https://virgool.ir/feed/@keyvan.fahimiمن راویتگرم، اغلب کلماتم را در تن داستان‌ها جا می‌ذارم.fa2026-11-10 16:08:15https://files.virgool.ir/upload/users/797294/avatar/BaUNqO.pnghttps://virgool.ir/@keyvan.fahimihttps://virgool.ir/@keyvan.fahimi/همه-چیز-خوری-nbdwac8tagesمی‌توانید این داستان را بشنویدپایه‌های صندلی دوم را که خوردم تازه حس کردم کمی سیر شدم. خوردن میز چندان چنگی به دل نزده بود. خیلی خشک بود. چوبش نئوپان پرس شده بود. معلوم نبود چه آت و آشغالی را ریز ریز کرده و بعد دوباره تنگ هم پرس کرده‌بودند. اما از سر ناچاری چند تکه‌ای از میز را هم خورده بودم. گرسنگی که از سرم افتاد دوباره رفتم سر وقت قفسه‌ی کتاب‌ها. باید کتاب‌های خوانده شده را پیدا می‌کردم و کنار می‌گذاشتم. برای بار سوم داشتم چک می‌کردم. تقریباً هرچی خوانده شده بود را قبلاً خورده بودم. اما باز امیدوار بودم که ممکن است چندتایی خوانده‌شده همچنان در این قفسه ها باشد. حدسم درست بود. سه تا کتاب قبلا خوانده شده پیدا کردم. راه چاره‌ این است خواندن کتاب‌ها را از سر بگیرم. کم هم نیستند. برای حدود یک سال کتاب دارم. کمدهایشان هم هست. اگر بتوانم به ریتم درستی برسم نیازی نیست چهارتا کمد کتابخانه‌ی بزرگ داشته باشم. سه‌تایشان را می‌خورم، البته با کتاب‌های داخلشان و تنها یکی می‌ماند با کتاب‌های خوانده نشده‌ی داخلش. اگر آنها را هم با یک ریتم درست بخوانم و بخورم جای خالیشان را می‌توانم با کتاب‌های جدید پر کنم. هم از کتاب خواندن نمی‌افتم و دور نمی‌شوم هم کتاب خوردن. حداقلش این است خوراکی لذیذی که دوستش دارم همیشه در دسترسم خواهد بود. دسته صندلی و چوب لباسی و قالی هم خوشمزه‌اند. اما فعلاً به آنها نیاز دارم. برایم مهم است خانه‌ام خلوت نباشد. و البته دوست ندارم کارم به خوردن در و پنجره و دیوارها بکشد. سرافکندگی آدم‌هایی که تا خوردن سقف و دیوار خانه‌هایشان پیش‌رفته‌اند را بارها در اخبار دیده‌ام. از طرف دیگر، جبران همه این‌ها کار آسانی نیست، چون با در نظر گرفتن این واقعیت که هم‌زمان باید چیزهایی هم برای خوردن پیدا کنم کار پیچیده‌تر می‌شود. یعنی باید هم دوباره فکری برای سقف و در و دیوار خانه بکنم، هم به چیزی برای خوردن. معروف است می‌گویند کسایی که تا خوردن در و دیوار خانه‌شان پیش می‌روند کنترل خوردن از دستشان خارج می‌شود. حتی شنیده‌ام دولت یواشکی زیرنظرشان می‌گیرد. چون ممکنه کارشان به خوردن وسایل عمومی برسد. کم‌ هم نیستند. بارها همه‌مان دیده‌ایم که چطوری بعضی‌ها را در حال خوردن صندلی‌های پارک، تیر چراغ برق، مجسمه‌های وسط میدان‌ها، درختان کنار خیابان یا حتی اتوبوس‌های شهری دستگیر کرده‌اند. در مورد اینها اطلاعات زیادی هم داده نمی‌شود. معمولاً فقط خبر دستگیریشان منتشر می‌شود. از پیشینه و حجم چیزهایی که خوردند و اینکه چه‌جوری به چنین روزی افتادند چیزی گفته نمی‌شود. اما بعضی‌ها معتقدند این آدم‌ها همان‌هایی هستند که از در و دیوار خانه خودشان شروع کردند و بعد به خوردن اموال عمومی روی آوردند.این چند وقت که من بی هیچ کنترلی تمام کتاب‌های خوانده شده، بشقاب‌ها و قاشق‌ها و ظرف و ظروف دست نخورده‌ی آشپزخانه، صندلی و میز مطالعه، جاکفشی قدیمی و یک سری خرت و پرت دیگه‌ام را خوردم ترس برم داشته که ممکنه است دچار این عادت و مرض خوردن بی‌وقفه شوم و حتی به در و دیوار خانه خودم هم رحم نکنم و در نهایت کارم به خوردن در و دیوار شهر برسد. معلوم نیست چه بلایی به سرم می‌آید. می‌گویند وسط بیابانی که اصلا نمی‌شود خاک و ریگش را خورد رهایت می‌کنند و باید خداخدا کنی باد خار و خاشاک و چوب خشک و آت و آشغال با خودش بیاورد تا از گرسنگی نمی‌ری.E:\K1 SOUND\OKکیوان فهیمیکیوان فهیمیSun, 13 Sep 2026 16:04:11 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/یه-جای-دیگه-o8aey2tckxorمی‌تونید این داستانک را بشنوید.همه‌ چیش یکهو عوض شده بود. روزها و دقایقش رنگ و روی دیگه‌ی گرفته بودند.  دیگه هیچ چیزش اونجوری که قبلا بود نبود. حتی توضیح دادن این وضعیت براش سخت بود. انگاری یه روز صبح از خواب بیدار بشی ببینی اونجایی که خوابیده بودی از خواب بیدار نشدی. ببینی یه جای دیگه‌ای، یه اتاق دیگه روی یه تخت دیگه، توی یه حال و هوای دیگه. متوجه بشی تو اون آدمی نیستی که خوابیده بود و حالا داره بیدار می‌شه. یادته یکی دیگه بودی وقتی دیشب خوابیدی. اما حالا یکی دیگه هستی که بیدار می‌شی. انگار یه روز صبح همه چی عوض بشه، اما خیلی هم به روی خودت نیاری. بشینی توی تخت، دور و اطرافت را ببینی، متوجه بشی که اینجا همون جای دیشب نیست، این آدمی که کنارت خوابیده همون دیشبی نیست. از تخت بیای پایین، بری جلوی آینه خودت را ببینی بفهمی یکی دیگه است زل زده توی چشمات. اما خیلی هم شوکه نشی سریع قبول، کنی بپذیری و کنار بیای و بگی خب همینه دیگه کاریش نمیشه کرد و حتی یه ذره هم دلت تنگ نشه واسه خودت. واسه اونی که تا دیشب بودی. واسه اونجایی که بودی، حال و هوایی که توش بودی، واسه آدمایی که باهاشون بودی. سرتو بندازی پایین و توی این وضع جدید بری جلو بی آنکه حتی چیزی از کسی بپرسی، یا سعی کنی یا کاری بکنی برای اینکه سر در بیاری. خودت را شل کنی تا دقایق ببرند هرجا که خواستند. دقیقاً همچین حسی داشت. همه چی تغییر کرده بود و اون خیلی ملو و آروم باهاش کنار اومده بود و پذیرفته بود. بچه‌هاش، شوهرش، دوستانش، اقوامش، همکاراش همه عوض شده بودند. رفتار و صدا و شکل و شمایل همه‌شون عوض شده بود. می‌ترسید از اونا بپرسه که آیا همه چی برای اونا هم عوض شده یا نه؟ فکر می‌کرد شاید نباید درباره‌ی این موضوع چیزی بگه. شاید اونا متوجه نشده باشند که همه چی عوض شده. فکر می‌کرد باید صبر کنه تا شاید سرنخی چیزی پیدا بکنه، یا یه وقتی یه جایی یه جوری متوجه بشه که چه اتفاقی افتاده. البته مدتی بعد که گاهی به وضعیت جدیدش فکر می‌کرد،  تعجب می‌کرد که چرا انقدر راحت پذیرفته بود و کنار اومده بود؟ مگه می‌شه آدم یکهو خودش رو در یک جا و وضع دیگه ببینه اما آشفته نشه، به هم نریزه، دیونه بازی در نیاره؟ دیده بود همه برخوردشون عادیه. بهش میگن مامان، عزیزم، خاله جون، عمه جون، خانم جون، خانم مدیر. این واژه‌ها عوض نشده بودند، سر جاشون مونده بودند. شاید فقط واژه‌ها عوض نشده بودند. هرچند نوع بیان و میزان صداقت و حس و حال‌های پشت اونها هم تغییر کرده بود، اما همون‌ها بودند، مامان مامان بود دیگه. تا روز قبل از اینکه همه‌چیش عوض بشه، دو دختر و یه پسر با یه قد و قواره و هیکل دیگه بهش می‌گفتند مامان، حالا سه آدم متفاوت بهش می‌گفتند مامان. حدس زد شاید مقهور قدرت واژه‌ها شده، چون جایگاه و موقعیتی که براش ایجاد کرده بودند اگرچه متفاوت با وضعیت قبلیش اما در همان حد و اندازه بود. برای همین کنجکاویش فقط توی تنهاییاش بود و اون طرفتر نمی‌رفت. فقط اون لحظات بود که گاهی به خودش می‌گفت کاش از خود قبلیم و وضعیت قبلم یه خبری می‌گرفتم.  اما، حتی نمی‌دونست کجا و چه جوری باید خبر بگیره. برای همین با این وضعیت جدید همراهی می‌کرد و ادامه می‌داد.ببینی اونجایی که خوابیده بودی از خواب بیدار نشدیکیوان فهیمیکیوان فهیمیWed, 02 Sep 2026 13:02:00 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/دشمن-مردم-ایبسن-و-سازمان-هایی-که-حقیقت-را-خفه-می-کنند-skfmr5sdyoerصدای کسی که مشکل رو دیده‌بود خاموش شدهپست سوم از بررسی شباهت‌های آثار ادبی و نمایشی با جهان بیزینس و کسب و کار. این بار می‌رم سراغ نمایشنامه‌ی «دشمن مردم» نوشته‌ی هنریک ایبسن.داستان چیه:دکتر استوکمان کشف می‌کنه که آب چشمه‌های آب‌گرم شهر که منبع درآمد و عامل جذب توریست هستن آلوده‌ست. اولش شهردار (که برادرش هم هست) و بقیه‌ی مسئولین با شور و شوق از یافته‌هاش استقبال می‌کنند. اما به محض اینکه می‌فهمند هزینه‌‌های رفع این مشکل خیلی سنگینه و برای مدتی سود حاصل از چشمه‌ها کم خواهد شد، اون را ضد منافع اقتصادی شهر می‌دونند، اینه که موضع‌شون عوض می‌شه. اعتبار دکتر استوکمان را زیر سؤال می‌برند، رسانه‌ها و مردم را علیه‌ش بسیج می‌کنند و آخر سر بهش برچسب «دشمن مردم» می‌زنند.به نظرتون این قصه توی دنیای بیزینس آشنا نیست؟خیلی وقت‌ها تو سازمان‌ها، کسی پیدا می‌شه که مثل دکتر استوکمان یه مشکل زیرساختی یا ساختاری را می‌بینه و درباره‌ی اون هشدار می‌ده. اولش ممکنه حتی تشویق هم بشه. اما وقتی معلوم می‌شه که حل کردنش هزینه داره و سود کوتاه‌مدت را تهدید می‌کنه یا ثبات فعلی سازمان را به‌هم می‌ریزه، ناگهان همه‌چیز تغییر می‌کنه. فرد هشداردهنده یا وادار به سکوت می‌شه، یا کنار گذاشته می‌شه، یا برچسب «منفی‌باف»، «دشمن فرهنگ سازمانی» و یا «سیاه نما» بهش می‌خوره. سازمان ترجیح می‌ده شرایط ناهنجار را حفظ کنه تا اینکه ریسک تغییر را بپذیره.این دقیقاً همون نقطه‌ایه که سازمان‌ها خودشون را از درون ضعیف می‌کنن. چون توان پذیرش مسئولیت روبرو شدن با واقعیت را ندارند، پس مشکل سرجاش می‌مونه؛ اما صدای کسی که مشکل را دیده‌بود خاموش شده.شما مواردی اینچنینی سراغ دارید؟ کسی که حقیقت را گفته اما محکوم شده و تاوان داده؟کیوان فهیمیکیوان فهیمیWed, 26 Aug 2026 12:52:32 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/پیکاسو-w2lvlrcz7abhهر کی دلش می‌خواد با من بیاد اصل کارهام رو نشونش بدمپیکاسو اومده بود دم موزه هنر و شروع کرده بود به عربده‌کشی که اینا کارای من را کپی کردند، آویزون کردند، به خلق‌الله نشون می‌دند و جار می‌زنند که کارهای پیکاسو را آوردیم. ازدحام آدمایی که دورش جمع شده بودند عملا راه ورود موزه را بسته بود و کسی رغبت نکرده بود بره داخل. اونی که می‌گفتند کاراش توی موزه به نمایش گذاشته شده داشت داد می‌زد که اینا کارای من نیستند، همه‌شون کپی‌اند. موزه‌ای‌ها تا به خودشون بیان و بفهمند چی شده و چیکار باید بکنن جمعیت زیادی جمع شده بود. زنگ زده بودن مسئولاى بالادستی و پلیس و کی و کی. طولی نکشیده بود یه ماشین پلیس اومده بود دم در موزه و افسری جدی اومده بود ببینه ماجرا چیه. از توضیحات دو سه نفری که با آب و تاب جریان را تعریف کرده بودند زیاد چیزی دستگیرش نشده بود. گفته بود الان اگه کسی شکایت داره بگه تا من صورت‌جلسه‌ش کنم. مردم راه باز کرده بودن تا دم در شیشه‌ای و افسر پلیس را رسونده بودند پیش پیکاسو. بهش گفته بود اگر شکایت داره بگه تا صورت‌جلسه‌ش کنه. پیکاسو هم گفته بود «من حوصله کاغذبازی و پیگیری‌های بعدیش را ندارم. حرفم واضحه این نمایشگاهی که به اسم من تبلیغ شده را ببندید.» پلیس بهش گفته بود، خب بره به رئیس موزه بگه، چرا ملت را دور خودش جمع کرده؟ بعد براش توضیح داده بود که اگه الان یکی بزنه یه شیشه را بشکنه، یا دعوایی چیزی بشه بین مردم، اون مقصّره، یعنی پیکاسو. اونم گفته بود: «من که نگفتم ملت بیان وایستن. برن اصن، واسه چی وایستادن. نیومدم که سردسته راهپیمایی و شورش بشم.» پلیس گفته بود: «اگه شکایتی ندارین پس من میرم.» اون نگهبان دم در موزه که تا اون موقع صمُم‌بُکم* ایستاده بود و تنها چیزی که گفته بوده همون موقع که پیکاسو تازه از راه رسیده بوده، بهش گفته بود «من کاره‌ای نیستم و یه نگهبان ساده‌ام و اصلا از نقاشی‌ هم سر در نمیارم»، یکهو گفته بود: «ما شکایت داریم.» پلیس نگاهی بهش انداخته بود و پرسیده بود: «ما یعنی کی؟» نگهبان گفته بود: «ما موزه‌ای‌ها. موزه شکایت داره.» پلیس گفته بود: «چه شکایتی؟» نگهبان جواب داده بود: «این آقا اختلال تو کار ما ایجاد کرده، جلوی بازدیدکننده‌های ما را گرفته و نذاشته کسی بره داخل.» پلیس کلاسورش را باز کرده بود و گفته بود: «بسیار خب، همینو می‌نویسم.» پیکاسو تا این را دیده بود از کوره در رفته بود. گفته بود: «اینجوریه؟ اصلا من شکایت دارم. آقای پلیس اینا از اسم من سوءاستفاده کردن و دارن بلیط می‌فروشن، کلاهبردارن.» افسر پلیس گفته بود: «لطفا یکی‌یکی، من همه را صورت‌جلسه می‌کنم، نگران نباشید.» پیکاسو گفته بود: «ولی اول شکایت من را بنویسید.» نگهبان گفته بود: «ما زنگ زدیم پلیس بیاد آقای پیکاسو، شما اگه می‌خواستید همون اول پلیس خبر می‌کردید.» پلیس گفته بود: «فرقی نمی‌کنه. در برابر قانون اول و دوم نداریم، به شکایت هر دوتون به یه اندازه توجه می‌شه.» بعد فرم‌ها را پر کرده بود، در برگه‌های هر کدوم هم چند خطی توضیحات نوشته بود و گفته بود: «می‌برم کلانتری و ثبتش می‌کنم، تمومه.» پیکاسو گفته بود: «یعنی چی تمومه؟ یعنی دیگه اینا به اسم من نمایشگاه برگزار نمی‌کنن؟» پلیس گفته بود: «اینو من تشخیص نمی‌دم. من مجری قانونم، باید قاضی دستور بده.» پیکاسو پرسیده بود: «خیلی طول می‌کشه؟» پلیس گفته بود: «فردا یه سر بیایید کلانتری محل، خیلی دور نیست. انتهای همین خیابونه، شماره پیگیری شکایتتون را بگیرید و دو سه روز یه بار زنگ بزنید ببینید توی چه مرحله‌ای هستش.» پیکاسو گفته بود: «یعنی تا اون موقع اینا تابلوهایی که از آثار من کپی کردن را همچنان به اسم من به نمایش می‌ذارن؟» پلیس گفته بود: «بله، چون هنوز حرف شما ثابت نشده.» پیکاسو گفته بود: «به کی باید ثابت کنم؟ ثابت می‌کنم، اصل کارا خونه است، خودتون بیایید بریم ببینید.» پلیس گفته بود: «نه، به من نباید ثابت کنید.» پیکاسو پرسیده بود: «پس به کی ثابت کنم؟» پلیس گفته بود: «به قاضی.» پیکاسو عصبی شده بود و سعی کرده بود راهش را از بین جمعیت باز کنه و بره و زیر لب غر زده بود «مسخره کردید من رو.» یکی که معلوم نبود کی بوده از بین جمعیت گفته بود: «آقای پیکاسو به ما ثابت کنید.» پیکاسو بلند گفته بود: «هر کی دلش می‌خواد با من بیاد اصل کارهام رو نشونش بدم.» بین جمعیت ولوله‌ای افتاده بود، یه عده در دَم پشت سر پیکاسو راه افتاده بودند، چند نفری بعد از کمی تعلل تصمیم گرفته بودند و دنبالش رفته بودند. عده‌ای هم مونده بودند توی محوطه و در مورد اتفاقی که افتاده بود حرف زده بودند. پلیس کلاسور به دست هم رفته بود سمت ماشینش. هوا رو به تاریکی رفته بود. چند دختر و پسر جوان وارد محوطه شده و بی‌خبر از ماجرا رفته بودند سمت گیشه‌ی فروش بلیط.*صم‌ٌبکمکیوان فهیمیکیوان فهیمیMon, 24 Aug 2026 16:59:50 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/چاهِ-عن-bzccny4xsggsبراش عجیب بود که چاهِ عن، لبالب پر، وسط باغ چیکار می‌کنه؟چاهِ عن بود و تا خرخره پُر. زیر پای مهندس یهو خالی شده بود و اگه سریع بوته‌ی کنار چاه رو چنگ نزده بود، می‌افتاد توش. با همین حادثه معلوم شد که یه چاهِ عن وسط باغ بوده و ما ازش بی‌خبر. روی دهانه‌ش چندتا الوار و برگ‌های خشک بود. برای همین اصلاً نمی‌شد دیدش. مهندس هم شانس آورده بود. همون موقع همه به شک افتادیم که نکنه سگِ دکتر که از دو روز قبل گم شده بود، افتاده اون تو؟ سرِ این بحث بود که اگه افتاده بوده توی اون چاه، الوارها باید شکسته می‌شدند و مهندس متوجه می‌شد و چه و چه. محتمل‌ترین حدس این بود که شاید همون پریروزا که سگ گم شد و به صاحبِ باغ زنگ زدیم و اون هم اومد و توی باغ گشتی زد، متوجه شده الوارای روی چاهِ عن شکسته شدن و خودش دوباره درِ چاه را پوشونده.مهندس گفت: «یارو که تنهایی جایی نرفت و اصلا چند دقیقه‌م تنها نشد که فرصت کرده باشه درِ چاه را بپوشونه.»برادرزاده‌ی مهندس گفت: «اصلا اون روز انقدر همه هُل بودیم و تنش بالا بود که قطعا هیچ‌کدوم یادمون نیست که یارو تنها شده یا نه.»زنِ دکتر گفت: «شاید وقتی هوا تاریک شده صاحبِ باغ دوباره برگشته؛ ما که همه چپیده بودیم توی ویلا و کسی حواسش به باغ نبود.» اصرار داشت زنگ بزنیم صاحبِ باغ بیاد و سوایِ مسئله‌ی سگ، در مورد این چاه و اینکه چرا نگفته همچین چیزی اینجاست و اینکه چرا درش خوب پوشیده نشده، باهاش حرف بزنیم؛ چون ممکن بود کسی اون تو بیفته.دکتر گفت: «زنگ بزنیم بیان چاه را تخلیه کنن و اگه سگ را هم اونجا پیدا کردیم، دهنِ صاحبِ باغ را صاف کنیم.»برادرِ زنِ دکتر گفت: «پولِ تخلیه را خودِ صاحبِ باغ باید بده، به ما چه؟ باید بیاد و تخلیه کنه و اگه سگ اون تو بود، دهنش را صاف می‌کنیم.»مهندس گفت: «من خودم دهنش را صاف می‌کنم؛ چه تخلیه کنه چه نکنه، چه سگِ دکتر باشه اون تو چه نباشه.» چون نزدیک بوده خودش بیفته توی چاهِ عن.خلاصه آخر سر زنگ زدیم و صاحبِ باغ را کشوندیم ویلا و بعد بردیمش کنارِ چاه و کلی سرش غُر زدیم. از وجود اون چاه خبر نداشت. گفت یه ساله که باغ و ویلا را خریده و اصلا تا حالا یه گشتِ حسابی توی کلِ باغ نزده. گاهی با خانواده‌اش اومدن ویلا و بقیه‌ی وقتا هم که اجاره‌اش داده. خودِ باغ را هم به کسی دیگه‌ای اجاره داده و خیلی داخلش نرفته تا ببینه توش چاهی هست یا نه. فروشنده هم چیزی در این مورد بهش نگفته بوده. براش عجیب بود که چاهِ عن، لبالب پر، وسط باغ چیکار می‌کنه؟ واسه‌ی همین خودش از همه کنجکاوتر و پیگیرتر بود و به بنگاه‌چی و باغبون و کی‌وکی زنگ زد. بدون اینکه کسی بهش بگه، خودش ماشینِ تخلیه‌ی چاه خبر کرد. حتی همون شب خاک سفارش داد که بعد از تخلیه، چاه را پر کنند.ماشینِ تخلیه صبحِ زودِ فردایِ اون شب اومد. جسدِ سگ توی چاه پیدا نشد. اما جسدِ یه مرد پیدا شد. صاحبِ باغ به پلیس زنگ زد و از ما خواست بعد از اومدنِ پلیس و دادنِ توضیحات، یه روز زودتر از موعدمون ویلا را ترک کنیم. گفت نصفِ باقیمانده‌ی کرایه‌ی ویلا را هم نمی‌گیره ازمون. پلیس اومد و همه‌ی ما هم بازجویی شدیم. صاحبِ باغ بازداشت شد و کلی ماجرایِ کارآگاهی شروع شد. ما دیگه نموندیم ببینیم ماجرا چی بوده. سگِ دکتر هم هیچ‌وقت پیدا نشد. اون جمع هم دیگه با هم جایی نرفتیم.کیوان فهیمیکیوان فهیمیSat, 15 Aug 2026 12:07:31 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/طاعونِ-سازمانی-و-خطای-بزرگِ-ادیپ-وقتی-مدیر-خودش-را-جدا-از-مشکل-می-بیند-q43gio19jrxyبسیاری از مفاهیم و موضوعات مدیریت و کسب و کار انگار مستقیم از دل آثار ادبی و نمایشی بیرون اومدند. توی یه سری پست می‌خوام چند تا از این آثار را با هم مرور کنیم و ببینیم چطور به دنیای بیزینس ربط پیدا می‌کنند. این پست دومه و سراغ یکی از نمایشنامه‌های کلاسیک‌ می‌رم: ادیپ شهریار اثر سوفوکل.داستان چیه؟شهر تِب (تبای) درگیر یه طاعون مرگباره. مردم و کاهنان می‌رن سراغ شاه محبوبشون، ادیپ، و می‌گن: تو که قبلاً با حل معمای ابوالهول (اسفینکس) ما رو نجات دادی، دوباره کاری بکن. ادیپ دستور می‌ده ریشه‌ی بلا پیدا بشه. خدایان می‌گن تا قاتل شاه قبلی (لائوس) پیدا و تبعید نشه، طاعون تموم نمی‌شه. ادیپ شروع می‌کنه به جستجو برای پیدا کردن قاتل. پیشگوی نابینا، تیرزیاس، رک و پوست‌کنده بهش می‌گه: گناهکار اصلی خودتی.ادیپ عصبانی می‌شه و فکر می‌کنه کرئون و تیرزیاس دسیسه کردند تا از قدرت برکنارش کنند. اما وقتی به ناچار با حقیقت روبه‌رومی‌شه، می‌فهمه سال‌ها پیش مردی که سر راهش به تب کشته، لائوس و در واقع پدر خودش بوده و بعد از حل معمای ابوالهول با بیوه‌ی لائوس (یعنی مادر خودش) ازدواج کرده و فرمانروای شهر شده. پس می‌فهمه که عامل طاعون خودشه.حالا این چه ربطی به مدیریت داره؟وضعیتِ خیلی از مدیران سازمان‌ها شباهت عجیبی به ادیپ داره. وقتی بحرانی پیش می‌آد، اولین واکنششان اغلب انکار و جستجوی مقصر بیرونیه: بازار، رقبا، کارمندا یا شرایط. کمتر پیش می‌آد مدیری اول به خودش و تصمیم‌هایی که گرفته نگاه کنه. در حالی که خیلی وقت‌ها ریشه اصلی مشکل، درست در رویکرد و انتخاب‌های خود مدیر پنهان شده.از طرف دیگه، مشکلات سازمانی معمولاً نتیجه تنها یک عامل نیستند. ساختار کل سیستم و نحوه تعامل آدم‌ها با هم، مشکلات رو می‌سازند. ادیپ فقط دنبال یک قاتل مشخص در بیرون از خود می‌گشت، در حالی که خودش هم بخشی از سیستم بود و تصمیم‌های گذشته‌اش کل دردسرهای پیش اومده برای شهر رو شکل داده بود.بعضی مدیران هم به خاطر کمبود خودآگاهی، تکبر یا ترس از شکست، ناخواسته بحران را بدتر می‌کنند. آن‌ها فراموش می‌کنند که نگاه و رفتارشان، واقعیت سازمان را می‌سازد. ادیپ در مواجه با واقعیت اون را دسیسه کرئون و تیرزیاس می‌دونست. تا وقتی مدیر خودش را بیرون از مشکل ببینه، همچنان بخشی از مشکل باقی می‌مونه.در نهایت، درس اصلی ادیپ برای دنیای مدیریت ساده اما سخته. رهبر برای حل بحران سازمان، اول باید به درون خودش نگاه کنه و مسئولیت تصمیم‌ها و نقاط کور خودش را بپذیره. درست مثل ادیپ که برای نجات شهر، مجبور شد در نهایت حقیقت تلخ را در وجود و اقدامات گذشته‌ی خودش پیدا کنه.شما چی فکر می‌کنین؟ تو تجربه‌تون پیش اومده با مدیری مواجه بشید که همه‌چیز را به بیرون نسبت بده؟طاعونِ سازمانی و خطای بزرگِ ادیپکیوان فهیمیکیوان فهیمیSat, 01 Aug 2026 16:13:07 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/وقتی-شکسپیر-با-mvp-شک-هملت-را-برطرف-کرد-idllpzage4thمی‌تونید این مطلب را بشنویدخیلی از تکنیک‌های کسب‌وکار و مدیریت محصول انگار از دل داستان‌ها و نمایشنامه‌ها اومدند بیرون و شباهت زیادی با اونا دارند. بعضی‌هاشون حتی الهام مستقیم گرفتند. توی یه سری پست می‌خوام برم سراغ همین ارتباط‌های جالب بین ادبیات و هنر با دنیای بیزینس (البته نه اونایی که مستقیم درباره کسب‌وکار هستند).برای شروع می‌رم سراغ یکی از معروف‌ترین صحنه‌های نمایشنامه‌ی هملت شکسپیر: نمایش «تله‌موش»ماجرا چیه؟هملت از طریق روح پدرش می‌فهمه که عموش کلادیوس با ریختن سم تو گوشش، پدرش رو کشته و تاج و تخت و حتی مادر هملت رو مال خودش کرده. هملت می‌خواد انتقام بگیره، ولی یه شک بزرگ داره: نکنه روح اشتباه کرده باشه؟پس چیکار می‌کنه؟ از یه گروه بازیگر دوره‌گرد می‌خواد صحنه‌ای خاص را در حضور شاه یعنی عموش بازی کنند؛ همون صحنه ریختن سم تو گوش (صحنه‌ی قتل گونزاگو که خودش می‌گه صحنه‌ی تله‌موش). وقتی بازیگرا اون صحنه را اجرا می‌کنند، کلادیوس از کوره در می‌ره و سالن رو ترک می‌کنه. همون‌جا شک هملت به یقین تبدیل می‌شه و می‌فهمه عموش واقعا قاتله.هملت نمی‌خواست یه تئاتر کامل اجرا کنه. فقط می‌خواست فرضیه‌ش رو با یه تست کوچیک چک کنه و ببینه طرف مقابل چه واکنشی نشون می‌ده.این دقیقا همون کاریه که ما امروز با MVP  انجام می‌دیم:فرضیه: هملت فکر می‌کرد کلادیوس قاتله. کسب‌وکارها هم یه فرضیه دارند و باید تستش کنند.نسخه خیلی ساده (MVP) : هملت فقط یه صحنه کوتاه آماده کرد، نه یه نمایش دو ساعته. در بیزینس هم محصول کامل ارائه نمی‌شه؛ یه نسخه حداقلی کافیه برای سنجش بازار.بازخورد واقعی: هدف هملت دیدن واکنش کلادیوس بود. هدف MVP هم دیدن رفتار واقعی کاربره، نه حدس و گمان.تصمیم بعدی: با دیدن واکنش کلادیوس، هملت مسیرش رو انتخاب کرد، تصمیمش برای انتقام قطعی شد. تیم محصول هم با دیدن بازخوردها تصمیم می‌گیره ادامه بده، تغییر مسیر بده یا کلا بی‌خیال شه.شکسپیر چهارصد سال پیش، خیلی پیشتر از تولد مفاهیم مدرن مدیریت محصول شک هملت رو با روشی برطرف کرد که امروز یکی از تکنیک‌های اصلی اعتبارسنجی در استارتاپ‌ها و کسب و کارهاست.اگه رمان، فیلم یا نمایشنامه دیگه‌ای به ذهنتون می‌رسه که می‌شه به دنیای استارتاپ و مدیریت محصول ربطش داد برام بنویسید؟MVP Hamletکیوان فهیمیکیوان فهیمیSat, 01 Aug 2026 13:41:33 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/حنجره-جا-مانده-در-تن-dksdfjx3nookمی‌تونید این داستانک را بشنویدسرِ بریده‌م روی سینه‌م بود. در فاصله‌ی دو متریم، دورتا‌دور آدم ایستاده بود و داشتند توی گوش هم پچ‌پچه می‌کردند. سرم روی سینه‌م به سمت راست صورتم خوابونده شده بود. مژه‌هام با خونِ خشک‌شده تقریبا به‌هم چسبیده بودند. نصف چشم راستم در خونِ دلمه‌بسته‌ی روی سینه‌ام فرو رفته بود. جماعت روبه‌روم را تار می‌دیدم. کمی پلک‌هام را به هم زدم و زور زدم بازشون کنم، اما بی‌فایده بود.دستام سنگین بود؛ انگار آهنی از میانشون رد شده بود و اجازه نمی‌داد تکون بخورند. انگشتام را آروم چند بار خم و راست کردم. هرطور که بود دستام را یواش از زمین جدا کردم و به چشمام رسوندم تا خونِ خشک‌شده روی مژه‌هام را پاک کنم. همهمه افتاد توی جمعیت. سریع چشمامو باز کردم. جماعت اطرافم یک متری به عقب رفته بودند. با هر دو دست سرم را گرفتم. سنگینی دستام باعث می‌شد نتونم سریع تکونشون بدم. آروم‌آروم سرم را ایستاده روی سینه‌م قرار دادم. یک بار دیگه چشمام را مالیدم تا بهتر ببینم. با دستام که حالا راحت‌تر حرکتشون می‌دادم، دو طرف سرم را گرفتم، کمی بلندش کردم و به اطراف چرخوندم. حالا مردم را واضح‌تر می‌دیدم. چهره‌هاشون پر از یه ترس عجیب بود. هیچ‌کس حرف نمی‌زد، همه خیره به من با دهن‌هایی باز مونده بودند. سرم را که کامل چرخوندم، کودکی پنج‌شش ساله را دیدم که در چند قدمی من نشسته بود. سرش کمی کج، بدون هیچ وحشتی توی صورتش و خیلی بی‌خیال نگام می‌کرد. وضعیتم نه اون را ترسونده بود و نه متعجب کرده بود. سرم را روبه‌روی اون روی سینه‌م گذاشتم. لبخند زدم و چشمکی بهش زدم. کودک تکونی خورد و اونم لبخند زد، کمی هم خجالت کشید. لبخندش را دوست داشتم.دهن باز کردم تا بپرسم اسمت چیه؟ اما چیزی جلوی گلوم را گرفته بود. توان سرفه کردن هم نداشتم. حس کردم خونِ دلمه شده روی سینه‌ام جلوی گلوم را گرفته. سرم را با دستام جابجا کردم و روی شکمم که کمتر خونی بود گذاشتم. کمی بهتر شد، اما صدام درنمی‌اومد. حنجره‌م توی اون بخش از گردنم که به تنم وصل بود جا مونده بود. حرف که می‌زدم صدام خفه بود؛ مثل کسی که آروم توی گوش یکی دیگه حرف می‌زنه. کودک فهمید که می‌خوام چیزی بگم. بی‌آنکه بترسه نزدیک شد و گوشش را به دهنم نزدیک کرد. پرسیدم: «من از کی اینجا افتادم؟» از پرسیدن اسمش منصرف شدم. دهان کوچیکش را سمت گوشم آورد و درست مثل خودم آروم توی گوشم گفت: «نمی‌دونم، اما صبح زود که مردم اومدن بیرون، شما را دیده بودند که افتادی اینجا.»پرسیدم: الان ساعت چنده؟گفت: نزدیک ظهر.پرسیدم: پس چرا کاری نمی‌کنند؟ چرا پلیس خبر نکردند؟ چرا من را نمی‌برند خاکم کنند؟ چرا از اینجا جمعم نمی‌کنند؟گفت: آخه جز تو ۱۰ نفر دیگه سرشون بریده شده و گوشه و کنار شهر افتادن.گفتم: چرا آخه؟ کی این کار را کرده؟گفت: نه مردم و نه پلیسا نمی‌دونن.کمی مکث کرد و بعد گفت: پلیس گفته کسی بهتون دست نزنه و نزدیکتون نشه.گفتم: خب این‌جوری که خیلی بده؛ افتادم وسط خیابون.پرسید: خودت یادت نیست کی سرت را بریده؟گفتم: نه، دیشب مثل همه شب‌های دیگه رفتم توی تختم و خوابیدم؛ چشم که باز کردم دیدم اینجام.گفت: ولی من می‌دونم.گفتم: پس چرا به مردم و به پلیس نمی‌گی؟گفت: نمی‌تونم!عکس از پینترست (tuale67)کیوان فهیمیکیوان فهیمیTue, 28 Jul 2026 19:17:10 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/جنگ-چهره-انسانانه-ندارد-bn8ike5wztimتابلوی پذیرایی شاه طهماسب از همایون پادشاه هند، رنگ روغن روی گچ، کاخ چهل ستون اصفهان، اواخر قرن ۱۶ میلادیما انسان‌ها برای جنگیدن ساخته نشدیم، جثه‌مون هیچ سنخیتی با اون نداره. کافیه نگاهی به سرتاپای خودمون بندازیم تا متوجه بشیم! انگشتای ما حتی در زمخت‌ترین، زبرترین و یوقورترین حالت هم شکننده و ظریفند. ما پنجه‌هایی درنده و ناخن‌هایی بلند و محکم و بُرنده، پوستی کُلفت، پولک‌های سخت، شاخ روی سر و دماغ، دندان‌های بیرون‌زده از دهان، نیش و زهر، جثه‌ی عظیم و خیلی چیزای دیگه نداریم. به قول فیلسوفی به‌خاطر نداشتن همینا اجداد ما ناچار به استفاده خلاقانه از ابزار شدند تا شکاری برای خود دست‌وپا کنند یا از خود محافظت کنند و بقا داشته باشند. شاید اجداد ما ده‌ها هزار سال پیش اولین وسیله‌ای که از سر ناتوانی ابداع کردند، چوب‌دستی برای شکار، دفاع از خود یا جنگی از سر ناچاری با دیگران بود، اما خب، دیگه اون چوب‌دست را زمین نگذاشتند و ما هم تا حالا نگذاشتیم. حتی با وجود همه ابزارهایی که طی سالیان دراز خلاقانه ابداع کردیم که ما را از شکار و جنگ هم بی‌نیاز می‌کردند و می‌کنند، و حتی با برقراری تعامل و ارتباط با دیگری‌ها، اون چوب‌دست، اون سلاح را هنوز زمین نگذاشتیم. در یک دست سلاح داریم و با دست دیگه همچنان داریم خلق می‌کنیم و می‌سازیم. قرن‌هاست که سرنوشتمون و سمت‌وسوی ادامه مسیرمون را به جنگ‌ها گره زدیم. ظاهرا دیکتاتورها به‌خاطر علاقه درونی‌شون به جنگ‌ها نقشی اساسی در این مسئله داشتند. می‌گن مائو از این بخش تاریخ بیشتر از سایر بخش‌ها لذت می‌برد، از جنگ‌ها. معتقد بود زندگی بدون جنگ ملال‌آور و خسته‌کننده‌ست و صلح وضعیتی حوصله‌سربره. همفکر هم کم نداشت و نداره، دیگرانی چون او اگرچه با این صراحت بر وجود جنگ تأکید نکردند، اما در اعمال و تصمیم‌گیری‌هاشون همین رویکرد را داشتند و دارند. چون بقایشان در قدرت را به جنگ گره زدند. راستش شاید چون جز اون کار دیگه‌ای بلد نبودند و نیستند. درست مثل همون قلدرهای محله و مدرسه در دوران کودکی خیلی از ماها. مگه جز هارت‌وپورت و دعوا و عربده‌کشی چیز دیگه‌ای هم بلد بودند؟ نه واقعا. اگه دعوا راه نمی‌انداختند کسی نمی‌دیدشان، کسی درباره‌شان صحبت نمی‌کرد. معلوم هم نیست که اگه اون‌جوری که دوست داشتند دیده نمی‌شدند چی می‌شد؟ یا چه اهمیتی داشت؟ البته که یکی از اهمیت‌هاش مثلا اینه که در همین نوشتار و کلی مطلب و نوشته دیگه از اونا صحبت شده و می‌شه. همون‌طور که در هر کتاب تاریخی، یا حتی اجتماعی و … که درباره پیشینه ما آدم‌هاست، نمی‌شه از هیتلر و استالین و مائو و چنگیز و … نگفت. مائو هم فهمیده بود برای اینکه اسمش بمونه، باید جنگ و خونریزی راه‌انداخت، حتی در سرزمین خودی. گویی همه‌شون با اصرار و لج می‌خوان بقیه را وادار کنند از اونا بگن و بنویسن. اما خب باز هم می‌شه پرسید این شکل از ماندگاری و یادآوری نام چه اهمیتی داره؟ جوابش هر چی هست باعث شده ما اکثر آدم‌ها، که می‌دونیم برای جنگ ساخته نشدیم وادار به جنگیدن و تداوم اون بشیم، ناچار به صحبت کردن از اون، طرفداری از یکی از طرفین درگیر، شادی کردن به‌خاطر پیروزی یکی از اونا، و البته همچنان زمین‌نگذاشتنِ اون سلاحی که اجدادمون برداشتند شدیم. ما انسان‌ها بیشتر از هر موجود دیگه‌ای روی کره زمین جنگیدیم و همچنان داریم به اون ادامه می‌دیم. با اینکه اصلا جثه و بدن مناسبی برای جنگیدن نداریم. اگرچه اجدادمون با اون یکی دست چیزهای زیاد دیگه‌ای همسو با جثه‌ و درونیات‌مون خلق کردند مثل شعر و ادبیات، مثل رقص، مثل موسیقی، مثل گفتگو کردن، مثل در آغوش گرفتن، مثل علوم مختلف، مثل بوسیدن و … اما همچنان با دست به سلاح چسبیده‌مون داریم ادامه می‌دیم و معلوم نیست چه زمانی زور دست خلاق و مبدع بر اصرارها و سماجت‌های دست جنگجومون می‌چربه و اعتراف می‌کنیم که جنگ، واقعا چهره انسانانه نداره.پ.ن ۱: می‌دونم نوشتن درباره جنگ چه در دفاع و چه مخالفت با اون کلیشه‌ست، اما خب نمی‌شه به این بهانه در نکوهش اون نگفت و ننوشت، شاید باید اون‌قدر گفت و نوشت تا شاید روزی اثر کنه.پ.ن ۲: اسم این نوشتار بر اساس کتاب جنگ چهره زنانه ندارد انتخاب شده.کیوان فهیمیکیوان فهیمیWed, 09 Oct 2024 12:24:44 +0330https://virgool.ir/@keyvan.fahimi/اگه-زمین-دست-جانداری-جز-انسان-بود-چی-می-شد-potxg6louzkxمی‌تونید این مطلب رو بشنویدتا حالا به این فکر کردید اگه به جای انسان یکی دیگه از جانداران تکامل پیدا می‌کرد چی می‌شد؟تا حالا به این فکر کردید اگه به جای انسان یکی دیگه از جانداران تکامل پیدا می‌کرد چی می‌شد؟ مثلا یکی از اون‌ها که بال دارند، یا یکی از اون‌ها که چهارپا دارند؟ یا آبزیان؟ یا زیرخاکیا، مثلا کرم خاکی؟ فکرش را بکنید اگه کرم خاکی، یا خرچسونه، یا اره‌ماهی، یا هشت‌پا، بز، شغال، کبوتر، خفاش، لک‌لک یا هر موجود دیگه‌ای تکامل پیدا می‌کرد و به موقعیتی می‌رسید که الان انسان در زمینه‌های فن‌آوری، زندگی اجتماعی، فرهنگ، تعاملات و هر چیز دیگری بهش رسیده، دنیا چه جور جایی بود؟من تصور می‌کنم در اون شرایط، ما انسان‌ها تعدادمون انقدری که الان هستیم نبود، حتی ممکن بود منقرض شده باشیم و استخون‌های قدیمی چندتایمان توی موزه‌ها و مراکز پژوهشی اون موجودات تکامل‌یافته نگهداری می‌شد، البته اگه اون‌ها در مسیر تکاملشون به موزه و پژوهش در تاریخ و این جور مسائل هم علاقمند می‌شدند. در کل وضعیت و زیست ما را نوع تکامل اون‌ها مشخص می‌کرد. ممکن بود جزو موجودات رهاشده باشیم و تا زمانی که برایشان خطری ایجاد نمی‌کردیم باهامون کاری نداشتند. البته اگه اون‌ها موجودات گوشت‌خواری بودن و دست‌برقضا از گوشت ما خوششان می‌اومد، و در پخت و یا نوع مصرف گوشت انسان به پیشرفت‌های زیادی دست پیدا می‌کردند، احتمالا سه گروه می‌شدیم. یک گروهمون پرورشی می‌شدیم، مثلا یه جاهایی ایجاد می‌شد به اسم انسانداری یا پرواربندی انسان، اونجا انسان‌ها را پروار می‌کردند تا بعد از رسیدن به شرایط مناسب منتقل کنند به کشتارگاه‌ها. سالن‌هایی پر از انسان که با چشمانی مملو از ترس و داد و فریاد توی هم می‌لولند را تصور کنید، و اون‌ورتر یه تعداد دیگه که به صف ایستادند و دارند هدایت می‌شن به سمت گیوتین‌ها. آن‌سوتر لاشه‌های آویزان‌شده‌ی بی‌سر انسان. توی مراحل بعدی هم، کز دادن مو و پوست و خالی کردن محتویات شکم و تکه‌تکه کردن اعضا و بسته‌بندی. شاید یه تعداد لاشه را هم درسته و قطعه‌قطعه نشده آویزون می‌کردند توی تعدادی وسیله‌ی نقلیه که بفرستند تولیدی‌های کنسرو، سوسیس، کالباس یا خوراکی‌هایی شبیه به این‌ها. روی قوطی و کاور کنسرو و سوسیس کالباس‌هاشون عکس تعدادی از ما که چاق و چله‌تر بودیم زده می‌شد. چاقی دیگه برامون دردسر نبود، بلکه مزیت هم بود.یه دسته دیگه‌مون احتمالا به‌صورت بدوی و وحشی توی کوه‌ها و جنگل‌ها زندگی می‌کردیم، دور از چشم اون موجوداتی که تکامل پیدا می‌کردند. به احتمال زیاد یکی از شکارهای باارزششان بودیم. می‌اومدند، شکارمون می‌کردند و با جسدمون عکس یادگاری می‌گرفتند. حتی توی آلبوم‌هاشون عکس‌هایی رنگ‌ورو‌رفته‌ای از اجدادشون نگه می‌داشتند که بال، پنجه یا منقارش را گذاشته روی لاشه تنومند یکی از اجداد ما. ممکن بود تعداد اندکی از اون موجودات تکامل‌یافته، مخالف شکار و مصرف بی‌رویه‌ی گوشت ما انسان‌ها بشن، کمپین نه به شکار انسان، یا نه به مصرف بی‌رویه گوشت انسان راه بندازند، با بچه‌های انسان‌ها عکس می‌گرفتند و زیرش پست می‌ذاشتند که به این چشم‌های معصوم نگاه کنید، چه‌جوری می‌شه تصور کرد موجودی به این نازنینی را خورد؟ بذاریم انسان‌ها راحت‌تر به زیستشان ادامه بدن، زمین مال آن‌ها هم هست. البته انسانداری‌ها، کشتارگاه‌ها و شکارچیان و خورندگان گوشت انسان احتمالا گوششان بدهکار این حرف‌ها و پست‌ها نبود.یه دسته دیگه‌مون را احتمالا اهلی می‌کردند و به کار می‌گرفتند، مثلا اگه یه موجود چهارپا، یا حتی بالدار به تکامل می‌رسید، باتوجه به اینکه دست‌های ما انسان‌ها خیلی کاربردی‌تره، در این راستا ازمون استفاده می‌کردند، می‌شدیم کارگران بی‌جیره و مواجبشون، توی جاهای مختلف و بسته به نوع پیشرفت و فن‌آوری‌هایی که بهش دست پیدا می‌کردند ازمون کار می‌کشیدند. اولین یافته‌های دارویی را اول روی ما امتحان می‌کردند، یه جاهایی باربر می‌شدیم، مثلا توی تولیدی‌هاشون یا مزارعشون، از یه تعدادمون ممکن بود دزدکی استفاده جنسی هم بکنند، حتی یه عده از بی‌خیال‌ترین‌هاشون فیلم می‌گرفتند و پخشش هم می‌کردند. احتمالا این‌هم جزو اون مواردی می‌شد که مدافعین حقوق انسان‌ها در مخالفت باهاش کمپین راه می‌نداختند.یه احتمال دیگه هم اینه که ممکن بود ما را فراتر از این کارهای روزمره به کار بگیرند، یعنی به مرور زمان متوجه می‌شدند که ما انسان‌ها به دلیل فیزیک و جثه خاصمون امکان انجام کارهای زیادی را داریم، کارهایی که اونا یا توانش را نداشتند یا حالش را. احتمالا سعی می‌کردند تعداد ما بیشتر بشه، تعداد انسانداری‌ها را افزایش می‌دادند و کاری می‌کردند زادوولدمون افزایش پیدا بکنه، بعد دسته‌بندیمون می‌کردند و گروه گروه روانه‌امون می‌کردند برای انجام کارهای مختلف. یه عده‌مون را جنگجو بار می‌آوردند و می‌فرستادنمون به جنگ با جنگجوهایی از جنس خودمان که یه جای دیگه پرورششون دادند. یه عده‌امون را می‌فرستادند توی کارخونه‌هاشون، یا هر جای دیگه‌ای که توانمندی‌های ما به‌کارشون می‌اومد و ازمون بی‌گاری می‌کشیدند. به احتمال زیاد خیلی زود به این نتیجه می‌رسیدند که کنترل ما انسان‌ها حتی در گروه‌ها و دسته‌های پرجمعیت هم کار سختی نیست و ما را به هرکاری وا می‌داشتند. ابزار و راه‌های کنترل نافرمانی و سرکشی احتمالی ما را هم به مرور پیدا می‌کردند. جنگ‌ها و کشت‌وکشتارها، کارهای یدی و سخت را می‌انداختند گردن ما و خودشون از آنچه ما عامل تولید و فرآوریش بودیم استفاده می‌کردند و لذتش را می‌بردند. حتی ممکن بود بر سر مالکیت بر تعداد بیشتری از ما انسان‌ها درگیر بشن و یا روش‌ها و تکنیک‌هایی برای جذب ما به سمت خودشون به‌کار ببرند و یا حتی می‌دزدیدنمون.شاید اون موقع در تنهایی‌هامون به این فکر می‌کردیم اگه به جای اون موجودات تکامل‌یافته ما انسان‌ها شانس تکامل را پیدا می‌کردیم زمین جای قشنگ‌تری می‌شد برای زندگی.کیوان فهیمیکیوان فهیمیTue, 13 Sep 2022 14:47:19 +0430