https://virgool.ir/feed/@hojat.mahdifa2026-11-12 14:27:08https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@hojat.mahdihttps://virgool.ir/@hojat.mahdi/آیا-شما-عضو-باشگاه-عقب-ماندگان-دیجیتالی-هستید-khragthwywbpجهان با سرعت سرسام‌آوری به سمت پیاده‌سازی صنعت چهارم در حرکت است. مبحثی که تا چند سال پیش، تنها به عنوان یک هدف انتزاعی و خدماتی لوکس در خصوص آن صحبت می‌شد. این که زیباست ولی تحقق آن بسیار سخت است و مشخص نیست که اثرات قابل ملموسی بر کسب‌وکار داشته باشد. اما اکنون به لطف کسب نتایج درخشان در کشورهای توسعه یافته، خیزشی عجیب را در کشورهای کمتر توسعه یافته رقم زده است. صنعت چهارم، به مباحث پیرامون صنعت هوشمند و مفاهیم مرتبط با آن می‌پردازد که از نظر برخی، یک موقعیت ویژه برای پرواز و جهش به سوی آینده و در نظر اندکی دیگر، یک چالش جدید و مسئله‌ای فانتزی است که البته هر دو طیف موافق و مخالف آن، یک ویژگی مشترک دارند؛ پریشانی.نزد هر دو طیف ماجرا، و برای بسیاری از تولیدکنندگان، تحول دیجیتال مفهومی مبهم و گیج‌کننده است که صرف نظر از موافقت و مخالفت با آن، و چه مطلوبشان باشد یا از آن فراری باشند، امروزه محکوم به دست و پنجه نرم کردن با مسائل و چالش‌های مرتبط با آن هستند. موسسه مکنزی، این پریشانی را به برزخ تشبیه کرده است که به نظر تعبیری بسیار مناسب است. این تعبیر از آن جهت شایسته است که موانع ناشی از عدم وضوح و شفافیت ارزش تجاری در کنار منابع محدود سرمایه‌گذاری، منجر می‌شود تا دید دقیقی از برگشت سرمایه پیش روی صاحبان کسب‌وکار وجود نداشته باشد که در نهایت منجر به پریشانی و آشفتگی در سرمایه‌گذاری خواهد شد.البته تحرکات سال‌های اخیر و رسیدن به نتایجی ملموس در شرکت‌های بزرگ، نقطه امیدواری است. با کنار رفتن ابرهای تردید و فروکش مه، از ابهامات کاسته شده و سوالات معطوف به این است که در چنین موقعیتی چگونه کسب‌وکار خود را برای سفر و یک مهاجرت موفق به سمت دیجیتالیزه شدن برنامه‌ریزی کنیم؟ هدف از تحول دیجیتال در کسب‌وکار من چیست؟ آیا صرفا پیاده‌سازی یک سیستم برنامه‌ریزی منابع، مشکلات را حل کرده و تولید و بهره‌وری را افزایش می‌دهد؟ و … هزاران سوال دیگر از این دست که ذهن مدیران کسب‌وکارها به ویژه در بخش تولید و کارخانجات مولد به خود مشغول کرده است.در کشور عزیزمان ایران، صرف نظر از وجود فاصله میان زیرساخت‌ها با فناوری‌های روز جهان، چنگ انداختن و زخمی کردن فناوری‌های روز و مفاهیم مرتبط با آن‌ها، یک ویژگی فراگیر است. در اینجا، شهوت حضور در استیج، اغلب منجر می‌شود که شرکت‌های فناوری اطلاعات، با تشکیل تیم‌های تحقیق و توسعه – به شرط این که تیم تحقیق و توسعه صرفا برای گرفتن عنوان دانش‌بنیان و استفاده از مزایای آن تشکیل نشده باشد – در صدد هجوم به سمت فناوری‌های جدید گام بردارند. حاصل اما، جز در موارد معدودی معمولا منجر به خروجی اثرگذاری نبوده است، بلکه در مقابل و در بسیاری از موارد، منجر به مخدوش شدن اثرات فناوری در نزد سرمایه‌گذاران و انتشار یک محصول عقیم و ناقص بوده است. به همین جهت هر چند که در حال حاضر، تب استقرار صنعت چهارم، در داخل کشور، در بیشتر سازمان‌ها، کسب‌وکارها و صنایع بروز کرده است، ولی، تقریبا می‌توان با یک اطمینان خاطر نسبی مبتنی بر روند توسعه فناوری در سال‌های گذشته، در خصوص ترسیم یک افق روشن، پیرامون انقلاب صنعتی چهارم، تردید کرد. به عنوان مثال نگاهی گذرا به پروژه‌های تحول دیجیتال در سازمان‌ها، نشان می‌دهد، این پروژه‌ها اغلب با هدف ایجاد زیرساخت انتقال، پردازش و نگهداری داده‌ها و یا افزایش ظرفیت‌های آن تعریف می‌شود. حال آنکه وجود این زیرساخت‌ها، نقطه آغاز تحول دیجیتال است و نه همه آن. ولی سازمان‌ها اغلب از این مسئله غفلت می‌کنند و صرفا ایجاد یک زیرساخت و یا افزایش ظرفیت را به معنای تحول دیجیتال در نظر می‌گیرند.وجود زیرساخت شبکه انتقال داده، ایجاد یک مرکز داده، ایجاد ظرفیت پردازش بر بستر ابر، ایجاد امکان یک منبع ذخیره‌سازی بزرگ و … در واقع گام صفرم در تحول دیجیتال است. کسب‌وکار هنگامی به لحاظ دیجیتالی متحول خواهد شد که کاملا مشخص باشد که این دیجیتالیزه شدن، چه زمانی، در چه نقطه‌ای و چگونه منجر به برگشت سرمایه خواهد شد. بدین ترتیب، واضح است که ارزیابی بازار و چشم‌انداز رقابت در آن، در طول اجرای تحول دیجیتال باید به عنوان اهداف اصلی در نظر گرفته شود و بدون برنامه‌ریزی در این زمینه‌ها، ممکن است، تحول دیجیتال تنها به گام صفر محدود شده و در نهایت اثر ملموسی را در کسب‌وکار ایجاد ننماید.یک ارائه‌دهنده راهکار در حوزه انقلاب صنعتی چهارم، بایستی از یک طرف، عمیقا درگیر مکالمات مختلف تجاری با تولیدکنندگان شود و با دقت به صداها، موضوعات، نگرانی‌ها و چالش‌های ایشان گوش دهد و از نزدیک با مشکلات و همچنین مزایا و آثار اجرای راه‌حل‌های دیجیتال مختص آن کسب‌کار آشنا شود و از طرف دیگر، بتواند در جایگاه یک تولیدکننده، تجربه دیجیتال‌سازی کارخانه‌ها و صنایع هوشمند را که یا از تجربه مستقیم وی ناشی و یا حاصل مطالعه به‌روش‌های روز دنیا در آن صنعت است، در قالب یک بسته متحول‌کننده به صاحب کسب‌وکار ارائه نموده و در صورت لزوم، در راستای نیازهای کسب‌وکار پیشنهادات جدیدی را که شاید تا قبل از این به ذهن مدیران آن کسب‌وکار نرسیده است تدوین نماید و البته در این مسیر، مهم‌ترین اصل، وجود شفافیت در زمان، مکان و چگونگی تحول مورد نظر است، به نحوی که در تمامی مراحل، قابل کمی‌سازی و پایش باشد.به عنوان مثال، بدیهی است که راه‌اندازی یک سیستم نظارت تصویری برای یک کارخانه صنعتی، در گام صفر، نیازمند یک بستر انتقال و یک مرکز نگهداری داده است ولی اگر این نیازمندی تنها به بهره‌برداری از کارکرد حراست محدود شود، تحولی ایجاد نشده است. در این حالت، فعل فیزیکی حراست که تا قبل از این با ابزار غیر دیجیتال انجام می‌شد، به صورت مکانیزه درآمده است. تا اینجای کار، ما با خودکارسازی و بهینه‌سازی ابزار و روش‌های قدیمی حراست روبرو هستیم. اما تحول دیجیتال در این فقره، به معنای ایجاد یک راهکار جامع هوشمند نظارت است که توانایی تشخیص پرسه، ایجاد فنس الکترونیک، تشخیص دود، تشخیص جمعیت، تشخیص پلاک، تشخیص دما، تشخیص چهره، بینایی ماشین و ... را داشته باشد، تا بتواند با کاهش هزینه‌ها و یا افزایش کیفیت برگشت سرمایه‌گذاری صورت‌گرفته را تضمین نماید. تنها در این صورت می‌توان گفت که کارخانه مورد نظر در بعد نظارت بر دارایی‌ها (اعم از ماشین‌آلات، تجهیزات و افراد) متحول و دیجیتالیزه شده است، چرا که کارخانه مزبور با اتکا به هوش مصنوعی در پردازش تصویر، خواهد توانست، صرفه‌جویی در هزینه‌ها و افزایش کیفیت و کمیت تولید را امکان‌پذیر نموده و بازگشت سرمایه تضمین شود.برای ارائه دید بهتر، می‌توان به نمونه موفق این قبیل پروژه‌ها در شرکت خودروسازی فورد اشاره کرد. شرکت خودروسازی فورد، در قالب تحول دیجیتال، کنترل کیفی خطوط تولیدی خود را بر پایه پردازش تصویر پیاده‌سازی کرده است. به عنوان مثال، این شرکت در بخش رنگ‌آمیزی و فرایند تشخیص نقص از دوربین‌های JAI[1] استفاده می‌کند. با استفاده از فناوری JAI، با اسکن دقیق مبتنی بر هوش مصنوعی، ذرات کثیف در حین عمل رنگ‌کاری تشخیص داده می‌شود. این روش، جایگزینی برای بازرسی سنتی عملیات رنگ‌آمیزی توسط انسان است که در بهترین حالت (مهارت و تجربه بالای اپراتور) عاری از خطا نیست، به نحوی که مطالعات اولیه نشان داده است که بهترین بازرسی انسانی در بخش رنگ‌کاری حداقل 50% خطا دارد. به همین دلیل، فورد، به سراغ سیستم‌های نوین بینایی ماشین رفته است. در این کارخانه، سیستم کنترل کیفی بخش رنگ‌آمیزی خودرو، از 16 دوربین با وضوح بالا تشکیل شده است که قادر هستند ذرات کوچکتر از دانه نمک را بر سطح تشخیص دهند. این دوربین‌ها بیش از 1000 تصویر به ازای هر ماشین برداشت کرده و در یک مدل سه‌بعدی، کثیفی‌ها را با دقت بالا در اختیار اپراتور قرار می‌دهند. به وسیله بکارگیری این روش، فرآیند بازرسی به شدت کاهش یافته و امکان تشخیص آلودگی تا 90 درصد افزایش یافته است[2].در جدول زیر، نگاهی اجمالی به تحولات اثربخش صنعت چهارم در سه دسته ماشین‌آلات صنعتی، خودروسازی و لوازم مصرفی الکترونیکی شده است:در ادامه، مطالعات نشان می‌دهد، یک برنامه تحول دیجیتال می‌تواند حول چهار ارزش کلیدی زیر، شکل بگیرد:Condition Based MonitoringOverall Equipment EffectivenessIn-Line Quality InspectionArtificial Intelligenceکه هر یک از عناوین فوق، خود یک مقاله جداگانه را برای بررسی و مطالعه طلب می‌کند. اینکه هر یک از محورهای فوق، کجا، چگونه و چه زمانی به کسب‌وکار کمک می‌کنند تا همگام با انقلاب صنعتی چهارم، متحول شوند نیز، خود محل بحث است. نکته امیدوارکننده این است که به لطف توسعه ارکان این تحول در کشورهای توسعه یافته و رسیدن به نتایج ملموس، هم اکنون چارچوب‌های استاندارد و محکمی برای جهت‌دهی و تدوین استراتژی موجود است که می‌توان با کمک آن‌ها در جهت تحول صنایع داخلی گام برداشت. نکته اساسی و مورد توجه اما، آنجاست که بایستی، مدیران و تصمیم‌گیرندگان به این مسئله آگاه باشند که در طول گام‌های اجرایی این تحول، اندیشیدن به فراهم کردن زیرساخت انتقال، پردازش و ذخیره داده، گام صفر محسوب شده و چنانچه قرار باشد در همین مرحله متوقف بمانیم، تنها مفاهیم و فناوری‌ها را نوک زده، زخمی و رها کرده‌ایم.توصیه من این است که دست از نوک زدن بردارید. شما در حال اتلاف وقت و منابع گرانبهای خودتون هستید. اگر هنوز معتقدید می‌تونید منتظر انقلاب صنعتی چهارم بمونید یا پشت داستان آزمایش‌های فناوری عملیاتی و اثبات شده پنهان بشید، در واقع شما بخشی از باشگاه عقب‌ماندگان دیجیتال هستید.Enno de Boer، (Global Head Manufacturing and Partner - McKinsey & Company)[1] - https://www.jai.com/company[2] - The Next Economic Growth Engine Scaling Fourth Industrial Revolution Technologies in Production,” McKinsey white paper, 2018حجت چنگیزی‌خواهحجت چنگیزی‌خواهSun, 01 Aug 2021 19:10:24 +0430