https://virgool.ir/feed/@kazemi.mehdiخوش به حال من و دریا و غروب و خورشیدfa2026-11-11 11:58:52https://files.virgool.ir/upload/users/234908/avatar/aI8P5b.jpghttps://virgool.ir/@kazemi.mehdihttps://virgool.ir/@kazemi.mehdi/دکتر-مشایخی-زن-و-بچه-و-یوهان-سباستین-باخ-vzz02xa0ck2vسخت‌ترین بازخوردی که از یک نفر گرفتم، مربوط به نزدیک به بیست سال پیش است. زمانی که ارائه‌ای در درس دینامیک‌های سیستم ۲ در حضور دکتر مشایخی (بنیان‌گذار و استاد دانشکده مدیریت شریف) داشتم. نیم‌ساعت پایانی درس بود که نوبت به ارائه من رسید. در اسلایدها چند صفحه‌ای را به مقدمات مرتبط پرداخته بودم و بعد موضوع اصلی پروژه و یافته‌هایم تا آن زمان را بیان می‌کردم. فکر می‌کنم اسلاید سوم از مقدمات بودم که دکتر مشایخی صحبت من را قطع کرد. به هم‌کلاسی‌هایم رو کرد و گفت: «توی ارائه‌هاتون موضوع اصلی پروژه رو بررسی کنید. نیازی نیست هر چیزی که بلد هستین رو بگنجونید!» بعد بدون این‌که به من نگاه کند وسایلش را جمع‌کرد و از کلاس رفت. اینقدر جا خورده‌بودم که چند دقیقه‌ای طول کشید تا خودم را جمع‌وجور کنم. به خودم که آمدم همه بچه‌ها هم از کلاس رفته بودند.از این اتفاق مدت‌ها گذشته ولی دیدن فیلم «زن و بچه» (اگرچه مطلقا وقت‌تلف‌کردن بود) این فایده را داشت که راجع به آن بنویسم. راجع به چیزی که آن روز یاد گرفتم. این‌که در مورد موضوع اصلی صحبت کنیم. موضوع اصلی باید به تنهایی ارزش صحبت‌کردن و نوشتن و ارائه داشته باشد. اگر موضوع اصلی به واسطه فرعیات قرار است ارزش ارائه پیدا کند، بهتر است اصلا به آن پرداخته نشود. حواشی و فرعیات قرار است به فهم موضوع اصلی کمک کنند نه این‌که اهمیت آن را بالا ببرند.فیلم زن و بچه خطایی را مرتکب شده بود که من هم انجام داده بودم. ترس از به اندازه کافی جذاب‌نبودن و مهم‌نبودن موضوع اصلی؛ و پرداختن به حواشی. ملغمه‌ای از چند داستان بی‌ربط که به زور توسط ذهن آشفته فیلمنامه‌نویس به هم چسبیده بودند. داستان‌هایی که فرصت عمیق‌شدن را نداشتند و نه تنها تماشاگر با آن‌ها ارتباط نمی‌گرفت که حتی باورپذیر هم نبودند.مشابه این خطا در همه عرصه‌ها دیده می‌شود. استارتاپ‌هایی که به جای ارائه یک ارزش، از ترس جذاب‌نبودن و فیدبک منفی‌گرفتن از مشتری، بار سنگین ارائه چندین ارزش هم‌زمان را به دوش می‌کشند. یا تئاتر‌هایی (مثل تئاتر «بر زمین می‌زندش» که اخیرا دیدم) که ملغمه‌ای از هزاران نماد و دیالوگ‌های فلسفی در همه زمینه‌ها هستند. یا کتاب‌هایی که می‌خواهند نه یک موضوع که یک حوزه را مرور و جمع‌بندی کنند و آخر سر حتی یک موضوع جمع‌بندی‌شده در آن‌ها پیدا نمی‌شود.نقطه مقابل البته پر است از نمونه‌های مثال‌زدنی که وجود مخاطب را از یک گفته، یک یافته، یک احساس پر می‌کنند و تا مدت‌ها به خود مشغول نگه می‌دارند. یک حرف را خوب می‌زنند به جای این‌که چندین حرف را بد بزنند. که گفته‌اند یک مست از هزار نیم‌مست بهتر است.موسیقی دوره باروک، نمونه این اتفاق در عرصه موسیقی است. اسطوره‌های تکرارنشدنی این دوره، باخ، هندل، ویوالدی، آلبینونی و ده‌ها موسیقی‌دان دیگر که با عبور از خودنمایی‌های هنر در دوره‌های پیش از خود، بر سادگی متمرکز شدند؛ سادگی به معنای رساندن یک معنا و یک احساس و تلاش برای رسیدن به یک هدف (اثرگذاری بر مخاطب). در این دوره هدف رساندن موضوعات مختلف فلسفی یا ارائه نمادهای مختلف در موسیقی و هنر نبود. هدف به سادگی انتقال یک احساس بود. سادگی که این دوره را پایه‌گذار موسیقی کلاسیک کرد. و البته بعد از آن در دوره‌هایی مثل دوره رومانتیک به شکل دیگری (بیان احساس یا تجربه هنرمند به مخاطب) تکرار شد. سادگی پرداختن به یک موضوع که اثرگذاری و ماندگاری در پی آن می‌‌آید.در حوزه‌های دیگر هم می‌توان مثال زد. فیلم‌ها، نقاشی‌ها، کتاب‌ها، مقالات و اثراتی که یک موضوع مهم را عمیق شناخته‌اند. از بیان یک موضوع ارزشمند در یک اثر نترسیده‌اند و تلاش کرده‌اند فقط همان را از زوایای مختلف و در موقعیت‌های مختلف به مخاطب نشان بدهند و در نهایت اثری ماندگار و یکتا خلق کنند.البته منظور من این نیست که به فرعیات نباید پرداخت. فرعیات باید در خدمت رساندن موضوع اصلی باشند. ذهن مخاطب نباید با فرعیات پر شود. فرعیات نباید توجه مخاطب را با خود ببرند. آن‌ها باید فضا را برای شفاف‌شدن موضوع اصلی آرایش کنند.مهدی کاظمیمهدی کاظمیFri, 10 Oct 2025 10:26:57 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/ارزش-آدم-ها-در-درونشان-است-pduyup786bjsچند روز پیش به سرپرست‌های فروش به خاطر تحقق هدف‌های سختی که داشتن، در کنار پاداش فروش، رمانی از موراکامی هدیه دادم. به چند نفر این موضوع را گفتم و وقتی تعجب بعضی از آن‌ها را دیدم، به فکر فرو رفتم که شاید کار عجیبی انجام می‌دهم. بعد از تحقق هدف فروش، باید تندیسی از اسطوره‌های فروش هدیه داد، یا در عجیب‌ترین حالت کتاب «هجده راز فروش موفق» و «هشت گام مطمئن تا فروش». کتاب رمان، آن هم از موراکامی، آن هم در موضوعی کاملا بی‌ربط به فروش و کسب و کار، بیش از اندازه عجیب است.این موضوع برای من چندان عجیب به حساب نمی‌آمد. به گذشته‌ که نگاه می‌کنم کارهایی عجیب‌تر از این هم انجام داده‌ام. چند سال پیش برای هدیه آخر یک کارگاه مدیریتی به همه همکارهای شرکت‌کننده در کارگاه، متناسب با شناختی که از آن‌ها داشتم یک قطعه موسیقی کلاسیک با نام‌گذاری ابتکاری خودم هدیه دادم. قطعه‌ای از باخ «خوشبختی درون توست»، قطعه‌ای از هندل «با هم اگرچه آهسته گام برداریم»، قطعه‌ای از بتهوون «خیال‌انگیز»، قطعه‌ای از شوپن «جستجوی ابدی» و ۷-۸ قطعه دیگر. یک بعد از ظهر کامل وقت گذاشتم به آن آدم‌ها فکر کردم، حسی که از آن‌ها داشتم را با حسی که از این آهنگ‌ها به دست می‌آوردم تطبیق دادم و قطعه‌ای هدیه دادم. قطعه‌ای که از نظر من مثل نقاشی زیبایی از هر کدام از آن‌ها بود. هیچ‌وقت نفهمیدم که نسبت به این رفتار من چه حسی داشتند و آیا برای یک‌بار هم که شده به آن موسیقی گوش دادند یا نه. الان که این وقایع را مرور می‌کنم به یک واقعیت انکار‌ناپذیر در مورد خودم می‌رسم. من اگرچه از دید عموم با تحصیلات، تدریس یا کار شناخته می‌شوم؛ ولی خودم را به شکل دیگری می‌بینم. دوست ندارم همه چیزم حرفه‌ام باشد. دوست ندارم با آدم‌ها همیشه در مورد کار حرف بزنم و آدم‌ها را استاد یا همکار یا مدیر یا سهامدار ببینم. دوست ندارم دیگران هم من را این‌گونه بشناسند. فکر می‌کنم زندگی چیزی بسیار بیشتر از حرفه است. هویت من نباید در حرفه‌ام خلاصه شود. من مجموعه زیادی از فکر‌ها و احساس‌ها هستم که به من شکل می‌دهند. حرفه و تحصیل باید در همان دنیای کار زندانی شود و دنیای پیرامونم من را بدون آن‌ها بشناسند و بدون این‌که بدانند من چه خوانده‌ام و چه کار می‌کنم دوستم داشته باشند. من باید دلیلی بیشتر از این برای وجود داشته باشم. چیزی بیشتر از کار برای عرضه‌کردن داشته باشم. دوست دارم بیشتر خودم را با نوشته‌های ویرگولم معرفی کنم تا صفحه لینکدینم. این نوشته‌ها تا ابد و در همه جا مال من هستند. من برای رسیدن به نگاه امروزم به زندگی و دنیا عمرم را خرج کرده‌ام. در حالی‌که تحصیلات و کار وصله‌های ناپایداری هستند که با هزار شانس و اقبال به دست آورده‌ام. من حتی آدم‌ها را به خاطر چیزی غیر از حرفه‌شان دوست دارم. دکتر مشایخی (استاد و موسس دانشکده مدیریت شریف) را عاشقانه دوست دارم؛ اما نه به خاطر تاسیس دانشکده مدیریت شریف یا درس‌هایی که با ایشان داشته‌ام. به خاطر حس پدرانه و خیرخواهی که در هم‌صحبتی‌ها با ایشان دریافت کرده‌ام. محمود نظاری (موسس گروه همکاران سیستم) را به غایت دوست دارم، به خاطر نگاهی که به دنیا و زندگی از ایشان آموخته‌ام. ترانه علیدوستی را دوست دارم به خاطر حس شجاعت و بزرگواری که از رفتارها و صحبت‌هایش می‌گیرم. همه آدم‌ها ممکن است روزی حرفه‌شان را از دست بدهند ولی تا ابد خیرخواهی و نگرش و بزرگواری‌شان را با خود خواهند داشت. آنچه از انسان باقی می‌ماند، تأثیری است که بر دیگران گذاشته و عمقی که به زندگی خود و اطرافیانش بخشیده است.در یکی از صحنه‌های فیلم «جهان با من برقص»، احسان (جواد عزتی) به حمید (سیاوش چراغی‌پور) می‌گوید: ناراحت نیستی که دوست دخترت تو رو به خاطر بنز و کارخونه سوسیس و کالباس می‌خواد؟ و حمید قاطعانه جواب می‌دهد: نه. چون اون بنز هم منم، اون کارخونه هم منم، خونه ولنجکم منم، باغ طالقونم منم. نخواهم خودم را گول بزنم، هیچ‌وقت این نگاه به آدم‌ها را نمی‌توانم بپذیرم. نمی‌توانم با هیچ‌کس به خاطر حرفه و مالش رابطه داشته باشم. با استادم هم‌صحبت شوم چون استادم هست یا پای حرف‌های سهامدار بنشینم چون سهامدار است. آدم‌ها در ذهن من از مال و حرفه‌شان تفکیک می‌شوند. ارزش آدم‌ها (که خودم هم جزوی از آن‌ها هستم) به درون آن‌هاست؛ و این را صبح تا شب در ارتباطاتم، در گفتگوهایم، در رفتارم تمرین می‌کنم.پ. ن. اگه دوست دارین می‌تونین اون موسیقی‌ها رو در این پوشه گوگل‌درایو ببینید.مهدی کاظمیمهدی کاظمیFri, 21 Feb 2025 13:20:01 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/گاهی-نداشتن-بهترین-چیزی-است-که-داریم-w1m0ryvvcmx6گاهی نداشتن بهترین چیزی است که داریم. نه برای این‌که هدفی برای دنبال‌کردن داریم؛ نه برای این‌که افرادی که ندارن رو درک می‌کنیم و آدم‌های مهربون‌تری می‌شیم؛ نه برای این‌که اگه به‌دستش بیاریم، انگیزه و شور ادامه‌دادن پیدا می‌کنیم؛ فقط به این‌خاطر که ما هم به جمع آدم‌هایی که چیزهایی ندارن اضافه می‌شیم. ما هم آدم معمولی میشیم مثل بیشتر آدم‌های دور و برمون. گم می‌شیم میان آدم‌ها. هیچ‌کس ما رو با دست نشون نمی‌ده. چهارچشمی ما رو دنبال نمی‌کنن. نمی‌ترسیم اگه هر کاری می‌کنیم رو همه می‌بینن و میفهمن. سرنوشت‌مون برای مردم مهم نمیشه؛ و می‌تونیم کارهایی که دوست‌داریم رو انجام بدیم، هر چقدر که احمقانه و عجیب باشن.وقتی معمولی باشیم می‌تونیم به راننده وحشی و مامور پلیس عوضی فحش بدیم. کاری که یک سلبریتی نمی‌تونه. می‌تونیم از وضع مملکت بنالیم و مسئولین را مسخره کنیم. کاری که یک فرهیخته نمی‌تونه. می‌تونیم عاشق بشیم و توی یک کافه وسط شهر، سرمون رو روی شونه یار بذاریم. می‌تونیم خسته بشیم، رها کنیم، قهر کنیم. کاری که آدم‌های شاخص نمی‌تونن. می‌تونیم وسط مترو آهنگ گوش کنیم و برقصیم. می‌تونیم با دوستانمون خیابونا رو بالا و پایین کنیم و بلند بلند قهقه بزنیم. می‌تونیم موقع خرید چونه بزنیم. می‌تونیم بدون توجه به گرم‌شدن کره زمین بچه‌دار بشیم. حتی می‌تونیم تنها باشیم.ما معمولی‌ها رو کسی نمی‌تونه با تفاوت‌مون با جامعه تعریف کنه. ما خود جامعه هستیم. ما رو نمی‌شه در مقایسه با بقیه تعریف کرد. هیچ‌ویژگی بارزی نداریم که در نگاه اول به چشم بیاد. ما یکی از زیباترین‌ها نیستیم، یکی از پولدارترین‌ها نیستیم، یکی از باهوش‌ترین‌ها نیستیم. ما پربیننده‌ترین اینفلوئنسر، بهترین مذاکره‌کننده، برترین دوبلر، بامزه‌ترین کمدین، بهترین استاد، محکم‌ترین مدیر، و دغدغه‌مندترین مصلح نیستیم. ما رو تنها نزدیکانمون می‌تونن جدای از جامعه تشخیص بدن. مجموعه‌ای از ویژگی‌های معمولی هستیم که همه این ویژگی‌ها در کنار هم در دیگران نیست و تنها همین ما رو از بقیه جدا می‌کنه. برای تعریف ما باید چند دقیقه حرف زد و به هزار موضوع مختلف متوسل شد. داشته بارزی نداریم که از دستش بدیم. و شاید همین نداشتن یک ویژگیِ قابل‌توجه، بزرگ‌ترین داشته ما باشه.وقتی چیز بزرگی برای از دست‌دادن نداریم، می‌تونیم خودمون باشیم و بی‌دغدغه کارهایی که دوست داریم رو انجام بدیم. هیچ جایی نیست که اگه ما رو اونجا ببینن، چیز بزرگی رو از دست بدیم. هیچ حرفی نیست که با زدنش از اهمیت بیفتیم. هیچ رفتاری نیست که تصویر ما رو در نگاه دیگران تغییر بده. نقطه اوجی نداریم که فرودی هم داشته باشه. اصلا این‌قدر مهم نیستیم که دیده بشیم و برای قضاوت ما وقت بذارن. ما می‌تونیم مثل آدم‌های معمولی عصبانی بشیم. می‌تونیم بلندبلند بخندیم. می‌تونیم گریه کنیم. می‌تونیم عاشق بشیم. ما معمولی‌ها بیشتر فرصت داریم خودمون باشیم و اصیل زندگی کنیم. گاهی نداشتن، بهترین چیزی است که داریم.پ. ن. البته بخواهم موضوع رو کامل کنم، معمولی‌بودن نگاهی هست که هر فرد نسبت به خودش داره. یکی می‌تونه از دید بقیه چیزهای متمایزی داشته باشه ولی خودش رو فردی معمولی بدونه. یا برعکس فردی که از دید بقیه معمولیه، خودش رو در یک ویژگی خاص برتر ببینه. آرامش و اصالت معمولی‌بودن بیشتر تحت تاثیر نگاهی هست که به خودمون داریم. اگر خودمون رو معمولی ببینیم، به آرامش می‌رسیم؛ مستقل از این‌که جامعه ما رو چه شکلی می‌بینه. اما باید پذیرفت که افرادی که ویژگی‌های بارزی دارن، برای معمولی‌بودن باید خیلی تلاش کنن.مهدی کاظمیمهدی کاظمیWed, 05 Feb 2025 12:19:16 +0330https://virgool.ir/ghomarbazanezendegi/چه-خوب-که-در-۲۰-سالگی-نمی-دانستم-ljoeu184alxeدر آستانه چهل‌سالگی دقایقی هست که می‌توانم سیگار کنت چهار به دست بگیرم؛ کنار پنجره بایستم؛ به افق خیره شوم؛ و به تمام سال‌های گذشته و سال‌های پیش‌رویم پوزخند بزنم. می‌توانم از کارهای عادی‌ام، از روز‌مرگی‌هایم لذت ببرم. ماکارونی درست کنم. هم‌قبیله ابی و مینت هندل گوش کنم. سینک ظرفشویی را بسابم. رمان‌های ایرانی و روسی بخوانم. و هنگام دیدن یک فیلم درام عمیق، توییتر چک کنم. به این پذیرش رسیده‌ام که چقدر معمولی هستم و قرار نیست بیشتر از این در دنیا اثری داشته باشم. پذیرشی که پس از چند سال کلنجار رفتن با اضطراب تنهایی و مرگ و اضطراب پوچی به دست آورده‌ام و با آن به آرامش رسیده‌ام.بیست سال پیش ولی دوستان بیست‌ساله‌ای داشتم که سیگار به لب، کنار پنجره می‌ایستادند، به افق خیره می‌شدند و پوزخند می‌زدند. امروز می‌فهمم که هیچ شباهتی به این پذیرش و پوزخند نداشتند. ادایش را درمی‌آوردند. چیزهایی را از چهل سالگی می‌دانستند که «ای کاش در بیست‌سالگی می‌دانستم». اما فرصت کافی برای چیزهایی که باید در بیست‌سالگی می‌دانستند نداشتند؛ فرصت ورزشگاه آزادی رفتن، فرصت صبح تا شب در سوله خوابگاه فوتبال بازی کردن، فرصت شب تا صبح دور نشستن و شلم‌زدن، ساعت‌ها پای کامپیوتر گیم زدن را. دریای وسیعی با عمق ناچیز از دانشی بودند که برای آن‌ها نبود. دانشی که هیچ مساله‌ای را حل نمی‌کرد. دانشی که چون در زمان مناسبی نبود، به وجودشان نمی‌نشست و به جای پذیرش، اضطراب و افسردگی و خودبزرگ‌بینی به دنبال داشت. پیامدهایی که آن روزها شوق زندگی، تجربه‌کردن و حرکت کردن را از آن‌ها می‌گرفت. و امروز دلیلی است که حتی در چهل‌سالگی نتوانند عمیقا به اضطراب‌های‌شان فکر کنند و به پذیرش و آرامش برسند.فیلسوفانی بودند که برای توضیح حرف‌هایشان، به حرف این و آن ارجاع می‌دادند و ارجاع را برای اثبات یک مدعا کافی می‌دانستند. فرم متفکری را می‌گرفتند که از جنگ با اضطراب مرگ بازگشته است، بی‌آن‌که واقعا جنگیده باشند. بی‌آن‌که در جنگی تمام‌عیار همه یال و کوپال‌شان ریخته‌باشد، دل‌شان به حال خودشان و بدبختی‌شان سوخته باشد و از آن‌ها تنها «هیچ‌» باقی مانده باشد. ترکیب کج و کوله و نامتجانسی از فرم متفکری تهی از محتوا. حتی نمی‌دانستند که به چه حال و روزی افتاده‌اند! نمی‌دانستند در بیست سالگی که کافکا و کامو و هدایت بخوانی چقدر توهم فهمیدن چیزهایی را خواهی داشت که نفهمیده‌ای! و شاید هیچ‌وقت هم نفهمی. از حجم زیادی از اطلاعات و دانش پر‌شده‌ای که مال تو نشده‌اند. فرصت تحلیل و ساختن مدل خودت را از دست داده‌ای. مجموعه‌ای نقل قول زیبا داری که نمی‌فهمی‌شان. زود رسیدن فقط در محدود تفکر نیست که به نظرم زیان‌بار دارد. کارآفرینی که پس از مدت کوتاهی، شرایط و بخت و اقبال او را به موفقیت رسانده هم شاید هیچ‌وقت نداند که دلش به اندازه یک سازنده بزرگ نشده و روحش به اندازه یک رهبر صیقل نخورده است. کودکی که زودتر از موعد درگیر مد و زیبایی‌های ظاهری می‌شود، نوجوانی که زود به فضای رابطه‌های جنسی وارد می‌شود و دانشجویی که به جای دانشجویی‌کردن به کسب درآمد و کار فکر می‌کند، همگی ممکن است هیچ‌وقت به فهم عمیقی که باید از زندگی و این ابعادش به‌دست‌بیاورند، نرسند. چه خوب می‌شد اگر چیزهایی که باید در آینده بفهمیم را به زمان خودش موکول می‌کردیم و برخلاف توصیه‌های مرسوم در بیست‌سالگی راجع به چهل‌سالگی و موضوعاتش نمی‌دانستیم. این‌که ندانیم در آینده چه قضاوتی از امروزمان خواهیم داشت، فرصت لذت از امروز را به ما می‌دهد و فرصت عمیق‌تر فهمیدن در آینده را.مهدی کاظمیمهدی کاظمیMon, 10 Jun 2024 20:11:04 +0330https://virgool.ir/lets-write/چرا-فکر-می-کنم-هیچ-چیز-جای-فیلم-و-رمان-را-نمی-گیرد-lxyflvuhr4xgعده‌ای معتقدند که رمان و فیلم و به طور کلی داستان‌ها تنها برای سرگرمی هستند. این افراد مثال‌های متعددی هم در جیب دارند که پرفروش‌ترین فیلم فلان بود و پرخواننده‌ترین رمان بهمان. و اتفاقا همه این فلان‌ها و بهمان‌ها تنها برای سرگرم‌کردن ساخته شده‌اند. کافی است شما تمام و کمال با این نظریه پر از مثال نقض‌شان هم موافق نباشید تا با حالتی حق به جانب و لحنی تمسخر‌آمیز بگویند شما به هر دلیل دیگری می‌خواهید داستان بنویسید ولی پول از سرگرمی درمی‌آید. شما محکوم به ندیده‌شدن و نخوانده‌شدن هستید.من به هیچ وجه منکر وجه سرگرمی فیلم و رمان نیستم. اتفاقا مشتری آن‌ها هم هستم. ولی در این مقاله می‌خواهم راجع به رمان‌ها و فیلم‌هایی حرف بزنم که چیزی بیش از سرگرم‌کردن داشته‌اند. در کتاب‌های مختلف مزیت‌های زیادی برای داستان (زیربنای فیلم و رمان) بیان می‌شود. عمده این مزیت‌ها مربوط به جامعه و ریشه ارزش‌ها و شناخت گذشتگان است. در اینجا ولی می‌خواهم فقط از منظر یادگیری فردی به این موضوع نگاه کنم.داستان توصیف می‌کند.گزاره‌ها به دو دسته توصیفی و تجویزی تقسیم می‌شوند. گزاره‌های توصیفی وقایع را توضیح می‌دهند و از هستی و نیستی صحبت می‌کنند. در حالی که گزاره‌های تجویزی بایدها و نبایدها را شرح می‌دهند و خوب و بد را نشان می‌دهند. این‌که انسان می‌تواند آنقدر مستاصل شود که دست به خودکشی بزند یک گزاره توصیفی است. ولی گزاره خودکشی در هر شرایطی ناپسند است، تجویزی است.خیلی بخواهم بی‌رحمانه صحبت کنم، در گزاره‌های تجویزی یادگیری وجود ندارد. یادگیری در گزاره‌های توصیفی رخ می‌دهد که سعی می‌کنند دنیا را بهتر بشناسانند. این‌که انسان می‌تواند از زیادی استیصال به خودکشی پناه ببرد، تصویر ما از انسان را کامل‌تر می‌کند؛ در حالی که ناپسند بودن خودکشی به شناخت بهتر هیچ چیز کمک نمی‌کند. گزاره‌های تجویزی بسیار بیشتر از گزاره‌های توصیفی به نظام ارزشی انسان‌ها وابسته هستند و به همین جهت نه تنها یادگیری به همراه ندارند که حتی برای بسیاری که ارزش‌های متفاوتی دارند قابل استفاده هم نیستند.به همین جهت نویسندگان خوب سعی می‌کنند در کتاب‌هایشان بیشتر به گزاره‌های توصیفی بپردازند. اما حتی برجسته‌ترین نویسندگان هم چه در کتاب‌های آکادمیک و چه در کتاب‌های تجربی، نظام‌های ارزشی خود را بیش از اندازه به مخاطب تحمیل می‌کنند. در این کتاب‌ها برای حل مسائل ناگزیر باید از تجویزهایی استفاده کنند که در دل خود گزاره‌های ارزشی به همراه دارند. مثلا اگر در کتابی به بحث خودکشی پرداخته می‌شود، بلافاصله از راه‌های جلوگیری از خودکشی صحبت می‌شود. معمولا کتاب‌ها به توصیف جهان بسنده نمی‌کنند؛ می‌خواهد راه راست را هم به شما نشان بدهند.داستان ولی به شکل دیگری است. در داستان همه چیز توصیف می‌شود و در داستان‌های خوب، نظام ارزشی مشخصی به مخاطب تحمیل نمی‌گردد. شما با خواندن رمان آناکارنینا می‌توانید درک کنید چگونه جامعه یک نفر را به خودکشی سوق می‌دهد یا با دیدن فیلم The Sea Inside می‌توانید انسان‌هایی که به خودکشی خودخواسته علاقه‌مند هستند را درک کنید. تجویزی در کار نیست. شما درک بهتری از دنیا پیدا می‌کنید و خودتان هستید که در نظام ارزشی خود، این توصیفات را به کار خواهید گرفت.داستان یک کل را نشان می‌دهد.نیاز به توضیح ندارد که کتاب‌های آکادمیک و تجربی بعضا در گزاره‌های توصیفی که ارائه می‌دهند هم کامل نیستند. کتاب‌ها لزوما همه ماجرا را توصیف نمی‌کنند وممکن است تصویر منسجمی هم از موضوع ارائه ندهند. شما در یک کتاب خوب (که تجویز نمی‌کند) نظریه‌ای راجع به خطاهای شناختی می‌خوانید و این‌که چگونه انسان‌ها به دلیل پیش‌فرض‌هایشان در قضاوت دچار خطا می‌شوند و چگونه مدل ذهنی‌شان مانع گرفتن بازخورد از محیط می‌گردد. اما در رمان سوکورو تازاکی بی‌رنگ و سال‌های زیارتش این قضاوت‌ها و تاثیر بی‌انتهایی که بر زندگی انسان دارد را در یک کل منسجم درک می‌کنید. یا در فیلم Winter Sleep متوجه می‌شوید که چگونه یک نفر دنیایی برای خود می‌سازد که شدیدترین بازخوردها را دریافت نمی‌کند و تنها وقتی متوجه اشتباهاتش می‌شود که خیلی دیر شده است.دو نوع رویکرد برای شناخت پدیده‌ها وجود دارد. رویکرد اول که به تقلیل‌گرایی یا فروکاست‌گرایی (Reductionism) شناخته می‌شود، فرض می‌کند برای شناخت هر پدیده‌ای می‌توان آن را به اجزایش شکست و با شناخت اجزا کل پدیده قابل فهم است. این رویکرد در عموم شاخه‌های علوم انسانی رایج است. در نقطه مقابل رویکرد کل‌نگر یا Holistic قرار دارد که معتقد است با تقلیل پدیده‌ها به اجزای‌شان بخشی از واقعیت گم می‌شود. در این رویکرد که در علوم اجتماعی و به طور خاص قوم‌نگاری (و اخیرا در بعضی شاخه‌های پزشکی) رایج است، برای فهم یک پدیده آن را به طور کامل و داستان‌وار توصیف می‌کنند. تجربه به من می‌گوید که تقلیل‌گرایی برای نظریه‌پردازی یک پدیده انسانی و اجتماعی بسیار کمک‌کننده است ولی تجربه مستقیم فردی یا تجربه غیرمستقیم از طریق داستان فهم از پدیده را با ایجاد بینش (Inisight) کامل می‌کند. فیلم و رمان به عنوان مهم‌ترین روش‌های نقل داستان می‌توانند نقش تجربه‌کردن غیرمستقیم برای مخاطب را داشته باشند. البته لازمه این تجربه‌کردن به نظرم این است که موقع خواندن رمان و دیدن فیلم، افکار و قضاوت‌های خودمان را کنار بگذاریم و در داستان غرق شویم. خودمان را جای شخصیت‌های داستان بگذاریم و تک تک اتفاقات را عمیقا درک کنیم. بعد از تمام‌شدن رمان و فیلم به اندازه کافی برای نقد آن با نظریه‌های فروکاست‌گرا خواهیم داشت.داستان احساس را درگیر می‌کند.در کتاب‌ها می‌خوانیم که فقر چگونه به فحشا منجر می‌شود. اما در داستان است که با همه وجود آن را حس می‌کنیم. در جنایات و مکافات با فحشای سونیا و درماندگی مادرش اشک می‌ریزیم. در فیلم I, Daniel Blake چهره کامل فقر را می‌بینیم و تا ابد فراموش نمی‌کنیم.احساس نسبت به یک گزاره توصیفی یکی از بالاترین سطوح یادگیری است که با داستان اتفاق می‌افتد ولی معمولا در کتاب‌ها به آن دست پیدا نمی‌کنیم. برای درگیر شدن احساس نیاز به زمان زیاد و صفحات طولانی متمرکز بر یک موضوع داریم و کتاب‌های آکادمیک و تجربی برای این موضوع ساخته نشده‌اند. در مقابل ولی رمان و فیلم معمولا برای این موضوع به اندازه کافی وقت دارند. فکر می‌کنم در این‌جا هم باید به این نکته تایید کنم که برای دریافتن احساس موجود در یک داستان باید در آن غرق بشویم و جای شخصیت‌های فیلم و رمان اتفاقات را درک کنیم.داستان به فکر‌کردن وامی‌دارد.وادارکردن به تفکر ویژگی مختص داستان نیست و در سایر ابزارهای یادگیری هم وجود دارد. ممکن است یک نظریه شما را به ساعت‌ها فکر وادار کند. اما تجربه من این است که داستان‌ها برای من تاثیرات عمیق‌تر و تفکرات طولانی‌تری به همراه داشته‌اند. رمان زوربای یونانی و نوع متفاوت نگاه او به زندگی یا فیلم Moonlight برای ذهن من بیش از یک هفته زمان نیاز داشتند تا هضم‌شان کنم. موضوعاتی مثل لذت‌گرایی یا هم‌جنس‌گرایی را من با این دو رمان و فیلم و روزها فکر راجع به آن‌ها بهتر درک کردم.برای به فکر فرورفتن نیازمند تلنگر هستیم. داستان ابزارهای مختلفی برای این تلنگر در اختیار دارد. می‌تواند با نشان‌دادن جنبه‌های مختلف یک پدیده که پیش از این به آن توجه نکرده‌ایم به ما تلنگر بزند. می‌تواند با پررنگ‌کردن یک جنبه و عمق اثر آن تلنگر بزند. یا از طریق تحریک احساسات مثبت و منفی. به هر ترتیب داستان این قابلیت را دارد که ما را تحریک کند و به فکر فرو ببرد.داستان‌های خوب همه این موارد را با هم دارند و البته داستان‌های بد ممکن است هیچ کدام از این‌ها را نداشته باشند. مهم است رمان یا فیلمی که انتخاب می‌کنیم صرفا برای سرگرمی و فروش گیشه تهیه نشده باشند. رمان و فیلمی که اثرات بالا را دارد، باورپذیر است و موضوعاتی واقعی را بیان می‌کند. نویسندگان‌شان مشاهدات عمیقی از پدیده‌ها دارند و به علوم انسانی و علوم اجتماعی زیربنای داستان خود آشنا هستند. سعی نمی‌کنند نظام ارزشی خود را به مخاطب تحمیل کنند و از توصیف منصفانه و دقیق وقایع فراتر نمی‌روند. در این مطلب به دنبال این نبودم که اهمیت علم (نظریه‌های فروکاست‌گرا) را زیر سوال ببرم. علت این‌که به اهمیت آن‌ها نپرداخته‌ام چون در آن کسی تردیدی ندارد. همه پیشرفت‌های علمی و شناخت کامل‌تر بشر از پدیده‌ها مدیون علم است. کافی است به اطراف خودمان بنگریم تا به اهمیت و اثرات علم در همه جنبه‌های زندگی‌مان پی ببریم. چیزی که می‌خواستم بیان کنم این بود که در علوم انسانی و اجتماعی بعد از خواندن نظریه‌ها (ترجیحا از متون دست اول) می‌توانیم عمق فهم‌مان از همان نظریه‌ها را با خواندن داستان کامل کنیم. و البته ممکن است به خاطر نگاه کل‌نگر داستان، کمی هم بعضی از نظریه‌ها را به چالش بکشیم و نگاه جایگزینی به دست بیاوریم.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 11 May 2023 20:40:13 +0330https://virgool.ir/baraye/فرصت-ها-که-بگذرند-شایسته-عذابیم-exzmbjpjqinfوقتی پدرم از دنیا رفت، حرف‌های اشتباه یا رفتارهای نادرستم با او نبود که آزارم می‌داد. کارهایی که باید انجام می‌دادم و نداده بودم من را اذیت می‌کرد. حرف‌هایی که باید می‌زدم، تشکری که باید انجام می‌دادم، یا وقتی که باید با او می‌گذراندم؛ و نکردم. ندایی از درونم فریاد می‌زد که به خاطر فرصت‌هایی که از دست دادی و تجربه‌هایی که نکردی سزاوار تنبیهی. فرصت حضور پدر تمام شد و تو شایسته عذابی.به پیری خودم فکر کردم و زمانی که در بستر به انتظار مرگ نشسته‌ام. آن زمان هم حتما بزرگ‌ترین دغدغه‌ام زندگی نزیسته خواهد بود. چه کارهایی که می‌توانستم و نکردم. چه دانش‌ها که می‌توانستم یاد بگیرم و نیاموختم. چه روابط که می‌توانستم تجربه کنم و نکردم. چه لذت‌ها که نبردم. چه سفرها که نرفتم.چه آدم‌ها که ندیدم. رویارویی با مرگ آموخته بزرگی برایم داشت. باید هر چیزی که بتوانم را تجربه کنم. اما موضوع به این سادگی نیست. دنیای اطراف ما برای تجربه‌کردن ساخته نشده است. جامعه ارزش‌های مشخصی را در مغزمان فرو می‌کند و از ما می‌خواهد از آن محدوده خارج نشویم. هر کاری خارج از چارچوب جامعۀ اطرافمان با فشار شدیدی مواجه می‌شود تا ما را به نقطه تعادل مورد نظرش برگرداند. باید بالاترین مدرک دانشگاهی را بگیری. باید پولدار شوی. باید خانه‌ات هر سال بزرگ‌تر شود. باید تا ابد با همسرت بمانی. و هزار باید و نباید دیگر. اگر بخواهی رشته تحصیلت را تغییر دهی باید با کل جامعه روبرو شوی. اگر بخواهی به جای پولدارشدن به کار غیرانتفاعی بپردازی با جامعه مصرف‌گرایی که آدم‌ها را بر اساس ثروت قضاوت می‌کند طرف هستی. اگر بخواهی از یک رابطه ناسالم بیرون بیایی، با سرزنش همه کسانی مواجه می‌شوی که در روابط سالم و ناسالم‌شان مانده‌اند. مهم نیست که متعلق به چه گروه و جامعه‌ای هستیم، همه می‌خواهند ما را به خودشان شبیه کنند.در میان این هیاهو، این منِ تنها هستم که باید خودم را پیدا کنم و به ندای درونم گوش بدهم و آن چیزی که واقعا دوست دارم را تجربه کنم. آن چیزی که عمیقا لذت‌بخش است را انجام دهم. هنگام پیری هیچ‌کس من را به خاطر تجربه‌نکردن دلداری نخواهد داد. هیچ فردی از هیچ گروهی، مسئولیت زندگی نزیسته‌ام را نخواهد پذیرفت. اگر می‌خواستم حرفه‌ای جدید انتخاب کنم و نکردم، اگر فردی را دوست داشتم و با او اوقات خوشی نداشتم، و اگر لذتی را به دست نیاوردم، همگی بر عهده خودم هستند. در دنیایی که پر از خطوط قرمز بی‌پایه است، درستی تصمیمات باید از درون خود من، و با حذف همه فشارهای بیرونی نشات بگیرد. این زندگی اصیلی است که پر از تجربه‌های نو و خواستنی است و به زندگی‌کردن می‌ارزد.به پیستوریوس وحشت‌زده اعتراض کردم: «اما نمی‌شود هر چه به ذهن می‌رسد انجام داد! نباید کسی را به قتل رساند به صرف این‌که از او اکراه داریم.» به من نزدیک‌تر شد: «تحت شرایطی حتی چنین نیز می‌توان کرد، اما بیشتر وقت‌ها این نیز اشتباه است. مرادم این نیست که به سادگی هر آن‌چه از فکرت می‌گذرد انجام دهی. نه. اما آن دسته از اندیشه‌ها و برداشت‌ها را که مفاهیم نیکویی دارند، نباید با انکار و تفسیر و تعبیر اخلاقی ضایع کرد. به جای این‌که خود یا دیگری را مصلوب سازی، در صلح و صفا بنیشین و جام شراب عشای ربانی‌ات را بنوش.» ... هر کسی باید روزی گامی که او را از پدر و آموزگارانش جدا می‌سازد بردارد. هر کسی باید دشواری تنهایی را بچشد. با وجود این، بیشتر مردم به میزان اندکی می‌توانند تاب آن را داشته باشند و به زودی دوباره واپس می‌خزند. (بخشی از کتاب دمیان نوشته هرمان هسه)تا مدت‌ها جامعه و خطوط قرمزش را مسئول تجربه‌نکردن‌هایم می‌دانستم. تلاش می‌کردم جامعه را کنار بگذارم و به خودم برگردم. زندگی‌ام را خودم بسازم و از زندگی یکتایی که به قواره خودم دوخته‌ام لذت ببرم. اما دنیا آن‌قدر مهربان نیست که به انتخاب‌های ما احترام بگذارد. پس از لذت و رشد و رضایت، سختی و تنهایی و رنج از راه می‌رسد. و نمی‌دانیم که اگر انتخاب دیگری می‌داشتیم به کجا می‌رسیدیم. کفه ترازوی لذت و رنج به کدام سمت سنگینی می‌کرد. در چنینی شرایطی، فشار جامعه نیست که ما را از تصمیم خودبودن باز می‌دارد؛ فشار مسئولیتی که خودمان برداشته‌ایم است که ما را زمین می‌زند. می‌خواهیم به آغوش جامعه و ایدئولوژی‌های غالب برگردیم تا هم از حمایت آن‌ها بهره‌مند شویم و هم مسئولیت همه عواقب تلخ و شیرین را بر دوش آن‌ها بگذاریم. از اضطراب تنهایی و آزادی هم‌زمان رها شویم، و اصالت و تجربه را به آرامش و آسایش بفروشیم. آرامش به دست‌ بیاوریم. آرامشی که با تجربه جمع نمی‌شود.در دوگانه زندگی پرتجربه و زندگی آرامش‌بخش، من زندگی پرتجربه را انتخاب می‌کنم. زندگی پرتجربه و پرلذت در ساحت‌هایی که برای من خواستنی است. تا جایی که من امروز می‌فهمم، تحمل سختی‌های خود‌بودن، از تحمل حسرت ناکرده‌ها آسان‌تر است. البته وقت چندانی هم نداریم. بهتر است همین امروز تصمیم بگیریم از شغل و رابطه و تفریح و کارهایی که دوست نداریم خارج شویم و مسیر حرفه‌ای جدید، رابطه جدید، تفریحات جدید و کارهای جدید شروع کنیم. فرصت‌ها که بگذرند، شایسته عذابیم. مهدی کاظمیمهدی کاظمیSat, 25 Mar 2023 19:54:59 +0330https://virgool.ir/Whitenoise/نگاه-من-همه-چیز-من-ueiwyuygxgayاینجا می خواهم از یافته ای حرف بزنم که از مهم ترین یافته های عمرم است. از معدود یافته هایی که به نظرم ارزشش را داشت اگر وقتی فهمیدمش، همچون ارشمیدس، برهنه به خیابان می آمدم و فریاد می زدم: اورکا، اورکا. یافته ای که به قدری بدیهی است که نزدیک به چهل سال عمر می خواست تا درکش کنم. یافته ام نه 18 راه موفقیت است، نه مسیر خوشبختی در 24 ساعت. متاسفانه متدولوژی مدیریت استارتاپ هم نیست. چگونگی برانگیختن کارکنان، کسب درآمد 100 میلیون تومانی ماهانه از هیچی، و عشق ورزیدن در سه‌سوت هم نیست. بگذارید آب پاکی را روی دستتان بریزم. خبری از هیچ نوعی چوب جادو نیست. می‌خواهم تنها در مورد نگاه صحبت کنم. موضوعی که مدت هاست می‌خواهم در موردش بنویسم و نمی نوشتم تا این که نگاه دلنشین و دوست داشتنی یک دوست انگیزه‌ام برای نوشتن شد.اولین بار که به اهمیت نگاه پی بردم با بحث مهمی در ذهنم کلنجار می رفتم که آیا درست است افسار احساسم را به عقلم بسپارم یا نه. کم و بیش می‌خواندم و می شنیدم که هر چند احساس بخشی از وجود ماست و نباید نادیده گرفته شود؛ ولی انسان های بزرگ اسیر احساساتشان نمی شوند. احساس کنترل نشده، انسان را از مسیر اصلی (که احتمالا عقلش تعیین کرده) دور می‌کند. در نتیجه توصیه رایج این بود که باید تلاش کنیم هر چه بیشتر عقلمان کنترل احساساتمان را به عهده بگیرد. این گزاره ولی به دلم نمی نشست. یکی از مهم ترین دلایلش هم دوستی بود که آن روزها با او در ارتباط بودم. دوستی که تمام تلاشش را برای غلبه عقل بر احساسش به کار می‌گرفت. به قدری ارتباط با این دوست، سخت و نخواستنی بود که نمی توانستم خروجی غلبه عقل بر احساس را بپذیرم. یادم نمی رود که روزی عصبانی از همه کس و همه چیز به این دوست پناه بردم. روبرویش نشستم و داد زدم و فحش دادم. همه وجودم سرشار از خشم بود و انتظار همه چیز داشتم به جز کاری که او کرد. انتظار داشتم کنارم بنشیند و با هم به عالم و آدم فحش بدهیم. انتظار داشتم به من و این اخلاق سگم توهین کند. انتظار داشتم دستش را بلند کند و چنان محکم در گوشم بکوبد که صدای زنگش را حتی امروز هم بشنوم. یا حتی این که مرا در آغوش بگیرد. اما انتظار نداشتم که آرام به من نگاه کند و بگوید بگذار فروض این تفکر تو را با هم بررسی کنیم! این خروجی عقلی است که افسار احساس را به دست گرفته است. همین قدر مضحک و همین قدر مزخرف.فقط به خاطر این مثال نیست که می گویم ماجرای سپردن احساس به عقل خروجی جالبی ندارد. احساس به تنهایی فوایدی دارد که با غلبه عقل آن ها را از دست می دهیم. مهم ترین فایده احساس، برقراری ارتباط است. ارتباط عمیق با دیگران با احساسات همراه است. ما وقتی دیگری را خوب می فهمیم که حسش کنیم. بدون احساس بخش زیادی از ارتباطات گم می شود. رهبران بزرگ با عقل ما صحبت نمی کردند. سخنرانی «آرزو دارم» مارتین لوترکینگ را بشنوید. بعید است حتی یک گزاره عقلی در آن پیدا کنید. لوترکینگ سرشار از احساس بود و با احساسش سخنرانی می‌کرد.احساس فواید دیگری هم دارد. احساس به خاطر ماهیتش که همه وجود انسان را در مسیر هدفی که دارد همجهت می‌کند، باعث افزایش قدرت ما می شود. حتما دیده اید (امیدوارم نچشیده باشید) که مشت آدم عصبانی چقدر قوی تر است. یا شنیده اید که آدمی که ترسیده است چقدر سریع تر می دود و از خطر فرار می کند. این قدرت ها به دلیل این که احساس همه بدن ما را همسو می کند رخ می دهد.دلیل این که احساس اینقدر قدرتمند است، ریشه داشتنش در عمق وجود ماست. بگذارید احساس را تعریف کنم تا بتوانم بهتر توضیح دهم. احساس هنگام رعایت شدن یا نشدن یک گزاره ذهنی بروز می‌کند. یعنی مثلا وقتی فکر می کنیم دیگری نباید دروغ بگوید و یک نفر با رفتارش این گزاره ذهنی را نقض می‌کند، عصبانی می شویم. یا مثلا وقتی برای جان خودمان ارزش قائلیم ولی یک حیوان درنده به دنبال آسیب زدن به ماست، می ترسیم. یا هنگامی که نیاز به دوست داشته شدن داریم و دیگری به ما محبت می کند، عاشق می شویم. احتمالا قبول دارید که عشق و ترس در مثال هایی که زدم خیلی شدیدتر از عصبانیت رخ می دهند و همه این احساسات با یک شدت تجربه نمی شوند. می دانید چرا؟ چون گزاره های ذهنی که در دو مثال آخر تایید یا رد شده اند و باعث بروز احساس شده اند، گزاره های عمیقی هستند که در ناخودآگاه ما و در عمق وجود ما قرار دارند، نه گزاره هایی که در ذهن خودآگاه ما در دسترس هستند. هر چه اتفاق بیرونی با ویژگی درونی تری از ما تلاقی پیدا کند، احساسات بیشتری تجربه خواهیم کرد.قبل از این که ادامه بدهم چون بحث به اینجا رسید بگذارید یکی از کاربردهای این توضیحاتی که دادم را به شما بگویم. اگر می خواهید خودتان را عمیقا بشناسید، ببینید در چه موقعیت هایی احساسات شدید سراغ شما می‌آید. این موقعیت ها از عمق وجود شما خبر می دهند. اگر با دیدن یک فیلم منقلب می شوید یا با شنیدن یک آهنگ به وجد می آیید، به این فکر کنید که کدام بخش از عمق وجود شما تایید یا رد شد. اگر دیگری را دوست دارید، با نگریستن به او، خودتان را بهتر بشناسید.برگردم به بحث خودمان. می دانید چه می شود وقتی عقل را جلوی احساس می گذاریم؟ عملا داریم بروز احساس از ناخودآگاه و عمق وجودمان را به بروز احساس ناشی از گزاره های خودآگاه تقلیل می دهیم. این یعنی از دست دادن قدرت احساس. وقتی یک لبخند به دلم می نشیند و می خواهم از ته دل بخندم و عقل مانع می شود. بعد تنها می توانم با لبخند بی‌رمقی پاسخ آن لبخند را، که می توانست عاشقمان کند، بدهم. آدمی که عقل را جلوی احساسش می گذارد، عاشق نمی شود. عشق پیامد همسویی ویژگی های یک فرد با تفکرات ما نیست. عشق از اعماق ناخودآگاه ما برمی‌آید. عشق را بدهیم و عقل را بگیریم؟ چه معامله زیان‌باری. آدمی که عشق را تجربه نکند اصلا زندگی را تجربه نکرده است. این آدم احتمالا به شهود نمی رسد، قالب ها را نمی تواند بشکند و حتی نوآور هم نیست و شاید به سختی بتوان نام انسان را هم بر او گذاشت.احساس که اینقدر مهم است را که نباید به دست عقل بسپاریم. اما احساس مشکل بزرگی دارد که اگر کنترل نشود هم ممکن است کار دست مان بدهد. آدم عصبانی می شود و داد می زند و رابطه ای را خراب می کند. عاشق می شود و کارش را رها می کند. خوب پس چه کار باید بکنیم؟ با پارادوکس عجیبی مواجهیم. در هر صورت بازنده ایم. چه احساس را رها کنیم و چه به عقل بسپاریمش. من یک راه برای این موضوع دارم، این که نگاه مان به دنیا را درست کنیم. وقتی نگاه مان درست باشد، به این معنی که گزاره های موجود در خودآگاه یا ناخودآگاهمان آن چیزی باشد که باید باشد، دیگر کارهایی که احساس دست مان می دهد نادرست نخواهند بود. اگر نگاه من به روابط انسانی و خواسته هایی که از آدم ها دارم همان نگاهی باشد که به نظرم با ارزش ها و اهداف و نیازهای من همسو هستند، خوب عصبانی شدنم در جایی رخ می دهد که باید رخ دهد. در نتیجه رابطه‌ای که با آن عصبانیت خراب می شود هم بگذاریم خراب شود. عشقی که به فرد درستی است اگر منجر به رها کردن زندگی عادی من هم شود ارزشش را دارد. در این شرایط می توانیم احساس مان را رها کنیم تا کارش را بکند.از اینجا بود که برای حل این مساله متوجه اهمیت نگاهم به دنیا شدم. اما این همه ماجرا نیست. موضوع خیلی بزرگتر است. وقتی نگاه مان به دنیا را درست کردیم، احساساتمان را رها می کنیم. وقتی رها هستیم، خودمان هستیم، اصیل هستیم. از زندگی و روابط مان لذت می بریم. از طرفی انرژی کمی برای کنترل دائمی خودمان صرف می کنیم. این می‌شود که انرژی ما صرف آن چیزی می شود که از آن لذت می بریم. موفق تر خواهیم بود. خوشحال تر خواهیم بود. دیگران را بیشتر دوست خواهیم داشت. از لحظه ها لذت خواهیم برد. زندگی خواهیم کرد. نگاه من، همه دارایی من است.این موضوع را می توان به خیلی از ابعاد دیگر هم تعمیم داد. مثلا اگر می خواهیم رهبر خوبی برای یک تیم باشیم به جای توسل به ابزارها و توصیه های این و آن، به دنبال ایجاد نگاه درست به کار، تیم، و اعضای تیم باشیم. اگر توصیه می شود که به تک تک اعضای تیم توجه کنیم، به اعضای تیم به عنوان انسان هایی دوست داشتنی نگاه کنیم و آن موقع خود به خود به آن ها توجه خواهیم کرد. واقعا هر کدام از اعضای تیم را که می‌بینیم به وجد می‌آییم و از صمیم قلب احوالشان را می پرسیم. اصیل و صادقانه رفتار می کنیم و این را همه می‌فهمند. می توانم انواع و اقسام مثال هایی بزنم که با تغییر نگاه چگونه به لذت و موفقیت می توان رسید ولی این مطلب تا همینجا هم بیش از حد طولانی شده است.این ها که گفتم به این معنا نیست که ابزارها و توصیه ها به درد نمی خورند ولی آن چه باعث می شود دائم نخواهیم به تطابق رفتارمان با توصیه ها فکر کنیم و آن چه لذت ما را با موفقیت ما همسو می کند، تنها با تغییر نگاه اتفاق می افتد. تغییر نگاه هم به نظرم با خواندن کتاب های ابزاری پرفروش به دست نمی آید، پیامد شناخت خود، نگاه کردن به دیگران، تعامل با آن ها و تجربه زندگی آن هاست. دانشی که با شرکت در جلسات روانکاوی، صحبت کردن با افرادی در نسل ها و با زمینه های متفاوت، رمان خواندن از نویسندگان مختلف و دیدن فیلم یا آثار هنری از هنرمندان متفکر یا مواردی شبیه به این ها به دست می آید. با این‌هاست که نگاه ما عمق پیدا می کند و آماده لذت بردن همزمان با موفقیت می شویم.مهدی کاظمیمهدی کاظمیTue, 07 Sep 2021 21:19:03 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/عمیق-ترین-اثر-کافه-بازار-در-صنعت-فناوری-اطلاعات-gdu29zdmuwaeاین که همکاران یک شرکت ارزشمندترین دارایی آن شرکت محسوب می شوند، حرف امروز و دیروز نیست. صحبت از مشارکت همه همکاران در تصمیمات و ایجاد یک ساختار تخت در سازمان هم حرف جدیدی نیست. به این موارد اضافه کنید اهمیت فرهنگ اعتماد و خیرخواهی، روحیه کار تیمی و احساس مالکیت همکاران، توجه به ارزش های اخلاقی در تعاملات، و در یک کلام، لذت بردن همکاران از عضویت در سازمان. هیچ کدام از این ها جدید نیستند. این گزاره ها چند دهه است که بین کارشناسان مدیریت منابع انسانی و مدیران شرکت ها رد و بدل می شود. و اغراق نیست اگر بگویم تا چند سال پیش گزاره های نخ‌نمای بی‌مصرفی بودند که از شنیدن آن ها چندشم می شد؛ مثل اکثر مفاهیم مدیریتی که با تکرار بی‌رویه از معنا افتاده‌اند.در تعداد زیادی شرکت و سازمان که در طول بیست سال گذشته در ارتباط بوده ام، تعداد انگشت‌شماری شرکت دیده‌ام که مدیران واقعا برای همکاران خودشان ارزش قائل بوده اند و این گزاره ها در تصمیمات جاری سازمان در نظر گرفته می شدند. در این بین «همکاران سیستم» و «فراب» در ذهنم باقی مانده اند. شرکت هایی که هنوز هم فرهنگ مثال زدنی و روحیه مثبت مدیران و همکارانش را احساس می کنم. اما اگر چه این شرکت ها پیشرو بوده اند ولی تاثیر عمیقی در صنعت به جای نگذاشته بودند. به باور من، شرکتی که با اولویت دادن به همکارانش باعث تغییر صنعت نرم افزار ایران شد «کافه بازار» است.کافه بازار در خیلی از زمینه ها پیشرو بوده و تاثیرات بزرگی در صنعت داشته است. از اولین شرکت هایی بوده است که با به کارگیری بنچمارک های دنیای فناوری نظیر گوگل ساختار متفاوتی از اداره شرکت ارایه کرد. از اولین شرکت هایی بوده است که از طریق ادغام و تصاحب (M&A) نیازهای منابع انسانی و فناوری خود را مرتفع کرد. از اولین شرکت هایی بوده است که درآمد و نقدینگی خود را به جای هزینه کردن در خرید دارایی های مشهود، صرف سرمایه انسانی و توسعه دارایی های نامشهود کرد. چندین و چند مورد دیگر نیز می توان در همین راستا بیان کرد. اما به نظر من، مهم ترین تاثیری که کافه بازار در دنیای کسب و کار ایران داشت، تغییر واقعی نگاه به سرمایه انسانی بود. همه تاثیراتی که در بند قبل گفتم برای همه کسانی که در مسیر کارآفرینی تلاش می کنند، به غایت خواستنی است. اما آن چه به نظرم حسرت برانگیز است، این است که تیم موسس کافه بازار و در راس آن حسام میرآرماندهی از ابتدای شروع کافه بازار این رویکرد را داشته اند. زمانی که کافه بازار درآمد اندکی داشت و برای بقای خود می جنگید؛ و زمانی که با جذب سرمایه از سرمایه گذاران گذران عمر می کرد هم این رویکرد جاری بوده است. اصلا شاید به همین دلیل این نگاه به چشم آمده و رایج شده، و به تغییر صنعت منجر شده است. برای تاثیرات شگرف باید باور خلل ناپذیر داشت و هزینه کرد.بی تردید، نگاه به سرمایه انسانی در صنعت فناوری اطلاعات ایران، بعد از کافه بازار تغییر کرده است. به نظر من این بزرگترین و عمیق ترین تاثیری است که کافه بازار برجای گذاشته است.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 10 Jun 2021 10:51:22 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/خیار-تنها-دستاوردم-از-جلسه-هیات-مدیره-b5rearza8asqبعد از بگو بخندهای اولیه، سکوتی بر جلسه حاکم شد. این سکوت را صدای قرچ قرچ خیار بی‌رحمانه شکست. رویم را برگرداندنم. صدای خوردن خیار به حدی بود که انتظار داشتم با دهان پر یکی از اعضای هیات مدیره مواجه شوم که در حال جویدن خیار، خرده های خیار را به اطرافش پرت می کند و بلافاصله پارچ آب روی میز را برمی‌دارد و آن را سر می‌کشد. اما حتی خیار خوردن اعضای هیات مدیره هم طبل توخالی بود. نگاهی به مهدی انداختم و بعد چاقو را برداشتم. اولین جلسه هیات مدیره جدید در دفتر سرمایه گذار تشکیل شده بود. از آن جایی که هر سه عضو هیات مدیره که نماینده سرمایه گذار بودند خیار می خوردند، برداشتم این بود که مراسم با خوردن خیار شروع می شود. به همین خاطر من هم به آن ها اقتدا کردم و خیاری برداشتم و شروع کردم به پوست کندنش. درست یادم نیست ولی فکر می کنم مهدی پرتقال برداشت. پرتقال خوردن سخت ترین کار در یک جلسه رسمی است. ریسک بزرگی کرده بود. البته خوردن پرتقال هر چه باشد از خوردن یک کیوی رسیده راحت تر است. به من باشد اما موز را ترجیح می دهم. خیلی باکلاس می توان موز را قطعه قطعه کرد و حتی با چنگال میل نمود.جلسه هیات مدیره برای دو ساعت تنظیم شده بود. چند هفته ای طول کشیده بود که وقت خالی در برنامه های اعضای محترم هیات مدیره پیدا کنیم. جلسه با پانزده دقیقه تاخیر شروع شد و مجبور شدیم برای حضور عضو پنجم، پانزده دقیقه دیگر هم صبر کنیم. حالا فقط یک ساعت و نیم وقت داشتیم تا نزدیک به ده مساله خیلی مهم که حیات و ممات شرکت به آن وابسته بود را با اعضای هیات مدیره طرح کنیم. دستورجلسه را روی پروژکتور انداختم که موضوعات را با هم مرور کنیم که عضو ارشد شروع کرد راجع به فلان واحد آپارتمان خریداری شده از شرکت سرمایه گذاری صحبت کردن. با عضو دیگر که مسئولیتی در اختصاص آپارتمان ها داشت بحث می کرد که این آپارتمان را که تمام قسطی خریده بود از طبقه چهارم به طبقه ششم انتقال پیدا کند. کلیدواژه هایی که رد و بدل می کردند برای من خیلی معنادار نبود ولی از فحوای کلام عضو مسئول برمی آمد که این کار غیرقانونی است. با این وجود بحث حول مسائل قانونی ماجرا نمی گشت. هم عضو ارشد و هم عضو مسئول با هم بر سر دور زدن قانون به نحوی که کسی متوجه نشود توافق داشتند. مشکل آن جا بود که عضو ارشد نمی خواست مابه التفاوت قیمت را هم بپردازد. این دیگر غیرممکن بود. اما برای آن ها گویا غیرممکن اگر به واسطه قانونی ایجاد شده باشد، واژه ای بی معنا بود. ده پانزده دقیقه ای صحبت کردند و در نهایت توافق کردند که به شکلی این مابه‌التفاوت را تامین کنند. در کل این ماجرا من و مهدی و عضو جوان تر هیات مدیره هم نشسته بودیم و به صحبت های عجیب و دورزدن های قانون و امتیازات پشت پرده جابجا شده گوش می دادیم. اما حضور ما برای اعضای باتجربه هیات مدیره مانعی محسوب نمی شد. مطمئن بودند که ما هم روزی به همین حال و روز خواهیم افتاد و چه بهتر که از الان امتیازات اصلی حضور در رده های بالای مدیریتی شرکت های سرمایه گذاری را بدانیم.من ذهنم درگیر بحث های عجیب رد و بدل شده بود که مراسم خیارخوری شروع شد. همه منطبق بر قانونی نانوشته خیارها را برداشتند و پوست کندند. چند لحظه بعد هم صدای قرچ قرچ و بوی خیار فضای اتاق را پر کرد. مدتی به همین منوال گذشت تا به نیمه جلسه رسیدیم. با خنده ای توجه ها را به خودم جلب کردم. این بار فرصت ندادم بحث دیگری را شروع کنند و سریع اولین موضوع مهم شرکت را بیان کردم: نقدینگی. آن روزها، نقدینگی مهم ترین مانع رشد شرکت بود. ما در همه معیارهای کسب و کاری اعم از منابع انسانی، محصول و فروش رشد خوبی را تجربه می کردیم. نقدینگی اما اجازه رشد بیشتر را به ما نمی داد. می توانستیم ظرف چند ماه، به رشد ده برابری برسیم. موضوع را در چند اسلاید توضیح دادم و انتظار داشتم هیات مدیره به وجد بیاید و راه حل های متنوعی پیشنهاد دهد. راه حل هایی را که یک شرکت سرمایه گذاری برای تامین نقدینگی در اختیار دارد. خیال خامی بود. در ماجرای رشد ما، نه آپارتمانی جا به جا می شد، نه امتیاز وارداتی رد و بدل می گشت. اعضای نماینده شرکت سرمایه گذاری علاقه به صحبت نداشتند. باز سکوتی حاکم شد. من و مهدی چهارچشمی یا شاید با تعداد چشم های بیشتری به عضو ارشد زل زدیم که سکوت را بشکند و چیزی بگوید.عضو ارشد بالاخره سکوت را شکست. در حالی که پرتقال در دستش را پوست می کند به من گفت: «خوب راه حل شما برای تامین نقدینگی چیست؟» گفتم که انتظار دارم اعضای دیگر راه حل بدهند. حتما راه های مختلفی می شناسند که ما بلد نیستیم. تنها یک راه پیش روی ما گذاشتند: افزایش سرمایه آن هم به نسبت سهام. توضیح دادم که این راه حل شدنی نیست چون من و مهدی امکان تامین سرمایه متناسب با درصد سهام خودمان نداریم و این باعث رقیق شدن ما خواهد شد. عضو مسئول به من رو کرد و گفت: «ما هم به هیچ وجه نمی خواهیم شما رقیق شوید و به همین خاطر اگر شما نتوانید تامین سرمایه سمت خودتان را انجام دهید، ما هم هیچ پولی نمی آوریم.» سردرگم شدم. گفتم خوب پس از اول می دانستید که این راه حل شما کار نمی کند. خندیدند و تایید کردند. گفتم: «خوب پس چرا طرح کردید؟» پاسخ شان ساده بود: «اول که گفتیم راه حل نداریم. تو اصرار کردی!»بعد از آن که آب پاکی را بر دستم ریختند دست به کار شدم. چند راه حل مختلف برای تامین مالی که به ذهنم می رسید را طرح کردم. همه را بدون بررسی رد کردند. هر چه از رشد شرکت و وابستگی به این نقدینگی گفتم هم فایده نکرد. اصلا نیامده بودند که به این مسائل فکر کنند. این را هم از شیوه مشارکت شان در بحث می شد فهمید و هم از کوه پوست های میوه تلنبار شده در بشقاب‌شان. هنوز موضوع دوم را مطرح نکرده بودم که یکی از صحبت های من را به بدبختی مملکت و اختلاس و دزدی ربط دادند و بحث به سوی دیگری منحرف شد. پانزده بیست دقیقه آخر جلسه را عضو ارشد از پی آر کانادا گفت و برنامه هایی که برای بزرگ شدن فرزندانش در یک کشور سرشار از عدالت و پاکی دارد. سایر اعضا هم پیوسته او را تایید کردند.تا به خودم آمدم دست در دستان آخرین عضو حاضر در اتاق جلسات بودم و به آرزوی موفقیت او برای شرکت گوش می دادم. تنها دستاوردم از جلسه، آن خیاری بود که خورده بودم. ذهنم به دنبال دکمه کنترل-زد می گشت تا به زمانی قبل از شراکت با این مجموعه برگردم. شراکت با یک مجموعه سرمایه گذاری سنتی اشتباه بزرگی بود. اما متاسفانه این تصمیم، برخلاف بسیاری از اشتباهات کسب و کاری دیگر، غیرقابل بازگشت بود.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 06 May 2021 12:00:28 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/این-لذت-ها-دلیل-کارآفرینی-هستند-dpvydulelgluبا سوال مجدد فردی که جلویم نشسته بود دوباره به فضای جلسه برگشتم. مثل همیشه وقتی با این سوال مواجه می شوم که چرا کارآفرینی را انتخاب کرده ام، غرق در افکار شده بودم. دقیقا مثل حالتی که در پاسخ به سوال چرا ایران مانده ام دارم. هیچ وقت دقیق نفهمیدم چه می شود. مثل این که به یک سفر درونی عمیق می روم. سفری در اعماق ناخودآگاهم. مشکل اما این است که تا به خودم می آیم گویی همه این سفر را و همه افکاری که غرق شان بودم را فراموش کرده ام. تنها چیزی که پس از این غرق شدن در افکار در آن لحظه درک می‌کنم، احساسات غلیظی است که همه وجودم را فراگرفته است. احساسات مثبت و منفی متعددی که در زمان های مختلف تجربه کرده ام.شاید اگر پرسش کنندگان کمتر عجول بودند و فرصت می دادند به این سفر درونی بروم و هر موقع سفرم تمام شد برگردم، افکارم را هم با خود می آوردم. بدشانس بوده ام که تا به حال با چنین پرسش کننده ای مواجه نشده ام. همه فکر می کنند حواسم پرت شده است. فکر می کنند سوال را درست متوجه نشده ام. و منطقی است که سوالشان را مجدد بپرسند. به نظر می رسد که چیزی در من هم هست که آن ها را به این سمت سوق می دهد. چشم هایم یا چهره ام. اگر چشم هایم متعجب نبود یا چهره ام اینقدر آشفته نبود، شاید بیشتر اجازه داشتم فکر کنم. اما دست خودم نیست. به این سفر که می روم همه تجربیاتم، همه آنچه آموخته ام، همه باورهایم به من هجوم می آورند. کهنه سربازی هستم که به یک میدان جنگ وارد شده است. جنگی که خودش جنگجویش نیست، ولی شاهد درگیری هزاران باور و تجربه است. جنگی خونین و تمام عیار است که در هر لحظه چندین پیکر بی جان برزمین می افتند ولی تعداد سپاهیان درگیر جنگ کم نمی شود. گویی این خون و خونریزی پایان ناپذیر است. این جدال برنده ندارد. تعجب و آشفتگی حداقل واکنشی است که به این موقعیت می توان داشت.چه انتظاری می توانم داشته باشم؟ دیگران که آن صحنه های غیرقابل تحمل را ندیده اند. برای آنها عجیب است که وقتی این سوال ها را می پرسند، با این که چند دقیقه ای فکر کرده ام، اما پاسخ شفاف و قانع کننده ای ندارم. اوایل که با این پرسش ها مواجه می شدم، از این وضعیت خودم ناامید می شدم. برای جبران این اتفاق ناگوار، سعی می کردم معیارهای مختلف تصمیم گیری را لیست کنم. مقایسه ای ترتیب بدهم و علت این تصمیم را توضیح دهم. خروجی اما چندان جالب از آب در نمی آمد. استدلال ها آبکی با هزار مثال نقض بودند. هیچ کس، مطلقا هیچ کس، با این توضیحات قانع نمی شد.سال ها طول کشید تا بفهمم، مشکل از شکل استدلال من نیست، مشکل از خود استدلال است. مشکل از تلاش برای منطقی کردن تصمیمات است. تصمیماتی مثل کارآفرینی یا در ایران ماندن را نمی توان با منطق توضیح داد. همانطور که از یک نقاش انتظار نداریم انتخاب آن دخترک زیبا را به عنوان سوژه نقاشی اش، با منطق توجیه کند. تمام این مدت باید می فهمیدم که دنیایی که در آن غرق می شدم چیزی بیش از همان احساساتی که تجربه می‌کردم نبوده است. باید همان احساسات را برزبان می آوردم تا همه ماجرا را کامل توضیح داده باشم.چرا کارآفرین شدم؟ چون دوست داشتم. ولی چقدر سخت بود. شرایط ایران آماده کارآفرینی سالم نبود و الان خسته ام. برخورد تیم اما همیشه فوق العاده بود. از آن ها کلی یادگرفتم و خیلی خوشحالم. الان چند نفر را یادم هست که موقع رفتن از شرکت به من گفتند که در زندگی شان تاثیر مثبت داشتم. چه چیزی از این بهتر؟ اما پسرم را کم دیدم. نقش پدر بودنم، همسر بودم، فرزند بودنم را درست انجام ندادم. ولی کلی چیز دارم که به دیگران بیاموزم. چرا اینقدر دیر به موفقیت هایی دست پیدا کردم؟ شایستگی اش را داشتم، شاید شانس نیاوردم. دارم خودم را گول می زنم. اشتباهات مهلکی هم در کسب و کارم مرتکب شدم. آه اگر آن معامله را به سرانجام می رساندم. آدم از اشتباهات یاد می گیرد مگر غیر از این است؟ من یاد گرفتم. هر استارتاپی که ایجاد کردم از قبلی بهتر بود. همین کافی است. اما همین کافی نیست. مطلق موفقیت هم مهم است. نباید نسبی نگاه کرد .... همین جاها بود که طرف مقابلم مجدد سوالش را می پرسید: «منظورم این بود که چرا کارآفرینی رو به مدیریت اجرایی یا کار آکادمیک ترجیح دادی؟» اشتباهم این بود که سعی می کردم همه آنچه را به ذهنم آمده بود به صورت منطقی خلاصه کنم و پاسخ دهم. باید پاسخ ساده ای می دادم. فقط یک جمله: «چون از کارآفرینی علی‌رغم سختی هایش لذت می برم.» پاسخ سوالات سخت دیگر هم ساده بود. مثلا چرا ایران مانده ام: «چون بودنم در ایران لذت بخش است». هر چند اصلا منکر سختی هایش نیستم.فکر می کنم بیش از اندازه به عقل بها می دادم. بیش از اندازه همه چیز را حساب و کتاب کردم. بعضی وقت ها عقل و منطق آدم را به بیراهه می برد. منطق فقط به بخشی از وجود دسترسی دارد. آن بخشی از کوه یخ وجود که پنهان است را با فکر کردن نمی توان پیدا کرد. تنها احساسات به آن دسترسی دارند. توضیح پرسش هایی که پاسخ عقلانی سختی دارند ولی وقتی به خودم نگاه می کنم به سادگی آن‌ها را پذیرفته ام حتما در احساساتم نهفته است. حتما بخشی از وجودم آن را می خواسته که بدون دلیل به آن متمایل شدم. حتما بخشی از وجودم از آن لذت می برده است.کارآفرینی خیلی دوست داشتنی است. شما از هیچ، یک کسب و کار خلق می کنید. کارآفرین می آفریند. همان قدر که یک مادر می تواند از وجود فرزندش در کنار سختی هایش لذت ببرد، کارآفرین هم این فرصت را در اختیار دارد. وقتی کسب و کار راه می اندازید، کوچکترین موفقیت هایش هم برایتان لذتی وصف ناشدنی دارد. یادم هست اوایل کار حتی تعداد میز و صندلی ها هم برایم هیجان انگیز بود. بعضی صبح ها که قبل از دیگران به شرکت می رسیدم و شرکت خالی بود، صندلی ها، سیستم ها و گلدان ها با من حرف می زدند.تک تک موفقیت ها من را مست می کرد؛ مشتری هایی که از محصولات ما استفاده می کردند، درآمدی که شرکت به واسطه این محصولات به دست می آورد، تعداد پرسنلی که حول این کسب و کار مشغول کار بودند. اما هیچ لذتی را در کارآفرینی به یاد ندارم که به لذت ایجاد ارتباطات انسانی حول کسب و کاری که ساخته ام نزدیک شود. وقتی دلیل تشکیل یک گروه تلگرامی حضور افراد در کسب و کار شماست. وقتی دو نفر با هم دوست می شوند و به کافه می روند چون در شرکت با هم آشنا شدند. وقتی یک نفر روی میز محل کارش گلدانی را گذاشته که خودش خریده و خودش به آن آب می دهد و طراوت زندگی شخصی‌اش را با خود به شرکت می آورد. وقتی یک نفر پستی در شبکه اجتماعی منتشر می کند و از آن چه ساخته اید حرف می زند.چرا کارآفرینی را انتخاب کردم؟ پاسخ خیلی ساده است. این لذت ها دلیل کارآفرینی هستند.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 29 Apr 2021 12:03:37 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/تا-آن-زمان-پای-من-به-کلانتری-باز-نشده-بود-q8p7vruc9wpwسال ۸۱ که وارد دانشگاه شدم، تنها دو نفر از بچه های طلای المپیاد آن سال، رشته فیزیک را انتخاب کرده بودند. یکی محمد بود که نفر اول بخش نظری المپیاد فیزیک جهان بود و یکی هم من که طلای کشوری گرفته بودم. یکی از دانشجویان دکترای فیزیک آن سال، یک گروه تشکیل داده بود با عنوان سیستم های پیچیده. اعضای این گروه را از دانشجویانی تشکیل داده بود که از دید او توانایی درک مسائل پیچیده را داشتند. محمد عضو اول این گروه بود. محمد هم نبوغی استثنایی داشت و هم استایل یک فیزیکدان را. اعضای دیگری هم بودند که از دانشجویان با استعداد و پرانرژی فیزیک بودند. من را به این گروه دعوت نکرده بودند. من نه نبوغ محمد را داشتم و نه استایل محمد و سایر اعضای آن گروه را.بعدها به اصرار محمد که گفته بود اگر مهدی نباشد من هم نمی آیم به گروه دعوت شدم. در آن گروه که مجموعا چهار پنج جلسه بیشتر در آن شرکت نکردم، با سیستم های پیچیده و روش های آماری مرتبط با آن آشنا شدم. رهبر آن گروه مسائل واقعی اطراف مان را لیست کرده بود و از ما می خواست که یکی از آن مسائل را برای مدل کردن انتخاب کنیم. من مسئله ترافیک شهری را انتخاب کردم. یکی دو ماه هم در جلسات گروه شرکت کردم. بعد از آن یادم نیست که از گروه انصراف دادم یا گروه منحل شد. به هر ترتیب دیگر در جلسات آن گروه شرکت نکردم. با این وجود مساله ترافیک همچنان برایم جذاب بود. کمی آن را ادامه دادم و فرمول هایی را هم برای بهینه کردن زمان و ترتیب چراغ های راهنمایی استخراج کردم که فکر می کردم می توان بر اساس آن یک بهینه ساز چراغ راهنمایی نوشت.آن موقع نوزده سالم بود و در خوابگاه دانشگاه ساکن بودم. با دو تا از دوستانم به نام های مهدی و رضا که دانشجوی مهندسی کامپیوتر بودند صحبت کردم. طی چند جلسه جمع بندی کردیم که یک شبیه ساز برای بهینه سازی چراغ های راهنمایی بنویسیم. اما از آن جایی که یک تجربه فروش ناموفق داشتیم، تصمیم گرفتیم از سمت بازار شروع کنیم. اول مشتری را پیدا کنیم و بعد روی توسعه محصول وقت بگذاریم. فکر کردیم و به این نتیجه رسیدیم که تنها مشتری این شبیه ساز پلیس راهنمایی رانندگی است. در میان آشنایان جستجو کردیم، هیچ ارتباطی با پلیس پیدا نکردیم. به همین دلیل تصمیم گرفتیم حضوری برای فروش محصول به نزدیک ترین ساختمان پلیس راهنمایی و رانندگی مراجعه کنیم. ساختمانی که در خیابان آزادی نبش خیابان رودکی قرار داشت.ناگفته نماند که تا آن روز پای من به کلانتری باز نشده بود. مهدی و رضا هم به قول خودشان تا آن روز یک پلیس را از نزدیک ندیده بود. هیچ تصوری نداشتیم که چه اتفاقی می افتد. به شوخی سناریوهایی را پیش بینی می کردیم و می خندیدیم. مثل این که شبیه فیلم ها دور ما جمع می شوند و با صدای بلند به ما خواهند خندید. یا این که به جرم جاسوسی بازداشتمان می کنند و از الان باید برای خانواده مشخص کنیم کمپوت گلابی دوست داریم یا سیب (طبیعی است که برای چند دانشجوی شهرستانی کمپوت آناناس گزینه واقع‌بینانه‌ای نبود). به این ترتیب در یک صبح زمستانی با اتوبوس خط واحد به سمت ساختمان پلیس راه افتادیم.سه دانشجوی قد و نیم قد که تازه سبیل هایشان سبز شده بود با کیف های رنگ و رو رفته (که حتی شاید سامسونت بود) به مقر پلیس رسیدیم. یادم نمی آید به نگهبان چه گفتیم. هر چه بود خیلی سریع با واحد انفورماتیک هماهنگ کرد و ما را به داخل فرستاد. از راه پله دو طبقه بالا رفتیم و به راهروی اتاق مربوطه رسیدیم. برخلاف فیلم ها راهرو خیلی روشن بود. پلیس هایی که از کنارشان عبور می کردیم هم خیلی خوش اخلاق بودند. اعتماد به نفس پیدا کردیم و وارد اتاق شدیم. به محض ورود، رضا به من تنه ای زد که مشخص می کرد من باید صحبت را شروع کنم. قبول کردم. علت این پذیرش سریع، ریشه تاریخی داشت. در ایده کسب و کاری قبلی، رضا برای مذاکرات پیش قدم می شد. چند ماه قبل از این ماجرا، رضا در صفحه فناوری یک روزنامه، معرفی یک نرم افزار را خوانده بود که کار ویرایش عکس را انجام می داد ولی پیچیدگی فوتوشاپ را نداشت. آن نرم افزار را دانلود کرده بود و روی چند سی دی ریخته بود که بفروشد. آن دفعه هم جمع سه نفری رضا، من و مهدی (عینعلی) قصد فروش این ایده ناب را داشتیم. ایده نابی که البته حتی به فروش یک سی دی هم منجر نشد. دو نفر از ما سه نفر یک گروه می شدیم و برای فروش به عکاسی های تهران مراجعه کردیم. آن زمان هنگام مراجعه به عکاسی ها، علی رغم اصرار رضا، من هیچ مذاکره ای انجام نداده بودم. به همین دلیل این بار وظیفه مذاکره را باید می پذیرفتم.کلیاتی از ایده را به آقای مسئول انفورماتیک توضیح دادم. بعد نزدیکش شدم و هفت هشت صفحه سیاه شده فرمول را نشانش دادم. روش رسیدن به فرمول ها و کاربردهایش را گفتم و بعد سراغ اهمیت کار خودمان رفتم. این که روشی که به کار برده ایم چه برتری هایی نسبت به سایر مدل ها دارد و با آن چقدر می توان از اتلاف وقت مردم پشت چراغ های قرمز جلوگیری کرد. در کمال تعجب، آن مسئول انفورماتیک پلیس تهران ما را دست به سر نکرد و از اتاقش بیرون نینداخت. شروع کرد راجع به نرم افزار فعلی آن جا که از استرالیا خریداری شده بود توضیح داد و ضعف و قوت های آن را گفت. صحبت مان یک ساعتی طول کشید و در نهایت راضی شد که برای بررسی دقیق تر یک روز بیاید دانشگاه شریف. به قولش هم وفا کرد. یک هفته بعد آمد دانشگاه. البته وقتی متوجه شد که ما هیچ توسعه نرم افزاری نداده ایم و همه چیز همان چند صفحه سیاه شده است، پاسخ منفی داد و رفت. توضیحاتی هم داد که مسیر پروژه ها مناقصه است و چه پیچیدگی هایی دارد که کلا ما را از ادامه دادن این راه منصرف کرد. اما همین هم موفقیت بزرگی برای ما بود. ما دست کم ایده را فروخته بودیم.توانایی و اعتماد به نفس هر کاری با همین تجربیات کوچک و در طول سال ها رفتن و خسته نشدن به دست می آید.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 22 Apr 2021 10:36:48 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/شاگردی-که-مربی-شد-chsekgzhljytفکر می کردم در دادن بازخورد و مربی گری استادم. به هر حال دکترای رفتار سازمانی داشتم و سال ها تجربه کاری. از دیگران هم همیشه بازخورد گرفته بودم که مدیر خوبی هستم، دست کم برای تیم خودم. هیچ دلیلی وجود نداشت که این باور اشتباه باشد. مثل اکثر حوزه هایی که نمی فهمیدمشان و در آن ها مدعی بودم، در بازخورد دادن و مربی گری هم اعتماد به نفس زیاد داشتم. امان از اعتماد به نفس بیش از حد. فقط آبروی آدم را می برد و برای دیگران زحمت می سازد. البته این موضوع حرف جدیدی نیست. حافظ هم سال ها پیش گفته است که ای مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه توست ... عرض خود می بری و زحمت ما می داری. این را همه می دانیم. مشکل آن جاست که آدم نمی تواند بفهمد واقعا در چه کاری خبره است و در چه کاری مدعی. چه اعتماد به نفسی پشتوانه دارد و کدام باد هوا. این بود که من خودم را مدعی مربی گری تلقی می کردم. در یکی از تیم هایی که مشغول کار بودم، همکاری داشتیم که بسیار دلسوز و مسئولیت پذیر بود. مدتی بود فکر می کردم شغل فعلی اش با توانمندی هایش همسو نیست. به نظرم برای شغل دیگری ساخته شده بود. با او چند مرتبه ای هم مختصر راجع به این موضوع صحبت کرده بودم. او هم مخالفتی نداشت و به این تغییر مسیر حرفه ای فکر می کرد. از این اتفاق خوشحال بودم. این که در مقام مربی چه شناخت عمیقی از همکارم به دست آورده ام. به همین دلیل تصمیم گرفتم خیلی جدی تر این موضوع را پی بگیرم.در یکی از جلساتی که داشتیم موضوع را مجدد پیش کشیدم. سخنرانی غرایی از انواع توانمندی انسان ها و تناسب او با مشاغل مختلف انجام دادم و خیلی جدی پیشنهاد کردم که مسیر حرفه ای جدیدی پی بگیرد. با لبخندی پذیرفت. آن موقع متوجه نشدم ولی الان که فکر می کنم لبخندی از سر اجبار بود. گفتم پیش نیاز این جابجایی این است که دست کم یک دوره مرتبط بگذراند و چند کتابی که پیشنهاد می کنم را مطالعه کند. باز هم پذیرفت. در پایان هم قرار شد هفته ای یک بار با هم بنشینیم و فعالیت های او در این مسیر را مرور کنیم. همه چیز مطابق استانداردهای یک جلسه خوب پیش رفته بود. نیاز را در او ایجاد کرده بودم و با همراهی او به اهداف مشخص و ملموس دست یافته بودیم و ابزاری برای پایش و انگیزه دهی در راه را هم توافق کرده بودیم. هفته ای یک جلسه داشتیم و راجع به این موضوع صحبت می کردیم. اما جلسه ها یکی پس از دیگری برگزار می شد ولی حرکتی از سمت همکار دیده نمی شد. نزدیک به یک ماه گذشت و او در هیچ دوره ای ثبت نام نکرد. حتی یک صفحه از اولین کتابی که به او داده بودم را هم مطالعه نکرد. جلسات هفتگی کوتاهی برگزار می کردیم که با لبخندهای از سر اجبار او به پایان می رسید. برایم قابل فهم نبود. چند سالی با هم همکار بودیم و می دانستم که اگر مخالفتی داشته باشد راحت بیان می کند و از بحث کردن نمی ترسد. فضای شرکت هم که به انتقاد و حرف زدن باز بود. چه دلیلی می توانست داشته باشد؟ او با تصمیم جابجایی موافق بود. با مسیر توسعه ای که چیده بودیم هم موافق بود. پس چرا نتیجه نمی گرفتیم؟ نتیجه که هیچ، حتی یک قدم هم به جلو برنمی داشتیم!از آن جایی که خودم را یک مساله حل‌کن حرفه ای به ویژه در مسائل رفتاری می دانستم، عقب ننشستم. تصمیم گرفتم مشکل را بیابم و آن را حل کنم. هفته بعد رسید. یک ساعت قبل از شروع جلسه نشستم و همه دلایلی که می توانست مانع از پیشرفت شود را روی تخته نوشتم. بعد تلاش کردم رابطه این موانع را بفهمم. تخته را خط خطی کردم و از ارتباط مفاهیم مختلف به این نتیجه رسیدم که تنها یک ضربه لازم داریم. ضربه ای که او را به هوش بیاورد. تکانه ای که به حرکت وادارش کند. حال که به راه حل رسیدم باید به شکل اجرایش فکر می کردم. ضربه تنها در صورتی به نتیجه منجر می شود که اعتماد کافی برقرار باشد. این را هم با شواهد مختلف بررسی کردم. اعتماد بین ما در حد اعلای خود بود. همه شرایط مهیا بود تا با یک شوک، ماشین توسعه فردی را به راه بیندازیم. از هوش و ذکاوت خودم به وجد آمدم و منتظر شدم تا جلسه شروع شود.تا به حال چنین کاری نکرده بودم. برای ضربه زدن باید چه کار می کردم؟ می توانستم داد بزنم. می توانستم شرمنده اش کنم. می توانستم اتمام حجت کنم و یک ضرب العجل برای برقرار بودن پیشنهاد بگذارم. آخری را انتخاب کردم. جلسه شروع شد. ابتدا باید فضا را آماده می کردم. با چند شوخی فضا را تلطیف کردم و به آرامی موضوع را مطرح کردم. به من نگاهی کرد، سرش را پایین انداخت و سکوت کرد. از همان نگاه فهمیدم که اشتباه کرده ام. اما دیگر نمی توانستم به عقب برگردم. نزدیک به پانزده دقیقه تلاش کردم به روش‌های مختلف توضیح بدهم که علت این اتمام حجت چیست و ضرب العجل چه فایده ای دارد. هر چه استدلال داشتم گفتم بلکه سکوتش را بشکند و متوجه شوم که این ضربه اثرکرده است. اما سکوتش را نشکست. با رسیدن به پایان جلسه، تشکری خشک و خالی کرد و رفت.با خودم همه چیز را مرور کردم. به نظرم همه چیز درست بود. زمینه گفتگو را چیده بودم. همه ابعاد مساله را دیده بودم. ضربه را دقیق وارد کرده بودم. پس باید منتظر نتیجه باشم. اما سکوت و شیوه رفتنش نشان نمی داد که جلسه خوب پیش رفته باشد. گیج شده بودم. ولی باز به اندازه کافی ابزار برای رفع مشکل داشتم. شروع کردم به سلف تاک. به خودم گفتم نگران نباش. طبیعت شوک این واکنش است. الان فقط باید به او زمان بدهم که فکر کند و به نتیجه درست برسد. تنها صبر لازم ست. آری، تنها صبر لازم است.اما او اجازه نداد که این آخرین فرضیه ام هم درست از آب در بیاید. فردای آن روز به من پیام داد که تا ددلاین معطلم نمی کند و تصمیمش را گرفته است. نه تنها آن جایگاه جدید را نمی خواست، که از کار قبلی اش در شرکت هم استعفا داده بود. کمتر از یک هفته بعد هم از شرکت رفت. همه آن ابهت مرشدگونه ای که برای خودم ساخته بودم فروریخت. روزگاری که با اسب خودبزرگ بینی می تاختم و همه پیاده ها را از بالا به پایین نگاه می کردم و به خاطر کندی قدم هایشان سرزنش می کردم تمام شده بود. از اسب افتاده بودم و همه بدنم زخمی بود. حتی نمی توانستم درست راه بروم.همکار عزیزمان من را با حقیقت روبرو کرد. ناتوانی ام را به من نشان داد و بی هیچ چشم‌داشتی رفت. در این مدت یک ماه، او بود که مربی‌گری کرده بود. بعد از مدتی که از فشار روانی این اتفاق گذشتم، توانستم با چشمان بازتر به موضوع نگاه کنم. ریشه مشکل نبود امنیت روانی در جلسات یا نبود اعتماد نبود. ریشه مشکل عدم خیرخواهی من یا برنامه توسعه ای که چیده بودیم نبود. دلیل اصلی، نشانه رفتن تصویر از خودی بود که آن همکار در ذهن داشت. من برای رسیدن به خواسته ام که جابجایی شغلی بود، بی رحمانه به آن تصویر حمله می کردم. از همان روز نخست، با اولین حمله، چنان نفرتی از شغل جدید در او ایجاد کرده بودم که فکر به آن را هم برایش غیرممکن ساخته بود.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 15 Apr 2021 13:16:17 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/خیّر-عصبانی-آن-نهاد-حاکمیتی-htdrzfisbd8sتلفن شرکت زنگ خورد. تلفن را برداشتم. مسئول دفتر گفت یک نفر از یک نهاد دولتی تماس گرفته و با شما کار مهمی دارد. آن لحظه در حال آماده کردن استانداردهای رفتاری کارکنان فروشگاه بودم. تعداد زیادی صفحه وب روی مرورگر فایرفاکسم باز بود. موضوع به موضوع به همه آن ها مراجعه می کردم و جمع بندی آن ها را در یک فایل یادداشت می کردم. بعد از آن باید با توجه به جایگاه فروشگاه خودمان از میان آن ها انتخاب می کردم، ویرایش می کردم و یک سند اولیه از استاندارد رفتاری کارکنان فروشگاه تهیه می کردم. به نظرم همیشه باید کارها را با توقع پایین در مدت زمان کوتاه انجام داد. به این ترتیب خیلی سریع به یک خروجی معنادار می رسیم. پس از آن فرصت بررسی و آزمون ویرایش اولیه را داریم و می توانیم به فکر دقیق تر کردن و بهتر کردن آن باشیم. باوری که یکی از اصول مهم رویکرد چابک هم محسوب می شود.به مسئول دفتر غر زدم که وسط کار هستم. گفت اگر نمی خواهی می گویم بعد تماس بگیرد. دلهره گرفتم. نکند از وزارت بازرگانی باشد و بابت پیگیری مجوز فروشگاه زنجیره ای تماس گرفته است. حرفم را پس گرفتم. مسئول دفتر هم پیروزمندانه گفت: «باشه، پس موافقی که وصلشون کنم؟» بر پیروزی او مهر تایید زدم و مدتی پای گوشی با بی میلی منتظر ماندم. صدای گرمی از آن سمت تلفن شنیده شد. با سلام و صلوات صحبتش را شروع کرد. به صورت اغراق آمیزی حروف عربی را تلفظ می کرد. حتی حروف فارسی را هم عربی می خواند. سلامش مثل صلام بود. همه سین ها را صاد می گفت. همه ه ها را از ته اعماق حلقش ادا می کرد. در تلفظ قاف آنقدر کوشش می کرد که می ترسیدم خفه شود یا شاید از نرسیدن اکسیژن کافی غش کند. این بود که وسط جمله های طولانی احوال پرسی اش پریدم و جواب سلامش را دادم، بلکه از این مقدمه عبور کند. ایشان البته کاری به این کارها نداشت. جملاتی که از بر کرده بود را پشت هم گفت تا تمام شد. من هم که مثل خیلی از شما هیچ استعدادی در تعارفات این چنینی ندارم در تمام مدت با دو عبارت «خواهش می کنم» و «ممنون» او را همراهی کردم.مقدمه اش که تمام شد، چند لحظه ای مکث کرد. مجبور شدم مجدد سلام کنم. حدس می زدم که آنقدر پشت هم تعارف کرده که سلامم را نشنیده است. و حدسم به نظر درست بود. بلافاصله بعد از سلام من شروع کرد به صحبت. خودش را مامور تعزیرات معرفی کرد و راه اندازی فروشگاه جدید را تبریک گفت. با «ممنون» دیگری از او قدردانی کردم. برایم عجیب بود که همین برای او کافی بود و به صحبتش ادامه داد. اگر با مادرم صحبت می کردم و بعد از چند جمله او تنها با یک کلمه پاسخ می دادم حتما ناراحت می شد و به پاسخگویی تلگرافی متهمم می کرد. اما این دوستمان چنان با کلمات بی معنا و سرد من برخورد می کرد که مطمئن هستم اگر به جای همه آن ها یک «اوهوم» یا حتی «اهن» می گفتم راضی می شد و به صحبتش ادامه می داد. به نظرم تنها می خواست مطمئن شود تلفن را قطع نکرده ام. که آن هم با شنیدن صدای بوق ممتد تلفن قابل تشخیص بود. نمی دانم. به هر حال به صحبت ادامه داد و از خیریه ای گفت که در نزدیکی فروشگاه ایجاد کرده اند و به فقرا کمک می کنند.اتفاقا آن روزها، مادر خانمم در یک خیریه ای کار می کرد. به خاطر همین ما اگر پولی می داشتیم (که در آن زمان هیچ چیز نداشتیم)، آن را به خیریه مادر خانم می دادیم. این ها را برای خیّر پشت تلفن توضیح دادم. اما با توضیح من قانع نشد. باز از شیوه های خاص شان در کمک به فقرا گفت و اهمیتی که کمک کسب و کارهای محلی دارد. برای او توضیح دادم که اگر پول داشتم حتما به خیریه آن ها هم کمک می کردم ولی حتی برای خیریه مادر خانم هم پول ندارم. قانع نشد و توضیحاتش را با عباراتی جدید تکرار کرد. فرد پشت تلفن هر کسی که بود دست کم رفتارهایش با هم سازگار بود. همانقدری که عبارات کوتاه «ممنون» و «خواهش می کنم» را نمی شنید، توضیحات چند جمله ای من را هم متوجه نمی شد. برای بار سوم توضیحاتش را داد و پاسخ منفی من را شنید. مثل عاقدی که در راضی کردن زوجین ناامید شده باشد با سردی گفت: «هر جور صلاح است». اما به این چند کلمه بسنده نکرد. چند لحظه ای صبر کرد و هفت هشت فحش آبدار 18+ حواله ام کرد و گوشی را محکم کوبید و قطع کرد.اینقدر این اتفاق ناگهانی رخ داد که نتوانستم هضمش کنم. افکارم به کلی حول حواشی ماجرا می چرخید. به این فکر می کردم که چه جالب که آن فحش ها را هم با ادای غلیظ صاد و قاف و کاف بیان کرده بود. یا این که با آن ضربه آخر چه بلایی سر آن گوشی تلفن بیچاره آمده است. چند دقیقه ای هم به این فکر کردم که آیا حرف نامربوطی زدم یا جمله ای گفتم که به او برخورد. اما هیچ چیز به ذهنم نرسید. در همین زمان یکی از همکاران وارد اتاق شد. فرصت را غنیمت شمردم و قبل از این که چیزی بگوید ماجرا را برایش تعریف کردم. خندید و گفت: «معلوم است که طرف رشوه می خواسته. لابد فکر کرده سرکارش گذاشتی». و معما حل شد.فردای آن روز یک مامور تعزیرات به فروشگاه جدید ما مراجعه کرد و همه فروشگاه و انبار را گشت تا از بین اشانتیون های نوشابه های قوطی کوکاکولا نوشابه ای پیدا کرد که قیمتش کمتر از قیمت فروش ما بود. گزارش بلندبالایی از این تخطی ما نوشت و نامه احضاریه ای به دفتر ما ارسال کرد. خوشبختانه در آن نامه خبری از فحش های 18+ نبود. اما چابکی آن مامور تعزیرات مثال‌زدنی بود. کل این ماجرا ظرف دو روز انجام شد.در این مدت چندین ساله کاری ام، با صدها مورد درخواست رشوه به اشکال مختلف روبرو شده ام و تقریبا هیچ نهاد دولتی و حاکمیتی را ندیده ام که از این فساد به دور باشد. از تامین اجتماعی، مالیات، وزارت بازرگانی، ثبت اسناد، شهرداری، نیروی انتظامی، اماکن، هلال احمر، گمرک، بانک ها، صندوق ها، تعزیرات و بسیاری نهادهای دیگر که الان حضور ذهن ندارم. هر کدام داستان خودشان را داشتند و هر کدام به نوعی در مقابل خلق ارزش و کارآفرینی ایستادگی می کنند. و این گونه است که ایران برای شروع یک کسب و کار در رتبه 178 ام دنیا و تنها بالاتر از هفت هشت کشور جنگ زده و قحطی زده کوچک قرار دارد.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 08 Apr 2021 11:53:16 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/همه-خندیدند-ولی-من-عصبانی-شدم-ino8eo5gofyoبا یک مدیر موفق جلسه داشتم. جلسه در محل دفتر آن ها برگزار می شد. تا به اتاق جلسه برسیم از دو سه راهرو گذشتیم. روی همه دیوارها، جملاتی با این مضمون نوشته شده بود که «زنده باد نظر مخالف». از میان راهروها گذشتیم تا به اتاق جلسه رسیدیم. جلسه آغاز شد. در میانه جلسه صحبت از موضوعی شد که به من مرتبط بود. نظرم را گفتم. با نظر مدیر و دو سه نفری که در جلسه بودند تفاوت داشت. با این وجود بدون ملاحظه و بی کم و کسر نظرم را گفتم. آن ها نظر متفاوتی داشتند. دلایلی که داشتم را مطرح کردم. اما از طرف مقابل دلیلی مطرح نمی شد. بیشتر به چند بنچمارک سطحی از سازمان هایی اشاره می کردند که نه از نظر اندازه، نه از نظر بودجه، نه از نظر بلوغ سازمان با مساله ما همخوان نبود. من هم نپذیرفتم. با آن شعارهایی که در راهرو دیده بودم به خودم بیش از همیشه حق می دادم که نظر مخالفم را بی پروا بگویم. چند مرتبه ای به همین منوال گذشت که در نهایت با واکنش مدیر مواجه شدم. مدیر به من رو کرد و با تمسخر گفت: «حتما این مدل ها را در ام بی ای به شما یاد دادن!» و خندید. حاضرین هم به تبع او خندیدند. برای نقد یک ایده چرا باید با خود من کار داشته باشد؟ یا با تحصیلاتم؟ من نخندیدم. عصبانی شدم! اینجور موقع ها ذهنم دیگر در جلسه نمی ماند. دیگر سازنده عمل نمی کند. مخرب می شود. می رود دنبال جمع کردن شواهدی که ثابت کند نظر این آدم ها هیچ اهمیتی ندارد! این عصبانی شدن و کنترل نشدن ذهن را دوست ندارم. از جمله نقاط قابل بهبودی است که دائم به خودم یادآوری می کنم.البته دقیق تر توضیح بدهم، عصبانی شدن به خاطر یک مساله پیش پا افتاده را دوست ندارم. خود عصبانی شدن را دوست دارم. عصبانی شدن به خاطر مسائل مهم را. در واقع کودکانه رفتارکردن را دوست دارم. دوست دارم ساده ساده باشم. نه خال خالی، نه راه راه. وقتی سفید هم نیستم همه ببینند. توضیحش کمی سخت است ولی به نظرم عصبانی شدن، ناراحت شدن، گریه کردن، بلند خندیدن خیلی خوب است. آدم را واقعی می کند. مهم این است که دلیل این احساسات درست باشد. هر چیزی نباید باعث عصبانیت شود. باید وقتی عصبانی بشویم که ارزشش را دارد. مهم این است که واقعا چیزی که ارزش ندارد اینقدر در ذهنمان بی ارزش باشد که عصبانی‌مان نکند. ولی برای چیزهایی که ارزشش را دارد عصبانی شویم.از پیچیدگی بیزارم. این را البته همه می فهمند. خیلی از اطرافیان نصیحتم می کنند که مشکل تو این است که در موقعیت های پیچیده و در روابط سیاسی سازمانی درست رفتار نمی کنی. همیشه در پاسخ به آن ها گفته ام که علتش نتوانستن است. این بزرگترین دروغی است که در تمام عمرم گفته ام. نمی خواستم. شاید بقیه احساس کنند که هوش ریاضی بالایی دارم، اما خودم می دانم که هوش عاطفی بالاتری دارم. می توانم سیاسی برخورد کنم. می توانم موقعیت را به گونه ای بچینم که آن چه می خواهم را به راحتی به دست بیاورم. بعضا در فشارهای زیاد هم این کار را کرده ام. اما این کار را دوست ندارم.آدم سیاسی روی تک تک حرف هایش فکر می کند که چه اثری می گذارد. قبل از هر کاری، هر رفتاری و هر عکس العملی فکر می کند. من اما دوست دارم رها باشم. دوست دارم احساساتم را بتوانم بدون ملاحظه بروز بدهم. دوست دارم کودک باشم. راست بگویم بدون این که به تبعاتش فکر کنم. به دیگران اعتماد کنم ولو از این اعتماد سوء استفاده می شود. این ها با هم جمع نمی شوند. نمی شود هم سیاسی بود، هم رها بود. نمی شود برای هر حرفی، هر کاری و هر رفتاری دائم به روابط پیچیده فکر کرد ولی ساده بود. به خاطر همین است که بین دوراهی سیاسی رفتار کردن و ساده بودن باید انتخاب کنم. کودکانه رفتار کردن و رها بودن کار سختی است. هم اعتماد به نفس می خواهد و هم انرژی. از طرفی وقتی رها بودن خوب است که دنیا را درست ببینم، قضاوت های واقعی بر اساس شواهد داشته باشم و موضوعات پیش پاافتاده را هضم کنم. این ها مواردی است که در آن خیلی جای بهترشدن دارم.شاید بعضی ها اسم چیزی که من گفتم را بگذارند اصیل بودن. عده ای به زندگی اینجایی و اکنونی تعبیرش کنند. ولی تناقضی در این ها نیست. کودکان اصیل ترین، و اینجا و اکنون‌ترین زندگی را تجربه می کنند. در نگاه اول کودکانه رفتارکردن ممکن است تصویر خوبی در ذهن دیگران ایجاد نکند. ولی خوبی های زیادی دارد. ایجاد اعتماد مهم ترین پیامد کودکانه زیستن است. آدم ها شاید در یک جلسه از دست کسی که راحت حرف هایش را می زند ناراحت شوند ولی در بلندمدت به او اعتماد می کنند. در مورد آدم های سیاسی اما اینگونه نیست. معمولا پس از هر جلسه با این افراد پیچیده، یک پله از نردبان اعتماد به او پایین می آیند.برگردیم به آن جلسه. یکی از بدترین جلساتی بود که تجربه کرده بودم. من یک گوشه رینگ بودم و حاضرین جلسه یکی یکی مشتی حواله‌ام می‌کردند. انگار نه انگار که مهم ترین ارزش آن سازمان طرح آزادانه نظرات بود. این حملات را هم برای خوش‌آمد خودشان انجام می دادند و هم خوش‌آمد مدیرشان. من هم مثل یک مبارز واقعی شکست را نمی پذیرفتم. ایده هایم را مطرح می کردم، بعضا با تندی هم مطرح می کردم و با مخالفت بلادرنگ حاضرین هم مواجه می شدم. این رفت و برگشت های پینگ پنگی بحث دقیقا مخرب ترین نوع بحث کردن است. البته در آن جلسه ما باافتخار انجامش می دادیم. متاسفانه من هم مثل سایر حضار به خودم چندان مسلط نبودم که مانع از این اتفاق شوم. و به آن دامن هم می‌زدم.جلسه در نهایت با توافق حاضرین با هم تمام شد. عملا هر چه گفته بودم را نادیده گرفتند. گذشت. ایده آن ها اجرا شد. با مشکلاتی که پیش بینی کرده بودم مواجه شدند. فکر کردند و مسیر را تغییر دادند و اتفاقا به آن چیزی که من گفته بودم نزدیک کردند. هیچ کس آن موقع نیامد از من و از نظریه های مدیریتی تشکر کند. به هر حال من و این نظریه ها به اتفاق هم مشکلات را پیش بینی کرده بودیم. البته منصفانه بگویم کامل هم پیش بینی نکرده بودیم. در واقع نه ایده ما کامل درست بود نه ایده آن ها. اما اگر در آن جلسه اثربخش بحث می کردیم حتما به نتیجه درست می رسیدیم. ولی اظهارنظر شخصی و تمسخرگونه مدیر در کنار رفتار نادرست من باعث شد سازمان راهی را که با هزینه حداقلی در یک جلسه باید انتخاب می کرد، پس از چند ماه متوجه شود. همه ما در این ماجرا مقصر بودیم.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 01 Apr 2021 10:57:41 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/سیگار-بعد-آهنگ-آهنگ-بعد-سیگار-rw2ujbxv9tdaانعطاف زمانی باعث شده بود که همکاران زودتر از یازده صبح سرکار حاضر نشوند. من اما صبح زود از خواب بیدار می‌شدم. عادت کرده ام ساعت شش صبح بیدار بشوم. از وقتی که در هفت هشت سالگی پدر خدابیامرزم من را ساعت شش صبح بیدار می‌کرد و می‌فرستاد که نان تازه بخرم این عادت را دارم. عادت جالبی هم نیست چون از آن طرف زود خوابم می‌برد و خیلی از برنامه ها را به هم می‌ریزم. دست خودم نبود. خیلی که تلاش می کردم دیر سر کار حاضر بشوم می شد ساعت هشت-نه صبح. عموم کارهای مدیریتی هم که به دیگران وابسته است. خوب من باید چند ساعتی اول روز را منتظر می‌ماندم. این زمان معمولا به فکرکردن، مطالعه و جستجو سپری می‌شد. بعد از آن، چهار پنج ساعت وقت داشتم تا در جلسات پشت سر هم وظایفم را انجام دهم.با وجود این که زمان های کاری ام فشرده شده بود ولی احساس فشار کاری نداشتم. در آن فرهنگ کاری اگر سه چهار ساعت در روز کار مفید انجام می‌دادی برای همه کافی بود. به طور معمول بچه ها بقیه زمان حضور در شرکت را به انواع سرگرمی می پرداختند. گذراندن وقت در اتاق بازی، سیگار کشیدن دسته جمعی، و بگو و بخندهای طولانی امری عادی بود.این ماجرای سرگرمی برای من قابل هضم نیست. چرا باید سرگرمی و بازی ابزار لذت‌بخش کردن محیط کار باشد؟ چرا در هر شرکتی یک فوتبال دستی و پلی استیشن وجود دارد؟ آدم می‌آید سر کار که کار کند. بعد از کار هم می رود که خوش بگذراند و به بقیه جنبه های زندگی اش بپردازد. جنبه انگیزشی فوتبال دستی، یک ماه دوام می آورد و بعد از آن امری طبیعی می‌شود. این سرگرمی ها فقط باعث حضور بیشتر کارکنان در محیط کار می‌شوند. حضوری که آن ها را از برنامه ریزی و رشد در زندگی غیرکاری شان دور می‌کند.در یکی از روزهایی که مطابق معمول چندساعتی منتظر حضور دیگران بودم، جلسه ای با یکی از دوستان داشتم. از ساعت یازده جلسه را شروع کردیم. در میانه جلسه، حوالی ساعت دوازده ظهر تصمیم گرفتیم فضا را عوض کنیم. به بالکن برویم یک نخ سیگار بکشیم و برگردیم (توضیح بدهم که من سیگار را تفننی و فقط به قصد همراهی دیگران می کشم؛ حداکثر هفته ای سه چهار نخ). در مسیر با یکی از همکاران شرکت مواجه شدیم که در گوشه ای نشسته بود. هدفون در گوشش بود و در حال گوش دادن به یک موسیقی هیجان انگیز بود. سرش را چکشی به سمت جلو و عقب حرکت می‌داد. از آن جایی که این همکار معمولا ساعت یازده سرکار حاضر می‌شد، مشخص بود که از همان بدو ورود به شرکت هدفونش را برداشته و به اینجا آمده است.سری به نشانه سلام برای او تکان دادیم و از کنارش گذشتیم. به بالکن نرسیده بودیم که خودش را به ما رساند. گفت من هم همراهی‌تان می‌کنم. خیلی دوست داشتم که به جای جمله خبری با یک جمله سوالی مواجه می‌شدیم. حتما اجازه همراهی به او می‌دادیم ولی در آن صورت احساس احترام بیشتری می‌کردیم. این را گفت و قبل از ما به داخل بالکن رفت. رفتارش به گونه ای بود که اگر کسی الان ما را می‌دید احساس می‌کرد ما او را تا بالکن همراهی کرده ایم.وارد بالکن شدیم سیگارش را روشن کرد و به دور دست ها خیره شد. هنوز من و دوستم صحبت را شروع نکرده بودیم که بدون این که سرش را برگرداند، متفکرانه گفت: «این حجم کاری منصفانه نیست.» بعد از آن سکوت کرد. به شدت جا خوردم. راستش را بخواهید اصلا انتظار این را نداشتم. فکر نمی‌کردم آدمی باشد که به دنبال خلق ارزش بیشتر و استفاده بهینه از زمان کاری اش باشد. به خودم گوشزد کردم که باز پیش قضاوت کردی. چه زمانی می خواهی به این بلوغ برسی که دست از این پیش قضاوت های بی پایه برداری. نگذاشت که فکرم تمام شود. جمله بعدی را گفت: «چند شب است از فشار کاری خوابم نمی برد.» این جمله را که گفت به هم ریختم. برایم جالب بود که او روحیه طنز هم دارد. چرا تا به حال با او معاشرت نکرده بودم؟ چرا این پیش فرض غلط را داشتم که با او خوش نمی‌گذرد؟ از خودم بدم آمد. نمی‌توانستم خودم را ببخشم.فکر می‌کنم ده دوازده جمله ای به همین منوال سخنرانی کرد تا متوجه شدم که شوخی نمی‌کند. خیلی هم جدی است که فشار کاری زیادی به او تحمیل شده است. من و دوستم تمام مدت سکوت کرده بودیم. یک دوربین کم داشتیم تا مثل کیانوش برره به آن خیره بشویم. اما آن دوستمان به دنبال بازخورد نبود. حرف خودش را می‌زد. البته خیالم راحت شد که معتقد نیست دو سه ساعت کار در روز غیرمنصفانه است. در واقع داشت به ما (که فکر می‌کرد آدم های اثرگذاری هستیم، به اشتباه البته) می‌فهماند که روزی ده دوازده ساعت دارد کار می‌کند. احساس می‌کردم ما را احمق فرض کرده است. ساعت یازده صبح آمده تا ساعت دوازده آهنگ گوش داده است. بعد هم که برای استراحت به بالکن آمده است. دست کم در چنین روزی نباید این نمایش را راه می‌انداخت.وقتی سیستم های ارزیابی عملکرد از هدف اصلی‌شان دور می‌شوند و وقتی افراد کمتر توانمند در یک شرکت رسوب می‌کنند، این نمایش ها عادی می شود. افراد برای بقا یا ارتقا به روش های سیاسی متوسل می‌شوند. تلاش می کنند به جای بالابردن عملکرد، با نمایش عملکرد به خواسته های خود برسند. البته نمایش هم بلدی می‌خواهد تا به یک نمایش مضحک بدل نشود.این چند پک آخر را عمیق کشیدم که سیگار سریع تمام شود و از بالکن بگریزم. با دوستم از بالکن به سمت اتاق جلسه رفتیم که بقیه جلسه را برگزار کنیم. تا به اتاق رسیدیم متوجه شدم فندک را جا گذاشته ام. برگشتم که فندک را بردارم مجدد با آن دوست مواجه شدم. دوست پرکارمان در همان محل قبلی نشسته بود و به موسیقی گوش می‌داد. این بار به جای حرکت چکشی سر، سرش را به طرفین می‌جنباند. به نظر قطعه بعدی بیشتر احساسی بود تا هیجان انگیز.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 25 Mar 2021 11:04:33 +0430https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/اگر-صبر-کنید-و-صبر-کنید-و-بعد-صبرتان-لبریز-شود-به-هیچ-چیز-نمی-رسید-ndrwslvaqbx1با اضطراب از خواب پریدم. دفعه اول نبود که در یک ماه اخیر این اتفاق برایم می افتاد. الان نزدیک به پنج ماه است که هیچ صورتحسابی را کارفرمای پروژه پرداخت نکرده است. دو ماهی را از نقدینگی شرکت و آورده شخصی گذراندیم. نیمی از حقوق یک ماه را با قرض پرداخت کردیم. ولی نتوانستیم حقوق دو ماه آخر را پرداخت کنیم. بانک ها هم چون گردش حساب نداشتیم به ما وام نمی دادند. دو ماه و نیم حقوق معوق شده بود. این مدت شاید برای خیلی از مدیران تاخیر زیادی نباشد، ولی برای ما بود. من و مهدی (عینعلی) با این که خودمان شش ماه بود که حقوق برنداشته بودیم شرمنده و مضطرب بودیم. فکر می کردم چون قبلا تجربه حقوق معوق نداشتیم اینقدر حساس شدیم. ولی دو بار دیگری که بعدها در شرایط مشابهی گرفتار شدیم هم باز همین احساس را داشتم. سختی این ماجرا با تکرار کم نشد.فضای شرکت بعد از این تاخیر حقوق، فضای دیگری بود. نگاه بچه ها مثل قبل نبود. مثل این بود که با نگاهشان من را سرزنش می کردند. قبلا وقتی وارد اتاقی می شدم حس می کردم که به بقیه انرژی می دهم و از بقیه انرژی می گیرم. ولی الان می ترسیدم وارد اتاق ها بشوم. انرژی زیادی نداشتم که به دیگران بدهم. از آن بدتر این که با ورودم به اتاق در تار عنکبوت شایعات و بدگمانی ها گیر می کردم. گویا قبل از ورود من، پچ پچ بچه ها این تار را بافته بود. با تقلای زیاد خودم را رها می کردم و از آن جا فرار می کردم.شرایط شرکت به هم خورده بود. بچه ها کم کم اعتمادشان را به ما از دست می دادند. کمتر کار می کردند. بیشتر حرف می زدند. از آن بدتر که در همان زمان ها بود که دلار با سرعت در حال چندبرابر شدن بود و هر ماه تاخیر در ذهن بچه ها ارزش یک سال را داشت. همه چیز دست به دست هم داده بود تا فشاری چندبرابری را تحمل کنیم.سال گذشته پیمانکار این پروژه شده بودیم. پروژه خوبی به نظر می آمد و سود خوبی از آن متصور بودیم. به همین خاطر تصمیم گرفتیم شرکت را بزرگ تر کنیم و سود پروژه را برای توسعه محصولات هزینه کنیم. می توانست نقطه عطفی برای ما باشد. چون به اصطلاح bootstrap رشد می کردیم و محصولات همیشه با مشکل نقدینگی برای رشد مواجه بودند، درآمد این پروژه کمک خوبی بود. چند ماهی گذشت و شرایط خوب بود تا این که کارفرما دچار مشکل نقدینگی شد و طبق معمول اولین کاری که کارفرماها در این شرایط می کنند، جا خالی دادن و انتقال مشکل به پیمانکاران است. خواستیم سریع پروژه را متوقف کنیم و هزینه ها را کم کنیم. اما قول های مکرر کارفرما مانع شد.علی رغم بدهی روزافزون کارفرما، ادامه دادیم. ادامه دادیم و بیشتر گرفتار شدیم. از یک جایی به بعد احساس می کردیم اگر ادامه ندهیم کارفرما بدهی اش را پرداخت نمی کند. از طرفی ادامه دادن هم بدهی ما به همکاران را زیاد می کرد. باتلاقی بود که چه تلاش می کردیم چه نمی کردیم در آن فرو می رفتیم. از هر ترفندی که بلد بودیم استفاده کردیم. از تهدید کارفرما و تحویل ندادن بخشی از پروژه تا التماس و عجز و لابه. دو سه مرتبه ای جلسات سختی با کارفرما داشتیم و هیچ کدام نتیجه ای نداد. بالاخره یک روز گرم تابستانی تصمیم گرفتیم این طلب را تعیین تکلیف کنیم و برای همیشه پرونده آن را در ذهن مان ببندیم.به کارفرما تلفن زدم که جلسه ای با او تنظیم کنم. تلفن همراهش را بر نداشت. الان نزدیک یک ماه می شد که به تلفن های من پاسخ نمی داد. با شماره ناشناس تماس گرفتم. گوشی را برداشت. اما تا متوجه شد که من هستم گفت در جلسه ام و بعدا تماس می گیرم. قبلا هم این اتفاق افتاده بود. هیچ وقت بعد از این صحبت تماس نمی گرفت. این دفعه ولی فرق می کرد. به هر ترتیبی باید جلسه ای با او می داشتیم. به همین خاطر به اتفاق مهدی حضوری به شرکتش رفتیم. شرکتی که به دلیل مشکل نقدینگی از یک شرکت صدنفره به یک شرکت ده-پانزده نفره تبدیل شده بود. البته همچنان دو نگهبان تنومندش در شرکت باقی مانده بودند. در کمال ناباوری نگهبان ها ما را راه ندادند. سرسخت تر از این حرف ها بودیم. در لابی ساختمان نشستیم. با زمین و زمان تماس گرفتم تا اجازه دادند که به طبقه هفتم برویم. آن جا هم نیم ساعتی پشت درب اتاق کارفرما نشستیم. ایشان جلسه ای داشت و مسئول دفترش گفت امروز امکان ملاقات وجود ندارد. بدون جلسه نباید برمی گشتیم. صدایمان را بلند کردیم و بالاخره چشم مان به جمال ایشان روشن شد. قول داد که تا نیم ساعت دیگر جلسه را برگزار خواهیم کرد. و دریغ از یک ذره ناراحتی از این مشکلاتی که برای ما ایجاد کرده بود.راستش را بخواهید تا به حال با مدیران و سرمایه گذاران زیادی نشست و برخاست داشته ام. کمتر احساس شرم در بدقولی در آن ها دیده ام. گویی در جایگاه مدیریت و سرمایه داری که می نشینی، بعضی از احساسات از تو رخت بر می بندند. از این که با هزار قول و وعده و وعید یک عده را راضی کردی و الان کوه مشکلات برای شان ساخته ای ناراحت نمی شوی. اتفاق غریبی است. اتفاق شایعی هم هست. حق به جانب می گویند که طبق قرارداد رفتار کنیم. ولی قراردادها معمولا یک طرفه به نفع صاحب سرمایه بسته می شوند. اگر یک طرفه هم بسته نشوند، تیم اجرایی هیچ وقت توان و پول ورود به یک دعوی حقوقی را ندارند. البته ناگفته نماند که خیلی وقت ها هم تیم اجرا بلای مشابهی را سر سرمایه گذار می آورند. شاید بهتر باشد بگویم که گویی این ماهیت راه اندازی کسب و کار است.بعد از دو ساعت به دفتر مجلل همایونی وارد شدیم. ایشان از ما پذیرایی گرمی کرد. با ناراحتی صورتحساب های پرداخت نشده را به او نشان دادم. به او گفتم که طبق قرارداد پنج ماه در پرداخت هایش تاخیر داشته است و ارزش پول در این مدت نصف شده است. از مشکلاتی که برایمان پیش آمده گفتم. و از این که برای بار سوم است که همه این ها را در جلسه ای به او می گویم و او هیچ کاری نمی کند.برخوردش به گونه ای بود که گویا اصلا من را نمی دید. یا بهتر بگویم، فقط خودش را می دید. این حرف اشتباه است که شما اگر خیلی توانمند باشید در برابر ناراحتی و عصبانیت دیگران می توانید خودتان را کنترل کنید. تنها در شرایطی آدم به این سنگی که پیش روی ما بود تبدیل می شد که ما را نبیند! تنها راه ندیدن طرف مقابل هم خودخواهی است. اول به موفقیتی که کسب کرده اند و سرمایه ای که به دست آورده اند مغرور می شوند. بعد خودخواهانه به اطراف خود نگاه می کنند. از این دریچه جدید احساسات دیگران عبور نمی کند؛ به ویژه وقتی در پیش آمدن این شرایط خودشان موثر باشند.آرام چایش را نوشید. البته اگر منصف باشم چند مرتبه ای هم در حین صحبت هایم سرش را به نشانه شنیدن تکان داده بود. با لبخندی که بر لب داشت گفت شما دو راه پیش رو دارید. راه اول این است که وارد دعوای حقوقی شوید که اگر برنده شوید چهار سال باید انتظار بکشید. که مطمئن نیستم برنده شوید، چون من این صورت های کاری را تایید نخواهم کرد. راه دوم این است که صبر کنید. البته می دانم که دو مرتبه دیگر هم که آمده بودید همین را گفتم. اما این واقعیت است که «اگر صبر کنید و صبر کنید و بعد صبرتان لبریز شود، به هیچ چیز نمی رسید! اما اگر صبر کنید و صبر کنید و صبر کنید احتمال موفقیت هست.»از آن لحظه تا پایان جلسه گویی نمی شنیدم. صبر مثل ریتم زمینه موسیقی در ذهنم تکرار می شد و نمی گذاشت به هیچ چیز فکر کنم. این کارفرما فقط سنگ نشده بود، سنگ کردن را هم یادگرفته بود. گویی من و مهدی را طلسم کرد و به خانه فرستاد. تقریبا این آخرین باری بود که با او ملاقات کردیم. او هیچ وقت طلب ما را پرداخت نکرد. اما این جمله را به یادگار گذاشت. مطمئنم اگر برای بار دهم هم پیشش می رفتیم، همین جمله را با نه بار تکرار «صبر کنید» و بعد «صبرتان لبریز شود» بیان می کرد. اشتباه نمی گفت. جمله همچنان درست بود. وقتی بخش بزرگی از موفقیت در کارآفرینی اتفاقی است، شما با صبرکردن شانس بیشتری در اختیار دارید.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 18 Mar 2021 11:16:48 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/اینجا-چراغی-روشن-است-iqafqqqfhcigنام آن فروشگاه سوپرمارکتی که ایجاد کرده بودیم تا خرده فروشی را یاد بگیریم فانوس بود. برای شعارش خیلی جستجو کردیم تا یکی از هم تیمی های خلاق مان به نام بنیامین «اینجا چراغی روشن است» را پیشنهاد کرد و بی‌معطلی انتخاب شد. این فروشگاه را در انتهای خیابان اقبال پور در چهاردیواری تاسیس کرده بودیم. تا کوه فاصله چندانی نداشت حتی به نوعی کوه پایه محسوب می شد. در زمستان هوا به شدت سرد بود. از قضا آن زمستانی که ما آن جا بودیم، سخت ترین برف تهران هم بارید. آن برفی که شهر را دو روز تعطیل کرد. فکرش را بکنید آن بالا نزدیک کوه چه شرایطی داشتیم.دو سه ماه اولی بود که فروشگاه باز شده بود. تک تک بازخوردها برایمان مهم بود. یادم می آید یکی دو هفته اول راه اندازی بود که یکی از مشتریان در حین خرید تلفنش زنگ خورد. گوشی را برداشت و پشت تلفن گفت «من فانوس هستم». خیلی خوشحال شدیم. این که هویتی غیر از یک سوپرمارکت معمولی داشتیم و ما را به اسم می شناختند خیلی برای ما ارزش داشت. برای ادامه دادن به این ها نیاز داشتیم.دقیقا در همان روزی که آن برف سنگین باریده بود، مسئول شیفت صبح فروشگاه بودم. شب گذشته به دلیل حجم کاری تا دیروقت فروشگاه بودم. حوالی ساعت شش صبح به سختی از خواب بیدار شدم. خودم را بارها به دلیل راه اندازی این فروشگاه سرزنش کردم. از پنجره نگاهی به بیرون انداختم و باخودم گفتم، کاش می شد امروز فروشگاه را تعطیل می کردیم. مدارس تعطیل شده بود. دانشگاه ها هم تعطیل بودند. بعید می دانم صنف کتاب فروشی ها هم این روز سرکار بروند. چرا باید سوپرمارکت ها باز باشند؟ روی مبل نشستم. یک لیوان چای نوشیدم. افکار مثبت و منفی از ذهنم عبور می کردند. نیم ساعت طول کشید تا خودم را راضی کنم و از جایم بلند شوم.دوست داشتم این داستان را به گونه دیگری می نوشتم. این که ساعت چهار صبح از خواب بیدار شدم. با خوشحالی روزی نو را به خودم تبریک گفتم. دوش گرفتم و بدون معطلی لباس هایم را تن کردم. قبل از خارج شدن از خانه نگاهی به لوگو و شعار فانوس انداختم و مصمم به راه افتادم. دو ساعت در برف پیاده رفتم. آنقدر از راه اندازی فروشگاه هیجان زده بودم که حس می کردم شلاق بوران مانند نسیمی من را نوازش می کند. به فروشگاه که نزدیک شدم، از دیدن نور تابلوی آن، گرمایی در درونم پدید آمد که بقیه مسیر را دویدم و کار را با گرمایی درونی که محیط و همکارانم را گرم می کرد شروع کردم. اما این حقیقت نداشت. حقیقت به همان زشتی بود که در بند قبل گفتم.در برف سنگین آن روز به سختی با نیم ساعت تاخیر به فروشگاه رسیدم. ساعت هفت و نیم بود که فروشگاه را باز کردم. یکی از همکارهای شیفت نیامد و دیگری هم حدود هشت صبح رسید. هوا همچنان تاریک بود. سکوت حاکم بود و حتی پرنده ای هم پر نمی زد. تنها زوزه گرگ را کم داشتیم تا فضای کابوس‌وار آن صبح تکمیل شود. حدود ساعت ده صبح بود که تلفن زنگ خورد و خانم مسنی با آرامش گفت: فروشگاه فانوس. گفتم بفرمایید. پرسید که پیک داریم یا نه. وقتی جواب مثبت من را شنید با خوشحالی سفارش داد. در لیست سفارشش گوشت خورشتی هم بود که تمام کرده بودیم. آن روز مهمان داشت و خیلی به گوشت خورشتی هم احتیاج داشت. پرسید امکان تهیه از فروشگاه دیگری را داریم یا نه. اینقدر هوا سرد بود که حتی نمی خواستم از فروشگاه خارج شوم. چرا باید دنبال گوشت برای آن خانم می رفتیم؟ هیچ دلیلی وجود نداشت. هیچ عقل سلیمی این کار را نمی کرد. ولی من پذیرفتم. آن خانم مسن خیلی خوشحال شد. و تازه پس از حس کردن خوشحالی اش به سختی این کار فکر کردم و متوجه شدم چه خدمت نامتعارفی را قبول کرده ام. لعنت به گوشت خورشتی!این سوال که چقدر خارج از محدوده خدمات تعریف شده باید به مشتریان سرویس داد سوال سختی است. خیلی وقت ها این خدمات، کسب و کار را دچار هزینه های غیرقابل بازگشت می کنند. از طرفی برای جذب مشتری در اوایل کار شاید به آن نیاز باشد. جواب شسته رفته ای ندارد. مشکل بزرگ وقتی رخ می دهد که مجموعه بزرگ شود و بین درخواست های نامتعارف مشتریانی که از قبل جذب شده اند گرفتار شود. یکی از راه هایی که پیش از این تجربه کرده ام و به نظرم راه حل این پارادوکس است، گذاشتن تعرفه روی خدمات نامتعارف است. خدمت را ارایه کنیم ولی به قیمتی که به صرفه باشد.این پارادوکس را بعضی ها این گونه حل می کنند که تا زمانی که قدرت ندارم، می پذیرم. بعد از مدتی که رشد کردم، برند شدم، شبکه ساختم، و برای مشتری قابل جایگزینی نبودم، مشتری از اهمیت می افتد و دیگر آن خدمت را به او ارایه نمی کنم. به خاطر همین دست کم از چند بیزینسمن موفق شنیده ام که مسیر درست کسب و کار این است که انحصار ایجاد کنیم. وقتی انحصار بود، مشتری نمی تواند زیادی طلب کند. باید شرایط را بپذیرد. در واقع راه درست کسب و کار، حذف رقیب است نه ارایه سرویس بهتر به مشتری. نمی توانم مخالفت کنم. آن ها در کسب و کار خود موفق بوده اند. ولی مطمئن هستم اگر شبیه خیلی از مشاغل، هنگام شروع کارآفرینی قرار بود به مرامنامه‌ای سوگند بخوریم، قطعا تلاش برای ارایه بیشترین ارزش برای مشتریان مهم ترین بند آن می بود.آن زمان به این که راه درست برای کسب و کار چیست فکر نکردم. سختی راه در ذهنم بود و نیاز آن خانم مسن. شاید اگر فرصت فکرکردن داشتم و دو دو تا چهارتای منطقی می کردم نمی پذیرفتم. اما دیگر دیر شده بود و الان مشتری منتظر بود. در آن سرما نمی شد با موتور خیابان های شیبدار کوهپایه را طی کرد. به همین دلیل خودم مسئولیت پیک را گرفتم. پشت ماشین نشستم و از فروشگاه رفاه گوشت تهیه کردم. گوشت را همراه با بقیه اقلام برای آن خانم مسن بردم. نیم ساعت طول کشید تا در آن سرسره بازی خیابان ها بتوانم خودم را به آن خانم برسانم. هنگام تحویل با لبخندی دلنشین گفت شعارتان درست است؛ واقعا فانوس چراغ خانه من شده است. خستگی هایم یکباره از تنم بیرون رفت.مهدی کاظمیمهدی کاظمیThu, 11 Mar 2021 11:18:57 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/نماینده-کیک-های-پرتقالی-k9vvb7rqksqmنزدیک به ده سال پیش، ایده ایجاد یک سوپرمارکت زنجیره ای در سر داشتیم. آن موقع ها هنوز افق کوروش و جامبو به این شکل نبودند و جای خالی سوپرمارکت زنجیره ای به شدت احساس می شد. در بین انواع سوپرمارکت های رایج در دنیا، تمرکز ما روی convenience store بود. این نوع از فروشگاه هنوز هم به آن شکل در ایران ایجاد نشده اند. فروشگاه های زنجیره ای که در یک دهه گذشته در ایران به وجود آمده اند روی تخفیف تمرکز دارند نه راحتی.این ایده دومین ایده کارآفرینی من و مهدی عینعلی بود. تقریبا چهار سال بعد از پایان اولین تجربه کارآفرینی‌مان که به شکست منجر شده بود. صنعت خرده فروشی برایمان کاملا جدید بود. به همین دلیل نیاز بود که اول این صنعت را خوب بشناسیم و بعد با دانش عملی و یک برنامه واقعی به سراغ سرمایه گذار برویم. تصمیم گرفتیم با ایجاد یک فروشگاه و تجربه صفر تا صد آن، به خرده فروشی سنتی مسلط شویم و بعد با مدل های بروز دنیا تطبیق بدهیم. با چند نفر مشورت کردیم. همه بر این باور بودند که اگر فردی با سابقه خرده فروشی در جمع مان نباشد شکست خواهیم خورد. دلیل های مختلفی هم بیان می کردند، از جمله سختی کار و دزدی. اما دلیلی که تقریبا بین همه آن ها مشترک بود، انتخاب نادرست اجناس و منقضی شدن تاریخ کالاهای مدت دار بود.مثل همه کسانی که یک کار را شروع می کنند و مشورت های دیگران هیچ تاثیری در تصمیم شان ندارد، ما هم کارمان را شروع کردیم. البته سعی کردیم تا می شود ریسک هایی که دیگران مطرح کرده بودند را کم کنیم. به طور خاص برای مشکل انتخاب اجناس، شروع کردیم به بازدید از فروشگاه های مشابه. در فروشگاه ها گشت می زدیم و از قفسه های فروشگاه ها فیلم می گرفتیم. فیلم گرفتن بدون این که صاحب فروشگاه متوجه شود هم خودش داستانی بود. من چهار فروشگاه را در چند نوبت فیلم گرفتم و فقط یک بار صاحب فروشگاه فهمید و من را بیرون انداخت. یک موفقیت هفتاد و پنج درصدی! از خودم راضی بودم. فیلم هایی را هم سایر اعضای تیم تهیه کردند. تک تک این فیلم ها را با دقت دیدم و در قالب یک لیست محصول و برند پیاده کردم. این لیست در اختیار همه تیم بود و تقریبا همه آن را با واقعیت منطبق می دانستند.بر اساس این لیست، خریدها را یکی پس از دیگری انجام دادیم. متناسب با حجم اجناس سفارش داده شده نیز قفسه ها را می چیدیم. ترکیب قفسه ها برای همه قابل قبول بود به جز یک قفسه: قفسه کیک ها! تعداد زیاد کیک پرتقالی برای هیچ کس قابل قبول نبود. به قدری این قفسه توی ذوق می زد که به این فکر افتاده بودم بعد از پایان سفارشات به فیلم ها مراجعه کنم و یک بار دیگر درصد اختصاص قفسه آن فروشگاه ها به کیک پرتقالی را بررسی کنم. به هر حال کیک پرتقالی یکی از سوژه های آن روزها بود. هر کسی که از کنار آن رد می شد یک صحبتی راجع به تاثیر پرتقال بر سلامتی می کرد و همه با هم می خندیدیم.چون احتمالا تعداد زیادی از شما فروشگاه سوپرمارکت با هفت-هشت هزار قلم جنس راه نینداخته اید بهتر است این توضیح را بدهم که خرید و چیدن اجناس، اگر لیست دقیقی در اختیار داشته باشید، دو تا چهار هفته زمان می برد. در اواسط زمان چیدن قفسه ها بودیم که یک خانمی وارد فروشگاه شد. وقتی با شرایط فروشگاه مواجه شد، جا خورد. متعجب پرسید که آیا می تواند خرید کند یا نه. با خوشحالی به عنوان اولین دشت فروشگاه استقبال کردیم. آن خانم محترم چرخی در بین قفسه های نیمه کاره زد و در نهایت یک جنس را برداشت. درست حدس زدید، آن جنس چیزی نبود جز یک عدد کیک پرتقالی! آن صحنه را هرگز فراموش نمی کنم. اولین مشتری مان، با یک عدد کیک پرتقالی در دست به سمت صندوق آمد. پول کیک را (که فکر می کنم پانصد تومان بود) پرداخت کرد و رفت.اینقدر این اتفاق عجیب بود که تا چند دقیقه ای بعد از رفتن آن خانم هیچ کس هیچ چیز نمی گفت. هیچ کس باورش نمی شد در این شرایط، یک نفر از در وارد شود و فقط یک کیک پرتقالی بخرد و برود. مثل یک دوربین مخفی می ماند که از فرط عجیب بودن غیر قابل باور از آب درآمده بود. یک دوربین مخفی که طرفداران «تصمیم گیری مبتنی بر داده» ساخته بودند تا ترجیح داده نسبت به شهود و علایق شخصی را اثبات کنند. کسی چه می داند، شاید هم آن خانم فرستاده کیک های پرتقالی بود.مهدی کاظمیمهدی کاظمیSat, 06 Mar 2021 21:00:33 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/عصیان-می-کنم-پس-هستم-sm3ges831qyhعصیان در لغت به معنای سرپیچی است، به معنا نافرمانی و گردنکشی است. این واژه را خیلی ها دوست ندارند. دولتمردان، مدیران، معلمان، والدین. عصیان آرامش و نظم موجود را به هم می زند. عصیان دیگران را به فکر کردن وامی دارد. چه سختی ای بالاتر از فکرکردن.عصیان در ذهن من شاید ارزشمندترین توصیه است. یکی از بزرگترین آرزوهایم این است که پسرم وقتی به سن مستقل فکرکردن و تصمیم گیری رسید، روزی وارد اتاقم شود. در را محکم به هم بزند. نگاه عاقل اندر سفیه به من کند و با اظهار تاسف بگوید عجیب است که تا به حال معنای زندگی را نفهمیدی. با او چالش کنم. سعی کنم خودم را به او تحمیل کن. سوال بپرسد و نتوانم جواب بدهم. صدایم را بالا ببرم. صدایش را بالاتر ببرد. فریاد بزنیم. یکی از کتاب هایی که به او داده ام که بخواند و به زندگی فکر کند را روی میز پرتاب کند و بگوید خواندم. مال خودت. برود و در را پشت سرش محکم به هم بزند. با رفتنش خشمم فروکش می کند و آرام می شوم. از ته قلب خوشحال می شوم که چقدر خوب که قالب من به اون نمی خورد. چه نافرمانی دلنشینی؛ چه گردنکشی جذابی.عصیان در کارچند نکته راجع به عصیان در کار به ذهنم می رسد که اینجا آورده ام.نکته اول، پذیرش امکان عصیان: تغییر مسیر حرفه ای یکی از مهم ترین توصیه های عصیان گرانه ام است. اگر چند سالی در جایگاه کارمندی حاضر بودید، چه اشکالی دارد که عصیان کنید و مسیر کارآفرینی را هم تجربه کنید؟ یک مدیر خصوصی اگر می تواند در سیاست گذاری های دولتی وارد شود چرا عصیان نکند و درآمدش را به اثرگذاری اش نبخشد؟ یک پژوهشگر چرا نباید هنری که دنبال می کند بازیگری باشد؟ چرا در سن 50 سالگی نمی توان تاریخدان شد؟نکته دوم، پذیرش منحصر به فرد بودن خود: هر فردی ویژگی های منحصر به فردی دارد. این که بپذیریم مسیر حرفه ای دیگران لزوما مطابق با مسیر حرفه ای من نیست، قدم اول عصیان است. دوست دانشگاهی من که درس مشترکی خواندیم، هر دو در خانواده متوسطی متولد شدیم، هر دو درون گرا هستیم می تواند مسیر حرفه ای کاملا متفاوتی طی کند و هر دو هم موفق باشیم. نکته سوم، عصیان در لایه های عمیق تر فکری: عصیان خیلی وقت ها شکست می خورد چون خیلی سطحی رخ می دهد و لایه های عمیق فکری ما را دنبال نمی کند. اگر مسیر حرفه ای را تغییر می دهیم چون علاقه ما به یک حوزه جدید است معنایش این نیست که لزوما ساعات کاری کمتر یا درآمد بیشتری خواهیم داشت. باید بپذیریم که این عصیان به واسطه یک ارزش بنیادین تر ایجاد شده است و همه ارزش های عالم را با خود نخواهد داشت. اینقدر باید به ارزش های عمیق ذهنی خودمان باور داشته باشیم یا آن ها را همسو با این عصیان تغییر دهیم که از عهده فشاری که نرسیدن به اهداف دیگر مثل راحتی و رفاه بربیاییم.نکته چهارم، پذیرش دشواری عصیان: عصیان سخت است. خیلی سخت تر از چیزی که در ابتدا به نظر می آید. مخصوصا وقتی در لایه های عمیق تری عصیان می کنید. برای تغییر مسیر حرفه ای باید روی بخشی از داشته هایتان خط بکشید و این کار خیلی سختی است. اما برای تغییر معیارهای زندگی تان و انتظارتان از کار، باید جلوی یک جامعه بیاستید. خوب چرا این سختی را تحمل کنیم؟ چون می خواهیم به زندگی لذت بخش تری برسیم.عصیان که کنی، تنها می شوی. آن راهی که تو انتخاب می کنی، احتمالا راه معمول اطرافیانت نیست. هر چه بیشتر با درون خودت تصمیم بگیری در بین جمع دوستان فعلی ات کمتر پشتیبان پیدا می کنی. تنهاتر می شوی. اما رضایت درونی بیشتری احتمالا در انتظار توست. ضمن این که در جایگاه جدید، دوستان جدیدی با دغدغه های مشترک و مسیر جدید خودت پیدا خواهی کرد. البته که صبر می خواهد.نکته پنجم، عصیان در مجموعه کاری: عصیان فقط به یک فرد محدود نمی شود. شما به عنوان مدیر یک مجموعه کاری می توانید با آن چه از کار فهمیده اید و آن نگاهی که به جایگاه مجموعه دارید، طرحی نو در بیندازید. محیط کار را به گونه ای جدید طراحی کنید. از روش هایی غیرمرسوم برای جبران خدمت همکاران و انگیزه بخشی استفاده کنید. ارزش هایی کاملا متفاوت با دیگران انتخاب کنید و فرهنگی متفاوت به وجود بیاورید.نکته ششم، پذیرش منحصر به فرد بودن مجموعه کاری: همانطور که هر فردی با وجود شباهت های زیاد ویژگی های منحصر به فرد زیادی دارد، مجموعه های کاری هم متفاوت اند. کپی کردن غیرآگاهانه از دیگران (حتی گوگل :)) هویت مجموعه کاری را می گیرد. در برابر گوگل هم باید عصیان کرد. مجموعه کاری بدون هویت، رشد پایدار نخواهد داشت. کند و بی رمق می شود و از چابکی می افتد.اصلا مجموعه ای که از دیگران کپی می کند، هویت مستقلی پیدا نمی کند و احتمالا نمی تواند برند منابع انسانی متفاوتی بسازد. نکته هفتم، عصیان بدون فکر حماقت است: عصیان بدون پشتوانه فکری و قابل دفاع بودن عقلانی نه تنها ارزشمند نیست که فقط اثر مخرب دارد. مثلا عصیانی که از بعضی گروه های رپ، بعضی هنرمندان و سلبریتی ها، و بعضی از روشنفکرنماها :) سر می زند که می خواهند قاعده های جامعه را به هم بزنند ولی فکری سطحی و ابتدایی پشتوانه عصیان آن هاست، چه اثر مثبتی می تواند داشته باشد؟عصیان برای رسیدن به زندگی اصیلبه نظرم می رسد که عصیان با مفاهیمی چون زندگی اصیل و انگیزه درونی انسان ارتباط دارد. عصیان وقتی باعث خوشحالی می شوم که با انگیزه ای درونی شکل گرفته باشد. عصیانی که عمیقا با درون شما همسو نباشد و باعث رضایت شما نشود، چه فایده ای دارد؟ نه این که نداشته باشد. ممکن است رفاه بیشتری برای شما ایجاد کند ولی رضایت حاصل از آن پایدار نخواهد بود. رضایتی پایدار است که از درون بجوشد.آن نوعی از عصیان قابل توصیه است که زندگی اصیل را برای شما به ارمغان بیاورد. این که شما برای آن چه عمیقا دوست دارید و می پسندید به گذشته پشت پا بزنید زیباست. وگرنه فشار من یا دیگری، یا اهداف کوتاه مدت یا میان مدت غیر اصیل، شما را در بلندمدت از نفس می اندازد. و اتفاقا بیشتر از مسیر درست عصیان بازمی دارد.و یادمان نرود که همیشه توان عصیان را نخواهیم داشت!از این موضوع می تواند فهمید که عصیان بماهو عصیان ارزشی ندارد. چه بسا ضد ارزش هم باشد. عصیانی ارزشمند است که در پی دانستن بیشتر و برای همسوکردن عمل با دانسته ها باشد. عصیانی که پیامد شناخت بهتر خودمان و ارزش هایمان و انگیزه های درونی مان باشد.چه کسی می تواند عصیان کند؟این که چه کسی توان عصیان دارد و چه کسی ندارد؛ و تا کی فرصت عصیان داریم بماند به عنوان موضوع مقاله ای دیگر که راجع به آن خواهم نوشت. آن جا احتمالا راجع به روش هایی که فشار عصیان را کم کنیم و قابل تحمل کنیم هم خواهم نوشت.نقطه پایان و شروععصیان نقطه پایانی به گذشته است. اما مهمتر این است که با خودش یک شروع جدید به همراه دارد. فرق دارد با غرزدن و آرزو بافتن. عصیان گر به همه آن چه هست پشت پا می زند ولی در عین حال یک کار جدید را شروع می کند.با این تعاریف، آدم و حوا نماد عصیان هستند. این دو بودند که «روضه رضوان به دو گندم بفروختند» و بزرگترین عصیان تاریخ را رقم زدند. «ناخلف باشم اگر من به جویی نفروشم» اما حرف آخر این که یکی از فیلم های مورد علاقه ام فیلم «شلاق» یا «Whiplash» است. این فیلم را ببینید. ماجرای استاد موسیقی به نام فلچر است که اندرو شاگرد کلاس او می شود. این فیلم را دوست دارم چون فلچر استاد اندرو، از اندرو نواختن نمی خواهد. یعنی فقط از او نواختن نمی خواهد. هدف فلچر چیزی بیش از کسب مهارت نواختن است. فلچر از اندرو عصیان می خواهد. می خواهد فلچر به جایی برسد، به حدی از اعتماد به نفس و مهارت برسد که رو به روی فلچر بایستد. و چه لذتی می برد فلچر آن جایی که در کنسرت آخر، دیگر اندرو پشیزی برای حرف های او ارزش قائل نیست. آن جایی که اندرو همه قاعده های که فلچر آموزش داده را می شکند. آن جایی که رهبری کنسرت را از فلچر می گیرد و اجرا، اجرای اندرو می شود.مهدی کاظمیمهدی کاظمیMon, 28 Sep 2020 17:56:25 +0330https://virgool.ir/@kazemi.mehdi/معجزه-اعتماد-c5f0q92ikcg6می خواهم در مورد نقش اعتماد در شکل گیری مجموعه جدید حرف بزنم. اما قبل از آن خوب است کمی مقدمه‌چینی کنم.بین همه ارزش‌هایی که در محیط های کاری مختلف دیده ام، اعتماد مهم ترین یا یکی از مهم ترین ارزش هاست. خیلی از ارزش های دیگر سازمان مثل شفافیت به واسطه منجر شدن به اعتماد اهمیت دارند. بسیاری از ارزش های غایی شرکت ها هم مثل چابکی، بازخورد دادن و گرفتن، و یادگیری و رشد بدون اعتماد ممکن نیستند.خیلی از ارزش های دیگر سازمان مثل شفافیت به واسطه منجر شدن به اعتماد اهمیت دارند. بسیاری از ارزش های غایی شرکت ها هم مثل چابکی، بازخورد دادن و گرفتن، و یادگیری و رشد بدون اعتماد ممکن نیستند.در شرکت های دانشی اعتماد نقش پررنگ تری هم دارد. اعتماد پیش نیاز امنیت روانی و خلاقیت است. این مساله در شرکت های بزرگ فناوری اطلاعات ایران نظیر کافه بازار و همکاران سیستم هم به خوبی قابل مشاهده است. محیط هایی آرام برای خلاقیت و اشتباه که به خاطر اهمیت اعتماد در ذهن موسسین شان حسام آرامندهی و محمود نظاری، به خوبی اعتماد را در بدنه سازمان ایجاد کرده اند.اعتماد چیست؟اعتماد یعنی آسیب پذیر کردن خود در برابر تصمیم یا عمل دیگری. وقتی به دیگری اعتماد می کنیم عملا در یک تصمیم یا یک عمل به آنچه او انجام می دهد اتکا می کنیم و در برابر او آسیب پذیر می شویم. طبق الگویی که مایر و همکارانش ارایه داده اند، اعتماد پیامد سه عامل کلیدی است:خیرخواهی: ما به کسانی اعتماد می کنیم و فکر می کنیم خیرخواه ما هستند. افرادی که در کنار منافع خودشان، منافع ما را هم در نظر می گیرند.توانمندی: اگر در حوزه ای قرار باشد به فردی اعتماد کنیم، توانمندی آن فرد در آن زمینه اهمیت زیادی برای ما خواهد داشت. نمی توانیم به کسی اعتماد کنیم که از عهده یک کاری برنمی آید.راستی: نمی دانم راستی ترجمه مناسبی برای واژه integrity هست یا نه. اما مقصود از این عامل، رعایت اخلاق توسط فرد مورد اعتماد و تبعیت او از اصول اخلاقی مشخص است. فردی که قابل پیش بینی نیست و در موقعیت های مختلف به خاطر نداشتن اصول مشخص رفتارهای بعضا غیراخلاقی و غیرقابل توجیه دارد، قابل اعتماد نیست.چرا اعتماد مهم است؟دلایل مختلفی می توانم برای اهمیت اعتماد مطرح کنم. ولی این چند مورد به نظرم بیشتر از سایر موارد اهمیت دارند:مهم ترین دلیل اهمیت اعتماد، کاهش هزینه تعاملات است. وقتی اعتماد وجود نداشته باشد، یک سازمان باید به فکر ابزارهای مختلف کنترلی باشد، امکان تفویض کم می شود و هر تصمیمی باید در سلسله مراتب کند سازمانی گرفته شود، و هر حرکتی از سوی طرف مقابل با سوء برداشت دیگری منجر به تعارضات مخرب می شود.دلیل مهم دیگر، رواج تفکر خلاقانه است. مگر می شود از کسی انتظار خلاقیت داشته باشیم ولی نتوانیم به او اعتماد کنیم؟ دائم بخواهیم راجع به تک تک لحظات کاری اش توضیح بدهد که مطمئن شویم به بیراهه نمی رود ولی راهکارهای خلاقانه هم در حل مسائل پیدا کند؟ نه!برای رشد به بازخورد نیاز داریم. برای رشد خودمان دیگران باید به ما بازخورد دهند. برای رشد دیگران ما باید به آن ها بازخورد دهیم. در سایه اعتماد است که یک بازخورد منفی و یک انتقاد منجر به تعارضات عاطفی و به هم خوردن روابط نمی شود. وقتی می دانم که خیرخواه من هستی، نقد تو را می پذیرم به آن فکر می کنم و راه برای رشد من باز می شود.حتما شنیده ایم که خیلی از یادگیری ها بعد از تجربه حاصل می شود. اعتماد لازمه تجربه های جدید توسط همکاران یک شرکت است. اعتماد می کنیم که حواسش به منافع سازمان است. اعتماد می کنیم که به احتمال زیاد خطاهای تاثیرگذار کمی خواهد داشت. و اعتماد می کنیم که از این تجربیات یاد می گیرد و دفعات بعد سهم بزرگتری در تیم خود ایفا خواهد کرد.در سازمان ها بزرگ اهمیت اعتماد بیشتر است. یک سازمان بزرگ یا با بوروکراسی اداره می شود یا با اعتماد. در مذمت بوروکراسی که سال هاست می نویسند و مضررات واضحی دارد مثل نبود چابکی و هزینه بالای تعاملات. بنابراین راه دیگر، ایجاد هماهنگی سازمانی با ذهنیت مشترک در بدنه سازمان و جاری کردن اعتماد در کل سازمان است.معجزه اعتمادیک تیم دو نفره، از 1 تیر پروژه ایجاد استارتاپ استودیو را با مشارکت یک گروه بزرگ مالی شروع کردند. در کمتر از دو ماه، یک دفتر اجاره و تجهیز شد و یک شرکت 40 نفره از افرادی توانمند، باهوش و باتجربه شکل گرفت که به صورت موازی 4 استارتاپ در حوزه مالی را کلید زدند. اولین ویرایش محصولات در مهر ماه ارایه خواهند شد. جالب است بدانید این دو نفر با حوزه مالی آشنایی چندانی نداشتند. به واسطه تعهد اخلاقی امکان استخدام از شرکت های قبلی که 6 سال اخیر عمر کاری شان را آنجا گذرانده بودند نداشتند. و همچنان نزدیک به نیمی از وقت خود را برای شرکت های قبلی و رفع و رجوع مسایل آن ها می گذاشتند. پس این اتفاق چگونه افتاد؟ با اعتماد!با اعتماد می توان انتظار عملکردی بسیار بیشتر از توانمندی تیم داشت.اعتماد سرمایه گذار و تیم اجرا: اعتماد کردن در ابتدای راه کار ساده ای نیست. اما خیلی وقت ها اگر هزینه بی اعتمادی و کنترل را بدانیم و ساختار مناسبی برای کاهش هزینه اشتباهات داشته باشیم، اعتماد بهترین گزینه است: اعتماد از روز نخست. سرمایه گذار و تیم اجرا از روز نخست به هم اعتماد کردند. تمام تلاش خود را معطوف به کار کردند. و یک خط قرمز گذاشتند: پرهیز از هر کاری که حتی خدشه ای کوچک به اعتماد وارد کند!اعتماد اعضای تیم اجرا به هم: این تیم دو نفره نزدیک به 20 سال سابقه شناخت و همکاری با هم را داشتند. تخصص یکی فنی بود و تخصص دیگری کسب و کاری. به هم در این حوزه ها اعتماد داشتند و می توانستند از مزایای یک کار تیمی تمام و کمال استفاده کنند.اعتماد دیگران به تیم اجرا: در طول 15 سال کاری، اصول اخلاقی مهم ترین اصل همکاری این دو نفر با هر فرد و تیم دیگری بود. در سال های کاری، تجربیات موفقی در ایجاد محصول و کسب و کار اندوخته بودند. این بود که به دیگران برای جذب همکار معرفی می شدند. و در یک ساختمان خالی با دو صندلی پلاستیکی مصاحبه می کردند و می توانستند اعتماد مصاحبه شوندگان را برای همکارشدن جلب کنند.تو نیکی می کن و در دجله انداز! سال ها بعد منفعت اعتماد سختی هایی که کشیدی را درو خواهی کرد. فقط نباید عجله کرد.اعتماد مدیران مجموعه سرمایه گذار به تیم اجرا: دو نفر که تجربه کار راه اندازی کسب و کار را دارند ولی حوزه مالی را نمی شناسند می توانند در این حوزه در کمتر از دو ماه کلید چهار کسب و کار را بزنند؟ بدیهتا خیر. دانش زمینه و بازار مهم ترین عامل موفقیت در یک کسب و کار است. این دانش خیلی سریع در جلسات متعدد توسط مدیران مجموعه سرمایه گذار به این تیم منتقل شد. اعتمادی که به واسطه فرهنگ خاص سرمایه گذار و رویکرد بالغانه تیم مدیران ارشد آن جا ایجاد شده بود.اعتماد به همکاران جذب شده: شما نمی توانید وقتی هنوز ساختار ندارید و وقتی هنوز مسایل شفاف نیستند، توسعه یک محصول را شروع کنید مگر آن که به همکارانی که به تیم شما پیوسته اند اعتماد کنید. افرادی باتجربه و توانمند جذب کنید که هدایت تیم ها را به عهده گیرند و ساختار قدرت توزیع شده مبتنی بر اعتماد شکل دهید.اعتماد معجزه می کند. اتفاقی که در شکل گیری کارآفرینی نارون افتاد، شاید برای تعدادی از دوستان عادی باشد. اما از عهده توانمندی تیم دو نفره ما خارج بود. ما به واسطه اعتماد سرمایه گذاران و مدیران بالغ آن مجموعه، به واسطه اعتماد دوستان‌مان که یک مجموعه خوب خواهیم ساخت، به واسطه اعتماد به تیم شکل گرفته، کاری بیش از توان خودمان انجام دادیم.نکته آخریک نکته توی ذهنم مانده که به نظرم خوب است اشاره کنم. وقتی اعتماد اینقدر اهمیت دارد، اگر کسی با کارها، تفکرات یا رفتارهایش باعث بی اعتمادی شما می‌شود یا اعتماد درون یا بین تیم ها را کاهش می دهد؛ بی معطلی با او خداحافظی کنید. به فکر اصلاح نباشید. اعتماد از بین رفته خیلی سخت بازسازی می شود و هزینه احتمالی بی اعتمادی تا زمان بازسازی خیلی وقت ها بیشتر از ارزش ایجادشده توسط آن فرد است. حتی با اثرگذارترین افراد تیم و توانمندترین مدیرانتان در اعتماد سخت گیر باشید.مهدی کاظمیمهدی کاظمیWed, 26 Aug 2020 12:16:09 +0430