https://virgool.ir/feed/@karimi.57fa2026-11-11 00:34:43https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@karimi.57https://virgool.ir/@karimi.57/fatf-کاپیتولاسیون-مالی-و-قضایی-wrp9dhboipi5 «FATF»، کاپیتولاسیون مالی و قضایینگاهی اجمالی بر تاثیر سوء تصویب کنوانسیون های مربوط به FATF بر استقلال مالی، قضایی و نیز امنیتی ایرانرضا کریمیبحث های مربوط به FATF و کنوانسیون های آن، شامل پالرمو، وین و کنوانسیون تامین مالی تروریزم سازمان ملل، از زمان برجام در ایران به شکل جدی دنبال شده و موافقان و مخالفانی چه در میان روشنفکران، مردم و همینطور مقام­های رسمی دارد. موضوعاتی مانند FATF، اصولا به شکلی هستند که اگر با نگاهی جامع و دیدی چند بعدی به آن پرداخته نشود، تنها ظاهری از آن دیده می شود که قدرت های اصلی پشت این نهاد، اهداف اصلی را با آن آراسته اند.به شخصه معتقدم روشنگری و اطلاع رسانی در مورد FATF و کنوانسیو های مربوطه به خوبی در سطح جامعه انجام نشده، و آنان که دل در گرو استقلال و عزت این کشور دارند، بر اساس بصیرت، اخبار، و مطالبی که شاید اطلاعات را به شکل قطه چکانی به مخاطب رسانده اند، ویا صرفا کلی گویی برخی رسانه ها، هدف اصلی آنرا درک کرده و با آن مخالف هستند؛ اما همچنان هستند کسانیکه به دلیل ناآگاهی، و یا تبلیغات جناح های خاص سیاسی داخلی و خارجی، پیوستن به این کنوانسیون ها را امری در راستای پیوستن به اقتصاد جهانی و رهایی از تحریم ها می دانند.اشاره کردیم که این کنوانسیون ها برای پنهان سازی اهداف اصلی، تصور قدرت های گرداننده آن بزک شده تا مخالفت با آن سخت تر باشد. با مهم جلوه دادن بخش مبارزه با پولشویی این کنوانسیون ها، و تاکید بر کارآمدی آن در مقابله با این پدیده، و همینطور مسائل ضد تروریزم، ظاهری برای این سیستم ساخته شده است که به نظر زیباست، و شاید مخالفت با آنرا در افکار عمومی سخت کند. اما آنچه در پس این ظاهر قرار دارد، از میان رفتن استقلال قضایی، کاپیتولاسیونی در شکل جدید، و نوعی خودتحریمی است.موارد بسیاری مرتبط با FATF وجود دارد، که یا دیده نشده، یا عامدانه به اشتباه در افکار عمومی جا انداخته شده اند. از جمله ی آنها، به کارگیری واژه ی «توصیه»، به عنوان معادل (Recommendation) است. بر اساس همین واژه، اینطور استدلال می شود که قوانین FATFدر واقع توصیه هایی برای مبارزه با پولشویی و تامین تروریزم هستند، نه قوانینی لازم الاجرا. اما آنچه در چارچوب FATF و کنوانسیون های مرتبط با آن، توصیه (recommendation) نامیده می­شود، در واقع همان استانداردها، اصول و قوانین این برنامه است، که شاید نام گذاری آنها به صورت «توصیه» موجب سوبرداشت شود. در سند رسمی FATF، که برای آخرین به روزرسانی این توصیه­ها، در ژوئن 2019 منتشر شده است، آنها را یک استاندارد بین المللی توصیف می کند که کشورهای عضو باید از طریق اقداماتی که بنابرشرایط مختلف تنظیم شده رعایت کنند. «توصیه های FATF در واقع اقدامات اساسی هستد که کشورها باید به آن عمل کنند تا به این اهداف دست یابند:شناسایی خطر، و بسط سیاست ها و همکاری های داخلیپیگیری پول شویی، تامین مالی تروریزم، و تامین مالی تولید سلاح های غیرمتعارفاقدامات پیشگیرانه در مورد بخش مالی و بخش های دیگربرقراری قدرت و مسئولیت برای مقامات یا ادارات توانمند در این زمینه، شامل اعمال قوانین تحقیقاتی و نظارتیارتقای شفافیت و در دسترس بودن اطلاعات مالکیت شخصیت های حقوقی و قراردادها و توافقاتتسهیل همکاری بین المللی در این زمینه»مواردی که به عنوان توصیه در اسناد FATF ذکر می شوند، برای تمام اعضا لازم الاجرا هستند، و علاوه بر گزارش های مفصل در مورد عمل به توصیه ها، نظارت هایی سخت بر آن در هر کشور وجود دارد، و هرگونه تخطی از آنها موجب اقدامات تنبیهی این نهاد می شود. شرایطی که مفهوم «توصیه» را به کل زیر سوال می برد.توصیه ها و استانداردهای FATF ابتدا در سال 1990 صرفا برای مبارزه با پول شویی شکل گرفت، اما از 2001 به بعد بحث تامین مالی تروریزم را نیز شامل شد، که هشت توصیه اصلی آن به این موضوع اختصاص یافته. مفاد این توصیه ها از سال 2003، در قالب کنوانسیون های مختلف، توسط 180 کشور، به عنوان استانداردهای بین المللی ضد پول شویی و مقابله با تامین مالی تروریزم (AML/CFT) به رسمیت شناخته شده است. که کنوانسیون های پالرمو CFT و کنوانسیون وین از آن جمله اند و در ایران هم در حال بحث جهت تصویب هستند.در اسناد FATF، وظایف کلی کشورهای عضو به این شکل تشریح شده است: کشور های عضو باید ابتدا خطر های پول شویی و تامین مالی تروریزم را شناسایی، ارزیابی و تحلیل کنند، سپس اقدامات مناسب را برای کاهش یا از میان بردن این خطر عملی کنند. مبارزه با تامین مالی تروریزم از سال 2003 چنان در این ساختار اهمیت یافته، که می­توان گفت به هدف اصلی چارچوب FATFتبدیل شده. همچنین باید تاکید کرد که این توصیه ها، بر خلاف نام آنها که به نظر اختیاری و پیشنهادی هستند، ماهیتی کاملا دستوری و رسمی دارند، به طوریکه بنابر اسناد FATF، این اقدامات توصیه شده در استانداردها باید توسط تمام کشورهای عضو عملی شوند، و انجام آنها با جدیت و شدت مورد ارزیابی قرار میگیرد، که یکی از ابزارهای ارزیابی این اقدامات صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است. همچنین کشورهای عضو باید اطمینان حاصل کنند که نیروهای اطلاعات مالی، نیروهای انتظامی و برقراری نظم، سازمان های قانون گذار، و ناظر و تمام ارگان های مرتبط دیگر، سازوکاری مناسب برای این اقدامات داشته باشند. در واقع تمام سازوکار و سازمان های داخلی، از قضایی و انتظامی تا نظارتی باید بر اساس اصول این کنوانسیون ها تنظیم شوند تا بتوانند توصیه ها را عملی کنند.تامین مالی تروریزمشاید در ظاهر این اهداف، که مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریزم را شامل می شود، بسیار هم مترقی و در راستای ایجاد صلحی پیادار باشند، دنیایی بدون پولشویی و تروریزم. اما وقتی به جزییات این استانداردها، و همینطور تعاریفی که عامدانه باز باقی مانده می پردازیم، متوجه مخاطرات ناشی از تصویب چنین استانداردهایی برای کشور خواهیم شد.بر اساس استانداردها و توصیه های FATF، کشورهای باید تامین مالی تروریزم را بر اساس کنوانسیون تامین مالی تروریزم، یک عمل مجرمانه اعلام کنند، و این تنها به تامین مالی اقدامات تروریستی محدود نیست، و تامین مالی سازمان های تروریستی و افراد مرتبط با آنها را نیز شامل می شود، حتی در شرایطی که ارتباطی میان آنها با یک اقدام تروریستی وجود ندارد. کشورهای عضو همچنین باید این اقدام های خلاف را به عنوان اعمال مجرمانه ی برآمده از پول شویی دسته بندی کنند. شاید این تعاریف مشکلی نداشته باشند، اما مشکل زمانی هویدا می شود که به تعریف تروریزم برسیم. استانداردهای FATF به مبارزه با تامین مالی تروریزم می پردازد، اما تعریف آنچه تروریزم نامیده می شود، و فردی یا سازمانی که تروریستی در نظر گرفته شود را به ارگان های دیگر، مانند شورای امنیت واگذار میکند. در واقع کشورها با پذیرش این کنوانسیون ها، میپذیرند که یک جرم را به رسمیت شناخته و مجازات کنند، بدون اینکه بدانند چه کسانی بر این اساس مجرک شناخته می شوند، آن هم در حالیکه تعریف و گستره ی این جرم مدام و بنا بر خواست چند قدرت جهانی در حال تغییر است. یعنی اگر یک سازمان دولتی ایران، مانند بسیج، به عنوان یک سازمان تروریستی اعلام شود، دولت ایران موظف است بسیج را به عنوان یک سازمان تروریستی در نظر گرفته و اقداماتی که جلوتر توضیح خواهیم داد را در مورد آنعملی کند.کشورهای عضو همچنین موظف هستند یک رژیم تحریمی مالی طبق قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل در مورد جلوگیری یا سرکوب تروریزم و تامین مالی تروریزم ایجاد کنند. اقدامات این کشورها در این مورد شامل فریز کردن بدون تعلل تمام دارایی های افراد یا سازمان هایی می شود که مستقیم یا غیرمستقیم با سازمان ها یا افرادی که تروریستی اعلام می شوند ارتباط دارند. در ادامه همان مثالی که ذکر شد، در ان صورت باید تمام دارایی های بسیج را ضبط و مصادره کرد، و هر سازمانی که مستقیم یا غیرمستقیم هم با آن همکاری داشته مشمول این قانون می شود.استانداردهای FATF به سازمان های مردم نهاد و غیر انتفاعی هم پرداخته، و اعلام می کند که کشورهای عضو باید قوانین و مقرارت خود در مورد سازمان های مردم نهاد و غیر انتفاعی که امکان ارتباط با تروریزم و تامین مالی تروریزم دارند را به شکلی بهبود بخشند که در مقابل آن بیاستد. این کشور ها باید اقدامات مترمکز و همگام با استانداردهای کنوانسیون ها اعمال کنند، و این گروه­ها را اینطور تعریف می کند:(1) سازمان های تروریستی که ظاهری قانونی به خود گرفته اند(2) تروریست هایی که از نهادهای قانونی به عنوان پوششی برای تامین مالی تروریزم استفاده می کنند(3) گروه هایی که به این طریق نقل و انتقال پول و منابع مالی را پنهان می کنند.این تعارف که تقریبا گستره ی بسیار عریضی را در بر میگیرد، به شکلی طراحی شده که هر سازمانی را می توان ذیل فهرست تروریستی آن قرار داد و علیه آن اعلام جرم کرد.اما استانداردهای FATF پس از شناسایی این موارد به عنوان تامین مالی تروریزم، یا مشکوک به آن، چه اقداماتی را لازم میداند؟بر اساس آخرین سند منتشر شده، ذیل بخش مقابله با پول شویی و تامین مالی تروریزم این موارد ذکر شده اند:کشورهای عضو باید اطمینان حاصل کنند که قوانین محرمانگی اطلاعات مالی موجب جلوگیری از اعمال استانداردهای FATF نمیشود. این اطلاعات در مورد هر نهاد یا سازمانی که باشد، باید برای این استاندارد ها و گزارش گیری ها در اختیار نهادهای ناظر قرار گیرد، و هیچ قانون محرمانگی امکان جلوگیری از آنرا ندارد. سازمان های مالی امکان اینکه حساب های ناشناسی در کشور صاحب باشند را ندارند. این بند چه معنایی میتواند داشته باشد جز از میان رفتن استقلال، و نوعی کاپیتولاسیون قضایی و مالی؟ کشورهای عضو این کنوانسیون ها، که برخی از حتی مسئولین رده بالای کشور موافق پیوستن به آن هستند، میپذیرند که اطلاعات مالی، داد و ستد ها، نقل و انتقال پول، و معاملات هرگز شامل اصل محرمانگی نمیشوند، و ناظرین باید بتواند در تمام سطوح به این اطلاعات دسترسی داشته باشند. با توجه به آنکه این اطلاعات با مقر FATF در میان گذاشته می شود، این کار چیزی جز تسلیم اطلاعات حساس مالی کشور نیست.سازمان های مختلف در این موارد موظف هستند اطلاعات مربوط به طرف مقابل داد و ستد و نقل و انتقال را در اختیار نهادها قرار دهند، نهادهایی که این گزارشات را در نهایت باید به FATF اعلام کنند:(1) هروقت ارتباط تجاری جدید شکل میگیرد(2) نقل و انتقالی بیش از پانزده هزار یورو انجام میگیرد(3) شک این وجود دارد که تامین مالی تروریزم در حال انجام باشد(4) نهادهای ناظر به اطلاعات ارائه شده قبلی مشکوک باشنداین تعاریف هم مجدد به شکلی تنظیم شده اند که تقریبا تمام داد و ستد ها و معاملات و نقل و انتقال پول را شامل می شد. بنابراین، بر اساس این موارد، باید تمام اطلاعات مالی، حساب ها، روش های انتقال پول، شرکا، نوع کسب و کارها، و مقصد پول ها و دارایی های مثلا سپاه پاسداران در اختیار ناظرین قرار بگیرد. به این ترتیب اطلاعاتی که به سال ها اقدامات جاسوسی و فنی برای به دست آمدنشان نیاز بود، به راحتی و از طرق رسمی بوسیله دولت تقدیم FATFخواهد شد.در این راستا اطلاعات طرف مقابل تجارت یا نقل و انتقال پول باید به شکل کامل مورد بررسی قرار گیرد، رد پول بررسی شود، و هدف از این داد و سند روشن شود. و شرکت ها، نهادها و سازمان های مالی موظف هستند تا 5 سال تمام اسناد و مدارک داد و ستد های داخلی و خارجی خود را نگه دارند تا در صورتیکه که نهادهای ناظر لازم دانستند بتوانند اسناد مربوط به طرف مقابل، راه انتقال پول، میزان آن و تمام اطلاعات دیگر را ارائه کنند، کهبه معنای اشراف اطلاعاتی کامل بر تمام فعالیت های اقتصادی ایران است.لازم به ذکر است که این نظارت ها، بررسی ها و گزارش گیری ها تنها به سازمان های مالی محدود نمی شود، بلکه کسب و کارها، یا افرادی که امور مستقیما مالی را انجام نمی دهند، اما میتوانند داد و ستدی را برای افراد حقیقی و حقوقی دیگر مدیریت کنند را نیز شامل می شود. افرادی مانند وکلا، و دلال ها از این دسته افراد هستند که اگر ظن این وجود داشته باشد که داد و ستدی را برای سازمانی مشکوک به تامین مالی تروریزم صورت داده اند، فعالیت هایشان تحت بررسی قرار میگیرد، و همانطور که قبلا هم گفته شد، قوانین محرمانگی در هیچ موردی از اطلاعات مشتریان آنها حفاظت نمیکند. در واقع برنامه به شکلی تنظیم شده که هیچ بخشی را برای نظارت و تحقیقات از قلم نینداخته است و طراحی آن به گونه ای انجام شده که تمام اطلاعات اقتصادی کشور مورد نظر در اختیار این نهاد قرار گیرد.در بند 16 این سند نیز ذکر شده است که تمام نقل و انتقالات بین بانکی و بین المللی باید تحت نظارت شدید باشد، و اطلاعات دقیق ارسال کننده پول، دریافت کننده، و دلیل انتقال پول باید مشخص باشد، تا در صورت نیاز بتوان از این اطلاعات استفاده کرد. تمام خریدهای خارجی، کمک های خارجی، و هر نوع داد و ستدی که ایران با دنیا دارد تحت نظر کامل خواهد بود، آن هم توسط خود ما!اما پس از تمام اینها، اگر نهادهای مالی، به هر دلیلی، به اقدامی مشکوک شدند، یا احتمال این وجود داشت که اقدامات یک سازمان یا فرد به تامین مالی تروریزم مرتبط است، بر اساس استانداردهای این کنوانسیون های بین الملل، موظف است که این موارد را به سرعت به واحد اطلاعات مالی (FIU) اطلاع دهد تا پیگیری صورت گیرد، و این جدا از گزارش های سالیانه یا فصلی است که کشورهای عضو به مقر FATFاعلام می کنند. این نکته را هم باید متذکر شد که اگر دولتی در اعلام این موارد غفلت کند، با اقدامات تنبیهی مواجه می شود که میتواند به قرارگیری آن کشور در لیست سیاه یا خاکستری ختم شود.بر اساس بند 33 از آخرین سند FATF، کشورهای عضو موظف هستند آماری جامع از موارد مرتبط با کارآمدی سیستم های مبارزه با پول شویی و تامین مالی تروریزم ارسال کنند. در این گزارش باید آمارهایی را در برداشته باشد در مورد داد و ستدهای مشکوک که کشف کرده و در مورد آن تحقیق کرده اند؛ تحقیقات شان در مورد پول شویی و تامین مالی تروریزم و یافته هایشان؛ پیگیری های قضایی و محاکمه ها؛ ضبط و مصادره اموال حساب های بانکی؛ همکاری های دو جانبه حقوقی و درخواست های بین المللی برای همکاری. در واقع هرچه اطلاعات در مورد اقتصاد کشور، ارگان ها و سازمان ها، مسیر های نقل و انتقال پول و اموال وجود دارد باید در اختیار FATF قرار گیرد، که اگر بدون سوگیری به آن نگاه کنیم، دست کمی از ترکمانچای و کاپیتولاسیون ندارد، چراکه در شرایطی که تحریم های ظالمانه بر ایران اعمال شده، و اقتصاد کشورمان تحت فشار است، با این کار تمام اطلاعات و اسرارمان را در اختیار دشمن قرار داده ایم.کاپیتولاسیون قضاییتوصیه ها و استانداردهای FATF به همینجا ختم نمی شود و در بخش «همکاری های بین المللی»، رسما استقلال نهادهای مالی کشور، و محرمانگی اطلاعات مالی سازمان ها و نهادها را زیر سوال می برد و بیشتر به یک کاپیتولاسیون مالی و اطلاعاتی شبیه است تا طرحی برای مبارزه با پول شویی. در همین بخش است که به عضویت فوری در کنوانسیون پالرمو، کنوانسیون وین، و کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل دستور داده شده است.در بخش همکاری های بین الملل در این سند ذکر شده است که « کشورهای عضو باید به سرعت، به شکلی ساختاری، و کارآمد، گسترده ترین سطح کمک حقوقی را در زمینه های مرتبط با پول شویی و تامین مالی تروریزم، جرایم مرتبط با آنها، تحقیقات مالی، پیگرد قضایی، و اقدامات دیگر ایجاد کنند.» و کشورهای باید برای این همکاری های قضایی و مالی، سازوکار مناسب را نیز برقرار کنند. این بدان معنی ست که هر کشور باید به این سازمان، و کشورهای دیگر اجازه بررسی تمام اقدامات مالی، پیگیری ها، تحقیقات و پیگردهای قضایی را بدهد، و اسناد محرمانه را در اختیار آنها بگذارد. این بخش از توصیه ها رسما استقلال قضایی نهادهای نظارتی کشور را از میان می برد، بخصوص که بر این اساس ایران باید اسناد محرمانه را در اختیار طرف های خارجی قرار دهد، و اگر فرضا یک ارگان حاکمیتی ایران را به عنوان سازمان تروریستی اعلام کنند، دولت باید در انجام تحقیقات در مورد این سازمان، پیگیری پرونده، گردآوری مدرک و محاکمه آنها کمک کند.در ادامه حتی ذکر شده است که کشورهای عضو:(1) نباید جلوی این همکاری را بگیرند یا شروطی برای آن قرار دهند(2) باید یک فرایند روشن و کارامد برای اولویت بندی و اجرای درخواست های همکاری مشترک داشته باشند(3) نباید بر اساس این ادعا که جرایم مورد نظر در حیطه­ای مالی جدا از مسایل این استانداردها هستند، اجازه همکاری بین المللی را ندهند(4) درخواست های همکاری، فرایند و اسناد و تحقیقات آنها را محرمانه نگه دارندوضوح در بندهای چهارگانه ای که اشاره شد، هیچ نوع استثنایی برای دخالت در امور داخلی کشور باقی نگذاشته اند، و چنانچه نهادهای قضایی خارجی قصد تحقیق یا پیگرد فرد یا سازمانی در ایران را داشته باشند، دولت ایران نه تنها قادر به جلوگیری از آن نیست، که باید به کمک آنها بشتابد.در بخش دیگر، تحت نام «استرداد مجرمین» نیز چنین ذکر شده است که کشورهای عضو « باید به شکلی ساختاری و موثر، درخواست استرداد مجرمین مرتبط با پول شویی و تامین مالی تروریزم را، بدون تاخیر عملی کنند. کشورها همچنین باید اطمینان حاصل کنند که کشورشان به مامنی برای افرادی که به جرایم تامین مالی تروریزم، اقدامات تروریستی محکومند، یا سازمان های تروریستی تبدیل نشود.» و در ادامه یک سری اصول را ذکر کرده است که بر اساس آنها، کشورها باید:(1) اطمینان حاصل کنند که پول شویی و تامین مالی تروریزم، در قوانین آنها جرایمی یا امکان استرداد مجرمین هستند(2) اطمینان حاصل کنند که فرایند هایی روشن و موثر برای استرداد فوری این مجرمین دارند(3) نباید شروط غیرمنطقی برای استرداد این مجرمین قرار دهند(4) اطمینان حاصل کنند که چارچوب های حقوقی لازم برای استرداد این مجرمین را دارنداقدامات تنبیهیعلاوه بر پیگرد حقوقی، محاکمه و زندان، اقدام تنبیهی دیگری که FATF در نظر گرفته، و در بخش B و بند 4 آمده، ضبط و مصادره اموال است. بر اساس بند 4 این سند: « کشورهای عضو به اقداماتی نیاز دارند، شبیه به آنچه در کنوانسیون وین، کنوانسیون پالرمو، و کنوانسیون تامین مالی تروریزم ذکر شده، از جمله اقدامات قانون گذاری، تا مقامات بتوانند به ضبط و مصادره این موارد اقدام کنند: (1) املاک درگیر در پول شویی، (2) دارایی هایی که به وسیله پول شویی به دست آمده یا درگیر این امر بوده، (3) اموالی که برای تامین مالی تروریزم به کار میرود، (4) املاکی که مورد استفاده در راستای تامین مالی تروریزم است». درواقع FATF حتی پا را چنان فراتر گذاشته که به تعیین مجازات میپدازد و جای قوای مقننه و قضاییه را میگیرد.اگر بخواهیم دلایل مخالفت با کنوانسیون های مربوط به FATF را به طور خلاصه شرح و دسته بندی کنیم، میتوان گروه اول را، (1) صدمه و خسارت به امنیت کشور دانست. پیوستن به کنوانسیون های تابعه ی FATF الزاماتی را برای دولت و حاکمیت به همراه دارد، که از نظر امنیتی، هم در حال حاضر، و نیز در آینده خطری بزرگ به همراه دارد. دسترسی کامل این نهاد به تمامی اطلاعات مالی کشور، از بخش خصوصی تا دولتی، همه دادوستدها، نقل و انتقال پول ها، روش های خرید های خارجی، خریداران نفت، روش های دریافت پول نفت، و هرآنچه از نظر مالی و پولی در ایران اتفاق می افتد میتواند، آن هم در شرایطی که یک جنگ کامل اقتصادی با غرب به سرکردگی آمریکا هستیم، شبیه به خودکشی است. در دنیای امروز، که جنگ های اقتصادی و تجاری جای بسیاری از جنگ های کلاسیک را گرفته اند، و اطلاعات مالی و پولی دشمن دارای اهمیت فراوانیست، پیوست به این کنوانسیون ها تمام این اطلاعات ارزشمند را در اختیار آنها قرار میدهد، و آمریکا بر اساس همین داده ها میتواند تحریم هایی هوشمندانه تر طراحی کند، یا در مسیر تجارت ایران سنگ اندازی کند.گروه دوم، (2) از میان بردن استقلال قضایی و مالی کشور است. بر اساس استانداردها و به اصطلاح توصیه های FATF، ایران موظف به همکاری قضایی با این نهاد است، و همانطور که توضیح دادیم طرح به شکلی چیده شده که هیچ استثنایی هم باقی نمانده. این نهاد تا آنجا پیش میرود که حتی مجازات محکومین را هم مشخص کرده است. دخالت نهادهای وابسته به FATF، چه از نظر مالی و پولی، و چه از نظر قضایی، استقلال جمهوری اسلامی ایران را زیر سوال می برد.و گروه سوم، (3) خودزنی ایران با اجرای این کنوانسیون ها است. ما در واقع با پذیرش و تصویب FATF و تمام کنوانسیون های آن، میپذیریم که یک جرم وجود دارد به نام تامین مالی تروریزم، میپذیریم که با این نهاد برای شناسایی آن همکاری کنیم، به آنها گزارش بدهیم، و افراد را محکوم و مجازات کنیم. تا اینجای کار شاید عده ای آن را بد ندانند. اما وقتی موضوع خطرناک میشود که ما تمام اینها را پذیرفته ایم، بدون آنکه تعریف مشخصی از تروریزم ارائه شده باشد، و از آن بدتر اینکه قدرت های غربی میتوانند هر زمان که خواستند گروه یا افراد جدیدی به فهرست گروه های تروریستی اضافه یا از آن خارج کنند. در واقع ما تعهد به اجرای قانونی داده ایم که هنوز مصادیق آن مشخص نشده و هر روز میتواند بنا بر منافع طرف مقابل دچار تغییر شود. به عنوان مثال تصور کنید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در فهرست گروه های تروریستی قرار بگیرد. اگر ایران به این کنوانسیون ها پیوسته باشد، باید املاک و اموال و حساب های سپاه، و هر فرد، نهاد یا سازمانی که با آن همکاری داشته را مصادره، و سران و اعضا را محاکمه کند، و در صورت درخواست حتی آنها را به کشور دیگر برای محاکمه تحویل دهد.اگر حمایت از تصویب این کنوانسیون ها و پیوستن به آن، از روی ناآگاهی نسبت به مفاد و نتایج حاصل از این عضویت باشد، با مطالعه و روشنگری قابل حل است، اما اگر کسی با وجود آشنایی با استانداردها و توصیه های FATF و کنوانسیون های مرتبط با آن، همچنان از تصویب آنها توسط حاکمیت حمایت کند، اقدام او تلاش برای فروختن استقلال و عزت این کشور، و ضربه زدن به یکی از ارکان اصلی حافظ امنیت این آب و خاک است.رضا کریمیرضا کریمیThu, 05 Dec 2019 15:38:59 +0330https://virgool.ir/@karimi.57/nationbrand-m3wvgicaiynmایجاد، اصلاح و ارتقای تصویر برند ملی تعاریف و راهکارهارضا کریمیکِیث دینی(Keith Dinnie)، نویسنده و محقق در زمینه برند و برند ملی، در کتاب «برندسازی ملی، مفاهیم، موضوعات و اجرا»، می­گوید پیش از آنکه به اعمال مفهوم برند، روی کشور ها بپردازیم، باید به تعریف و تشریح خودِ برند رسید. او معتقد است که این تعاریف در دو دسته قرار می­گیرند؛ دسته اول تعاریفی که روی نمودهای ظاهری یک برند تمرکز دارند، و دسته دوم، شامل تعاریفی که عمیق­تر هستند و از جنبه­های ظاهری یک برند فراتر رفته و در پی آن هستند که اساس و ذات آن را دریابند. دویل (Doyle. P) هم در کتاب «کتاب بازاریابی» (The Marketing Book)، می­نویسد که « یک برند موفق، یک نام، نشان، طراحی، یا ترکیبی از آنهاست، که محصول یک سازمان بخصوص را دارای مزایای متمایز تعریف می­کند». اما تعریف بهتری که می­توان یافت، توسط مک­رای (Macrae)، پارکینسون (Parkinson)، و شیرمان (Sheerman) ارائه شده: آن­ها معتقد بودند که یک برند، نمایش دهنده­ی ترکیبی بخصوص از مشخصات و ارزش افزوده عملی و غیرعملی است که معنای مرتبطی پیدا کرده و به برند اتصال یافته، در حالیکه آگاهی از آن ممکن است آگاهانه یا غیرآگاهانه باشد.. یا لینچ (Lynch) و چرناتونی (Chernatony) که برند را، دسته­ای از ارزش­های عملی و احساسی تعریف می­کنند که یک تجربه منحصر به فرد و لذت بخش را از سوی فروشنده به خریدار قول و وعده می­دهد. و برندسازی هم فرایندی تعریف شده است که طی آن،کمپانی­ها، ارائه­ی محصولاتشان را از یکدیگر متمایز می­کنند.پروسه­ی برندسازی، طراحی و اجرای یک برنامه برندسازی و فعالیت­هایی در راستای ساخت، اندازه­گیری، و مدیریت موقعیت برند در بازار است. اما همانطور که چرناتونی میگوید، باید حتما این حقیقت را پذیرفت که درحالیکه این بازاریاب­ها هستند که فرایند برندسازی را اجرا می­کنند، خریدار و مصرف کننده است که در نهایت یک تصویر ذهنی از آن برند برای خود می­سازد که حتی ممکن است با آن تصویری که بازاریاب در نظر داشت متفاوت باشد. این واقعیت، وقتی موضوع برند و برندسازی را به کشورها و ملت­ها بسط می­دهیم، خود را بیشتر هم نشان می­دهد، از آنجاکه تشکیل تصویر نهایی در ذهن مخاطب خارجی، پس از تلاش­ها و استراتژی-ها، در نهایت خارج از کنترل و مدیریت کشور مورد نظر است.کِیث دینی می­گوید وقتی که مفهوم برند و برندسازی را به جای محصولات و تولیدات کارخانه­ها یا خدمات شرکت­ها، برای کشورها به کار می­بریم، اخلاقا موظف هستیم این کار را به شکلی صادقانه و محترمانه انجام دهیم و حد و حدودی که در نظر گرفتن کشورها در حد برند، کاری نامناسب است را درک کنیم. او در تعریف برند ملی می­نویسد: «ترکیب منحصر به فرد و چند وجهی از عناصری که تمایز فرهنگی را برای کشورها، و مرتبط بودن موضوع را برای مخاطبین آن فراهم می­کند». و همچنین برای جلوگیری از بروز سوبرداشت از عبارات اشاره می­کند که برند ملی (National Brand)، با برند کشور/ملت (Nation-Brand) تفاوت دارند و مفاهیمی کاملا جدا از هم هستند (در این مقاله، به دلیل اینکه این عبارت پیش از این جا افتاده و مورد استفاده بوده است، از عبارت «برند ملی» استفاده می­شود، اما این واژه به عنوان ترجمه­ی «Nation-Brand» از زبان انگلیسی به کار می­رود). برند ملی، به عنوان ترجمه National Brand به معنای برندی­ست که در سطح ملی در دسترس است، در برابر برند های منطقه­ای یا محدود. اما در برند-کش.ر/ملت، به عنوان ترجمه­ی عبارت Nation-brand که موضوع این مطلب است، همان کشور، دولت، یا ملتی که مد نظر است، برند محسوب می­شد.مدلی پذیرفته شده و معروف، که سایمون آنهولت معرفی کرده، در شکل هگزاگرامی پایین، خلاصه و طرح شده است:در این مدل شش ضلعی، عناصر اصلی برند ملی، یا آنطور که آنهولت می­نامد، هویت رقابتی، به این شکل طرح شده: برندها ( که صادرات هم نامیده می­شود)، سیاست ( یا حاکمیت و دولت)، سرمایه­گذاری، فرهنگ، مردم، و توریزم. هر کشور می­تواندبه فراخور شرایطش، و فعالیت­های ارتباطی که برای تقویت تصویر برند ملی انجام داده، در هر یک از بخش­های شش­گانه دارای نمره یا امتیازی باشد. به عنوان مثال، در طرح گرافیکی شش­ضلعی هویت رقابتی (تصویر برند ملی) که اینجا نشان داده شده، وضعیت شش عنصر اثلی مربوط به کشور ایالات متحده آمریکا، از نگاه افکار عمومی چهار کشور مسلمان بزرگ به تصویر کشیده شده، کهدر آن مشخص است فاکتورهایی مانند «صادرات»، «سرمایه گذاری»، و تا حدودی «فرهنگ» دارای امتیاز بالایی هستند، اما فاکتورهای دیگری چون «توریزم»، «مردم»، و «حاکمیت» امتیاز نازلی دارد.هگزاگرامی که در بالا مشاهده می­کنید، نشان می­دهد که تصویر کلی که از برند یک کشور در اذهان عمومی شکل می­گیرد، بر پاییه فاکتورهای مختلفی­ست، که الزاما همگی در یک سطح و برابر نیستند، و در تحلیل وضعیت برند کشورمان، به عنوان ابتدایی­ترین اقدام در راستای تلاش برای بهبود یا اصلاح تصویر برند ملی، باید در نظر داشت که تمام فاکتورها را باید مورد مطالعه و فعالیت قرار داد. در ادامه، و با مشاهده هگزاگرام مذکور، شاید ذکر این نکته هم مناسب باشد که تصاویر برند ملی، یا همان هویت رقابتی، یک تصویر کلی و جهانی نیست، و آمریکا، به عنوان موضوع این شش­ضلعی، در تمام دنیا یک تصویر واحد ندارد، و بنابر موقعیت جغرافیایی، فرهنگی، مذهبی و تاریخی، این تصویر در کشورهای مختلف با هم تفاوت بسیاری می­تواند داشته باشد، همانطور که تصویر برند ایران نیز در کشوری مانند عراق با یک کشور اروپای غربی، و همینطور اذهان عمومی آمریکایی تفاوت دارد.برند ملی، برندسازی ملی، افسانه تا واقعیتبا وجود تعاریفی که تا اینجا ذکر شد، به یک اصلاح اساسی و جلوگیری از سوبرداشت نیاز است. در بحث­های مرتبط با مفهوم و تعاریف برند ملی، و برندسازی ملی، که از دهه 1990 آغاز شد، به عنوان موضوعی جدید و همچنان نابالغ که در عین حال در حال حاضر اهمیت و توجه فراوانی به خود جلب کرده، اگر به اصلاح یک نکته نیاز باشد، این است که درواقع اصلا چیزی به نام برندسازی ملی وجود ندارد! این یک افسانه، و احتمالا افسانه­ای خطرناک است، چراکه نتایجی بد و همراه با از دست دادن زمان، سرمایه و انرژی در پی دارد. افرادی مانند سایمون آنهولت (Simon Anholt)، طی کتابها و سخنرانی ها در سالیان گذشته بارها این عبارت را به کار برده اند، اما خود سایمون آنهولت، به عنوان یکی از پیشگامان تحقیق و نوشتن در این مورد معتقد است که بعد از سالها، این روزها بیشتر زمان سخنرانی ها، مصاحبه ها و نوشته هایش را به این اختصاص می دهد که توضیح دهد که منظور او «چه نیست» بیشتر از اینکه بگوید هدف و منظور او« چه هست». این اشتباه از زمانی آغاز شد که او عبارت «برند سازی ملی» (National Branding) را مطرح کرد، که یا برآمده از ناآگاهی از نتیجه آن، یا تئوری­های هنوز تکمیل نشده­اش بوده است. خود او معتقد است که در آن زمان فکر نمیکرد این عبارت تا چه اندازه می تواند شبه برانگیز و اشتباه باشد، و به قول خود، مثل یک شمشیر دو لبه عمل کند.از یکسو، عبارت «برند» میتواند برای توصیف اینکه کشورها چگونه با هم برای صادرات، فروش محصول، تاثیرگذاری فرهنگی، سیاسی، جلوه سازی، کسب توریست و غیره رقابت می کنند، در واقع این برند، تصویری است که در ارهان عمومی دارند، و آنها را در ایران رقابت قادر به پیروزی میکند. چرا که این دقیقا شبیه به اتفاقی است که برای تولیدکنندگان و کمپانی ها روی می دهد. این اتفاقی است که در جهانی­سازی روی می دهد، یعنی اینکه کشورها مانند کمپانی ها و تولیدکننده برندی برای خود دارند، و بر آن اساس در بازار جهانی رقابت می کنند، و امکان فرار از آن نیست. اما آنجایی اشتباه است که آن نوع «برندسازی» که برای محصولات و کارخانه انجام می شود را بخواهیم برای کشورها هم پیاده کنیم، این تصوری اشتباه، برآمده از سوبرداشت و درک ناقص از بحث برند و برند ملی است. اتصال این عبارات به هم، که آمیخته با سطحی نگری است، و ارتباطی با معرفی کشورها و فرهگ ها ندارد، یک اشتباه بزرگ است. خود آنهولت هم در آخرین کتابش، اشاره می کند که اگر مجبور نبود، این عبارت برند را به کار نمیبرد، چرا که در تمام کتاب های قبلی، و مقالات از آن استفاده کرده و ویرایش همه ممکن نیست. پس میتوان از خود برند، و برند ملی استفاده کرد و آنرا پذیرفت اما برندسازی را خیر، البته برای کشورها، چراکه در مورد محصولات و کمپانی ها این عبارات همچنان کاربرد دارند و استفاده از آنها هم صحیح است.کشورها ممکن است دارای برند باشند، از آن رو که دارای شهرتی هستند، به چیز یا چیزهایی شناخته می شوند، تصویری از آنها در جهان وجود دارد، و این برند در پیشرفت آنها از هر جهت، بسیار تاثیرگذار است، دقیقا مانند شرکتها و برندهای تجاری. ممکن است کشوری به فوتبال، کشوری دیگر به تکنولوژی پیشرفته، و حتی کشوری به فساد و فقر شهره باشد. اما اینکه تصور کنیم پس بنابراین میتوانیم همانگونه که برای شرکت ها برندسازی میکنیم، برای کشورها هم این کار را انجام دهیم، اشتباه بزرگی است. در مورد شرکت ها میتوان با کارزارهای تبلیغاتی، آن تصویر مورد نظر را بر ذهن مخاطب غالب کرد، اما در مورد کشورها موضوع بسیار پیچیده تر از اینهاست. آنهولت در کتاب اخیرش، مکان­ها، هویت، تصویر و شهرت (Places, Identity, Images and Reputation)، اشاره کرده که طی 15 سال تحقیق و مطالعه حتی یک مورد پیدا نکرده است که نشان بدهد روش های برندسازی تجاری، لوگوها، شعارها، و این موارد تا بحال برای ایجاد برند ملی برای یک کشور موفق بوده باشند، یا بتوانند به موفقیت برسند تا در تصورهای جهانی از یک کشور، یا منطقه تغییری ایجاد کنند. آنهولت حتی اشاره می کند که دقیقا برعکس آن را مشاهده کرده است، به طوریکه از زمانیکه مقیاس اندازه گیری برند ملی را در سال 2005 راه اندازی کرده(National Brand Index)، کشورهای بسیاری بوده اند که ارقام بسیای زیادی را در برندسازی ملی هزینه کرده اند، متخصیصینی را استخدام کرده اند، اما جایگاهشان طی بیش از یک دهه تغییری نداشته، و شاید حتی بدتر هم شده، اما کشورهایی که چنین هزینه ها و برنامه هایی نداشته اند حتی بهبود شرایط هم تجربه کرده اند.ممکن است مثال آورده شود که مثلا تبلیغات باعث شده که افراد زیادی به فلان مکان تفریحی یا جاذبه توریستی مراجعه کنند، مانند مراکز تفریحگاهی اسکی اروپایی یا آمریکایی، که در زمستان ها افراد زیادی را برای اقامت های هفتگی جذب می کنند. این خلاف این موضوع را نشان نمیدهد. هر کالایی، مانند خدمات تفریحی امکان برندسازی و تبلیغات دارد. اما ساخت یا ارتقای برند ملی یک کشور با کشاندن توریست های بیشتر به یک منطقه تفریحی متفاوت است. در واقع باید در نظر داشت که اگر یک شعار به دفعات تکرار شود، مخاطب آنرا خواهد شناخت، یا حتی قادر به تکرار آن خواهد بود، اما این به معنای تغییر ذهنیت و تصور او در مورد یک کشور نیست، و هدف کشورها در برندسازی ملی هم به اولی محدود نمیشود. ممکن است عده بسیاری به یک جاذبه توریستی بروند، یا تعداد توریست ها افزایش یابد، اما هیچ تغییری در نگرش یا ایده های افراد نسبت به آن کشور یا شهر ایجاد نشود. این یعنی صرفا فروش یک محصول یا خدمات انجام شده، و آن برندسازی برای آن خدمات بوده، نه یک کشور یا مکان.تصویر برند ملی، و برندسازی، برای کشورها و کمپانی ها دارای تفاوت بسیار زیادی هستند. همانگونه که سایمن آنهولت در کتاب «هویت رقابتی» (Competitive Identity): شرح می دهد، مهم ترین تفاوت میان کمپانی ها و کشورها در ان است که کمپانی ها در واقع اصلا دموکراسی هایی از جنس کشورها نیستند. در واقع، کمپانی ها نوعی خودکامگی تحمل شده هستند. مدیر و صاحب مجموعه، سیاست ها، تصمیمات و تصویر برند مورد نظر را ابلاغ می کند، و کسی نمیتواند با آن مخالفت کند، یا ادعای دیگری داشته باشد. هرکس هم که با این اصول ذکر شده توسط مدیریت همسو نباشد، یا استعفا می دهد یا اخراج می شود. اما در کشورها اینطور نیست، دموکراسی وجود دارد، صداهای مختلف به گوش میرسند، ایده های گوناگون وجود دارند، و مدیران کشورها به افراد بسیاری پاسخگو هستند، از مقامات رسمی و ناظر گرفته تا مردمی که رای میدهند، مقامات به دنبال حفظ رای هستند، و مناطق انتخاباتی شان برای آنها مهم است، برعکس وضعیت کشورها، شرکت ها هستند که صرفا به سهامدارانی پاسخگو هستند که فکر و ذکرشان صرفا سود است. شاید دلیل اینکه جاهایی مثل دوبی و سنگاپوردر ساخت برند در سطح جهانی موفق بوده اند، همین اداره شدنشان به سبک شرکت باشد، یعنی حضور یک مدیر قدرتمند، که سیاست ها و اهداف را تعریف میکند، و همگی باید بر آن اساس عمل کنند.در واقع، اگر بخواهیم نگاهی عمیق داشته باشیم، برندسازی ملی نه یک راه حل، بلکه مشکل و دردسر اصلی است! از آن جهت که این مسئله تا حدود زیادی خارج از اختیار و کنترل کشورهاست، عقاید عمومی جهان، تصویر و برندی را برای کشورها در نظر می گیرد، یعنی تمامیت آنها را به یک نمونه­ی ضعیف، یک وجهی، ساده انگارانه و غیرعادلانه تخفیف می دهد، و همین فرایند برندسازی است که موجب ضربه زدن به آن کشور می شود، چه در منظر فرهنگی چه صنعتی و سیاسی. مثلا افکار عمومی ممکن است برای یک کشور، یک تصور سطحی، ساده انگارانه و غیرعادلانه بسازند، مبنی بر اینکه آن کشور، محلی عاری از تکنولوژی، بدون پیشرفت صنعتی، با مردمی بی سواد و بدون عوازف انسانی ست. مثال ایران هم در این مورد صدق می کند، به شکلی که افکار عمومی جهان، برآمده از تبلیغات، رسانه ها و ابزارهای فرهنگی، خارج از کنترل ما، تصویری تک وجهی و اشتباه در مورد این کشور و ملت در ذهن می سازد، و از آن به بعد باید سعی در اصلاح آن داشت، تصویری که ایران را کشوری عقب مانده، افراط گرایی مذهبی، به دو از تکنولوژی و صحرانشین نشان میدهد. در واقع این همان برندسازی ملی است، که مشکل اصلی حساب می شود و بیشتر کشورها مجبور به تلاش برای آن هستند که در برابر تمایل افکار عموم جهانی به برند سازی برای آنها بیاستند. دولت ها نیاز دارند تا به دنیا کمک کنند تا واقعیت پیچیده، غنی، چند وجهی، گوناگون و متفاوت آنها را بشناسند، و مردم شان را بهتر بفهمند، تاریخ و میراث فرهنگیشان را بدانند، محصولات و صنعتشان را بشناسند، و واقعیت زندگی روزانه، سیاسی و فرهگی را درک کنند. درواقع آنها در تلاش هستند تا جلوی «برندسازی » کشورشان را بگیرند.تصویر برند ملی، مفهومی پیچیده­تر از تصوراز زماینکه آنهولتدر سال 1996 عبارت «برندسازی» ملی را به کار برد، تا امروز، بسیاری از دولت ها با هیجان در پی آن بوده اند که این تعریف جدید را برای منافع ملی خود به کار گیرند، و بازاریابان بین المللی و گروه های حرفه ای زیادی را به استخدام در آورده و هزینه های واقعا سنگینی برای اعمال آن انجام داده اند. آنها بر این باور بودند که برندسازی ملی یک میانبر فوری برای ارتقای تصویر وجایگاهشان در شهرت و تصویرسازی افکار عمومی جهانی استفاده کنند، روشی ساده، سریع، و میانبری برای اصلاح یا ایجاد تصویر برند ملی. البته تا حدودی حق هم دارند، تصویر «برند» هر کشور در دنیای جهانی سازی شده­ی امروز، ابزاری مهم برای پیشرفت و ترقی آن است، چراکه در دنیای جهانی سازی شده امروز، تمام کشورها، مانند کمپانی های بزرگ، برای فتح سهم بازار بیشتر، فروش محصول، تاثیرگذاری سیاسی،فرهنگی، جذب توریست و کسب جایگاهی والا در افکار عمومی جهان تلاش کنند، که زمینه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و صنتعی را در بر می گیرد. هرچه یک کشور دارای تصویر برند ملی قوی­تری باشد، امکان تاثیرگذاری سیاسی آن، جذل سرمایه گذار خارجی، ورود توریست های خارجی و ورود ارز همراه آنها، و حفاظت از آن کشور در برابر مشکلات جهانی بیشتری دارد.مشاهده تاثیر یک برند خوب کار سختی نیست. کشورها، شهر ها یا مناطقی که خوش شانس بوده اند که دارای برندی خوبی باشند، میبینیم که دارای شهرت خوبی هستند، از همین رو، هرچه خود یا شهروندانشان میخواهند انجام دهند ساده تر است، شهرت آنها از خودشان جلوتر است، درب ها برای آنها گشوده می شود، بیشتر به حرف شان گوش داده می شود، اعتبار و اعتماد بیشتری در جهان دارند، و جلوه های کیفیت، و قدرت در افکار عمومی برای آنها وجود دارد. این کشورها دارای قدرت سیاسی بیشتری هستند، راحت تر در امور سیاسی دخالت می کنند، اعلام موضع می کنند، و حمایت افکار عمومی را با خود همراه دارند، در تجارت هم موفق ترند، چرا که تصویرشان با کیفیت و درستکاری گره خورده، در جذب توریستی و امور فرهنگی هم احتمال موفقیت شان بسیار بیشتر است.اما برای کشورهایی که دارای تصویری مخدوش هستند، کاملا برعکس مثال قبلی، با یک برند و تصویر بی فرهنگ، فقیر، عقب مانده، خطرناک، فاسد، بدون دموکراسی، بدون اصول حقوق بری و انسانی، کار برایشان بسیار سخت تر است، و نه فقط در زمینه های اقتصادی، و صنعتی ، مانند تجارت وصادرات یا کسب سرمایه گذاری خارجی، که حتی امور فرهنگی ، و هرچه شهروندان این کشور بخواهند در خارج کشور انجام دهند سخت تر می شود. تصویر برند یک کشور بسیار در حتی برخورد دیگران با شهروندان آنها هم تاثیرگذار است. مردم این کشورها، باید زمان و انرژی زیادی مصرف کنند تا به دیگران فقط نشان دهند که آنها شبیه تصویر کلی که از این کشور ساخته شده نیستند مثلاا با آن تصویر فقیر، عقب مانده­ی خشن تفاوت دارند. یک توریست کانادایی و سودانی، برخوردی متفاوت میبینند، امکانات و شرایطی متفاوت دارند، و خرید حرفهایشان نیز با هم قابل قیاس نیست، همینطور یک صادرکننده آلمانی و بنگلادشی، اصلا شانسی مساوی برای صدور کالا به دیگر بازارهای دنیا ندارند. یا مثلا وقتی در اروپا مردم حاضر هستند مبلغ بیشتری برای یک کالای ژاپنی خرج کنند تا نمونه کره­ای آن، در صورتیکه هر دو یک کارخانه­های چینی نزدیک به هم ساخته شده اند. یا اینکه رسانه های جریان اصلی و شبکه های اجتماعی چگونه با رفتار اشتباه یک کشور که تصویر برندی قوی دارد، یا وقوع یک فاجعه در آنها، در برابر اقدامی شایسته از یک کشور با تصویر برند مخدوش برخورد می کنند، مسلما از اول حمایت خواهد شد، و دومی یا دیده نمی شود یا تحریف و تحریم می شود. مانند حملات تروریستی و کشتارهایی که در نروژ و نیوزلند روی داد، و به دلیل تصویر برند ملی قوی این دو کشور، برخورد با این وقایع بیشتر جنبه حمایتی و هم دردی و مشارکت داشت تا تنبیه، مقصر دانستن و اعتراض و مخدوش سازی تصویر ملی.شکی نیست که هر جایی، شهری، کشوری، دارای یک تصویر برند است. رد و تکذیب آن از اساسا اشتباهی غیر علمی ست. اما آنجاییکه از برندسازی برای کشورها صحبت می شود، اصل اشتباه و گمراهی روی می دهد. تصور اینکه میتوان با کمپین های برندسازی، مانند آنچه برای برندهای تجاری انجام می شود، تصویر برند یک کشور را هم بهبود بخشید، امری که دیدیم تا به حال برعکس عمل کرده، یعنی یا تاثیری نداشته، یا حتی با پسرفت همراه بوده. اگر این موضوع شدنی بود، برای بسیاری کشورها فوق العاده می شد، با استخدام چند بازارساز و بازاریاب حرفه­ای، برندی جدید و بهبودیافته ساخته میشد و راه برای پیشرفت های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی باز می شد. اما متسافانه یا خوشبختانه باید گفت: تصاویر برندی کشورها بر اساس ارتباطات صرف و روابط عمومی شکل نمیگیرد، و با استفاده از ارتباطات صرف هم تغییر نمی کند.اما سوال اینجاست که اگر بازاریابی ارتباطی (Communicational marketing) برای محصولات و کارخانه ها خوب کار می کند، و به ساخت برند براینها ختم می شود، چرا روی کشورها جواب نمیدهد؟ یک جواب ساده اما عجیب این است که این راهکار ها برای محصولات و خدمات هم چندان خوب کار نمیکنند، یا حداقل آنگونه که بیشتر مشاهده گران عادی میبینند، خوب کار نمی کنند. گرچه ارتباطی قوی میان تبلیغات عالی، لوگوهای جذاب، و شعارهای به یادماندنی و برندهای تجاری قوی وجود دارد، این دلیل موفقیت و قدرت آن برندها نیست، یا میتوان گفت تنها دلیل موفقیت شان نیست، و دلایل دیگری نیز، با اهمیت حتی بیشتر دخیل هستند: برندها وقتی قوی میشوند که محصول پشت آنها اعتماد مشتری را به دست می آورد. این امر از طریق فروش فراوان، و ایجاد امکان تجربه مشتری فراون انجام می شود، و محصولی که به اندازه­ی وعده­ای که داده شده، و فراتر از آن، مشتری را راضی می کند، برندی خوب می سازد برای خود. کمپین های تبلیغاتی، صرفا فروش را افزایش می دهند، همین، کاری می کنند که امکان فروش بیشترف و تجربه مشتری بیشتر فراهم شود، و پس از آن، خود محصول، و میزان رضایت مشتری از تجربه استفاده از آن باعث ساخت برند خواهد شد. نتیجتا، کمپین های تبلیغاتی صرفا به شکل غیرمستقیم به ساخت برند کمک می کنند. بر همین اساس، کمپانی های بزرگ، که کنترل کاملی بر محصولی که ارائه می شود کیفیت آن، و نیز کانال های ارتباطی با مشتریان و تبلیغات دارند، میتوانند با تلاش و صبر و حوصله، خرید را تضمین و تقویت کنند، تجربه مشتری خوبی بسازند، و برندی که نیاز دارند را برپا کنند.اما برای کشورها موضوع فرق میکند. یک بدنه واحد بر تمام امور سیاسی، فرهنگی، و زندگی روزمره، که همان محصول ارائه شده است، و نیز شیوه ارتباط و تبلیغات، مانند وضعیت یک شرکت و کارخانه کنترل ندارد. حتی یک روستای بسیار کوچک، خیلی از یک شرکت بزرگ دارای تنوع، گوناگونی، و عدم هماهنگی در میان جمعیت است، آدم های زیادی در این مجموعه های زندگی می کنند، که دور هم بودنشان بر اساس قانون کار و قرارداد استخدام نیست، و یک مدیر مجموعه دارای قدرت دیکتاتورمابانه بر کل جمعیت نیست، همین موضوع باعث میشود هرچه آن مکان، بزرگتر باشد، در حد یک کشور، گوناگونی و تنوع و کنترل محصول و ارتباط هم سخت تر باشد و حتی غیرممکن. کشورها و شهرها مانند شرکت ها دارای یک هدف مشترک نیستند، برعکس شرکت ها که سود سهامدارها عامل اتحاد و هدف مشترک است. ممکن است کسی بخواهد کشور را هم مثل یک شرکت اداره کند و برندی بر آن اساس بسازد، اما این برندسازی محدود به داخل همان جوامع بسته خواهد بود، نه فراتر از آن ، که هدف اصلی است.مشکل دیگر با بحث تصویر برند کشورها، محکم و پایدار بودن آنهاست. بررسی فهرست بندی کشورها بر اساس اصول برند ملی، نشان می دهد که جایگاه و رتبه کشورها به سختی تغییر می کند، به محض ایجاد یک تصویر، ایجاد تغییر در آن بسیار سخت است، و تغییر جایگاه کشورها در رتبه بندی تصویر برند ملی هم کاری بسیار دشوار است. دلیل آن هم تمایل خود ما انسان هاست. ما ترجیح میدهیم یک تصویر ساده و یک خطی از کشورها داشته باشیم تا استریوتایپی از آنها در ذهن داشته باشیم، و تا زمانیکه واقعا مجبور نباشیم آنرا رها نمیکنیم. خیلی کم پیش می آید ما در مورد مکان های خارج از کشور یا شهر خودمان فکر کنیم، یک شهروند آلمانی شاید در سال فقط چند دقیقه به اندونزی فکر کند، و در نتیجه تصویری که از این کشور در ذهن دارد، زمان و مجالی برای تغییر پیدا نمی کند. در واقع این کم بودن زمانی که ذهن افراد کشورهای دیگر به تفکر در مورد دیگر کشورها باعث میش ود زمانی بسیار کم برای ایجاد تغییر در آن تصویری که از پیش شکل گرفته وجود داشته باشد و همین کار را ست تر می کند. مگر اینکه بتوانیم زمان این پرداختن اذهان عمومی کشورهای دیگر به کشورمان را افزایش دهیم، که به فعالیت های ارتباطی نیاز دارد. در واقع تصویر مردم آلمان از اندونزی، به بخشی از فرهنگ آلمان تبدیل می شود. این مسیله خیلی بهتر نشان میدهد که تغییر چنین تصویر برندی چقدر سخت و دشوار است، چراکه با تغییر فرهنگ آلمانی گره خورده است.گرچه کشورها نمیتوانند به راحتی تصویر دیگران در مورد خود را تغییر دهند، و تغییر و ساخت آبرو ممکن نیست مگر با کسب آن، مواردی هست که میتوان برای بهبود شرایط انجام داد:اول آنکه میتوانند تصویر بین المللی شان را در کشورها یا مناطقی که برایشان مهم است را به شکلی قوی و علمی مورد بررسی و تحقیق قرار دهند، و ببینند این تصویر به چه شکلی و در چه مواردی به منافع آنها در آن کشور ضربه می زند یا آنرا مورد تاثیر قرار می دهد. برای اینکار باید رسانه ها، شبکه اجتماعی و منشورات را بررسی کرد، یا حتی به مصاحبه با افراد پرداخت، تا بتوان تصویری دقیق از تصویر برند ملی که آن کشورها مثلا در مورد ایران دارند به دست آورد و به عنوان نقطه شروع در نظر گرفت.دوم آنکه اگر دولت ها به شکلی موثر و علنی، با تجارت ها و جامعه مدنی همکاری کنند، قادر خواهند بود به یک استراتژی و روایت ملی برسند – داستانی از آنکه این ملت کیست، به کجا می رود و چگونه به آن خواهد رسید – که به صورت صادقانه، مهارت ها، نبوغ و ارده مردم کشور را بازتاب می دهد. این کار به یک همکاری اساسی میان اجزای مختلف کشور، که میتوانند در اصلاح و ساخت تصویر برند ملی مشارکت داشته باشند نیاز دارد.سوم هم آنکه دولت ها میتوانند اطمینان حاصل کنند که کشورشان به طور مداوم محصولاتی نوآورانه و چشم گیر به دنیا ارائه می کند، که آنرا در خط مقدم توجه و تحسین جهانی قرار میدهد، حقیقت روایت را نشان میدهد، و ثابت می کند که این کشور برای داشتن تصویر برندی که دولت و مردمش در پی آن هستند شایسته و محق است. این محصولات، فقط صنعتی و تولیدی نیست، میتواند فرهنگی، رسانه­ای و ارتباطی باشد، که حتی دارای اهمیت بیشتری هم هستند.برند سازی ملی و تجاری، تفاوت­ها .و تمایزهاتماس و ارتباط بیشتر با دیگر کشورها باعث بهبود تصویر شهرها و کشورها می شود، و بیشتر در دید بودن موجب ایجاد جذابیت بیشتر خواهد شد. موضوع آبرو و شهرت جهانی، صرفا یک موضوه که مورد علاقه روشنفکران کشورها باشد، یا موضوعی انتخابی نیست، بلکه همه مجبور به بهبود آن برای خود هستند. در واقع کشورها دو راه دارند، یا خود به ساخت و بهبود تصویر برند جهانی و شهرت جهانی خود بپردازند، یا تعریف آنرا به افکار عمومی جهانی بسپارند، که کشورهایی که رسانه های قوی و جهانگیر در اختیار دارند در این صورت به تعریف و تغییر تصویر برند کشورها بر اساس آنچه خود لازم می دانند خواهند پرداخت. برای کشوری مانند ایران، سپردن این امر به افکار عمومی جهان، مثل خودکشی است، چراکه کشورهای متخاصم، مانند آمریکا، سال هاست که به واسطه سلطه رسانه­ای و فرهنگی بر دنیا، به راحتی قادر هستند تصویر مورد نظر از کشورمان را به مرور به افکار عمومی جهان مخابره کنند، استفاده از هالیود، صنعت موسیقی، و سلطه فرهنگی آمریکا در این مورد مشهود است و نمونه ها و مثال ها در مورد آن فراوان.شکی نیست که اگر نیمی از اهمیتی که کمپانی های بزرگ به برند و تصویر برند خود در جهان می دهند را دولت ها به تصویر برند خود در جهان می دادند، وضعیت بسیاری از کشورها متفاوت بود از امروز، و شاید جریان هایی در تاریخ میتوانست به شکلی دیگر جابجا شود.ارتباطات و تبلیغات، مانند آنچه در بازرایابی دیده می شود، جایگیزی برای دیپلماسی عمومی نیست، و برای ساخت یا بهبود تصویر برند در بعد جهانی، به چیزی فراتر از لوگو، ارتباطات، طراحی گرافیکی، و کمپین های روابط عمومی نیاز است. دولت ها، به جای به کارگیری این مشاورین بازریابی و هزینه های سنگین روی پروژه های برندسازی جهانی، باید از خود بپرسند آخرین باری که تصویرشان در مورد چیزی را تغییر دادند کی بوده، و چه شده که این تغییر روی داده، آیا بر اساس یک تبلیغ و کار گرافیکی و کمپین ارتباط عمومی بوده است؟ یا روندی اساسی برای این تغییر روی داده؟ باز هم باید به این موضوع اشاره کرد که کمپین هایی جهت افزایش توریست های ورودی برای یک منطقه خاص، یا محوطه تفریحگاهی تابستانی یا زمستانی، که احتمال موفقیت آن هم زیاد است، به هیچ عنوان یک کمپین تغییر تصویر برند ملی نیست. این کمپین هم مانند دیگر کمپین های فروش محصولات و خدمات، به تبلیغ یک خدمات، که همان تعطیلات برفی است، پرداخته و موفق هم شده، و کاری به تصویر برند ملی ندارد. چنین کمپین هایی میتوانند فروش در بخش های مختلف را افزایش دهند، اما تاثیر بر برند ملی ندارند.کشورها نیز، مانند محصولات، دارای برندی هستند، اما این به این معنی نیست که برندسازی برای آنها نیز میتواند مانند هم انجام شوند. در واقع در بحث اصلاح تصویر برند کشورها، نه ارتباطات، که سیاست و سیاستگذاری نیاز است. سیاست هایی که اتخاذ می شوند، می توانند موجب تسریع در بهبود یا ایجاد تصویر برند مناسب باشند. بخصوص که برای این امر، به جای کلمات و شعارها، بیشتر به اعمال و کردار نیاز است.برای اعمال چنین تاثیری، به سیاستی بر پایه این پنج مورد نیاز است که اگر از سوی سیاست گذار ها در نظر گرفته شوند، میزان موفقیت در این کار افزایش می یابد چراکه بعد هایی جدید به این پروژه می افزایند: (1) اول آنکه برای تاثیرگذاری و نفوذ بر افکار عمومی خارجی، نیاز است تا ارتباط و اتصال دائم و هوشمندانه با دنیای خارج ایجاد شود، که به هماهنگی میان دولت، تجارت و مردم نیاز دارد تا چنین ارتباطی ایجاد و حفظ شوند، ابزارهای رسانه­ای، فرهنگی، شبکه های اجتماعی، توریستی و صنعتی میتوانند برای این امر استفاده شوند. (2)ماین نکته که تصویر برند ملی به عنوان یک عامل بیرونی، گرچه متعلق به صاحب آن، کشور مورد نظر است، اما در اختیار و کنترل افرادی خارج از آن قرار دارد، و هر ارتباط میان آن کشور ودنیای خارج را تحت تاثیر قرار می دهد. (3) شهرت را مانند ارزش سهام باید در نظر گرفت که نیاز است تا به عنوان یک دارایی ارزشمند از آن مراقبت کرد و افزایشش داد. (4) مدیریت برند یک مسئله داخلی ست، و متحد کردن مردم حول یک تصویر استراتژیک واحد موجب ایجاد یک قدرت فراوان برای پیشرفت شود. (5) اگر قرار بر تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی­ست، باید به نوآوری و خلاقیت در تمام زمینه ها تاکید داشت. و باید به این نکته توجه کرد که افکار عمومی جهانی، و رسانه ها، بیشتر به افکار، اقدامات محصولات جدید و نوآوری ها نیاز دارند تا توجه شان جلب شود، نه تکرار تاریخ و افتخارات و میراث گذشته که شاید از آن مطلع باشند، و اگر هم نباشد جاذبه چندانی برایشان ندارد. این مسئله برای ایران بسیار مهم است، که در ارتباط گیری و فعالیت ها باید مد نظر باشد که بر تکرار تاریخ شکوهمند گذشته و افتخارات تاریخی نباید تکیه ای بیش از حد داشت، چراکه افکار عمومی امروز بیشتر بر نوآوری و وقایع روز توجه دارند تا تکرار افتخارات تاریخی.عناصر سه­گانه کمپین­های تصویر برند ملیاما یک سوال باقی میماند، آنکه اگر اصلاح یا ساخت تصویر برند خارجی، نه از طریق ارتباطات، بلکه سیاست گذاری صورت میگیرد، چرا کشورهای زیادی هستند که سیاست گذاری های خوبی هم دارند، اما همچنان تصویر برندشان و شهرت شان در افکار عمومی جهان بهبود نمی یابد؟ پاسخ این است که سیاست ها به تنهایی برای تشویق افکار عمومی خارجی به تغییر دیدگاه های فعلی­شان در مورد کشورها کافی نیستند، حتی اگر به خوبی اجرا شده باشند، برای این کار به چیزی بیش از سیاست گذاری خوب نیاز است. بخصوص در زمینه تصویر از برند کشورها به تغییر آن واقعا سخت و دشوار است. چیزی که آنهولت آنرا مفاد(Substance) مینامد هم هم باید در کنار استراتژی وجود داشته باشد، و با اقدامات سمبولیک (Symbolic Actions) مناسب ترکیب شود.تعریف ساده استراتژیاین است که: بدانیم ملت کیست، کجا ایستاده، ( هم در عالم واقعیت و هم در تصورات داخلی)، به کجا میخواهد برود، و چطور میخواهد به آنجا برسد. برای رسیدن به استراتژی دو موضوع دشوار وجود دارد، اول آنکه به هم رساندن نیازها و خواسته های بازیگران فراوانی که در ملت وجود دارند در یک مسیر ساده بسیار سخت است، و از سوی دیگر، یافتن یک هدف استراتژیک که هم الهام بخش باشد و هم در واقع شدنی و ممکن، بسیار دشوار می نماید. اما مفاد، که پیشتر به آن اشاره شد، همان اجرای مناسب استراتژی در شکل فعالیت های جدید فرهنگی، اجماعی، ساسی، حقوقی و اقتصادی است: نوآوری های واقعی، ساختارها، قانون گذاری ها، اصلاح ها، و سیاست گذاری هایی که پیشرفت مورد نظر را به همراه خواهند داشت. و اقدامات سمبولیک هم در واقع نوعی مفاد هستند، که دارای قابلیت های ارتباطی بسیار زیادند. آنها میتوانند نوآوری ها، ساختارها، قانون گذاری ها، اصلاحات یا سیاست گذاری هایی باشند که به طور ویژه ای شاعرانه، مهم، به خاطرماندنی، جذاب، تاثیرگذار، هیجان آور، شگفت آور، و دراماتیک هستند. از همه مهم تر اینکه این اقدامات بخشی از استراتژیهستند، و همزمان هم بخشی از داستان ملی هستند، و هم ابزار روایت آن.یکی از نمونه های خوب اقدامات سمبولیک، کمک دولت اسلوونی به کشورهای بالکانی همسایه است، که نشان میداد اسلوونی بخشی از بالکان نیست، یا اینکه اسپانیا ازدواج همجسنگرایان را قانونی کرد تا نشان دهد از دوران دیکتاتوری فرانکو فاصله گرفته، یا اقدام دولت ایرلند برای معافیت هنرمندان، نویسندگان، نقاشان از مالیات بر درآمد، تا نشان دهند که حافظ و مدافع هنر و هنرمندان هستند، یا اقدام دولت استونی در اعلام دسترسی به اینتر به عنوان یکی از حقوق بشر. و همچنین مواردی از جمله مکان ها ساختمان ها، مانند موزه گوگنهایم در بیلبائو، یا اوپرا هاوس سیدنی، که شاید مزایای اقتصادی زیادی نداشته باشند، و میزبان وقایع مهم نباشند، اما میتوانند به عنوان اقدامات سمبلیک حسابشان کرد.در مورد اقدامات سمبلیک چند نکته هست که باید توجه کرد:اول آنکه یک اقدام مجزا فایده ای نخواهد داشت، و برای حصول نتیجه باید اقدامات سمبلیک از بخش ها و مابع مختلف ایجاد شوند. آنکه یک بار اقدام به کاری شود، و بعد ادامه آن را فراموش کرد، همان یک اقدام را هم بی فایده خواهد کرد.دوم آنکه این اقدامات نباید توخالی باشند. یعنی باید ماهیتی از استراتژی و مفاد را داشته باشند، نه اینکه صرفا به هدف ارتباطی انجام شوند. اگر چنین شود، این اقدمات نتیجه برعکس می دهند و به عنوان اقدامات شعاری با واکنش بدی رو به رو خواهند شد.سوم انکه این اقدامات باید به شکل منظم برای سال ها از پی هم ادامه یابند. آنهولت ساخت شهرت در دنیای امروز را مثل پر کردن وانی توصیف میکند که دریچه خروجی آن باز مانده. به همین دلیل، یک اقدام سمبلیک، هراندازه هم که خوب اشد، اگر بدون اقدامات هوشمند بعدی باشد، به سرعت فراموش شده و تاثیرش از میان خواهد رفت.برای پیشبرد یک کمپین موفق، و دستیابی به آنچه در مورد ایجاد یا اصلاح تصویر برند جهانی مد نظر است، باید هر سه این عوامل در کنار هم باشند، و وجود حتی دو تا از آنها و نبود یکی از آنها میتواند باعث بی اثر شدن آن باشد. اگر استراتژی و مفاد باشند، اما اقدامات سمبلیک نباشد، این کمپین ها اصلا دیده نمی شوند، اگر اقدامات سمبلیک تنها باشند، به اقدامات شعاری تبدیل می شوند، و استراتژی بدون مفادیا بلعکس نیز نتیجه ای نخواهد داشت.ریشه ها و نتایجبرای اقدامات در راستای ایجاد یا اصلاح تصویر برند ملی، دو نوع نگاه کلی وجود دارد، یک مکتب «شعار و نماد» که معتقد است با استفاده از ارتباطات صرف و کمپین های کلامی میتوان تصویر عمومی در مورد کشورها را تغییر داد، و نگاه دیگر، که بیشتر متکی بر «سیاست گذاری» است و معتقد است که تلاش از راه ارتباط کلامی صرف، تنها تبلیغاتی بی اثر است، و برندسازی ملی با ساخت برند برای محوصلات و شرکت ها تفاوت بسیاری دارد، و برای پرداختن به این بهبود تصویر، باید سراغ ریشه های آنها رفت.تحقیق های زیادی که انجام شده نشان می دهند که تصویر که افکار عمومی از مکان ها، شهرها و کشورها دارند، تا حد زیادی یک « واقعیت متاخر» است، تصویری که طی چندین دهه شکل گرفته، نه چیزی که مدام در حال تغییر باشد و بتوان با عوامل بیرونی به راحتی تغییرش داد، به این معنی که همین تصویر فعلی، در واقع برآمده از اقدامات یا سیگنالهاییست که در گذشته مخابره شده.مردم معمولا روی تفکرات و ایده های خود تعصب دارند، و علاقه ندارند افراد دیگر تصوراتشان را تغییر دهند، بخصوص اگر طرف یک دولت خارجی باشد و همین کار را باز هم سخت­تر میکند. در نتیجه، راه تغییر این تصویرها، تغییر پدیده هایی­ست که این تصورات را ایجاد کرده اند. یعنی یک رویکرد غیرمستقیم و ریشه­ای، که به جای پرداختن به نتیجه، به ریشه آن تصورات می پردازد و آنها را تغییر میدهد تا در نتیجه تصورات نیز به مرور تغییر کنند. در این روش، هیچ عامل خارجی به دستکاری یا تغییر تصورات افراد نپرداخته، همچنان آن افراد صاحب تصویرهای خود هستند، و با وجود تغییری که ایجاد شده، بر این باور خواهند بود که خودشان به این نتیجه جدید رسید اند، گرچه درواقع ریشه اصلی این تغییری که ایاد شده، اقدامات دولت مورد نظر است.تصور اینکه کمپین های بازریابی قادر هستند تصور بین المللی یک کشور را عوض کنند، ساده انگارانه و تنبلی است، مثل اینکه بخواهیم کسی را با ماساژ دادن قسمت های چاق، لاغر کنیم، چراکه چربی در لایه زیرین قرار دارد، و ماساژ دادن تنها بازی با بخش روی کار است.یکی از راه های کم تعدادی که برای تغییر ایده های افراد به شکل مستقیم وجود دارد، انجام این کار از طریق دیالوگ، استفاده از ابزار ترغیب است. البته هیچ ابزاری برای چنین دیالوگی در دسترس نیست: چراکه رسانه بین المللی، جاییکه بیشتر میزان « برندسازی کشوری/مکانی» انجام میگیرد، اکثرا یک مسیر یک طرفه ارتباطی با مخاطب بر قرار می کنند. چرا که این رسانه ها، و اینترنت، اولا در انحصار کشورهای خاصی هستند، و دوما با وجود امکان برقراری ارتباط دو سویه، از آن استفاده نمی کنند. شاید تنها استثنا برای این امر، شبکه های اجتماعی، و ارتباطات فرهنگی هستند، که هر دو امکان ایجاد دیالوگ دوسویه میان افکار عمومی کشورهای دیگر، و دولت ها را فراهم می کنند، نه صرفا ارتباط یک سویه روایتی، و همین ابزار رسانه­ای، به شکلی که با خلاقیت و هنرمندانه بتواند امکان ارتباطی دوسویه ایجاد کند، و نیز استفاده مناسب از اینترنت و شبکه های اجتماعی که بهترین بستر برای دیالگ به جای مونولوگ در ان وجود دارد، باید از اقدامات انجام شده از سوی کشورها برای بهبود یا اصلاح تصویر برند ملی هستند.آنچه کشورهای کوچکتر دارندیکی از مزایای بزرگ جهانی­سازی، و تغییر سریع جهان از میدان رزم جهانی به بازار جهانی این بوده است که باعث شده تا کشورهای کوچک بتوانند بازارهای خاص خودشان را بیابند، و بر اساس ظرفیت های انسانی، تصویری، محیط زیستی، و فرهنگی شان با دیگر کشورها رقابت کنند، نه مواد اولیه­شان. ما در عصری زندکی می کنیم که برای اولین بار در تاریخ، فرصتی واقعی برای کشورهای در حال توسعه فراهم شده است تا با دیگر کشورها برای بازار و رشد رقابت کنند، فقط این کشورها باید یاد بگیرند که بر اساس قوانین و اصول بازی کنند. در واقع وضعیت جهان امروز، شرایطی فراهم کرده، که کشورها بدون توانایی های نظامی و جنگی هم امکان ایفای نقش در جهان را دارند، اگر قادر باشند به خوبی با تصویر برند ملی خود بازی کنند.از دست دادن هویت صرفا یک تاثیر جانبی رشد نیست: برای کشورهای کوچکتر، هویت یک ابزار اساسی است که میتوانند با آن به رشد دست یابند. کشورهایی که قوی نیستند، نیاز است تا جالب باشند. آنها باید قدرت جذابیت و جالب بودن را به کار گیرند، و منبع این جذابیت تنها میتواند هویت منحصربه­فرد، و خاص آنها، و نیز فرهنگ، تاریخ، سرزمین، و سنت هایشان باشد. هویت رقابتی دقیقا همین است، مفهومی که آنهولت در کتاب «هویت رقابتی» به تشریح کامل آن پرداخته. استفاده از عناصری که شاید کشورهای کوچک و در حال توسعه بر اساس بازی سنتی نتوانند در آن قد علم کنند، اما استفاده از هویت منحصر به فرد خودشان، آنها را قادر می سازند بازار خاص خود را پیدا کنند، و این هویت را منبعی برای جالب بودن کنند.نکته خنده دار این است که بسیاری از ارزش ها و دارایی هایی که بسیاری از کشورهای در حال توسعه در حال کنار گذاشتن ودور انداختن هستند تا بتوانند به مسیر پیشرفت و ترقی ادامه دهند تا به مدرن سازی و رشد برسند، دقیقا همان ارزش ها و دارایی هایی هستند که «جهان اول» و کشورهای توسعه یافته حالا و پس از سالها متوجه ارزش والای آنها شده اند: احترام آنها برای نزدیکی به فرهنگ و ارزش های سنت؛ احترام آنها به نزدیکی به طبیعت، ارتباط قوی خانوادگی و اجتماعی؛ احساس شاعرانگی در زندگی روزمره؛ احترام به فرهنگ و یادگیری. اشتباه بزرگی که کشورهای کوچک تر، و کشورهای در حال توسعه مرتکب می شوند، این است که آنچه در ذات جامعه خود دارند، آن ارتباطات انسانی، و نزدیکی اجتماعی، و نزدیکی به طبیعت یا خانواده را به عنوان یک عامل بازدارنده می بینند که باید فوری از شر آن خلاص شوند، حال آنکه کشورهای توسعه یافته، چنان دچار از خود بیگانگی و فردگرایی شده اند که به دنبال یافتن همین ارزش ها هستند و بسیاری از مردم این کشورها رو به زندگی در کشورهای کوچک تر توسعه نیافته می آورند تا به آرامش برسند. همین میتواند ابزاری برای توسعه برند ملی کشورها باشد، اما متاسفانه به عنوان یک سد، در حال کنار گذاشتن آن هستیم.اگر بخواهیم ساده بگوییم، بسیاری از کشورهای در حال توسعه، یا همان جهان سومی ها، در حالی برای پیشرفت و ترقی در تلاشند، و برای این کار ارزش های سنتی را کنار می زنند، که جهان اول، هم در حال زیر سوال بردن این ترقی ست، و هم در حال کشف اهمیت ارزش های سنتی. اشتباه این کشور ها همین است، که به جای دریافت این بازار خاص مخصوص آنها، که بسیاری کشورهای پیشرفته امکان ارائه آن را ندارند، چرا که دهه ها قبل این ارزش ها و محصلات فرهنگی را کنار گذاشته اند، در تلاش هستند تا خود را به بازاری برسانند که کشورهای توسعه یافته در آن سرآمد هستند.تصویری ساده یا پیچیده، کدام بهتر است؟یک سوال اساسی در مورد تصویر کشورهای وجود دارد که خیلی کمتر به آن پرداخته شده است، و تا حدود زیادی حل نشده باقی و بدون پاسخ باقی مانده: کشورها از یک تصویر ساده و روشن بیشتر سود میبرند یا بهتر است که یک تصویر غنی، پیچیده، و حتی متناقض داشته باشند؟ جوامع ذاتا پدیده هایی پیچیده و متناقض هستند، پس چرا باید یک کشور تلاش کند تا این واقعیت را در تصویری که او را تعریف میکند و دیگران آن را بر آن اساس میبینند پنهان کند؟این سوال به برخی از مسایل اساسی در تئوری و عمل مربوط به هویت رقابتی ختم می شود، در واقع این سوال کلیت ایده به کار گیری تئوری برند (Brand Theory) برای توسعه کشورها را به چالش میکشد. برندها در فضای تجاری مایل هستند تصویری ساده و روشن داشته باشند. البته اگر یک برند طی سالیان زیاد ادامه پیدا کند و رشد یابد، در طی زمان به برندی غنی­تر و پیچیده­تر خواهد شد. اما برندسازی اصولا به عنوان یک فرایند کاهشی/ساده­سازی دیده می­شود. وضوح بالای یک برند به عنوان تنها شانس محصول برای عبور از بی تفاوتی مشتری، هرج و مرج بازار، و شلوغی رسانه ها، در نظر گفته می شود. برای دهه ها برندهای تجاری از این اصول پیروی کردند و تلاش داشتند تا تصویرشان را به یک « قول ساده­ی به مشتری» کوتاه کنند.بحث کشورها کاملا با بحث برندسازی تجاری متفاوت است، و تصویری که برای کشورها ساخته می شود با تصویر برندها تفاوت زیادی دارد، به همین دلیلی است که سایمون آنهولت معتقد است نمی­توان از برندسازی تجاری برای تصویر سازی و برندسازی کشورها استفاده کرد. عقل سلیم، و تحقیقات نشان می­دهند که غنا و پیچیدگی، برای تصویر هر کشور، شهر یا منطقه کاملا موجود هستند. شاید این به خاطر این است که این تصویر باید تنوع گسترده صنعتی، فرهنگی، مردمی و سیاسی که کشورها دارند را نشان دهد. سخت است که بتوان یک موقعیت برای یک کشور در نظر گرفت که تمام جنبه های عمومی و خصوصی آن کشور را در بر گیرد، مگر آنکه تصویری بی استفاده باشد.از سوی دیگر، مخاطب خارجی کشور، می خواهد توریست­ها باشد، یا سرمایه گذاران، تجار، متحدین، مصرف کنندگان محصولات صادراتی، مهاجرین، یا شرکت کنندگان در فعالیت های فرهنگی، باید قادر باشند تا یک «قول» از طرف کشور مورد نظر را که به نوع ارتباظشان با این کشور مرتبط است بیایند، مانند قولی که برندها برای محصولاتشان به مصرف کنندگان می دهند، آن هم بدون اینکه نقطه نظر فرهنگی خود و منافع شان در آن دخیل باشد. اینکه یک ایده به تنهایی بتواند گسترده یهناوری از محصولات و نیازهای مصرف کننده یک کشور را در خود جمع کند تقریبا غیرممکن به نظر می رسد.علاوه بر این، یک تصویر ملی غنی و پیچیده، به مانند یک بیمه برای شکست یا تجربه منفی مصرف کننده برای جنبه های گوناگون کشور؛ مردم و محصولاتش عمل میکند. به عنوان مثال، برای آمریکا، به همین دلیل است که در تصور ملی آمریکا، سیاست خارجی به شدت غیرمحبوب آن، در کنار فرهنگ و محصولات بسیار محبوب آن قرار می گیرد، نه یک تصویر کلی برای همه، بلکه هر بخش و جنبه دارای یک تصویر است، که شکست یا ناتوانی در یک بخش، کلیت تصویر را تخریب نکند.از سوی دیگر باید به این نکته اشاره کرد که اگر بخواهیم یک تصویر بسیار پیچیده، چند وجهی و غنی را به مخاطب خارجی منتقل کنیم، این مخاطبی باید مایل باشد که در این مورد بیاموزد، و روش­های سنتی برندسازی تجاری، که روشی یکسویه و تکراری دارند، قادر به انجام این کار نیستند. فرد خارجی، باید تمایل به شناختن این کشور داشته باشد، تا به شکل دوسویه، و به مرور، تمام جنبه های آنرا بفهمد و تصویری کامل در ذهن بسازد. برنامه­های آموزشی برای مدارس، دانشگاه ها، و برگزاری دوره های رایگان یا با بورسیه برای خارجی­ها، یکی از منابعی است که کشورها برای جذب تمایل و ذهن مخاطب خارجی، و واداشتن او به خواستن و شناختن عمیقتر کشور استفاده می کنند. این نوع یادگیری، به دلیل اینکه فرد مشغول تحصیل شده، در جامعه زندگی می­کند، و علاقه به فهمیدن ودرک تصویر ایجاد می­شود، بسیار عمیق و اساسی بوده، و فرد پس از بازگشت به کشور خود، نقش سفیری مناسب برای پخش و گسترش این تصویر ایفا می کند.سایمون آنهولت برای رفع اختلاف و سوال در مورد اینکه تصویر باید ساده باشد یا پیچیده، عبارت «تابلو اعلان» (SignPost) را پیشنهاد و طرح می کند.: «تعریف برند به عنوان نشانه­ یا تابلوی اعلانی برای ارزش، کیفیت، یا برابری، یک تعریف مفید است. به عبارت دیگر، در این تعریف، تمام معانی در یک شعار فشرده نمی شوند، یا مجبور به فشرده سازی زمان و فرایندی که یک مصرفه کننده باید طی آن یک محصول را بیاموزد نمیشوید، اما به یک نشانه راضی می­شوید که میتواند نشانه­ای از کلیت تجربه باشد، و بعدتر به طور دقیقه به آن ارجاع دهد، وقتیکه برای مصرف­کننده آشناتر است: باید بدانیم و صبور باشیم تا بپذیریم که این علامت در ابتدا به طور کامل برای مصرف کننده معنادار نیست، اما مانند ظرفی­ست که به مرور با معنا پر خواهد شد، هرچه بیشتر این معانی و تصاویر درک می شوند.ساده سازی باعث از میان رفتن جذابیت می شود، چرا که بیشتر جذابیت کشورها به پیچیدگی و گوناگونی آنهاست. هنر اصلی برندسازی، تقطیر است: هنری که طی آن، استخراج اساسیِ چیزی پیچیده که فشرده شده انجام میگیرد، به طوری­که پیچیدگی­ آن همیشه قابل استخراج است، اما در عین حال، قابل حمل و به یاد ماندنی­ست. Distillate، به جای آنکه تلاش کند تا تمام جزییات کشور مورد نظر را در بر داشته باشد، به سادگی همان نوار کلی است، همان constant ژنتیک، که­یگانگی و اشتراک میان بخش های مختلف برند را نشان می دهد.»از مونولوگ به دیالوگبرای کشورهای کمتر شناخته شده، استفاده از این تابلوی اعلان ها برای شروع ساخت تصویر برند کشورشان معمول است، این تابلوی اعلان مانند نوکِ تیزی تیزی عمل میکند که به آگاهی مصرف کننده نفوذ می­کنند، نام کشورشان را در فهرست کشورهای مورد نظر فرد مصرف کننده اضافه کنند. منظور از این لیست، همان evoked list است، که کارشناسان بازاریابی معتقدند هر فرد برای امور مختلف، فهرستی از کشورها یا برندهایی که سراغشان می­رود دارد، و کشورها باید خود را در این فهرست برای امور مختلف جای دهند، مثلا برای تفریح، برای سرمایه گذاری، برای ماجراجویی، برای تحصیل و غیره. برای نمونه می­توان گفت که کشورهایی مانند چین، فرانسه، ایتالیا، تایلند و آمریکا از جمله کشورهایی هستند که در فهرست افراد مختلف سراسر دنیا برای سفر تفریحی و سیاحتی قرار دارند، یا برای محصولات تکنولوژیک، کشورهایی مثل ژاپن، آمریکا و آلمان د فهرست دیده می­شوند. این کشورها با قراردادن خود در این فهرست، با استفاده از تصاویر ساده، و تابلوی اعلان ها، بعدا قادر خواهند بود دیالوگی قوی­تر با مصرف کننده برقرار کنند و تصویر مورد نظر را بسط دهند و گسترده­تر سازند.کشورهای بیشتر شناخته شده احتمالا در این فهرست ها حضور دارند، و نیاز به استفاده از یک قول، یا یک تصویر ساده و تابلوی اعلان برای نفوذ به این فهرست ندارند. اما در عوض، این کشورها به دنبال آن هستند که بیشتر روی فعالیت­هایی سرمایه گذاری کنند که آگاهی فعلی تصویر برندشان را بهبود بخشید، اقداماتی مانند توریزم فرهنگی، برنامه­های فرهنکی معرفی کشور، برنامه های آموزشی، ارتباطات فرهنگی .. . کشورهایی نیز هستند که در بخش هایی نیاز به ورود به فهرست، در بخش های دیگر نیاز به گسترش دارند و در هر صورت. این تصویر های ساده، قول­های تکی، و تابلوی اعلان ، تنها برای دورانی موقت، و در شروع به کار می روند، و یک استراتژی همیشگی نیستند. در اولین زمان ممکن، ارتباط باید گسترده­تر شود، و بازاریابی یا فروش باید جای خود را به آموزش و مباحثه بدهد؛ نفوذ باید جای خود را به ارتباط تنگاتنگ بدهد؛ مونولگ باید جای خود را به دیالوگ بدهد. فاصله گرفتن از این مرحله بسیار مهم است، چرا که باقی ماندن در آن، در نهایت برای تصویر برند آن کشور مناسب نیست، و ارزش­ها و تصاویر حقیقی آن را هم مخدوش می­سازد. اگر چنین نشود، همان برندسازی که مشکل اصلی بود روی میدهد، که ذهن مخاطب، غنا و گستردگی یک کشور را، به یک برند ساده و بی روح تقلیل می دهد.تجربه کشورهایی که به خوبی ارتباطات فرهنگی را پیش برده­اند نشان می­دهد که تبادل­های فرهنگی، مداوم و منظم فرهنگی میان کشورها، فضایی به وجود می آورد که احترام و تحمل در آن رشد می کند، و بدون شک این امر برای تبادل مهارت، دانش، محصولات، سرمایه و نیروی انسانی خیلی خوب است. مردمی که هم را می­فهمند، بهتر با هم کنار می­آیند، و مردمی که بهتر با هم کنار می­آیند، بیشتر، آزادانه­تر با هم تجارت می­کنند، و به سود مشترک بیشتری می­رسند.چالش واقعی، باز کردن در برای دیالوگ در مرحله اول است. فایق آمدن بر بی­علاقگی نسبت به یک کشور خارجی، در برخی موارد همراه است با برهم زدن بی تفاوتی، پیش داوری و انتظارات مخاطب. مشکل اصلی بسیاری از کشورها این نیست که چیزهای خوب برای گفتن ندارند، یا اینکه حتی به حد کافی نکات خوب در مورد خودشان را نمی­گویند؛ بلکه این است که مردم اهمیتی نمی­دهند، و نمی­دانند چرا اصلا باید اهمیتی به این حرف­ها بدهند. عبور از این بی­تفاوتی، و رسیدن به لایه­ی بعدی، که روایت را به مخاطب برساند، مرحله­ای مهم از این پروسه است.این یکی از اصلی ترین دلایل برای بی فایده بودن ارتباطات بازاریابی برای بهبود، یا ایجاد و تغییر برند ملی است. این مدل تبلیغاتی، زمانی کارایی دارد، که چیزی را به مردمی می­فروشیم که حداقل تمایل بالقوه­ای و انگیزه­ای برای خرید آن محصول دارند. در برندسازی ملی، شما چیزی را تبلیغ میکنید که برای فروش نیست، و مردمی را هدف می­گیرد که احتمال بسیار زیاد به آن علاقه­ای ندارند. در چنین شرایطی کلیت ارتباط بازاریابی شکست میخورد.دولت­های که در پی برندسازی برای کشورشان هستند، نباید از خود بپرسند « چه می­توانیم بگوییم که کشورمان را معروف کند؟»، به جای آن این پرسش باید طرح شود که « چه باید بکنیم که کشورمان مرتبط شود؟». به جای اینکه از خود بپرسند چطور می­توانند مردم دیگر کشورها را به دوست داشتن یا تحسین کشورشان جلب کنند، باید بپرسند اصلا در مرحله­ی اول چرا مردم دیگر کشورها باید حتی به کشور آنها فکر کنند، و اگر نمی­توانند به دلیلی مناسب برای آن دست پیدا کنند، باید کل پروژه برندسازی ملی را رها کنند.برای این فرایند، مهم است که در ابتدا استراتژی را بر اساس یک تحلیل روشن از تصورات، نیازها، عادت ها، و آرزوهای مخاطب مورد نظر قرار داد؛ در واقع، این اصل از خود محصولی که ارائه داده می­شود اهمیت بیشتری دارد. اگر این شرایط مخاطب در نظر گرفته نشود، کمپین­های برندسازی ملی در نهایت به تکرار یک سری شعار و صحبت در مورد کشور خود مشغول خواهند شد که تاثیری هم نخواهد داشت، چراکه شناختی از مخاطب و آنچه او مایل به شنیدن است ندارند. عدم درک مخاطب باعث می شود احساس همدلی و علاقه با مخاطب به دست نیاید.اشتباه بزرگ دیگری که روی می­دهد، این است که چیزی در قابل توجه به مخطب داده نمی شود؛ این اشتباه بزرگ از آن ناشی می شود که تصور بر این است که مخاطب به ذاته به محصول ما علاقه دارد. یکی از دلایلی که ارتباطات فرهنگی یکی از بهترین شکل های برندسازی ملی است، این است که این روش یک نوع لذت در قابل توجه مخاطب به او می دهد: تماشای نمایش، نقاشی، آثار هنری، دست ساز ها و غره، همگی احساس لذت و شیفتی در مخاطب ایجاد میکند، و در قبال توجه او، چیزی در عوض به او ارائه می کند. ارتباطات فرهنگی، به عنوان یکی از بهترین روش های برند سازی ملی، روشی مناسب برای این استراتژی است.تبادل­های فرهنگی چنان قوی و موثر هستند که کشورها هر روز بیش ار پیش این اقدامات « قدرت نرم» را هر چیزی جز نرم می­بینند. مزایا قابل اندازه­گیری هستند، ملموسند، و بسیار بیشتر از اقدامات سخت از نظر هزینه ها به صرفه­اند. در حال حاضر میزان نمایش و مصرف محصولات فرهنگی در سراسر جهان به شدت افزایش یافته، و گرچه اندازه گیری آن سخت است، اما اینطور به نظر می­رسد که این افزایش بیش از آنکه برآمده از تقاضا باشد، برآمده از عرضه است: و این مسئله بیش از آنکه افزایش علاقه به این محصولات را نشان دهد، نشان دهنده­ی این است که چطور کشورهای زیادی در حال کشف قدرت فراوان دیپلماسی فرهنگی برای دستیابی به اهداف سیاست خارجی خود از طریق جمعیت کلی به جای کانال­های سنتی سیاسی هستند.وقایع طبیعی و بحران­هاتحقیقات نشان داده است که اتفاقاتی که برای کشورها می افتند، طبیعی یا غیر طبیعی، مانند سیل، زلزله، حمله نظامی، حملات تروریستی و مواردی از این دست، به ندرت پیش می­آید که تاثیری اساسی و بلندمدت بر ذهنیت افراد و تصویر آنها در مورد آن کشور داشته باشند، اما شیوه واکنش، و عکس العمل این کشورها، دولت­ها و مردم­شان به این اتفاقاتی که برای آنها روی می­دهد، تاثیری اساسی بر ذهنیت و تصویر برند در افکار عمومی جهانی دارند. در واقع آنچه این کشورها، دولت هایشان، مردم شان و شرکت های بخش خصوصی انجام می دهند، بر این تصویر برند تاثیرگذار است.سایمون آنهولت در مقایسه دو کشور مکزیک و پاکستان به این نکته اشاره می کند که پس از سیل در مکزیک و شیوع وحشتناک آنفولانزای خوکی، توجهات به این کشور زیاد بود، اما با مرور زمان شرایط بهبود یافت، مردم به زندگی و شرایط عادی زندگیشان بازگشتند، و توجه افکار عمومی نیز به مرور به اتفاقات جدید در جهات جلب شد. اما در مورد پاکستان، و شرایط سختی که در مبارزه با وضعیت اقتصادی، اوضاع بد مرزی با افغانستان و تروریست­ها، و درگیری­های قبیله­ای دارد، تاثیر آن بلندمدت­تر خواهد بود. چرا که افکار عمومی میان اتفاقاتی که طبیعی هستند، یا خارج از دست بشرند، و اتفاقاتی که ساخته دست بشر هستند تفاوت قائل هستند، و گروه دوم تاثیری طولانی و اساسی­تر بر تصویر برند نزد افکار عمومی در جهان دارد، و اصلاح آن سخت­تر است.تمام کشورها تمایل دارند تصویر برندی زیبا، قوی و مناسب داشت باشند. اما تحقیقات نشان داده همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، بیشتر تلاش های کشورهای مختف نه برای ایجاد تصاویر جدید از هیچ، بلکه مبارزه با کلیشه­ها و تصاویر منفی و غیرمنصفانه­ایست که در افکار عمومی جهانی در مورد آنها شکل گرفته است.یکپارچگی و همکاری در کمپین­هامقاله­ای در نشریه Nairoubi Business Daily در سال منتشر شد، که در آن به شکست طرح کمپین «برند نایروبی» برای تصویر سازی برند ملی نایروبی و اصلاح افکار عمومی در مورد این کشور پرداخته و دلیل اصلی آنرا عدم حمایت همه جانبه تمام ارکان کشور، از بخش های خصوصی، اجتماع، و حاکمیت و سران دولت عنوان کرده است. در این مورد این مقاله به درستی این مشل را مطرح کرده. اصلاح یا ایجاد تصویر برند برای یک کشور، بدون حمایت همه جانبه و کامل حاکمیت و سران دولت شدنی نیست، چرا که این پروژه ها، پروژه های ملی، سنگین، و نیازمند به هماهنگی و حمایت هستند که به شکل جزیره­ای و تنها پیشرفت چندانی به دست نمی­آورند.اما این مقاله جایی به اشتباه می­افتد، که از کمبود سرمایه برای این کمپین گلایه می­کند و دلیل شکست را به آن مرتبط می­کند. این مقاله مدعی­ست که منابع مالی و کمک به این کمپین بسیار کمتر از هزینه­های تبلیغاتی بوده و کفاف چنین پروژه ای را نداده. این اشتباهی ست که بسیاری از افراد مرتکب می­شوند و برآمده از این تصور است که با سرمایه گذاری و خرج پول می­تواننده به افکار عمومی نفوذ کرده و هر تصویری که دوست دارند را شکل دهند یا اصلاح بکنند. در حالیکه این کار خیلی ارزان تر و سخت تر از تصور عموم در این مورد است.موردی که باید حتما در نظر گرفته و آویزه گوش کرد، این است که اگر کشورهایی مل ژاپن، اسپانیاو آلمان موفق به اصلاح تصویر و یا ایجاد برند ملی بسیار قوی شده اند، این به این معنی نیست که این تصویر باعث پیشرفت های اقتصادی، صنعتی و سیاسی آنها شده، بلکه باید گفت که این پیشرفت­ها باعث شده پروژه های ایجاد تصویر برند ملی قوی موفق باشد. در واقع بدون پیشرفت، بدون پایه و اعمال مورد نیاز، هراندازه هم که سرمایه گذاری صورت گیرد، این کمپین ها موفق نخواهند بود، و حتی صداقت­شان نیز زیر سوال خواهد رفت.تصاویر یکپارچهنکته ی دیگر، تصویر کلی و یکپارچه­ایست که از یک کشور در ذهن و افکار عمومی خارجی شکل می­گیرد، تصویری که تفکیک شده بر اساس دولت، مردم، بخش خصوصی و بخش­های مختلف نیست، و در واقع اقدامات هر یک از این بخش­ها، در شکل گیری یا ایجاد تصویر کلی نقش دارد، و همه­ی این اجزا در نهایت با یک نگاه دیده خواهند شد. مثالی که این موضوع را نشان می­دهد، بحران کاریکاتورهای توهین آمیز به اسلام و پیامبر اسلام در کشور و نشریات دانمارک است. پس از انتشار این کاریکاتورهای توهین آمیز، رتبه دانمارک، به عنوان یکی از کشورهایی که دارای تصویر برند فوق العاده­ای در جهان است، و علاوه بر برند خود، از برند قوی اسکاندیناوی هم بهره می برد، دچار افت در National Brand Index شد، و چند سالی طول کشید تا این افت جبران شد، گرچه در کشورهای مسلمان همچنان این رتبه برای دانمارکپایین بود. این موضوع نشان دهنده همان تمایل افکار عمومی به ساده سازی کشورها با تمام پیچیدگی­ها و تنوع آنهاست، که در نهایت به یک برند ساده و تک بعدی از کل یک کشور ختم می­شود. این در حالی­ست که کنترل تمام جوانب، تمام بخش­ها، جنبه­های یک کشور کار سختی­ست، و حتی با وجود عملکرد عالی تمام بخش­ها، اشتباه از یک بخش میتواند تصویر کلیت کشور را تخریب کند.اما شاید بتوان آمریکا را در این مورد یک استثنا دانست، کشوری که به دلیل دخالت­های بیجای نظامی و امنیتی در کشورهای مختلف، و سیاست خارجی متخاصم نسبت به بسیاری مناطق، تصویری بسیار بد در اذهان عمومی ساخته، اما به واسطه امکانات غول آسای رسانه­ای، همچون هالیوود، موسیقی، و نیز صنعت و جاذبه های رویای آمریکایی، موفق شده است این جنبه ها را هم جدا سازد، به طوریکه تصویری که از سیاست خارجی دولت این کشور، و مردم و فرهنگ و صنعت در افکار عمومی وجود دارد با هم تفاوت بسیاری دارد. درواقع سوالی که همیشه مطرح است، چرایی اجازه دولتی چون امریکا، به برخی رسانه­ها، فیلم سازان، نویسنده­ها و نشریات برای مخالفت آشکار با سیاست­های خارجی و فلسفه اصلی سیاسی آن است، در حالیکه این کشور نشان داده دموکراسی و تحمل مخالف به هیچ عنوان از اصول آن نیست، این کار ایالات متحده آمریکا، اقدامی­ست هوشمندانه، که برای ایجاد یک تفاوت اساسی میان تصویر برند سیاست خارجی، و مردم، رسانه ها، روشنفکران و صنعت این کشور ایجاد شده، تا بر اثر دخالتگری­هایی نظامی، سیاسی و امنیتی این دولت در اقصی نقاط جهان، آسیبی به کلیت برند آمریکا وارد نیاید.پارامترهای اصلی تعیین کننده جایگاه در Nation Brand Index را می­توان به گروه نرم و سخت تقسیم کرد. گروه نرم شامل مردم، منظره­ها، فرهنگ، برندهای فشن و غذا است، و گروه سخت نیز مواردی مانند حاکمیت، اقتصاد، و برندهای مهندسی را شامل می شود.مرتبط بودن تصاویر و جذابیت­هابررسی شرایط ایتالیا، به عنوان یکی از کشورهایی که در فاکتورهای نرم جز اولین هاست، و صرفا ضعف در فاکتورهای سخت آنرا به رتبه ششم جدول کشانده، نشان می­دهد که رتبه و جایگاه این کشور در زمینه برند ملی در حال افول است، و با وجود جاذبه­های بی­نظیر فرهنگی و توریستی، و با در نظر داشتن سکون وسکوت مقامات آن، این جایگاه در حال زوال است. اما دلیل آن چیست؟ سایمون آنهولت در مورد ایتالیا معتقد است که این کشور در حال مواجه با از دست دادن جذابیت­هایش نیست، بلکه ارتباط ()relevance تصویر این کشور برای بسیاری از افراد از میان رفته. مبحثی که مطرح شده بود قبلا، و اشاره شد که باید به این موضوع نگاه کرد که چرا مردم باید به ما فکر کنند و از ما خوششان بیاید، همان ارتباط تصویر برند ملی با افکار عمومی جهان است. موضوعی که برای ایتالیا در حال دگرگونیست، و نشان میدهد ایتالیا در حال از مد افتادن است. اما چرا؟ بر اساس کشورهایی که این روزها افکار عمومی بیشتر تحسین­شان می­کنند، می­توان گفت سه عامل و دلیل وجود دارد که یک کشور دارای شهرت بهتر و تصویر مقبول­تر باشد:اول، وضعیت محیط زیستی کشور است. این عامل در حال تبدیل شدن به موضوعی کلیدی برای تصویر برند ملی در ذهن افراد است. اهمیت محیط زیست، حفاظت از آن، تنوع، زیبایی و گستره­ی آن، و از همه مهم­تر، اهمیت آن برای کشور و تلاش برای حمایت از آن.دوم، قدرت و توانایی یک کشور در تکنولوژی، که می­تواند نشانه­ای برای مدرن بودن تلقی شود، و مردم هم که در کل کشورهای مدرن را تحسین می­کنند و دوست دارند. شرکت­های دانش بنیان، کارخانه­های مدرن، تولیدات تکنولوژیک، اختراعات و استفاده روزمره تکنولوژی در سطح جامعه از این موارد هستند.و سوم، جذابیت یک کشور به عنوان محلی برای یادگیری و self improvement اقتصادی و فرهنگی: یا به عبارت دیگر، مقصدی برای پیشرفت فردی. موضوعی که در دنیای امروز بسیار اهمیت پیدا کرده است، و فضایی برای پیشرفت انسانی فراهم می­کند، می­تواند پیشرفت فردی، اقتصادی یا فرهنگی باشد، و مقصدی مناسب برای دوره­های آموزشی، دانشگاه و کلاس­های آموزشی در زمینه­های مختلف.زبان­های خارجی، بخصوص انگلیسیدر مورد ایتالیاکه صحبتش شد، در مورد آخر، مشکل زبان انگلیسی مانعی بزرگ در راه مورد سوم است. سال­ها کارکرد ضعیف در زمینه آموزش زبان انگلیسی، نبود شبکه­های انگلیسی زبان و دوبله تمام برنامه­ها و فیلم­های انگلیسی به جای زیرنویس کردن آنها، همگی موجب شده تا این زبان در ایتالیا به شدت ضعیف باشد، و در نتیجه جای مناسبی برای مقاصد آموزشی و دانشگاهی برای افکار عمی جهان حساب نشود. در مقابل کسانی که پیشرفت زبان انگلیسی در کشورها را مغایر با هویت آنها، یا نشانه پیشرفت فرهنگ آنگلو ساکسون و فرهگ آن میدانند، باید گفت که زبان انگلیسی در دنیای امروز صرفا ابزاری برای ارتباط و پیشرفت است، نه فقط یک زبان خارجی. و اگر یک کشور نتواند به خوبی از آن استفاده کند، راهی به جامعه جهانی نخواهد داشت.مشکلی که قبلا به آن اشاره شد، و بحث برندهای تک بعدی و ساده سازی افکار عمومی در مورد کشورها، در مورد ایتالیا هم صدق می­کند. این کشور بیش از هر چیز در افکار عمومی به عنوان کشوری زیبا، با فشن و غذا و جایی که باید زیبایی توریستی داشته باشد شناخته می­شود، و تصویر برند نیز بر همین اساس شکل گرفته. در نتیجه ایتالیا برای بهبود تصویر برند خود، با به جنگ این برند تک بعدی و ساده برود، چرا که این کشور بسیار پیچیده­تر و متفاوت­تر از آن است، دانشگاه­های انگلیسی زبان، شرکت­های تکنولوژی محور بزرگ، و پیشرفت­های فراوان در زمینه های محیط زیست، همه مواردی هستند که ذکر کردیم، و ایتالیا در آنها موفق بوده، اما دیده نمی­شود، چراکه همان تصویر برند ساده و تک بعدی در افکار عمومی شکل گرفته و کلیت این کشور را به یک تعریف ساده تقلیل داده. امری که ایتالیا باید با آن مبارزه کند.رسانه و بکارگیری آن در راستای ارتقا و بهبود تصویر برند ملیتصور اشتباهی که وجود دارد و به کرات دیده می­شود، به مبالغ سنگینی منتهی شده است که برخی دولت ها در شبکه های تلویزیونی و رسانه های نوشتاری، برای خریدن فضا و مقاله­های تبلیغاتی و کلیپ­های تصویری تبلیغاتی هزینه می­کنند. مواردی که هیچ سند علمی یا تحقیقی وجود ندارد که تاثیر آنها را نشان دهد، و جز راهی برای به دست آوردن منابع مالی برای این رسانه­ها و خرج­های سنگین توسط دولت­ها، چیز دیگری در پی ندارد.همانطور که پیش­تر اشاره شد، اولا محتوا و تبلیغات باید مرتبط باشد، مخاطب را در نظر بگیرد و از شکل و فرم تبلیغات تجاری فاصله بگیرد، و در وهله دوم، بسیار مهم است که از مونولوگ به سوی دیالوگ و ارتباط دوسویه با مخاطب حرکت کند. به همین دلیل است که دولت­هایی که در پی ارتقای تصویر برند ملی هستند، باید مرکز رسانه­ای برپا کنند که به عنوان یک رابط میان دولت و رسانه­ها عمل کند، رسانه را بشناسد، مخاطب را بشناسد و بفهمد، و بتواند بهترین شیوه کمپین را اتخاذ کند، مخصوصا که رسانه­های یکی از اصلی­ترین مجاری برای شکل­گیری و ارتقای تصویر برند ملی هستند.درست است که اصلی­ترین راه برای این ارتقا، از طریق مفاد است، اما این کار برای تمام کشورهای در حال توسعه شدنی نیست، ودر کنار تلاش برای ایجاد مفاد، باید روی رسانه هم فعالیت داشته باشند. به همین دلیل، وجود یک مرکز متمرکز رسانه­ای برای یک کشور بسیار می­تواند مفید باشد، افرادی که به این موضوع مسلط هستند در آن فعالیت دارند، و این مرکز رسانه­ای، مرکزی است برای رسانه­هایی که مایل به پوشش این کشور هستند، یا پیام­هایی که قرار است از این کشور مخابره شود. این مرکز رسانه­ای همچنین در زمان پوشش­های منفی، و مواقعی که به هر دلیل پوش و تصویرسازی منفی شدیدی علیه کشور در جریان است، با شناخت از رسانه و مخاطب، به سرعت واکنش نشان می­دهد، پاسخ می­دهد و در برابر این موج می­ایستد. این مرکز همچنین به شکلی دقیق به مانیتور کردن رسانه­های جهانی برای مشاهده مواردی مرتبط با این کشور می­پردازد، تا اگر پوشش منفی، یا مواردی وجود دارد که نیاز است تا به آن پرداخته شود، پیش ار وقوع برای آن­ها تصمیمی گفته شود و واکنش­ها تنظیم شوند. از همین طریق است که یک استراتژی خوب برای کشور تدوین می­شود. این مرکز، به امکانات مانیتورینگ رسانه­ها و ابزارهای سنجش افکار عمومی و تحقیقات و نظرسنجی باید مجهز باشد، تا بتواند به شکلی دقیق به بررسی جایگاه برند ملی کشور بپردازد. این مرکز می­تواند به ارتباط­گیران مهم کشور با خارج، مانند توریست­ها، تجار، سرمایه­گذاران و غیره برای ارائه تصویر دقیق و صحیح از کشور و پیروی از استراتژی اتخاذ شده کمک کند. همچنین توصیه به مقامات کشور، جهت استراتژی ها، مفاد و اقدامات سمبلیک نیز از دیگر اقدامات این مرکز است.این یک اصل است که کشورها ناگهان، یا در دوره­های کوتاه یا به نسبت طولانی، به شدت تحت حملات رسانه­ای قرار می­گیرند، اخبار بد و اصاویر بد مخابره و منتقل می شوند، و کشورها هم دریافته­اند که اخبار بد بسیار سریع­تر منتقل شده و ارائه یک تصویر مثبت در چنین فضایی کاری بسیار سخت است.بر اثر تحقیقات نشان داده شده است که اخبار منفی، بسیار باورپذیرتر هستند تا اخبار مثبت. در واقع افکار عمومی اخبار منفی در مورد افراد یا کشورها را بیشتر باور می­کنند، چراکه فکر می­کنند بالاخره حقیقت لو رفته و آنها به آن دست پیدا کرده­اند، اما اخبار مثبت و تصاویر مثبت معمولا سخت­تر پذیرفته می­شوند و نگاه به آنها بیشتر شکل تبلیغات دارد. به همین دلیل ارائه اخبار و تصویر مثبت باید بسیار هوشمندانه و حرفه­ای باشد، تا با چنین سدی رو به رو نشود.در برخی موارد نیز، مسئله­ای که می­تواند بسیار خطرناک باشد، این است که تبلیغات منفی در مورد یک کشور به مشکلی طولانی مدت یا دائمی تبدیل شوند، و زمانی مشکل بزرگتر می­شود که این تبلیغاتِ بد، تنها چیزی باشد که افکار عمومی در مورد این کشور می­دانند. شرایطی که مثلا افکار عمومی بخش مشخصی از جهان، در مورد ایران چیزی نداند، و این بی اطلاعی تنها بوسیله دستگاه­های تبلیغاتی رسانه­های آمریکایی جبران شود، در این شرایط آن تصویری که مد نظر دولت­های متخصام است، به راحتی، و مانند نوشتن روی یک کاغذ سفیدِ آماده، در اذهان عمومی خارجی می­نشیند. افکار عمومی در این موارد به سرعت شروع به پخش این تبلیغات منفی می­کنند و تصویر را به هم منتقل می­کنند. در این شرایط است که تبلیغات منفی موجودیت مخصوص به خود را به دست می­آورد، و به پیش­روی و توسعه ادامه می­دهد. این موضوع به تخریب شدید تصویر برند ملی آن کشور و پایین کشیدن ان می­انجامد.در این موارد، افکار عمومی توجهی به جزییات و موارد دیگر و زمینه­های دیگر در مورد این کشور نشان نمی­دهد، و صرفا روی همان تبلیغات و جنبه منفی تمرکز می­کند. دو موضوع هست که دولت­ها باید بپذیرند، اول آنکه نمی­توانند با افکار عمومی بحث کنند، و دوم آنکه امکان تغییر موضوع وجود ندارد! در اینگونه شرایط، افکار عمومی و تبلیغات منفی همراه با آن، مانند یک نیروی طبیعی، مثل سیل یا گردباد می شود، که نمی­توان با آن منطقی صحبت کرد، یا جلوی آن ایستاد، بلکه باید صرفا از آن فاصله گرفت تا خسارت کمتری دید.بهترین راه برای مقابله با شرایطی از این دست، پیشگیری است. و پیشگیری از وقوع چنین شرایطی، تنها با توسعه تصویر برند ملی، (جدا از اینکه نباید اجازه داد چنین تبلیغاتی در وهله اول اصلا ایجاد شوند، و سیاست­ها و اعمال، چه داخلی و خارجی،به طوری مدیریت شوند که بهانه یا زمینه­ای برای چنین تبلیغاتی فراهم نکند) تلاش برای ایجاد غنی­ترین، بزرگترین، گسترده­ترین و بهترین تصویر برند ملی ممکن برای کشور است، که این کار از طریق ارتباطات و دیپلماسی عمومی کشور انجام می­گیرد. مانند کاری که آمریکا اجام داده است. شاید اگر کشور دیگری چنین وضعیت بدی در زمینه تصویر برند ملی به دلیل سیاست خارجی خصمانه داشت، بدترین رتبه در برند ملی را به دست می­آورد، اما آمریکا همچنان رتبه بالایی دارد، و دلیل آن، چند وجهی و چند بعدی بودن برند ملی آن است، که علاوه بر سیاست خارجی، فرهنگ آن، صنعت و اقتصادش نیز به کمک آن می آید، به شکلی که وقتی سیاست خارجی این رتبه را کاهش می دهد، دیگر ابعاد همچنان آنرا حفظ می کنند، و هنگامی­که به دلیل سیاست­های اشتباه یا خصمانه، تحت حمله و تبلیغات روی افکار عمومی هستند، یکی از دیگر جنبه­های برند ملی­اس وارد کار شده و موضوع را تغییر می­دهد.مرتبط بودنو در نهایت، مهم­ترین بخش از تمام موارد مربوط به ایجاد یا ارتقای تصویر برند ملی، بحث «ارتباط» یا relevance آن است. پس از بررسی جنبه­های مختلف، مثل آنکه کشور از پیش مشهور هست یا خیر، به چه چیزی معروف است، تصویر تا این لحظه بر چه اساس است، باید به این اندیشید که کدام یک از جنبه­های این کشور برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی مناسب هستند. در واقع ابتدا باید مخاطب را در نظر گرفت، و بر اساس تحلیلی که از این مخاطب به دست می­آید، جنبه­ها، ابعاد، و موضوعاتی را که می­تواند به آنها مرتبط باشد و در نتیجه توجه­شان را جلب کند، انتخاب کرد.بحث اساسی در این مورد، نکاتی است که سایمون آنهولت در کتاب « هویت رقابتی» (Competitive Identity) به آن اشاره کرده: « تصویر ملی یک پدیده است که در خارج از محدودیه تاثیرگذاری یک کشور شکل می­گیرد، و هویت آن کشور در داخل کشور و جمعیت آن شکل گرفته و وجود دارد. تصویر یک کشور، از تمام بخش­های دیگر برای تاثیرگاری و ایجاد تغییر در آن سخت­تر است، بخصوص که در داخل کشور کل نگرفته و وجود ندارد، بلکه در اذهان عمومی مردم کشورهای خارجی وجود دارد.»برای ایجاد تغییرها، بخصوص در مبحث مرتبط بودن مسائل، موضوعی که بسیار اهمیت دارد، مسئله مخاطب هاست. برای این امر، باید مخاطبینی که به طور فعال به دنبال چیزی می گردند را پیدا کرد و دید که آیا نچه آنها در پی اش هستند، با آنچه ما برای ارائه داریم همخوانی دارد یا خیر؟ برای این کار، به اصول بازاریابی نیاز است، اما باید در نظر داشت که بسیاری از کشورها، برند سازی خود را صرفا بر این مبنا قرار می دهند که چه چیزی برای ارائه دارند، نه اینکه مخطبان جهانی به دنبال چه چیزی هستند.تصاویر مربوط به کشورهای مختلف، در پس ذهن ما شکل می­گیرند، و تنها شنیدن حقایق جدیدی در مورد آنها موجب تغییر آنها نمی­شود، چرا که تصویری که از کشورها در ذهن داریم به ایده تبدیل شده­اند. برای آنکه بتوان این ایده­ها را تغییر داد، باز هم مبحث مرتبط بودن اهمیت دارد. باید کار به شکلی انجام گیرد که آن تصویر در موقعیتی صحیح برای تغییر کردن قرار گیرد، و از نظر شخصی مرتبط با فرد شود، تا یک تصویر یا ایده انتزاعی صرف. در این شرایط است که تغییر ممکن خواهد بود. بهترین مثال این موضوع، زمانی است که در یک کشور دیگر به سر می­بریم، به عنوان مثال برای سفر توریستی. در این شرایط ذهن ما در حال یادگیری و باز برای پذیرش تغییر نسبت به تصویری که نسبت به آن داریم است. اما این شرایط نیاز ندارد که حتما فرد در داخل کشور باشد، و می­تواند از فواصل دور نیز روی دهد: با شناختن افرادی از کشورهای دیگر، خواندن در مورد آنها، یادگرفتن فرهنگ آنها، و تجربه فرهنگ و محصولاتشان. هرآنچه که موضوع کشور و تصویر آنرا مرتبط کند، بخصوص به شکل شخصی.اما حتی زمانی­که که یک کشور در شرایطی قرار دارد که می­توان تصویرش را تغییر داد، این تغییر نهایی در صورتی روی می­دهد که محرک کافی، هم منطقی و هم احساسی ایجاد گردد. و این نکته­ی مهمی است، که تا زمانی­که آماده دریافت این محرک­ها نباشیم، هیچ محرکی فایده ندارد. اشتباهی که بسیاری کشورها دارند این است که بر این باورند که با پیام-های قوی قادرند این تغییرات را بسازند، آنها احساس می­کنند که صرفا با پیام­های حاوی محرک­های احساسی یا منطقی، می­توانند به تغییر مورد نظر در افکار عمومی برسند. اما مهم­تر از این، ارتباط آن، و آمادگی ذهن فرد برای دریافت این محرک­هاست.وقتی شما حقایقی در مورد یک کشور را دریافت می­کنید، پیش از هرچیز مرتبط بودن آن با شما برایتان مهم است، و اینکه این در مورد شماست و ربطی به شما دارد یا خیر. مثلا مسایل کشور عراق، برای افراد ایرانی مهم است، چرا که ذهن آنها آمادگی و علاقه به شنیدن آن دارد، یا مسائل آمریکا برای مکزیکی­ها مهم است. این مرتبط بودن میتواند از لحاظ نزدیکی جغرافیایی، نزدیکی فرهنگی یا سیاسی، یا حتی در حال جنگ بودن کورها باشد.پیش از تمام اینها، شناخت و مطالعه کشورهای مورد هدف، و تصویری که از برند ملی کشور در ذهن دارند مهم است و باید انجام گیرد، چراکه بدون اینکه بدانیم وضعیت تصویر برند ملی در چه شرایطی است، تلاش برای تغییر آن و برنامه ریزی در این راستا برای تدوین استراتژی و مفادشدنی نیست.تصویر برند ملی ایرانباور نگارنده، بر اساس مشاهده رسانه­ها، و تماس مستقیم با شهروندان کشورهای مختلف، بر این است که تصویر برندی که ما نزد مخاطبین مختلف در جهان داریم، یکدست و همگون نیست. واضح­ترین روش برای دسته­بندی این طیف­های اذهان عمومی خارجی، نگاه به جغرافیاست. نگاه­ها در مورد ایران را می­توان به این چهار گروه اذهان تقسیم کرد: اول، خاورمیانه، شمال آفریقا، کشورهای همسایه، دوم شرق آسیا، شامل چین، کره، ژاپن و دیگر کشورها، و سوم، غرب، شامل کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، و دسته چهارمهم، آمریکای جنوبی.ممکن است از اجزای پرتعداد تصویر برند ملی ایران، تعدادی کم یا زیاد در میان این چهار گروه مشترک باشند، اما تفاوت­ها هم به اندازه­ای هست که کشورها را در دسته­های جداگانه قرار داد. کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، به دلیل همراهی سیاسی دولت­ها با ایالات متحده آمریکا، مسائل تاریخی، و قدرت رسانه­ای آمریکا، تصویری خصمانه و منفی­تر نسبت به ایران دارند، اما کشورهای خاورمیانه، و شمال آفریقا، نسبت به آمریکا تصویر ملایم­تری دارند، بخصوص در برخی کشورها که تصویر غالبا مثبت و همدلانه است، مانند بخش­های اعظم کشور عراق.اگر هدف پرداختن به تصویر برند ملی ایران در افکار عمومی اروپا و آمریکای شمالی باشد، که به دلایلی، از جمله تاثیر شدید رسانه­ها و فرهنگ آمریکایی، تاثیرگذاری افکار عمومی این کشورها بر مسائل سیاسی، و امکان ارتباط­گیری راحت­تر به زبان­ انگلیسی، باید ابتدا تحلیلی کلی از تصورات منفی، اشتباه یا خصمانه­ای داشت که افکار عمومی کشور­های این مناطق در مورد برند ملی ایران دارند. پیش از پرداختن فهرست­وار به این تصاویر، لازم است در مورد ریشه­های شکل­گیری این تصاویر اشتباه صحبت کرد.تصاویر برند ملی ایران در اذهان عمومی اروپا و آمریکای شمالی بر چند منبع شکل میگیرد. اولین و اصلی­ترین منبع، رسانه­های آمریکایی­ست، شامل رسانه­های مکتوب، نشریات و روزنامه­های معروف انگلیسی­زبان، شبکه­های ماهواره­ای که روی اخبار و سرگرمی تمرکز دارند، ­و هالیوود که مهم­ترین و کاراترین ابزار در جهت ایجاد تصویر دلخواه از کشورهای مختلف در اذهان مخاطب است. این رسانه­ها اساسا در شکل کارتل­های مطبوعاتی و رسانه­ای توسط گرایش­های خاص ضد ایرانی هدایت و تغذیه می­شوند. منبع دیگر، که شاید تصورش سخت باشد، هنرمندان، پناهجوها، و برخی مردم خود این کشور هستند. طی سالیان گذشته فیلم­های زیادی توسط هنرمندان ایرانی ساخته شده و در فستیوال­های مختلف خارجی به نمایش در آمده و با استقبال فراوانی روبه­رو شده­اند، که شاید حتی بیش از استحقاق هنری فیلم بوده. کلیت این موضوع می­تواند غرورآفرین باشد، اما چیزی که تاثیر منفی شدیدی دارد، محتوای این فیلم­هاست، که همگی تصاویری مخدوش، منفی، و اشتباه از ایران به دنیای خارج مخابره می­کنند، از نمایش تمایل شدید همه مردم به مهاجرت و رفتن از ایران، تا خشونت، فقر، بی عدالتی، ستم بر زن، فساد سازمان یافته و هرچیزی که تصویری سیاه، منفی و مخدوش از ایران در ذهن مخاطب می­سازد. شاید از رسانه­های آمریکایی و امثال هالیوود انتظاری جز این نمی­توان داشت، اما اینکه هنرمندان این کشور، کارکردی شبیه به هالیوود داشته باشند، حتی شاید آسیب­زننده­تر، به دلیل اینکه مستقیم از ایران مخابره شده و قابل استنادتر است، خیانتی باورنکردنی­ست. و منبع دیگر، اشتباهاتیست که دولت، مردم و دیگر ارتباط­گیران ایران با دنیای خارج از این مرزها، خواسته یا ناخواسته مرتکب می­شوند و به ایجاد یا تقویت این تصاویر مخدوش کمک می­کنند.تصاویر عمدتا اشتباه، یا مواردی­که در مورد آن خلاء وجود دارد را، با در نظر داشتن این نکته که عدم آگاهی اذهان عمومی خارجی دست کمی از تصویر اشتباه ندارد، می­توان چنین فهرست کرد که در افکار عمومی کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، اینگونه جا افتاده است که:ایرانی­ها عرب هستندایرانی­ها از تکنولوژی بی بهره­اندشهرهای ایران عموما عقب­مانده، قدیمی و براساس تصاویری هستند که هالیوود از شهرهای خاورمیانه، مانند بازارهای شلوغ و به هم ریخته هستند.ایران کشوریست با مردمانی فقیرحجاب و نوع پوشش زنان در ایران هیچگونه آزادی ندارد، و زنان روبنده استفاده می­کنند و مردان سبک لباس­های مدرن استفاده نمی­کنندزنان در جامعه ایران حضور فعال ندارند، چه در زمینه­های شغلی، علمی، تحصیلی، فرهنگی، هنری و سیاسیزنان در ایران دارای تحصیلات عالیه نیستند، و حتی تحصلات اولیه نیز برای آنها ممکن نیستدیکتاتوریآزار زنان و دختران، در قالب های مردسالاری و پدرسالاری، امری شایع در تمام کشور استختنه جنسی زنان در ایران به عنوان امری عادی در جریان استدر ایران رفاه عمومی، و اقدامات رفاهی از جانب دولت و حاکمیت وجود نداردایران یک کشور صحرایی است، که این تصویر هم بیش از هرچیز برآمده از نمایی است که هالیوود از ایران ارائه می­کندایرانی ها برای سفر و تفریح به خارج از ایران سفر نمی­کنندایرانی­ها شبیه به اعراب لباس می­پوشندایرانی ها مسلمانان بنیادگرا، و حامی تروریزم هستندایرانی ها زبان­های خارجی بلد نیستند و ارتباط­گیری با آنها به راحتی ممکن نیستایرانی­ها همگی از یک قومیت هستند و در کنار آن، عدم آگاهی از زندگی اقوام مختلف ایرانی طی قرن­ها با صلح و همکاری در سرزمین ایرانپیروان ادیان دیگر در ایران حضور ندارند، و اعتقاد به دینی جز اسلام در این کشور غیرقانونی و با آزار و اذیت همراه استدر ایران آزادی برای زنان وجود ندارد، و سرکوب شدید زنان در زمینه­های مختلف زندگی در جریان استایران کشوریست که تمام به نفت و گاز وابسته است و هیچ صنعت یا تجارت دیگری در آن جریان نداردایرانی­ها از تکنولوژی روز، و ابزارهای تکنولوژیک که در زندگی روزمره مردم سراسر جهان استفاده می­شود بی بهره­اندایران دارای صنعت، و تولید نیست، کارخانه­های صنعتی در ایران وجود ندارندجامعه­ی ایرانی، جامعه­ای زن ستیز استایرانیان مردمی خسته، افسرده، و بی­حالایرانی­ها همه دوست دارند مهاجرت کنند و از ایران بروندموسیقی در ایران حرام است و با محددیت شدید روبه­روست، برای آن کنسرت یا برنامه­های اینچنین وجود ندارددر ایران سینما به شکل آزاد و فعال وجود نداردایرانی­ها مردمی عبوس هستند که تمایلی به تفریح و خوش­گذرانی ندارندایران جاذبه­های توریستی طبیعی ندارد، مناظر زیبای طبیعی، و گوناگونی مناطق طبیعی در آن وجود نداردایران جای امنی برای سفر و حضور خارجی­ها نیستایران برای زن­ها جای امنی نیستایران فسیوال و برنامه­های فرهنگی و هنری نداردفرهنگ، کنسرت، تئاتر، و این مسائل فرهنگی در ایران ممنوع و محدودیت شدید داردایرانی­ها خشن و عصبی هستندازدواج کودکان در ایران امری شایع و عمومیستتصوری از غنا و تنوع غذا در ایران ندارنداطلاع و تصوری از تنوع پوشش اقوام و شهرهای مختلف ندارندایرانی­ها اهل موسیقی و سینما نیستنددر ایران زیست شبانه، دور همی­های جوانان، و تفریحات این قشر وجود نداردحکومت ایران با خارجی­ها خوب نیست، و برخوردش با خارجی­هایی که برای سفر به ایران می­آیند خوب نیستایران کشوری تکنولوژیک و صنعتی نیستایران یک کشور دموکراتیک نیستزنان در ایران نمی­توانند فعالیت فرهنگی و هنری داشته باشنداز پیشرفت­های علمی و تکنولوژیکدر زمینه­های مختلف، از جمله علوم گوناگون، و پزشکی بی اطلاع­انداز وجود بیمه اجتماعی عمومی در ایران و خدمات درمان رایگان بی اطلاع هستندجداسازی جنسیتی در همه جا در ایران اعمال می­شودامکان پیشرفت در موقعیت­های اجتماعی، حرفه­ای و علمی برای زنان فراهم نیستتصوری از پیشرفت­های شهری در ایران، بهبود شرایط شهرها، ارتقای سیستم خیابان­ها و جاده­های مواصلاتی، پوشش­های کامل آب، برق، گاز و خدمات رفاهی در کشور ندارنددر ایران امکان فعالیت سیاسی و مخالفت با حکومت وجود ندارد و زندان­های این کشور پر است از فعالین سیاسی و روشنفکرانمدل­های کلی اقداماتاقداماتی که به شکلی آتش به اختیار، یا سازمان­یافته، برای ایاد تصویر برند ملی حقیقی و قوی، و یا اصلاح تصاویر مخدوش انجام می­شود، به هر شکل و شیوه و در هر قالبی که انجام گیرد، می­توان آنرا در یکی از گروه اصلی مدل اقدامات قرار داد. اقدامات «فعال، یا پیش­دستانه» (active and pro-active)، و اقدامات «واکنشی» (Reactive).دسته­اول، همانطور که از اسم آن پیداست، پیش­دستانه به فعالیت­هایی می­پردازد که بر اساس استراتژی و برنامه­ریزی­ها، و بسته به اینکه در کدام بخش از بخش­های مختلف ارتباط­گیران، رسانه­ای­ها یا فعالین قرار می­گیرد، بر اساس دانشی که از موقعیت فعلی تصویر برند ملی کشور وجود دارد و هدفی که برای تصویر مورد نظر داریم، به تلاش برای ترسیم تصویر و یا اصلاح اشتباهاتی­ست که طی سال­ها روی داده. این نوع اقدامات از این نظر پیش­دستانه و فعال می­تواند نام گیرد که بر اساس ابتکار عمل خود ما، و نیز طرح و برنامه­هایی که داریم، فعالیت را در پیش می­گیرد.اما دسته دوم، که آنرا واکنشی می­نامیم، همانگونه که عنوانش نشان می­دهد، در مواقعی به کار می­رود که به دلایل مختلف، تصویر برند ملی تحت حمله است، مثل شرایطی که وقایع در داخل کشور به سمتی رفته که وارونه­نمایی توسط رسانه­ها یا داخلی­ها (عامدانه یا غیرعمد) در حال انجام است، یا آثار هنری و رسانه­ای بدون وقوع اتفاقی خاص، تصویری مخدوش و اشتباه از ایران منتقل می­کنند، مثل یک فیلم سینمایی ایرانی یا خارجی.هر دوی این دسته­ها دارای اهمیت یکسان هستند، و در کنار هم می­توانند سیاه­نمایی­ها و تصویرسازی­های رسانه­های خارجی علیه ایران اسلامی را بی­اثر کنند.ابزارهارسانه­های مکتوب:شامل روزنامه­های انگلیسی زبان، نشریات، سایت­ها و مقالات، چه داخلی و چه خارجی. برای این کار نیاز است که نشریات یا روزنامه­های انگلیسی زبان ایرانی فعالیت بیشتری داشته باشند، مقالات موضوعات روز، تبیین مواضع ایران، و مقابله با تصویرسازی­ها با جدیت بیشتری انجام شود، سایت­ها ظاهری به روز داشته باشند و فعالیت­ها گرچه در حال حاضر هم هست، اما بسیار به تقویت نیاز دارد. علاوه بر آن، به انتشار مقالات و مطالب در روزنامه­ها و نشریات خارجی هم نیاز است، بخصوص که برد زیادی دارند و گاهی ژست دموکراسی­خواهی آنها امکان انتشار مقالات را به ما می­دهد.چند رسانه­ای:دنیای امروز، بیش ار خواندن روزنامه و نشریه، دنیایی تحت سلطه محتوای چند رسانه­ایست، از ویدئوهای سریالی، که در یوتیوب یا سایت­های مشابه منتشر می­شوند و مخاطبیان زیادی دارند، تا پادکست­هایی که زمان رانندگی، استراحت، یا انجام کارهای دیگر می­توان به آن گوش داد و این روزها محبوبیت زیادی پیدا کرده است. این ابزارها، در صورتی­که به درستی و هوشمندانه مورد استفاده قرار گیرند، می­تواند به عنوان یک وسیله قدرتمند در راستای این هدف عمل کنند. بخصوص که به این دلیل که امکان ایجاد دیالوگ، که قبلا اشاره شد که اهمیت بسیار بیشتری از مونولگ دارد، ارتباطی قوی و تاثیرگذار با مخاطب خارجی ایجاد می­کند، و با درگیر کردن او، تاثیر تلاش­ها خیلی بیشتر خواهد بود.شبکه­های تلویزیونی و ماهواره­ای:شبکه­های تلویزیونی ایران، که مخاطب خارجی را هدف بگیرد، در برابر غول­های تلویزیونی دنیا تقریبا چیزی برای گفتن ندارد. گرچه طی سال­های گذشته تلاش شده تا شبکه­های به زبان­های مختلف داشته باشیم، انگلیسی و عربی و اسپانیایی، اما برد تاثیرگذاری آنها، بخصوص شبکه انگلیسی زبان، کم است، شاید یکی از دلایلی که ما را به این نتیجه می­رساند، عدم وجود بحث، گفتگو، ارجاع یا جدل در مورد این برنامه­ها در فضای مجازی و میان کسانی­ست که مخاطب قرار گرفته­اند. با ساخت برنامه­های بهتر، استفاده از استعدادهایی که توانایی کار در این زمینه دارند، شناخت بهتر مخاطب آمریکایی و اروپایی، شبکه­های ماهواره­ای می­توانند تاثیرگذاری خود را داشته باشند و اهرمی برای سیاست­های کشورمان باشند، همانطور که قطر با سرمایه­گذاری مناسب، و استخدام افراد حرفه­ای، با شبکه­های الجزیه یک اهرم قوی تاثیرگذاری بر مخاطب در دست دارد.شبکه ­های اجتماعی:شبکه­های اجتماعی، مثل فیسبوک، توییتر، اینستاگرام، و غیره، میتوانند هم مستقل یکی از ابزارها باشند، هم ادامه­ی فعالیت­های به روش­ها و با ابزارهایی باشند که قبلا اشاره شد. به این دلیل که این شبکه­ها پر هستند از جوانان و مخاطبین خارجی، و امکانی فراهم می­کنند تا بتوان تماسی مستقیم، و دوسویه با آنها برقرار کرد، باید از آن، که ابزاری در درست دولت­های غربی بوده، به نفع خود استفاده کرد. این شبکه­ها می­توانند هم به شکل پیش­دستانه، و هم واکنشی، مورد استفاده قرار گیرند.ارتباط­گیران:در هر کشوری، بخشی از جامعه وجود دارد که به دلیل شرایط شغلی، حرفه­ای و زندگی، امکان برقراری تماس نزدیک به خارجی­ها را دارند. افرادی مانند تجار، توریست­های حرفه­ای، تور لیدرهای ایرانی، هنرمندان، روزنامه­نگارها، و فعالین فضای مجازی. این افراد هم بخشی مهم از پروژه­های دفاع از تصویر برند ملی کشور هستند و باید هماهنگ، بر اساس اصولی که تنظیم شده و در اختیار همه قرار می­گیرد، هر کدام در بخشی که فعال هستند، از تماس نزدیک با خارجی­ها برای ایجاد یا اصلاح تصویر برند ملی تلاش کنند.در نهایتدر انتها باید اشاره کرد که این فعالیت به نیروی انسانی، منابع و امکانات نیاز دارد. توانایی کارهای گرافیکی، تصویربرداری، تدوین، موسیقی، و صدابرداری یا تدوین فایل­های صوتی برای تیم عملیاتی، افرادی که توانایی مطالعه و تحقیق در مورد جامعه هدف، افکار عمومی این کشورها، طرح­ریزی استراتژی و مفاد، و اقدامات سمبلیک، و تولید محتوا داشته باشند، افراد رسانه­ای که بتوانند در رسانه­ها شبکه­های مجازی، و تولیدات چندرسانه­ای کار کنند، و کسانی­که شبکه­های اجتماعی را خوب بشناسند و بتوانند فعالیت در آنرا هدایت کنند. اکثر این فعالین باید زبان انگلیسی، و فلسفه کار را خوب بشناسند، و بتوانند ساعاتی در روز را به این کار اختصاص دهند.همانطور که تقریبا تمام محققان در زمینه برند ملی معتقدند، کار روی این مسئله، نه اقدامی جزیره­ای و به اصطلاح آتش به اختیار، که پروژه­ای ملی­ست که به هماهنگ دولت، ارگان­های مختلف، سازمان­ها، رسانه­ها و یک هماهنگی دقیق میان تمام آن­ها نیاز است. تمام نمونه­های موفق در زمینه برند ملی، پروژه­هایی حاکمیتی بوده­اند که از دولت، وزارتخانه­ها، و رسانه­ها، تا مردم و هنرمندان و کنشرگران اجتماعی و فرهنگی را هم درگیر خود کرده و همگی همراه با هم، هرکدام بخشی از کار را پیش برده­اند که در توان یا اختیارشان بوده.اما در ایران امروز، با شرایطی فعلی، نه بحث برند ملی آنچنان که باید مورد توجه قرار گرفته و اهمیتی برای دولت دارد که بخواهد از آن حمایت و بودجه­ یا ابزاری برای آن اختصاص دهد، و نه می­توان انتظاری از بسیاری هنرمندان و فعالین فرهنگی و اجتماعی داشت که به آن بپیوندند. در نتیجه تلاش در این راستا، می­تواند اقدامی آتش به اختیار باشد، که با امکانات موجود، با نیروهایی که در دسترس است، و دور هم جمع شدن کسانی­که این دغدغه­ها دارند، شروع شده و به پیش رود.پایانرضا کریمیرضا کریمیSun, 24 Nov 2019 18:59:58 +0330https://virgool.ir/@karimi.57/چرا-با-پیوستن-به-کنوانسیون-برن-مخالفم-pu13ic47lj1sچرا با پیوستن جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون برن مخالف هستمرضا کریمیکنوانسیون برن به زودی برای بررسی به صحن مجلس شورای اسلامی خواهد رفت، تا در صورت بررسی و تائید و طی روال، ایران نیز به عضویت این کنوانسیون در آید، کنوانسیونی که در ظاهر، و بر اساس توضیحات کلی، اقدامی پسندیده است و مخالفت با آن شاید برای بسیاری قابل درک نباشد، و حتی اقدامی بدون منطق و عجیب به نظر برسد. کنوانسیون برن که در حال حاضر177 کشور عضو دارد، از تاریخ 9 سپتامبر 1886 میان اولین اعضا امضا شده و موضوعیت یافته است، و ایالات متحده آمریکا نیز در سال 1989 به آن پیوسته است. در این یادداشت کوتاه، دلیل آنکه پیوست به این کنوانسیون، در شراط فعلی را اشتباه می­دانم به شکلی کوتاه شرح داده­ام، و بار دیگر بر عبارت «شرایط فعلی» داشته و شاید عضویت در آن در شرایطی جز آن می­توانست عاری از این انتقادا باشد.ابتدا اجمالا به بررسی این نکته می­پردازیم که از نظر این کنواسیون، و مواد ذکر ده در متن آن، چه آثار و متونی در دایره حمایتی حق مولف قرار می گیرند: در متن کنوانسیون برن، عبارت " کارهای هنری و ادبی" که پایه تمام توافقات و قانین مندرج در این کنوانسیون قرار گرفته است، طبق ماده 2 این کنوانسیون، " هر نوع کار ادبی، علمی و هنری" را شامل می شود، " به هر شکل و شیوه­ای که بیان شوند." این به آن معناست که نوع بیان، فرم بیان، اجرا، یا انتقال اهمیتی نداشته و همه موارد را شامل می شود. در همین ماده دوم اعلام می شود که هر نوع ترجمه، اقتباس و کار روی متون ادبی، علمی و هنری، باید تحت حمایت قانون کپی رایت قرار بگیرند. در همین ماده ذکر شده است که مجموعه کارهای علمی و هنری و علمی، مانند دایره المعارف ها نیز همچنان کار فکری محسوب شده و تحت پوشش این قانون هستند، در نتیجه تمام کتب مرجع علوم، ادبی و هنری، در این دسته قرار گرفته و مورد این حکایت هستند. در همین ماده 2 ذکر شده که کارهای مورد اشاره، در هر یک از کشورهای عضو کنوانسیون که انجام شده باشند، در تمام کشورهای دیگر تحت پوشش و حمایت کپی رایت هستند. طبق ماده 3، این آثار، چه نویسنده دارای ملیت یکی از کشورهای عضو باشد، و چه نویسنده یا صاحب اثر دارای ملیت کشورهای عضو نباشد، اما اثر او در یکی از کشورها عضو منتشر یا انجام شده، باز هم تحت حمایت این قانون است، شرایطی که تقریبا می­توان گفت اکثریت ملطق صاحبین اثر را شامل خواهد شد. حتی در ماده 4 فراتر رفته و ذکر می کند که در مواردی مثل آثار سینمایی، اگر صاحب اثر یا کمپانی، دارای یک محل زندگی یا دفتر در یکی از کشورهای عضو باشد هم کفایت می کند، و صاحبین آثار معماری که بر اساس اثرشان سازه­ای در یکی از کشورهای عضو ساخته شده باشد. در ماده 5 هم ذکر شده در صورت نبود قوانین در کشور مبدا، قوانین کشوری که ادعا در آن صورت میگیرد هم کافی­ست، تا صاحب اثر تحت حمایت قرار گیرد، واین جداست از حمایت کلی از صاحب اثر در تمامی کشورهای عضو این کنوانسیون. و باز در همین ماده ذکر شده که صاحب اثر اگر دارای ملیت کشوری که در آن اثر را ساخته نباشد، بر اساس این کنوانسیون، برای حمایت از کپی رایت دارای حقوق مانند افراد دارای همان ملیت است. در ماده 5 ذکر شده است که اگر چنانچه یک اثر همزمان در دو کشور، یکی داخل کنوانسیون، و دیگری خارج از کنوانسیون منتشر شود، انتشار در کشور عضو کنوانسیون حساب شده و مورد همان حمایت­هاست، حتی اگر اثر به تنهایی در کشوری خارج از کنوانسیون منتشر شود، ملیت نویسنده اگر از کشوری عضو باشد، باز هم اثر تحت حمایت است، شرایطی که باز هم احتمال حمایت از اکثر آثار را فراهم کرده. در ماده 7 مدت کپی رایت هر اثر تا 50 سال پس از فوت صاحب ار ذکر شده است. طبقه ماده 8 این کنوانسیون، صاحبان اثر باید اجازه ترجمه اثر در دیگر کشورها را رسما واگذار کنند طبق ماده 11 هر گونه ارائه آثار هنری علمی و ادبی به عموم، از هر طریق، چع رادیویی، خواندن یا چاپ، فقط با اجازه رسمی صاحب اثر ممکن است. طبق ماده 12 استفاده از اثر، اقتباس یا استفاده از بخش هایی از آن نیز تنها با کسب اجازه رسمی ممکن است، که شامل تمام آثار علمی، ادبی و هنری می شود.البته این نکات که ذکر شد، خلاصه­ای از برخی مواد این کنوانسیون است، اما آنها را از این جهت انتخاب کردم، که نشان دهم طبق این تعریف و تشریح­ها، می­توان گفت تقریبا اکثریت مطلق آثار علمی، ادبی منتشر شده در جهان به شکلی در حمایت این کنوانسیون قرار خواهند گرفت، یا دانشمندان یا نویسنده­ها عضو این کشورها هستند، یا مهاجرت کرده در یکی از آنها چاپ­شان می کنند، یا به عنوان مثال اثر یک معمار اگر هیچ یک از اینها هم نبود در یکی از این کشورها ساخته شده. و جالب اینجاست که اگر اثری همزمان در دو کشور چاپ شود، چاپ آن در یک کشور عضو کنوانسیون هم برای حمایت کفایت می کند. یعنی تقریبا تمام آقار علمی، که بیش از هر چیز مد نظر و دلیل نگرانی بسیاری­ست، و همینطور تمامی دایره المعارف­ها، مجموعه­های علمی و انسایکلوپدیاها، همگی در این گروه مورد حمایت قرار میگیرند که استفاده از آنها، اقتباس، استفاده از بخشی از آنها و چاپ و ترجمه­شان به اجازه رسمی از صاحبین اثر نیاز دارد.تا اینجا این مواد و قوانین ذکر شده در آن هیچ اشکالی ندارد، و اتفاقا از نظر منی که کار ترجمه انجام می دهم و حق نشر و حق مولف برایم موضوعی مهم است، چنین کنوانسیونی می تواند بسیار هم کارساز باشد. اما آنچه شرایط را به کل متفاوت می کند، اوضاع حال ایران و تحریم­های ظالمانه اعمال شده بر ایران است. در شرایط عادی این قوانین میتواند از صاحبین آثار و حقوق آنها حمایت کند، و حتی به کشورهای در حال توسعه که آثار علمی فراوانی توید میکنند، در حفاظت از حقوق و امتیازاتشان کمک کند. اما متاسفانه اینگونه نیست. اول آنکه شرایط دنیای علمی به هیچ عنوان شرایطی برابر و عادلانه نیست، اصولا همه چیز در راستای قدرت بیشتر کشورهای غربی و صاحب مراکز علمی فعلی­ست، و از سوی دیگر، شرایط تحریم­ها اوضاع را متفاوت می کند، بخصوص برای ما در ایران.این بحث تحریم را از دو منظر میبینیم. اول بانکی، به این دلیل که در ماده 11 همین کنوانسیون ذکر شده است که مجوز رسمی جهت استفاده از اثر باید از صاحب اثر دریافت شود، و این جر با پرداخت حق خرید یکجا، یا پرداخت بر اساس فروش و سود ممکن نیست، و این موضوع به امکان پرداخت ساده به افراد خارج از ایران نیاز دارد. اوضاع پرداخت های بانکی و ارتباط مستقیم بانکی با بسیاری کشورهای صاحب علم و مترقی دانشگاهی غربی ممکن نیست، چراکه بانک ها پولی از ایران دریافت نمی کنند، و اصولا سازمان ها حق همکاری با ایران را ندارند. در مورد دارو هم همین داستان بود، شاید رسما خود دارو تحریم نبود، اما راه پرداخت و خرید بسته شده بود و در نتیجه دارو هم تحریم بود. حالا هم وقتی امکان پرداخت هزینه های حق مولف و خرید حق امتیاز و بستن قرارداد نباشد، چطر می شود قانونا این حقوق را بدست آورد؟ پس حداقل در زمینه خرید حق امتیاز با مشکلات بسیاری رو به رو خواهیم بود، که یا صاحب امتیاز را منصرف خواهد کرد، یا مجبور به استفاده از روش­های دور زدن تحریم­هاست، که باز هم صاحب اثر احتمالا علاقه چندانی به آن ندارد.منظر دوم، تحریم­ها علمی، و بحث تکنولوژی­های دو کاربردی یا همان Dual Use است که از زمان ترک برجام توسط آمریکا تشدید هم شده. طبق این نوع تحریم­ها، بسیاری از حوزه ها علمی که به هر شکلی امکان ارتباط با هر یکی از برنامه­های علمی ایران، از هوافضا، موشکی، اتمی و شیمیایی و نفت را دارند تحریم هستند، و اصولا موسسات تحقیقاتی، دانشمندان و محققان نمیتوانند علنان و رسما به همکاری با طرف ایرانی جهت چاپ، کمک به چاپ، حق استفاده یا اقتباس از آثارشان بپردازند. دامنه­ی این نوع تحریم­ها و علوم چنان گسترده است که تقریبا بسیای از علوم را در بر گرفته است.پس موسسات، انتشارات، و صاحبین اثر بر اساس این تحریم­ها حق همکاری با ایران، عقد قرارداد و واگذاری حق استفاده از اثر نخواهند داشت، و حتی اگر قوانین بتوان یافت که این تحریم­ها را بی اثر کند، تجربه نشان داده که ترس از اینکه موضوع تحریم­ها دامن­گیر آنها شود، معمولا نسبت به همکاری بی میل هستند.نتیجه چه می شود؟ یک خودتحریمی شدید جدید. یعنی در شرایطی که حداقل این روزها این امکان وجود داشت که از منابع علمی و کتب استفاده کرد، ترجمه­ی ثار جدید علمی را در کشور در اختیار داشت، و در شرایطی که غرب در تلاش برای تحریم و کوبیدن پایه­های علمی کشور است به پیشرفت ادامه داد، با پیوستن به این کنوانسیون، رسما دست خود را در بسیاری از شاخه های علم، و حتی چاپ آقار ادبی هم خواهیم بست، و بنابر همین کنوانسیون، و مواد آن، دولت موظف به جمع آوری آثاری خواهد بود که حق امتیاز را به صاحب اثر نداده اند، که دلیل آن یا مشکلات بانکی بوده، یا عدم امکان همکای با ایرانف که هر دو به دلیل تحریم ها هستند، و اگر چنین نکند، اقدام تنبیهی، تحریم علمی و اخاج در پی خواهد داشت، که به یک آبروریزی در عرصه جهانی تبدیل خواهد شد، و اگر قرار است به چنین نقطه­ای ختم شود، چرا از ابتدا باید به عضویت این کنوانسیون در آمد؟دلیل مخالفت بنده، و سایر کسانی که چنین فکر می کنند، با حق مولف و رعایت چنین حقوقی نیست، که اتفاقا رعایت و اجرای آن را به واقع کاری ستودنی می دانم، اما هر کار و اقدامی، باید بر اساس شرایط مشخص مورد بررسی و تحلیل قرار بگیرد. پیوستن به کنوانسیون برن، در شرایط تحریم­های موجود، موجب خودتحریمی شدید جمهوری اسلامی در زمینه علوم خواهد شد.رضا کریمیرضا کریمیWed, 30 Oct 2019 15:20:56 +0330