیز مرغان بستان سخندان رسیدهالبته قالب این شعر آنگونه که از شعر حافظ انتظار میرفت غزل نیست چراکه مصرع اول و دوم بیت اول هم قافیه نیستند. برای کنترل قالب شعر کاربر می توانست با اصلاح قافیه‌ها یا با شروع از چهار مصرع، تا حدی بلبل‌زبان را به سمت قالب شعر مورد نظر هدایت کند. همین الان به وب سایت بلبل‌زبان سری بزنید و روال بالا را امتحان کنید. بلبل‌زبان چگونه کار میکندبلبل‌زبان بر اساس آنچه هوش مصنوعی مبتنی بر شبکه‌های عصبی مصنوعی نامیده می‌شود کار می‌کند. شبکه‌های عصبی مصنوعی طبق تعریف ویکی‌پدیا سیستم‌ها و روش‌های محاسباتی نوین برای یادگیری ماشینی، نمایش دانش و در انتها اعمال دانش به دست آمده در جهت بیش‌بینی پاسخ‌های خروجی از سامانه‌های پیچیده هستند. شبکه‌ی عصبی با الهام از سیستم عصبی موجودات زنده و با استفاده از شماری از المان‌های ساده محاسباتی به هم پیوسته با نام نورون ساخته می‌شوند. هرکدام از نورن‌ها و اتصالات آن‌ها دارای چند پارامتر قابل تنظیم مستقل هستند، که با تنظیم آن‌ها رفتار محاسباتی شبکه تغییر می‌کند. شبکه‌ی عصبی مانند یک ماشین (یا تابع) محاسباتی با دریافت ورودی در اولین لایه نورون‌ها و انجام محاسبات پی در پی، خروجی شبکه را در آخرین لایه محاسبه میکند.فرآیند یادگیری شبکه معمولا نیاز به هزاران نمونه دارد و بسته به ساختار آن و تعداد و اندازه نمونه های ورودی و سخت افزار مورد استفاده،‌ ممکن است از چندساعت تا چند ماه بطول انجامد. در نتیجه یک فرآیند آموزش موفق شبکه خواهد توانست تقریب درستی از خروجی دلخواه برای مقادیر ورودی جدیدی که هرگز در فرآیند آموزش استفاده نشده بدهد.آموزش بلیل‌زبان با کمک حجم بزرگی از اشعار فارسی که از مجموعه‌ی وب‌سایت نوسخن و نرم افزار شعر فارسی دُرج برداشت شده است صورت گرفته است. بلبل‌زبان شعر گفتن را با مرور مکرر شعر کلاسیک فارسی یاد گرفته است و رد پای این منابع در سبک نوشتاری و مجموعه کلماتی که در ابیات خروجی آن دیده می‌شود به خوبی نمایان است.برای دیدن جزییات فنی و اطلاعات بیشتر اینجا را ببینید: https://khashei.medium.comبلبل‌زبان را در اینستاگرام، تلگرام و توییتر دنبال کنید.افشین خاشعیافشین خاشعیWed, 27 Oct 2021 19:12:51 +0330https://virgool.ir/@khashei/بلبل-زبان-ربات-هوشمند-سُراینده-شعر-gpfxcdr06ph9http://www.bolbolzaban.com/تا حالا سعی کردید شعر بگید؟من خیلی از خوندن شعر و بالاخص اشعار طنز لذت می‌برم، ولی متاسفانه طبع شعر قوی ندارم. خیلی وقت‌ها پیش میاد که یک مصرع در موضوعی که در نظر دارم شعری راجع بهش بگم به ذهنم میاد و حتی چند کلمه‌ای از مصرع دوم، ولی بعد در ادامه دچار مشکل می‌شم:یکی مصرعی ناب در یاد منبیامد ولی رفت ؟ ؟ ؟«همسُرایی» با «بُلبُل‌زبان» که یک سیستم مبتنی بر هوش ماشینی هست این مشکل رو برای من حل کرده. برای این کار الگوی بیتی رو که در نظر دارم، با قرار دادن علامت سوال بجای کلماتی که میخوام سروده بشن به بلبل‌زبان میدم و اون در جواب سعی می‌کنه با حفظ کلمات من جاهای خالی رو پر کنه:برای هر الگوی ورودی بلبل‌زبان چندین خروجی تولید میکنه که ممکنه من از یکی از اونها خوشم بیاد، یا اینکه ازش ایده بگیرم و از ترکیباتش استفاده کنم و خودم بیتم رو تکمیل کنم.یکی مصرعی ناب در یاد منبیامد ولی رفت از یاد من!بلبل‌زبان شعر گفتن رو از شاعران کهن یاد گرفته و میتونه سبک و وزن شعری اونها رو تقلید کنه. مثلا در مورد بیت بالا که در وزن شاهنامه هست، من از بلبل‌زبان درخواست کردم که در سبک فردوسی شعر بگه. انگار که فردوسی اومده و میخواد به من کمک کنه تا با هم شعر بگیم یا به اصطلاح بلبل‌زبان «همسُرایی» کنیم.اسامی خاص و کلمات جدیدگاهی ممکنه که بلبل‌زبان نتونه بعضی از کلماتی رو که من بهش دادم بفهمه. مثلا وقتی یک اسم خاص یا یک کلمه جدید که توی شعر کهن فارسی نبوده استفاده کنم. مخصوصا وقتی بلبل‌زبان سعی کنه به سبک فردوسی همسُرایی کنه، هم از نظر وزن و هم از نظر کلمات محدودتره. مثلا توی این بیت من میخواستم اسم دوستم «بهنام» رو استفاده کنم و از بلبل زبان خواستم که برای مصرع دوم کمکم کنه:به بهنام گفتم بیا و ببین؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟جواب اینطوری اومد:به «بهرام» گفتم بیا و ببینزمین را ببوسید و کرد آفرینبگذریم که مصرع دوم عینا همون چیزیه که من میخواستم، ولی در مصرع اول کلمه بهنام با بهرام عوض شده. دلیلش اینه که بلبل زبان در شاهنامه نام بهنام رو هرگز ندیده. البته در این حالت سعی کرده که کلمه‌ای که دستکم هم هجا و متناسب با سایر کلمات باشه رو استفاده کنه. به این ترتیب و به عنوان مثال من میتونم از کلمه بهرام که هم وزن بهنام هست، برای همسُرایی استفاده کنم و در نهایت خودم اون رو جایگزین کنم.کنی استفاده لغاتی جدید؟‌ ؟ بلبل‌زبان ؟ ؟ ندیدهمونطور که گفتم همیشه با کمی تغییر در پیشنهادات بلبل‌زبان من پیام خودم رو می‌سازم. مثلا وقتی بلبل‌زبان در جواب بیت بالا گفت:کنی جاودان نامه‌های جدیدز بلبل‌زبان این شگفتی ندیدمن مصرع اول رو که کاملا عوض شده کنار گذاشتم و در مصرع دوم کلمه اول رو با «که» جایگزین کردم و به این مصرع رسیدم:کنی استفاده لغاتی جدیدکه بلبل‌زبان این شگفتی ندیدو به همین ترتیب با همسُرایی با بلبل‌زبان در سبک فردوسی یک شعر کامل راجع به خود بلبل‌زبان سرودم:بلبل‌زبانچو بشنید افشین زبان برگشادز گفتار بلبل‌زبان کرد یادبیاموخت چون نوسخن را بدیدبه گفتن برآورد شعری جدیدز نیکی نمی‌ناممش پهلوانولی یاد کرد آشکار و نهانبه کوشش بیاموزد از کاربرهمی دانش و گویش و هم هنرکنی استفاده لغاتی جدیدکه بلبل‌زبان این شگفتی ندیددهد شعرکی از برای جوابتو را پاسخی اندر آید به خواباگر وقت اندر نهادی به کاربسازی تو یک شعر در کارزارچو‌ آمد بر دوست کودک رباتبه آوا در آورد شاخ نباتبگفت از زمین و زمان داستانبدو کاربر گشت همداستانچو با یکدیگر مثنوی ساختندهمه گفتِ دل را بیاراستندبه بهنام گفتم بیا و ببینزمین را ببوسید و کرد آفرینبگفت این شگفتی که آورد پیشمرا پندها داد ز اندازه بیشکه تا هیچ کس می نگوید که گنجنمی یابی از شاعری و ز رنجرعایت وزن شعرهمسُرایی با فردوسی فقط در وزن شاهنامه ممکنه. علاوه بر همسُِرایی به سبک فردوسی بلبل‌زبان می‌تونه با سبک آزاد و با استفاده از دایره بسیار بزرگتری از لغات و در اوزان مختلف همسُرایی کنه، ولی در هر صورت بلبل‌زبان با کلمات معجزه نمیکنه. مثلا اگر از بلبل‌زبان بخواهید که با الگوی زیر که با هیچ وزن شناخته شده‌ای همخوانی نداره با شما همسُرایی کنه ممکنه نتیجه با چیزی که انتظار دارید کلا متقاوت باشه:علیرضا جان تولدت مبارک؟ ؟ ؟ ؟ ؟جواب میاد:آراسته جان تو مبارکدیدار تو در جهان مبارکبطور کلی بلیل زبان سعی می‌کنه با حفظ کلمات شما در حد امکان و دستکم در نظر گرفتن هجای کلمات و همینطور رعایت نزدیکترین ،وزن شعری که میشناسه و قافیه‌ای که به عنوان ورودی داده شده، برای هر علامت سوال دقیقا یک کلمه بده و اگر این محدودیت ها به هم به رقابت بیفتند ممکنه هر کدوم از اون‌ها رو تا اندازه‌ای نادیده بگیره.امتحان کنیدحالا وقتشه که شما هم با بلبل‌زبان همسُرایی کنید. برای شروع بهتره بیتی از شاهنامه رو از وب سایت نوسخن بردارید با جایگزینی بعضی از کلمات اون با علامت سوال ابیات جدید درست کنید. همینطور میتونید الگوهای نمونه‌ای رو با زدن دکمه‌ی «الگوی نمونه» آزمایش کنید.در نهایت می‌تونید الگوی ورودی خودتون رو با الهام از نتایج همسُرایی تغییر بدید و با تکرار این کار نتیجه رو بهبود بدید.اطلاعات فنیاگر دوست دارید بدونید بلبل زبان چه طوری کار میکنه این پست رو ببینید.افشین خاشعیافشین خاشعیSat, 21 Mar 2020 04:59:15 +0430