https://virgool.ir/feed/@javaddashtiعلاقه‌مند به آزمون و خطاfa2026-11-13 02:40:51https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@javaddashtihttps://virgool.ir/@javaddashti/سفرنامه-lgomrlfsujdeحدود دو ماه پیش به اصفهان رفته بودم. روز اول سعی می‌کردم سفرنامه‌ای بنویسم که بعد روی ویرگول بذارم. حاصلش شد یه فایل ورد روی دسکتاپ لپ‌تاپم که امروز دیدم فقط تا همون ظهر روز اول ادامه پیدا کرده. دوست داشتم تکمیل کنم ولی بعیده برسم تا زمانی که هنوز جزئیاتی از سفر به خاطر دارم چیزی در تکمیلش بنویسم.به همین خاطر تصمیم گرفتم همون نوشته‌های اندک رو اینجا بذارم. ساعت 10:37 صبح پنجشنبه، 15 تیرجایی به نام شربت‌سرای روزگار توی میدان نقش جهان نشسته‌ام و چای دارچین سفارش داده‌ام تا روز رو بدون چای شروع نکرده باشم. از فرصت استفاده کردم تا گوشی رو به شارژ بزنم و لپ‌تاپ رو هم باز کردم شاید چند سطری از سفر بنویسم. ولی حال نوشتن نداشتم و اول طاقچه رو باز کردم تا چند بیت از حسین منزوی بخونم. نخستین غزلی که بهش رسیدم اینطور تمام شد:سفر، گریختنی در مه است، سوی امید؟و یا گریختن از خویشتن، ناامیدانه؟ز خود چگونه گریزم که بار خویشتنمامانتی است هم از سرنوشت بر شانهو قبل‌تر هم گفته بود که مرا هوای تو بیرون کشیده از خانه. حس کردم منزوی هم داره میگه برو از سفرت بنویس. توی انبوه پیاده‌روی‌های صبح تا حالا که داشتم به نگارش چند خطی پیرامون سفر اصفهان فکر می‌کردم، به نظرم اومد که حرف‌هام بیشتر از جنس حسب حال‌ه تا سفرنامه؛ و برام سوال بود که چرا اینطور شدم؟توی آخرین قدم‌ها خسته بودم و داشتم فکر می‌کردم چه کاری بود آخه؟ چه نیازی به سفر بود؟ همین امشب برگردم تهران؟ و ندای دیگری درونم می‌گفت اصفهان که تمام نشده، خودتی که اینقدر زود ته کشیدی؟شاید خوب باشه که با همین مقدمه شروع کنم به صحبت از سفر، اما شاید آخر شب یا توی استراحت‌های بعدی لابه‌لای گشت‌وگذارها ماجرای این سفر رو از ابتدا شرح بدم. عجالتا اینو یادم نره که بگم چای دارچین رو اوردن و علیرغم چهره‌ی قشنگش مزه‌ی خوبی نداره :)کم‌کم پا شم برم گشت‌وگذار را با مسجد شیخ لطف‌الله ادامه بدم تا بعد.ساعت 12:43برنامه‌ام این بود که ناهار رو بریانی حاج محمود شفاعت بخورم :))متاسفانه مسجد جامع و خانه جواهری هنوز باز نشده بودن و مجبور شدم پیاده‌روی از بازارچه‌های سبزه‌میدون تا میدون نقش جهان رو شروع کنم. این شد که برنامه‌ای برای ناهار نداشتم و کمی که سرچ کردم دیدم بریانی‌های معروف اکثرا فاصله زیادی تا اینجا دارن که من هستم. لذا اولین بریانی رو که توی خیابون سعدی دیدم وارد شدم و گفتم لابد خوبه دیگه، ولی فعلا که ترسناک بوده. با یه آسانسور عجیب‌غریب اومدم طبقه بالا که سالن‌شونه. امیدوارم غذاشون خوشمزه باشه لااقل.توی این فاصله مسجد شیخ لطف‌الله رفتم و مسجد شاه. به بازارگردی و سرک کشیدن به مغازه‌های صنایع دستی هم ادامه دادم. یه مورد کاری هم پیش اومد که نیم ساعتی درگیرش شدم.خب برگردیم سر این که اصلا چی شد راه افتادم سمت اصفهان. جدا عذاب وجدان داشتم که از زمان کرونا دیگه سفری نرفتم. اواسط خرداد بود که دیدم زاینده‌رود جاری‌ه ولی پای سفر نداشتم، لذا یک عدد بلیط هواپیما برای ساعت 6:45 امروز گرفتم که خودمو هرجور شده به اصفهان برسونم. صبح راه افتادم و حوالی هشت بود که به اصفهان رسیدم. مستقیم اومدم مسجد جامع که از بافت تاریخی اونجا شروع کنم و تا ظهر همون حوالی باشم و ناهار هم پیش حاج محمود شفاعت، بریانی بخورم. ولی همه جا بسته بود و فقط مقبره علامه مجلسی باز بود :)) کلی آدم هم مشغول زیارت بودن که برای هشت صبح پنجشنبه عجیب بود حقیقتا.پرسیدم مسجد جامع کی باز میشه، گفتن بعد از اذان ظهر! باقی اماکن تاریخی هم همینطور... لذا راه بازار رو پیش گرفتم.خب الان بریانی رسید و برم سراغش. با توجه به این که احتمالا دستم خیلی چرب میشه، احتمالا بعدش دیگه نیام سراغ لپ‌تاپ و وقتی پا شدم، برم سراغ ادامه پیاده‌روی. تا بعد.آها یادم رفت ماجرای عروسی یکی از دوستانم رو بنویسم که امشب توی اصفهان برگزار میشه. اونم بمونه برای بعد*.*: در تکمیلش فقط این رو بگم که دوست عزیزم یک هفته بعد عروسی می‌کردن و من کارت دعوت رو اشتباهی خونده بودم :)جواد دشتیجواد دشتیThu, 24 Aug 2023 14:33:05 +0330https://virgool.ir/@javaddashti/نیایش-waosyekxqoa4حوالی سال 92 که هنوز فیس‌بوک فارسی از رمق نیفتاده بود، بزرگواری هر شب نیایش‌های زیبایی روی صفحه‌اش منتشر می‌کرد که با علاقه دنبال می‌کردم. فکر می‌کردم نیاز ما به نیایش‌های خوش‌نقش فارسی خیلی بیشتر از چیزهاییه که به زبان امروزمون در دسترس داریم و او خیلی زیبا می‌نوشت. پس از چندی انتشار اون نیایش‌ها متوقف شد، دلیلش دل‌گیرم می‌کنه و به همین خاطر نمیگم. آرزو داشتم که اون ماجرا باعث نشه غباری بر دل ایشون بنشینه. امروز برای اولین بار از نزدیک دیدمش، کاملا اتفاقی! مهربان بود و خوش‌برخورد. یاد اون نیایش‌ها افتادم و امدم تا نیایش شب‌های آخرش رو مجددا منتشر کنم.نیایش های شبانه - 34:خدایا!تا غیر ترا اطاعت نکنمغیرت و شجاعتم حاجت استخداوندا!به جود خود اجابت کن.آمیننیایش های شبانه - 33:خداوندا!مرا به هنگام رنجش، بخشش بیاموزو به وقت غنا، قناعتو به هنگام فقر، صبرو به گاه قدرت و قهر، مروت و مهرو به وقت شکست، شکیبو در مستی شادی، تعبدو در اوج آزادی، تعهد.آمیننیایش های شبانه - 32:رفیقا!توفیقم دهتا در این جهان چنان زیمکه چون جسمم بر باد روداسمم از یاد نرود.آمیننیایش های شبانه - 31:خدایا!در بند بندگی تو ماندن عین آزادی استو اندوه خلق تو خوردن جوهر شادی استخداوندا!مرا شادی و آزادی عطا فرما.آمینجواد دشتیجواد دشتیFri, 19 Aug 2022 18:52:54 +0430https://virgool.ir/@javaddashti/یاد-امروز-vvgrsfspmfjpسحر حوالی ساعت سه بیدار شدم تا گزارشی از پیشرفت کارم برای استاد راهنمایم آماده کنم. کمی بعد که خودم رو به لپ‌تاپ رسوندم، پیامی از دوستانم گرفتم که بهشون توی بازی کدنیمز ملحق شم! اونها از یک ساعت قبل شروع کرده بودند :))بعد از اصرار دوستان و انکارهای پی‌درپی بالاخره بهشون پیوستم. اولش گفتم من نخودی‌ام و به هر دو طرف کمک می‌کنم، ولی از اونجا که هیچ‌یک از دو گروه از پارازیت‌های من توی بازی رضایت نداشت و طبق معمول داشتم کلافه‌شون می‌کردم، رسما وارد بازی شدم. یکی دو بار هم خداحافظی کردم ولی هوس بازی دست‌بردار نبود و تا ساعت شش صبح به همین منوال گذشت که دیگه یه نفر وسط بازی خوابش برد و باقی هم با همدیگه خداحافظی کردیم.تا هشت صبح وقت داشتم مطالبم رو آماده کنم تا احیانا نقدهای کمتری از استاد بشنوم :) راستش حس نکردم که اون دو ساعت خوب پیش رفته. به همین خاطر ساعت هشت صبح، صحبتم رو از ارائه‌ای شروع کردم که پریروز در جای دیگری داده بودم و فکر می‌کردم مطالب مفیدتری نسبت به بحث‌هایی داره که دیروز و امروز برای این جلسه آماده کرده‌ام.ربع ساعتی رو اینجوری گذروندم تا این که استاد گفت جالبه‌ها، ولی می‌خوای این موضوع رو بیاری توی پروپوزالت؟ می‌دونستم که پاسخ مثبت به این سوال تبعات خوبی نداره و روال کارم رو پیچیده میکنه. راستش موضوعی هم نبود که خیلی خیلی دوست داشته باشم و بخوام بابتش اذیت شم. گفتم که نه، ولی میخوام برای جمع‌بندی فلان پروژه اینو ارائه بدم تا شاید نتایج اون کار به جایی برسه که قابلیت چاپ هم داشته باشه.ولی واقعیتش این بود که وقت گذاشتن روی این کار مانع از پیشرفت کارم با ایشون میشد. فکر کنم بیست دقیقه‌ای گذشته بود که شروع کردم به ارائه‌ی ایده‌ای که این هفته می‌خواستم تو حوزه‌ی کاری ایشون پیشنهاد بدم. تقریبا هر هفته ایده‌هایی رو می‌اوردم و استاد هم مقادیری بدوبیراه نثار اون ایده می‌کرد و تا حدّ امکان سعی می‌کردیم چکش‌کاری کنیم. این هفته هم انتظاری جز این نبود.در ابتدای صحبت به سختی میتونستم بحث رو پیش ببرم و نقدها و ایرادهای استاد خیلی زیاد بود. ولی نهایتا کار به جایی رسید که قرار شد تمام ایده‌های مرتبط با کارهای ایشون رو که قبلا مطرح کرده بودم به کناری بذارم و روی همین ایده تمرکز کنم، ایده‌ای که یکی دو هفته قبل به ذهنم رسیده بود، دیروز کمی بیشتر بهش فکر کردم و امروز هم نهایتا ربع ساعت برای ساخت اسلایدهایش وقت گذاشتم.راستش از ساعت نه صبح که اون جلسه تمام شد خیلی خوشحالم که بالاخره به ایده‌ی مشخصی رسیدم. تا اونموقع تا الان برای چهار نفر با جزئیات تعریف کردم که قراره روی چه سوالی کار کنم. راستش به این فکر می‌کنم که تابستون پارسال چه پیشنهادهایی می‌دادم و تابستون امسال به چه سوال‌هایی رسیدم، فکر می‌کنم از جهت پژوهشی سال خوبی بوده و افسوس می‌خورم بابت گذر سال‌هایی که حسّ رشد خاصی رو توی اون‌ها تجربه نکردم.ولی این دو سه هفته سخت گذشت. خیلی کارهای زیادی رو دوست داشتم انجام بدم که نتونستم. از بعضی چیزها ناراحت بودم و سعی می‌کردم خودم رو سرگرم چیزهایی کنم که از این ناراحتی رها کنه. شاید نتونسته باشم، ولی همین کدنیمزها و گعده‌های مجازی با جمعی از دوستان که نهایتا حدود یک‌ساله میشناسمشون، برام تجربه‌ی ارزشمندی بود.گفتم گعده تا صحبت‌هایی رو نقل کنم که حدود یک هفته قبل با هم داشتیم. اون‌شب از حوالی ساعت یازده شروع کردیم و تا حوالی هفت صبح مشغول صحبت بودیم. حوالی ساعت سه بود که قرار شد نوبتی درباره‌ی یک نفر بحث کنیم. اینجوری که موضوع صحبت‌ها اون فرد باشه و هر نفر چهار تا از ویژگی‌هاش رو بگه. برامون باروکردنی نبود که اینقدر به هم توجه کردیم و دستمون جلوی همدیگه رو شده :)اما بعضی از صحبت‌ها هم صرفا وصف ویژگی‌ها و اوصاف همدیگه نبود و لااقل برای من چالش‌برانگیز بود. یکی از ویژگی‌هایی که در وصف من زیاد گفته شد، این بود که صادقانه رفتار می‌کنم یا نگاهم به آدم‌ها رو از صافی‌ای گذروندم که منحصربفرده، ولی ناگهان دوست دیگری گفت این میل و وسواس جواد روی صداقت عجیبه و حتی طبیعی نیست. میگفت که اصلا خطرناکه آدم اینقدر روی راستگویی وسواس داشته باشه و درستش اینه که آدم گاهی دروغ بگه.راستش تا حدّی با حرفش همدلم. چرایی تمایلم به این نگاه نیاز به صحبت بسیااار داره، ولی واقعا بعد از اون صحبت‌ها بعضی رفتارها که به اسم صداقت توجیه‌شون می‌کنم، به نظر خودم هم چندان سالم نمیاد... همون دوستم معتقد بود لجاجت عجیبی دارم که حدّومرز مشخصی نداره.دوست دیگری گفت که جواد جهان خیلی کوچکی برای خودش ایجاد کرده. خودش رو از خیلی تجربه‌ها محروم کرده و سرگرمی‌های تکراری رو پی گرفته، مثلا هر هفته میره کوه! این وضعیت برای آدمی که میخواد زندگی آکادمیک داشته باشه ایده‌آله ولی بالاخره عواقب خودشو هم داره.راستش الان توی خیلی از مناسبات اجتماعی‌ام مشغول پوست‌اندازی هستم و شاید این تنهایی و جهان کوچک بی‌ارتباط با اون پوست‌اندازی نباشه، ولی واقعا توصیف دقیقی‌ه از وضعیت جواد در یک سال گذشته... امیدوارم جهانم کوچک نمونه و به‌زودی منبسط بشه :)ویژگی‌های دیگری هم گفته شد که خیلی برام جالب بودند. ولی بیش از همه، همین دقت به بعضی رفتارهام برام تازگی داشت. فکر نمی‌کردم توی جمعی که تعامل اندکی باهاشون داشتم، تصویری با اینهمه جزئیات داشته باشم....فکر کنم خستگی توی سرتاپای یادداشتم موج میزنه...جواد دشتیجواد دشتیWed, 03 Aug 2022 15:28:33 +0430https://virgool.ir/@javaddashti/شب-سایه-تنهایی-vph8kjywmb98شش اسفند سالروز تولّد سایه است و در حوالی صبح، قطعاتی از اشعارش به یادم آمده. فکر کنم "شب" یکی از پرتکرارترین عبارات شعر سایه باشه. به‌هرحال سایه‌ها اولین کسانی هستن که در تاریکیِ شب رنگ می‌بازن و زائل میشن، پس سایه‌ی ما هم حق داشته که اینقدر از رفت‌وآمد شب نگران باشه.شاید اولین مواجهه‌ی بسیاری از ما با اشعار این پیر پرنیان‌اندیش* به جایی برگرده که ازش می‌خوندیم:یکی ز شب‌گرفتگان، چراغ برنمی‌کندکسی به کوچه‌سار شب درِ سحر نمی‌زندتوی سال‌های پرفرازونشیب دهه‌ی 1330، سایه آرزو داشت که چراغی روانه‌ی کوچه‌سار شب بشه و سحر رو بیدار کنه. امّا شاید بعدها از نادیدنِ تاریکی‌ها به تنگ اومد و حس کرد که تا وقتی چراغی در دست نباشه، حتی خود تاریکی رو هم نمی‌تونیم ببینیم:کورسویی ز چراغی رنجورقصه‌پرداز شب ظلمانی‌ستنفسم می‌گیردکه هوا هم اینجا زندانی‌ستاین مضمون رو به جز شعر زیبای ارغوان، در تاسیان هم آورده. اونجا هم چراغه که قصه‌ی شب رو هویدا میکنه:خانه دلتنگ غروبی خفه بودمثل امروز که تنگ است دلمپدرم گفت چراغو شب از شب پر شدفقط تاریکی نیست که چشم‌های ما در بسیاری اوقات متوجه اون نمیشه و چراغی لازمه تا ببینیمش. گاهی تنهایی‌مون هم هزاران لباس به تن میکنه و فقط از عشق و دوستی برمیاد که پرده‌ها رو کنار بزنه و تنهایی‌مون رو پیشِ‌روی چشممون بیاره. همونطور که کورسویی ز چراغی رنجور حکایت از شب تاریک داره، شعله‌ای از آتش عشق هم حجم تنهایی رو پیش چشممون عریان میکنه.همیشه فکر میکردم با طلوع آفتاب عشق تمام تنهایی‌ها رنگ میبازن، هنوزم همینطور فکر میکنم. ولی نمی‌دونم که اون شعله‌ی جانسوز چطور میتونه تبدیل به آفتاب بشه و به همه چیز رنگ تازه‌ای بده. درسته که هیچوقت نمیتونم متوجه شم، ولی دوست دارم به قدر وُسع برای فهمش بکوشم.در مسیر درّه‌ی درکه مغازه‌ای هست که هروقت صبح جمعه‌‌ها از کنارش رد شدم، آوای تصنیف "ای عاشقان" رو با صدای شجریان شنیدم. فکر کنم تنها همین یک قطعه رو در پلی‌لیست دارند و حتما خیلی لذت می‌برند، وقتی شجریان غزلی از سایه میخونه که اینطور تمام میکنه:آمد یکی آتش‌سوار، بیرون جهید از این حصارتا بردمد خورشید نو، شب را ز خود بیرون کنیدشاید خورشید تنها و تنها از همین راهی طلوع کنه که سایه میگه؛ شب را ز خود بیرون کنیم...*: پیر پرنیان‌اندیش عنوان مجموعه مصاحبه‌های میلاد عظیمی و عاطفه طیه با هوشنگ ابتهاج‌ه. اگه دستتون به این کتاب رسید، تفالی بزنید و از خاطرات سایه لذّت ببرید.جواد دشتیجواد دشتیFri, 25 Feb 2022 05:55:50 +0330https://virgool.ir/@javaddashti/به-یاد-ایتالیای-2002-f4fgrbcdrvggسال 2002 اولین دوره از جام جهانی بود که بازی‌ها را تماشا می‌کردم. هنوز هم یاد حذف ایتالیای تراپاتونی خون به دلم می‌کند. اما این روزها مرتبا خاطره‌ای از اون دوره به یادم می‌آید که هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم خاطره شود.ایتالیا در بازی نخستش از اکوادور برد و در دومین بازی به کرواسی باخت. تکلیف ایتالیا در مرحله‌ی گروهی به بازی سوم محوّل شد و تنها در صورتی قادر به صعود بود که کرواسی به اکوادور ببازد و در بازی همزمان، ایتالیا از مکزیک امتیاز بگیرد.برویم سراغ خاطره. همان نیمه اول بود که مکزیک با یک گل از ایتالیا پیش افتاد و ما را پای تلویزیون ناامید کرد؛ دیگر باخت کرواسی هم برای صعود ایتالیا کارساز نبود. اما اواخر بازی، دل‌پیرو که تازه وارد زمین شده بود دروازه‌ی مکزیک را باز کرد و حالا چشم‌های نگران ما به دنبال خبری از بازی کرواسی بود. اما خبری نبود که نبود.صداوسیما بازی‌های همزمان را جداگانه پخش می‌کرد و ما جز تلویزیون راهی برای ارتباط با دنیا و اطلاع از نتیجه‌ی بازی همزمان نداشتیم. باید منتظر می‌ماندیم تا بازی تمام شود و بازی کرواسی-اکوادور پخش شود و ببینیم ایتالیا صعود کرده یا نه. حالا یادم نیست که در میانه‌ی پخش غیرمستقیم بازی کرواسی و اکوادور، صداوسیما پیام‌های بازرگانی‌اش را هم پخش می‌کرد یا نه.در این میان برادرم نشانه‌ای یافت و مطمئن شد که ایتالیا صعود کرده، اگرچه من حرفش را باور نکردم و فقط به تلویزیون اعتماد داشتم. اطمینان برادرم از شادی‌های دل‌پیرو و نیمکت ایتالیا بعد از گل تساوی می‌آمد. خلاصه که حق با اخوی بود و اکوادور بازی را برنده شده بود، هر چند تا دو ساعت بعد که پخش بازی کرواسی و اکوادور از تلویزیون تمام نشده بود، من باور نمی‌کردم.حالا که اینترنت آمده و ما را از دست انحصار خبری صداوسیما نجات داده، به این فکر می‌کنم که تا 20 سال بعد کدام یک از ادا و اطوار امروزشان را باد خواهد برد.جواد دشتیجواد دشتیTue, 20 Jul 2021 03:38:27 +0430https://virgool.ir/@javaddashti/کرونا-و-اجتماع-ggbfxqyvpnscسلام. اواخر اسفندماه متنی را ترجمه کردم و برای دوستی که می‌توانست در رسانه‌ای منتشرش کند فرستادم. چند روز قبل از تصمیمشان برای انتشار پرسیدم و پاسخ داد که منتشر نخواهیم کرد. در همین حال‌وهوا بود که در ویرگول عضو شدم و حالا هم اولین نوشته‌ام همان ترجمه است. اصل متنش را می‌توانید از اینجا ببینید.مرگ سیاه درباره‌ی اثرات بیماری‌های همه‌گیر روی اقتصاد جهان به ما چه می‌گوید؟نگرانی‌ها از شیوع ویروس کرونای جدید منجر به کاهش رشد اقتصادی شده است. بازارهای سهام صدمه دیده‌اند: شاخص اف‌تی‌اس‌ای 100 انگلستان بدترین روزهای مبادلاتی خود را بعد از سال‌ها تجربه کرد و شاخص‌های داوجونز و اس‌اندپی ایالات متحده نیز همین وضعیت را داشتند. پول باید به جایی برود و قیمت طلا –که به چشم یک مادّه‌ی باثبات در طول اتفاقات غیرمترقبه دیده می‌شود- به بالاترین سطح خود در هفت سال اخیر رسید.بازبینی تاریخ می‌تواند ما را در درک اثرات اقتصادی ناشی از وضعیت اضطراری بهداشت عمومی یاری کرده و چگونگی بهترین شکل مدیریت را بیاموزد. بدین منظور ضروری است به یاد آوریم که به هر حال، همه‌گیری‌های قبلی بسیار مرگ‌بارتر از ویروس کرونا بوده‌اند که نرخ مرگ‌ومیرش نسبتاً پایین است.مردمانِ دیروز در فقدان پزشکی مدرن و نهادهایی چون سازمان بهداشت جهانی، آسیب‌پذیرتر بوده‌اند. برآوردها حاکی از آن است که طاعون ژوستینین 25 میلیون نفر و آنفلوانزای اسپانیایی حدود 50 میلیون نفر را کشته‌اند.بدترین نرخ مرگ‌ومیر را طاعون سیاه با اختلافی فاحش در تاریخ رقم زده است. در اثر انواع مختلف طاعون، دوره‌ی این بیماری از 1348 تا 1350 طول کشید، بین 75 تا 200 میلیون نفر در سرتاسر جهان کشته شدند و شاید نیمی از جمعیت انگلستان از بین رفت. اثرات اقتصادی هم عمیق بود.خشم، ستیز، خلاقیتممکن است خلاف واقع به نظر آید –و نباید آشفتگی‌های روانی و عاطفیِ دوران مرگ سیاه را کوچک شمرد- اما اکثریت کسانی که زنده ماندند از بهبود استانداردهای زندگی متنعّم شدند. پیش از مرگ سیاه، انگلستان از ازدیاد شدید جمعیت رنج می‌برد.پس از همه‌گیری، کمبود نیروی انسانی منجر به افزایش دستمزد روزانه‌ی کارگران شد، چنان که آن‌ها می‌توانستند خدمات خود را در اختیار بهترین پیشنهاد کاری قرار دهند. رژیم غذایی کارگران نیز بهبود یافت و شامل گوشت، ماهی تازه، نان گندم و آب‌جوی بیشتری شد. علی‌رغم آن که زمین‌داران به دنبال مستأجرانی برای زمین‌هایشان بودند، تغییر شکل‌های اجاره درآمدهای املاک را افزایش داد و تقاضایشان را کم کرد.اما به گفته‌ی یک مورّخ اقتصادی، کریستوفر دایر، دوران بعد از مرگ سیاه زمانِ "آشفتگی، هیجان، خشم، ستیز و خلّاقیت" بود. واکنش فوری دولت تلاش برای جلوگیری از جذر و مدّهای ناشی از اقتصاد عرضه و تقاضا بود.زندگی به عنوان یک کارگر در قرن چهاردهم دشوار بود.این نخستین بار بود که دولت انگلستان برای مدیریت خُردِ اقتصاد تلاش می‌کرد. اساسنامه قانون کارگران در سال 1351 در تلاشی برای حفظ دستمزدها در سطوح پیش از طاعون تصویب شد و آزادی جابه‌جایی را برای کارگران محدود می‌کرد. قوانین دیگری هم معرفی شد که در تلاش برای کنترل قیمت غذا و حتی اعمال محدودیت روی آن بودند که چه زنانی اجازه‌ی پوشیدن پارچه‌های گران‌بها داشته باشند.اما این تلاش برای تنظیم بازار کار نکرد. اجرای قانون کار منجر به گریز و اعتراض شد. در بلندمدت، با شیوع مکرّر طاعون و کاهش جمعیت، دستمزدهای واقعی بالا رفت.در اثر کاهش جمعیت، زمین‌داران سعی کردند با تغییرات در بازار زمین کنار بیایند. بعد از مرگ سیاه، مردم از فرصت‌ها برای رفتن به زمینی بهتر یا پیگیری تجارت در شهرها استفاده کردند و مهاجرتی گسترده رخ داد. بیشتر زمین‌داران برای اطمینان از این که مستأجرین روی زمین‌هایشان کشاورزی خواهند کرد، مجبور به پیشنهاد معاملات جذاب‌تری شدند.یک طبقه متوسط جدید از مردان (تقریبا همواره مردها) ظهور کرد. این‌ها مردمی نبودند که به عنوان نجیب‌زاده‌ای زمین‌دار به دنیا آمده باشند، اما می‌توانستند با جمع‌آوری ثروت مازاد کافی به خرید قطعات زمین اقدام کنند. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که مالکیت دارایی برای سفته‌بازی در بازار، آزاد شد.تغییر چشم‌گیر جمعیت در اثر مرگ سیاه، انفجاری در پویایی اجتماعی هم به دنبال داشت. دولت سعی داشت این روند توسعه را که کشمکش و نارضایتی به دنبال می‌آورد، محدود کند.در همین حال، انگلستان کماکان درگیر جنگ با فرانسه بود و به لشکرهای بزرگ برای عملیات‌های نظامی در خارج کشور نیاز داشت. بدین منظور باید هزینه می‌کرد و این منجر به دریافت مالیات‌های بیشتر از جمعیتی شد که کاهش یافته بود. پارلمانِ ریچارد دومِ جوان با ایده‌ی خلاقانه‌ی مالیات سرانه‌ی تنبیهی در سال‌های 1377، 1379 و 1380 وارد قضیه شد، چیزی که ناآرامی‌های اجتماعی را به صورت شورش دهقانان در سال 1381 در پی داشت.شورش دهقانها در سال 1381شورشی بدین بزرگی که هیچ‌گاه در انگلستان دیده نشده بود، مستقیماً از شیوع مکرّر طاعون و تلاش‌های دولت برای تشدید کنترل اقتصاد و پیگیری جاه‌طلبی‌های بین‌المللی‌اش حاصل شد. شورشیان ادعا کردند که آن‌ها شدیداً تحت ظلم قرار گرفته‌اند، چرا که اربابانشان "با آن‌ها مثل حیوانات برخورد می‌کردند".درس‌هایی برای امروزاگرچه طاعونی که مرگ سیاه را سبب شد بسیار متفاوت از ویروس کروناست که امروز شیوع پیدا کرده، اما اینجا چند درس مهم برای رشد اقتصادی آتی وجود دارد. نخست، دولت‌ها باید توجّه زیادی به مدیریت پیامدهای ناخوشایند اقتصادی نشان دهند. حفظ وضع موجود برای منافع معیّن می‌تواند ناآرامی و بی‌ثباتی سیاسی به وجود آورد.ثانیاً محدودسازی آزادی رفت‌وآمد می‌تواند موجب واکنشی خشونت‌بار شود. جامعه‌ی مدرن و پویای ما قرنطینه را حتی اگر برای منافع بیشتر باشد، تا چه حد می‌پذیرد؟همچنین ما نباید واکنش‌های روانیِ ناخواسته را دستِ‌کم بگیریم. مرگ سیاه موجب افزایش بیگانه‌هراسی و حملات یهودستیزانه شد. ترس و بدگمانی نسبت به افراد غیربومی، الگوهای تجاری را تغییر داد.با وضعیت اضطراری فعلی بهداشت عمومی، برندگان و بازندگانی از لحاظ اقتصادی وجود خواهند داشت. در مورد مرگ سیاه، نخبگان برای تحکیم قدرتشان تلاش کردند، اما تغییر جمعیت در بلندمدت موجب ایجاد توازن‌هایی به سود کارگران شد، هم از نظر دستمزدها و پویایی و هم در آزادسازی بازار زمین (منبع اصلی ثروت در آن زمان) برای سرمایه‌گذارانِ جدید. کاهش جمعیت، مهاجرت را هم تشویق کرد، اگرچه برای کسب مشاغل کم‌درآمد یا نیازمند مهارت اندک. همه‌ی این‌ها درس‌هایی هستند که نیاز به پاسخ‌های پژوهشی دقیق و اندازه‌گیری‌شده از سوی دولت‌های فعلی را تقویت می‌کند.جواد دشتیجواد دشتیSat, 18 Jul 2020 04:38:28 +0430