https://virgool.ir/feed/@hmajd.13عضو تیم محصول صبا ایده ( فیلیمو)fa2026-11-11 00:36:22https://files.virgool.ir/upload/users/4699/avatar/GIvXsa.jpghttps://virgool.ir/@hmajd.13https://virgool.ir/@hmajd.13/اولویت-بندی-قابلیت-های-محصول-آپارات-با-رویکرد-کانو-ttponztkciqh ما در تیم User Research محصول آپارات با ابزارها و روش‌های مختلفی نیاز‌ها، بازخوردها و نقاط درد کاربران را بررسی می‌کنیم و به فرضیه و راه‌حل‌هایی برای بهبود محصول و تجربه کاربری کاربران می‌رسیم. در این مقاله تجربه استفاده از مدل کانو در اولویت‌بندی قابلیت‌ها (Features) روی محصول آپارات را با شما به اشتراک می‌گذاریم.در فرآیند توسعه و بهبود محصولات، ترکیب داده‌های کمی (Quantitive Date) و کیفی (Qualitative Data) یکی از مهم‌ترین اصول برای شناخت جامع نیازها و انتظارات کاربران است. داده‌های کیفی شامل بازخوردهای مستقیم کاربران بوده و با دید عمیق‌تری به تجربه‌ها و احساسات آن‌ها نگاه می‌کند، در حالی‌که داده‌های کمی، الگوها و روندهای آماری را به نمایش می‌گذارد. در پروژه‌ی کانو، ترکیب این دو نوع داده به ما کمک کرد تا نیازهای کاربران را دقیق‌تر بشناسیم و اولویت‌بندی مناسبی برای افزودن قابلیت‌های جدید به محصول ارائه دهیم. مدل کانو چیست؟مدل کانو (Kano Model) یک چارچوب تحلیلی است که توسط دکتر نوریاکی کانو طراحی شده و برای درک بهتر نیازها و انتظارات کاربران نسبت به ویژگی‌های یک محصول یا خدمات به‌کار می‌رود. این مدل کمک می‌کند تا قابلیت‌ها بر اساس تأثیر آن‌ها بر رضایت یا نارضایتی کاربران دسته‌بندی شوندبا مدل کانو می‌توانیم قابلیت‌های مختلف را به دسته‌های متفاوت تقسیم کنیم.با مدل کانو می‌توانیم تأثیر هر قابلیت را بر رضایت یا نارضایتی کاربران بسنجیم.مدل کانو قابلیت‌های محصول را به پنج سته اصلی تقسیم می‌کند. این دسته‌بندی به ما کمک می‌کند نقش هر قابلیت را در تجربه کاربر و میزان رضایت آن‌ها مشخص کنیم. همچنین کمک می‌کند به یک اولویت‌بندی درست برای توسعه محصول برسیم:قابلیت‌های اساسی (Must have or basic):قابلیت‌هایی که وجودشان الزامی است و نبود آن‌ها باعث نارضایتی شدید کاربر می‌شود. مثال: تنظیمات حریم شخصی در اینستاگرم User Privacy Settings on Instagram قابلیت‌های عملکردی (Performance):هرچه کیفیت این قابلیت‌ها بالاتر باشد، کاربر احساس رضایت بیشتری می‌کند مثال: سرعت بالای اجرا شدن برنامه اینستاگرم(Fast Loading Times in social app like Instagram )قابلیت‌های انگیزشی (Delighter): قابلیت‌هایی که باعث شگفتی و رضایت شدید کاربران می‌شوند. وجود آن‌ها یک ارزش افزوده بزرگ به محصول می‌دهد. مثال: ری‌اکشن‌های بی‌نهایت در تلگرام(Infinite Reactions on Telegram)قابلیت‌های بی‌تفاوتی (Indifferent): قابلیت‌هایی که از دید کاربران اهمیتی ندارند و حضور یا عدم حضورشان تأثیری بر رضایت کاربر نمی‌گذارد. مثال: علایم جهت‌یابی شخصیسازی شده روی گوگل مپ(Customize Navigation Icons on Google map)فیچرهای معکوس (Reverse): قابلیت‌هایی که گاهی وجودشان ممکن است نارضایتی ایجاد کند. مثال: نوتیفیکشن در مورد فعالیت‌های جزیی دوستان در فیسبوک(Updates on every little interaction on facebook )مدل کانو چگونه اجرا می‌شود؟برای اجرای مدل کانو برای هر قابلیت محصول، دو سوال طراحی می‌شود:سوال مثبت: اگر این قابلیت در محصول وجود داشته باشد، کاربر چه احساسی خواهد داشت؟سوال منفی: اگر این قابلیت در محصول وجود نداشته باشد، کاربر چه احساسی خواهد داشت؟سوالات کانوپس از جمع‌آوری پاسخ‌ها، آن‌ها بر اساس جدول کانو دسته‌بندی می‌شوند. این جدول مشخص می‌کند که قابلیت موردنظر در کدام دسته‌های مدل کانو قرار می‌گیرد (مثل قابلیت‌های اساسی، قابلیت‌های عملکردی، یا قابلیت‌های انگیزشی)، که به اولویت‌بندی توسعه قابلیت‌ها کمک می‌کند.جدول کانوR : Reverse, P : Performance ,D : Delighters, M : Must have, I : Indifferent, Q : Questionableاستفاده از مدل کانو در پروژه آپاراتما در داشبورد آپارات یک نظرسنجی انتقادی برگزار کردیم و با بررسی نظرات کاربران این پلتفرم به تعدادی قابلیت رسیدیم. ما نیاز داشتیم تا این قابلیت‌ها را بر اساس نیازهای کاربران اولویت‌بندی کنیم تا براساس این اولویت‌بندی، آن‌ها را به محصول اضافه کنیم. به همین دلیل سراغ مدل کانو رفتیم.مرحله ۱:در این مرحله قابلیت‌های درخواستی کاربران را از لحاظ افورت فنی بررسی کردیم و قابلیت‌های غیرقابل اجرا را حذف کردیم.مرحله ۲:سپس برای هر قابلیت دو سوال مثبت و منفی طراحی کردیم تا بازخورد کاربران را بررسی کنیم. این سوالات در آپارات به‌صورت درون‌برنامه‌ای نمایش داده شدند و هدف از این سوالات تعیین نوع تجربه کاربر در مواجهه با هر قابلیت بود.چالش‌های بومی‌سازی سوالات کانو:برای طراحی این سوالات، چالش‌هایی وجود داشت که مهم‌ترین آن‌ها بومی‌سازی سوالات و گزینه‌های پاسخ‌ به زبان فارسی بود:هر کدام از سوالات و ۵ گزینه‌های پاسخ‌ در انگلیسی معنا و مفهوم مشخص و متمایزی دارند.از آن‌جایی که در ترجمه فارسی، هرکدام از گزینه‌ها مفهوم متمایزی منتقل نمی‌کردند، نیاز پیدا کردیم جواب‌های جدیدی طراحی کنیم تا مفهوم هر گزینه به‌درستی منتقل شود.از یک نویسنده UX کمک گرفتیم تا سوالات و گزینه‌های پاسخ‌دهی را به‌گونه‌ای بازنویسی کند که داده‌ها برای تحلیل نهایی، متمایز، قابل‌استفاده و معنادار باشند.جدول زیر نمونه‌ای از سوالات بومی‌سازی شده را نمایش می‌دهد:سوالات کانو به زبان فارسیمرحله ۳: هر یک از سوالات را در صفحه مرتبط با ان قابلیت در آپارات بارگزاری کردیم.مرحله ۴:تحلیل پاسخ‌ها با استفاده از ChatGPTپس از جمع‌آوری پاسخ‌ها، از ابزار ChatGPT برای تحلیل و دسته‌بندی پاسخ‌ها استفاده کردیم:خروجی اکسل پاسخ‌های کاربران را در ChatGPT بارگذاری کردیم. سپس با پرامپت نویسی و معرفی مدل کانو از این هوش مصنوعی خواستیم هرکدام از قابلیت‌ها را براساس تعداد هر گزینه در دسته‌بندی‌های کانو قرار دهد.نمونه خروجی chat gpt نتیجه مدل کانو برای هر قابلیت به شکل جدول زیر درآمد.نمونه خروجی جواب ها برای یک قابلیتمرحله ۵: پس از اینکه نتیجه محاسبات هر یک از قابلیت‌ها تکمیل شد، نیاز به اولویت بندی آن ها با توجه به دسته بندی شان داشتیم.چالش‌های اجرایی در آپارات: تطبیق مدل کانو با نیازهای واقعیبرای استفاده عمیقی از مدل کانو در بررسی قابلیت های آپارات با چالش‌های دیگری هم مواجه بودیم. چالش اصلی این بود که نمی‌توانستیم تنها از طریق طبقه بندی و اولویت بندی کانو به نتیجه برسیم و لازم بود به دو دلیل زیر، نوعی از محاسبات را هم به این طبقه بندی اضافه کنیم تا از طریق آن نوعی دیگر از پردازش را هم به روش خود اضافه کنیم:۱- ناهمگنی تعداد پاسخ‌ها برای هر سؤالدر مدل کانو، معمولاً تعداد پاسخ‌ها برای هر سؤال باید برابر باشد. با این حال، به دلیل طراحی نظرسنجی ما که سؤالات به صورت جداگانه درون برنامه آپارات نمایش داده می‌شد، تعداد پاسخ‌ها برای هر سؤال یکسان نبود. این عدم برابری ما را مجبور کرد تا در فرآیند نرمال‌سازی اعداد، این تفاوت را لحاظ کنیم.۲- تأثیر افورت فنی بر اولویت‌بندیبعضی از قابلیت‌ها به دلایل فنی نیازمند تلاش بیشتری برای پیاده‌سازی بودند. در نتیجه، نمی‌توانستیم تنها به نتایج حاصل از مدل کانو تکیه کنیم. برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر، نیاز داشتیم که معیار افورت فنی را نیز وارد معادله کنیم.راهکار: ترکیب مدل کانو با متدهای دیگربرای رسیدن به اولویت‌بندی دقیق‌تر، ما مجبور شدیم ترکیبی از نتایج مدل کانو و معیارهای اضافی را به کار ببریم. این ترکیب شامل:نرمال‌سازی تعداد پاسخ‌ها برای هر قابلیت.اضافه کردن امتیازهای مربوط به افورت فنی برای هر قابلیت.این رویکرد به ما کمک کرد تا از نتایج خام کانو فراتر برویم و به اولویت‌بندی‌هایی برسیم که هم از دید کاربران منطقی باشند و هم از نظر فنی قابل پیاده‌سازی.محاسبات نهایی و اولویت‌بندی با استفاده از فرمول نرمال‌سازی فرمول نرمال‌سازی کانو برای اولویت‌بندی قابلیت‌ها بر اساس تأثیر آن‌ها در تجربه کاربری به‌صورت زیر ساده شده است:امتیاز نهایی = (3 × M) + (2 × P) + (1 × D) − (2 × R)که در این فرمول:M (Needs Motivational): نیازهای هیجان‌انگیزP (Needs Performance): نیازهای عملکردیD (Needs Basic): نیازهای اساسیR (Needs Reverse): نیازهای معکوسقابلیت‌های بی‌تفاوت (Indifferent Needs) تأثیری در اولویت‌بندی ندارند و در این فرمول لحاظ نمی‌شوند.هرچه امتیاز نهایی بالاتر باشد، اهمیت آن قابلیت برای بهبود تجربه کاربری بیشتر است.این محاسبه، امکان اولویت‌بندی دقیق‌تر قابلیت‌ها را براساس نیاز کاربران فراهم آورد. جدول زیر اولویت‌بندی قابلیت‌ها پس از نرمال‌سازی و در نظر گرفتن افورت فنی را نشان می‌دهد:جدول اولویت ‌بندی قابلیت‌هااستفاده از متریک‌های کمی برای تأثیرگذاری بیشتربعد از بررسی چالش‌های نرمال و افورت فنی که در مراحل قبلی پروژه مطرح شد، برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر و نزدیک‌تر به واقعیت، از متریک‌های کمی مثل نرخ بازدید صفحات (Reach) استفاده کردیم. این متریک‌ها به ما کمک کردند تا ارزیابی بهتری از تعامل واقعی کاربران با قابلیت‌ها و اولویت‌هایشان داشته باشیم.روش کار:برای هر قابلیت که در نظرسنجی کانو بررسی کرده بودیم، داده‌های مربوط به بازدید صفحات مرتبط با آن قابلیت‌ها را تحلیل کردیم. این روش مزیت‌های زیر را داشت:به ما اجازه داد میزان اهمیت واقعی هر قابلیت برای کاربران را در شرایط استفاده واقعی ارزیابی کنیم.ترکیب نتایج کیفی کانو با داده‌های کمی به ما کمک کرد تا تصمیم‌گیری‌ها را بهینه‌سازی کنیم و به اولویت‌بندی دقیق‌تری برسیم.جدول نرخ بازدید صفحات:در جدول زیر داده‌های نرخ بازدید صفحات مرتبط با هر قابلیت را می‌بینید. این اطلاعات به طور واضح تأثیر هر قابلیت را بر اساس تعامل کاربران نشان می‌دهند:جدول نرخ بازدید صفحات مرتبط با هر قابلیتترکیب این داده‌های کمی با تحلیل کیفی به ما این امکان را داد تا اولویت‌ها را به گونه‌ای تنظیم کنیم که هم به رضایت کاربران کمک کند و هم برای تیم توسعه قابل‌اجرا و مفید باشد.جدول محاسبات با در نظر گرفتن متریک reach نرمال‌سازی (Normalize): ( Normalize=(1×D)+(2×P)+(3×M)+(0×I)+(−2×R امتیاز کانو (Kano Score): KanoScore=(Answer/Impression)×Normalize امتیاز کارایی (Efficiency Score): Efficiency Score=KanoScore * ۱/Technical effort اثرگذاری نهایی (Reach Considered): Reach Considered=Efficiency Score×Reachاولویت‌بندی نهایی قابلیت‌ها :پس از انجام تمامی مراحل تحلیل با استفاده از مدل کانو و بررسی دقیق تأثیر هر قابلیت بر تجربه کاربری، اولویت‌بندی نهایی قابلیت‌ها به شکل زیر تعیین شد:نمایش لحظه خروج کاربر از هر ویدیو به تولیدکننده.امکان اسکرول روی دیدگاه برای رفتن به ویدیوی مربوط.قابلیت بارگذاری ویدیو از طریق یوتیوب.این اولویت‌بندی بر اساس امتیازات به‌دست‌آمده از فرمول نرمال‌سازی و با توجه به میزان اهمیت و تأثیر هر قابلیت بر رضایت کاربران انجام شده است.نتیجه‌گیریاین پروژه با استفاده از مدل کانو و تحلیل داده‌های کمی و کیفی، فرآیند اولویت‌بندی قابلیت‌های جدید آپارات را به شیوه‌ای اصولی و موثر انجام داد. ترکیب این رویکردها به ما کمک کرد تا قابلیت‌های مورد نظر کاربران را با توجه به محدودیت‌های پیاده‌سازی، هزینه و تأثیرگذاری شناسایی و اولویت‌بندی کنیم.این پروژه با همکاری امین مسگری انجام شده است و نتیجه تلاش تیمی ما در بررسی نیازها و بهبود تجربه کاربری است.هانیه مجدهانیه مجدSun, 05 Jan 2025 15:54:44 +0330https://aparat.design/چطور-با-تست-کاربردپذیری-بهترین-طرح-را-انتخاب-کردیم-zw3ezk35geyiمن در این مقاله تصمیم دارم تجربه خودم را روی محصول فیلیمو به عنوان یک یوزرریسرچر در یک پروژه بازطراحی با شما به اشتراک بگذارم و با جزییات بیشتری برایتان توضیح دهم که چطور با تست کاربردپذیری به تیم طراحی فیلیمو کمک کردیم تا بین طرح‌های پیشنهادی موجود حول محور بهبود ساختار قسمت‌بندی و فصل‌بندی سریال‌ها بهترین طرح را انتخاب کند.ابتدا تست کاربردپذیری را برای صفحه فعلی اجرا کردیم و نقاط ضعف و قدرت آن را بررسی کردیم و بر اساس آن تیم طراحی دو طرح پیشنهاد داد و ما تست کاربردپذیری را برای هر دو طرح اجرا کردیم در ادامه روند و نتایج این تست‌ها را بررسی می‌کنیم.تست کاربردپذیری در صفحه فعلی سریالبرای انجام این تست، همانطور که در مقاله قبل توضیح دادیم، پس از بررسی امکانات صفحه‌، یک سناریو برای گرفتن تست کاربردپذیری نوشتیم.هدف سناریو ما باید این باشد:نحوه پیدا کردن قسمت آخر یک سریال (تا بفهمیم کاربر چگونه قسمت آخر سریال در حال پخش را پیدا می‌کند).نحوه پیدا کردن یک قسمت از یک فصل خاص (تا نحوه کارِ کاربر با فصل‌های سریال را ببینیم).نتایج تست کاربردپذیری صفحه فعلی فیلیموبا گرفتن تست از کاربرها و همچنین تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده، به جدول زیر رسیدیم و نتایج را به‌صورت زیر ثبت کردیم.جدول نتایج تست طرح فعلی:نکته: "no" یعنی کاربر، مشکل موجود در توضیحات را نداشته و "yes" یعنی کاربر به این مشکل برخورد کرده است.نتایج تست طرح فعلی:کاربران در صفحه ،درسوال 1(جدول بالا)در طرح فعلی مشکلی نداشتند. در نتیجه شدت بحرانی بودن این مشکل، طبق جدول بالا 0 محاسبه شده است.کاربران در سوال۲ با مشکل روبرو شدند شدت بحرانی بودن این مشکل " 1.44" است.نکته:با استفاده از این متریک"شدت بحرانی بودن"، متوجه می‌شویم که «مشکل کاربر حاد است» و می‌توانیم اولویت‌بندی رسیدگی به مشکلات طرح‌ها را با مقایسه این متریک، انجام دهیم.نحوه نمایش فصل‌ها و قسمت‌ها در فیلیمو در طرح فعلی:اجرا و تست طرح جدید در صفحه سریال1. بر اساس نتایج تست کاربردپذیری صفحه فعلی فیلیمو، یک طرح جدید ارایه و در فیلیمو جایگزین صفحه قبلی شد. برای سادگی بیشتر ، طرح‌ها را به صورت زیر نام‌گذاری میکنیم و در ادامه مقاله از آن‌ها استفاده می‌کنیم.طرح فعلی: طرح Aطرح پیشنهادی اول: طرح Bطرح پیشنهادی دوم: طرح C2.در مرحله بعد، یک تست کاربرد پذیری را برای طرح B اجرا کردیم و بر اساس نتایج هر دو طرح (طرح A,طرح B) طرح پیشنهادی دوم(طرحC) را ارایه کردیم.3. و با مقایسه هر سه طرح، متوجه شدیم کاربران در طرح C عملکرد بهتری دارند. به همین دلیل طرح C را به عنوان طرح نهایی انتخاب کردیم، که در ادامه جزییات آن را توضیح می‌دهیم.نمایش فصل‌ها و قسمت‎‌ها در هرسه طرح به ترتیب:نحوه نمایش فصل و قسمت ها در طرح Aنحوه نمایش فصل و قسمت ها در طرح BC نحوه نمایش فصل و قسمت ها در طرح جزییات تست کاربردپذیری روی طرح B برای تست این طرح، از سناریویی مشابه تست کاربردپذیری طرح A استفاده کردیم تا بتوانیم مقایسه درستی با تست قبلی داشته باشیم.سناریو طرح B:کاربر در فیلیمو لاگین است.1.سریال ... را پیدا کن و قسمت آخر آن را تماشا کن.2.سریال ... را پیدا کن و قسمت 3 از فصل 7 را تماشا کن.و در نهایت به  داده‌های جدول زیر رسیدیم: نتایج تست طرح Bنتیجه جدول داده‌ها:کاربران در سوال ۱ (جدول بالا) مشکل داشتند و شدت بحرانی بودن این مشکل 5.94 است.کاربران در سوال ۲ نیز مشکل داشتند. که شدت بحرانی بودن این مشکل 2.97 است.برای آشنایی با نحوه محاسبه داده‌های جدول بالا، به این مقاله مراجعه کنید.نحوه نمایش قسمت‌ها در طرح Bنحوه نمایش فصل‌ها در طرح Bدر مقایسه تست کاربرد پذیری طرح A و طرح B به چه نتیجه‌ای رسیدیم؟در مقایسه این دو تست متوجه شدیم، طرح B پاسخگوی نیازهای کاربران نیست.مشکلاتی که کاربران در طرح B با آن برخورد کردند:کاربران قسمت‌های سریال را به راحتی پیدا نمی‌کنند.کاربران فصل‌های سریال را به راحتی پیدا نمی‌کنند.کاربران اشتباها روی تیتر ” قسمت‌‌ها” کلیک می‌کنند؛ فکر می‌کنند از طریق آن می‌توانند به قسمت‌های مختلف دسترسی پیدا کنند.جزییات تست کاربردپذیری روی طرح Cبا توجه به مشکلات طرح A و طرح B ، به طرح C رسیدیم و تست کاربردپذیری را برای آن اجرا کردیم.سناریو تست کاربردپذیری برای طرح C:کاربر در فیلیمو لاگین است.1.سریال ... را پیدا کن و قسمت آخر آن را تماشا کن.2.سریال … را پیدا کن و قسمت 10 از فصل 11 را تماشا کن.جدول نتایج تست طرح C:همان‌طور که در جدول بالا می‌بینیم، شدت بحرانی بودن هر دو تسک در طرح  C به صفر رسید. یعنی کاربران توانستند به راحتی با ساختار فصل و قسمت‌های سریال کار کنند.نکات موجود در طرح C:1. طراحی قسمت‌های آن به طرح A شباهت بیشتری داشت (با طراحی متفاوت).2. طراحی نمایش فصل‌ها تغییر پیدا کرد و فصل‌ها به جای کمبوباکس، به صورت تب کنار هم قرار گرفتند.3. عبارت” قسمت‌ها” حذف شد.نحوه نمایش فصل و قسمت در طرح Cنحوه نمایش فصل‌ها در طرح Cمقایسه نتایج تست کاربردپذیری در طرح‌های پیشنهادیما در تست‌های کاربردپذیری، جدول‌های بالا را با متریک‌های موجود در آن‌ها، طراحی کردیم تا به میزان بحرانی بودن مشکلات کاربرها پی ببریم و مشکلات بحرانی‌تر را در اولویت قرار دهیم.ولی برای مقایسه بهتر، در هر تست سوالاتی طراحی کردیم و جواب آن‌ها را از عملکرد کاربر پیدا کردیم؛ تا بتوانیم نمودارهای درصدی برای عملکرد کاربران ترسیم کنیم.سوالات طراحی شده در هر تست:1. آیا کاربر در نگاه اول توانست قسمت آخر سریال را پیدا کند. (بله/خیر)2. آیا کاربر توانست به راحتی با فصل‌ها وقسمت‌ها کار کند. (بله/خیر)پس از بررسی سوالات در طرح‌ها، یک نمودار طراحی کردیم تا نتایج هر دو طرح پیشنهادی را در یک نمودار باهم مقایسه کنیم تا تصمیم نهایی را بگیریم.نمودار مقایسه دو طرح پیشنهادی A ,Bنمودار درصد مشکلات کاربران در دو طرح همانطور که در نمودارهای بالا دیدیم، در طرح C کاربران به راحتی قسمت آخر سریال را پیدا کردند (طرح C علاوه بر طراحی کاربردی، رابط کاربری بهتر و جذاب‌تری داشت).طرح C مشکلات کاربران در کار با ساختار قسمت‌ها و فصل‌های سریال را برطرف کرد.حرف آخر:با تست کاربرد پذیری روی این نمونه از صفحه، ما توانستیم طرحی که سهولت بیشتری برای کاربران فراهم می‌کند را انتخاب کنیم؛ البته همانطور که می‌دانیم، فرآیند طراحی هیچ وقت تمام نمی‌شود و یک مسیر ادامه‌دار است.هانیه مجدهانیه مجدTue, 28 Feb 2023 10:25:26 +0330https://aparat.design/تست-کاربردپذیری-شروع-یک-بازطراحی-موفق-vdrtz5jpcy2nفیلیمو به تازگی یک قابلیت جدید به نام مولتی پروفایل یا همان قابلیت چند عضوی را به سیستم تماشای خود اضافه کرده . با وجود این قابلیت، هر حساب کاربری می‌تواند سه عضو جداگانه داشته باشد و هرکدام از این عضوها، می‌توانند تاریخچه تماشا و فیلم‌های موردعلاقه خود را به صورت جداگانه ببینند. بعد از اینکه قابلیت چند عضوی روی فیلیمو اجرا شد، برای بررسی نحوه  کار کاربرها با آن، تصمیم گرفتیم یک تست کاربردپذیری از کاربران بگیریم و براساس نتایج آن، در بازطراحی این قابلیت، رابط کاربری ساده‌تری برای کاربران ایجاد کنیم.چگونه تست کاربردپذیری را شروع می‌کنیم؟همان‌طور که در مورد تست کاربردپذیری می‌دانیم، در قدم اول باید قابلیتی که می‌خواهیم مورد تست قرار دهیم را بررسی  و ویژگی‌های آن را چک کنیم، تا بتوانیم براساس آن یک سناریو درست طراحی کنیم.تعریف سناریو: منظور از سناریو، لیست وظایفی است که کاربران باید در طول تست، انجام دهند.بررسی اولیه قابلیت چندعضوی:در این مرحله ما مسیری که کاربر در قابلیت چندعضوی طی می‌کند را بررسی کردیم و امکانات آن را به صورت زیر نوشتیم:ساخت عضو جدیدساخت عضو کودکحذف عضوویرایش عضوورود با یک عضو دیگر (انتخاب بین عضوها)چگونه با داده‌های بدست آمده سناریو طراحی کنیم؟در نوشتن سناریو ما دو مورد را در نظر گرفتیم:ایجاد فضای فکری راحت برای کاربر؛ تا بتواند بهتر با ما ارتباط برقرار کند.تعیین وظایفی که کاربر باید در حین تست انجام دهد.طراحی فضای سناریو:برای نوشتن سناریو ابتدا یک محیط فرضی برای کاربر می‌سازیم و با لحن خودمانی با کاربر صحبت می‌کنیم، تا کاربر بتواند راحت‌تر نظراتش را به ما بگوید و حین انجام تست استرسی نداشته باشد.در طول تست بسیار اهمیت دارد که کاربر فکر کند “او دارد به ما خدماتی می‌دهد” و ما به دنبال موفقیت یا شکست در انجام وظیفه‌ای که به او دادیم، نیستیم.ما سعی می‌کنیم هنگام مکالمه با کاربر، از کلمه “تست یا آزمون” استفاده نکنیم؛ مثلا به کاربر می‌گوییم قرار است چندتا کار باهم توی فیلیمو انجام بدیم و نظراتت رو بشنویم.از کاربر می‌خواهیم بلند بلند فکر کند تا بتوانیم پیش‌فرض‌های کاربر را متوجه شویم.بعد از طراحی فضای سناریو، در این مرحله وظایفی که کاربر باید به ترتیب انجام دهد را مشخص کردیم:نوشتن سناریو تست کاربردپذیری در فیلیمو:یک حساب فیلیمو خریدید و می‌خواهید در خانواده‌تان، هر کدام با دسترسی خود وارد فیلیمو شوید تا با سلیقه خودتان فیلم تماشا کنید.وظیفه 1: وارد حساب کاربری خود شوید.وظیفه 2: یک عضو جدید، برای خودتان و با نام خودتان، بسازید.وظیفه 3: حالا یک کودک 5 ساله دارید که می‌خواهید کارتون‌های مناسب خودش را ببیند. برای کودک خود یک پروفایل به نام خودش بسازید و تصویر پروفایل را کودکانه انتخاب کنید.(بررسی نحوه تعیین بازه سنی و انتخاب عکس)وظیفه 4: با دسترسی کودک خود وارد فیلیمو شوید.وظیفه 5: حالا تصمیم می‌گیرید خودتان یک فیلم بزرگسال ببینید، به پروفایل خود برگردید تا بتوانید یک فیلم بزرگسال انتخاب کنید.وظیفه 6: مشغله همسر شما زیاد است و می‌خواهید به جای او، فرزند بزرگتان را به فیلیمو اضافه کنید. یک عضو  جدید بسازید و عضو قبلی همسرتان را حذف کنید.وظیفه 7: .دسترسی کودکی که ساختید را ویرایش کنید و سن کودک را بیشتر کنید.برای انجام تست باید شرایطی تعیین کنیم تا بعد از نوشتن سناریو، کاربران را انتخاب کرده و تست را شروع کنیم.چه تعداد کاربر برای انجام تست کاربردپذیری نیاز داریم؟در این مرحله ما باید تعداد کاربرانی که برای تست احتیاج داشتیم را مشخص را مشخص می‌کردیم.طبق مقالات منتشرشده درمورد تست کاربردپذیری، 5 کاربر برای انجام یک تست کافی است. در سایت nngroup نیز دلیل آن به طور کامل توضیح داده شده.پس از بررسی قابلیت چندعضوی به این نتیجه رسیدیم که باید نحوه کار کاربران، در موبایل و دسکتاپ را به طور جداگانه بررسی کنیم. از آنجایی که در موبایل علاوه بر وب، اپلیکشن فیلیمو را نیز داریم، به این نتیجه رسیدیم تست را در سه دسته زیر، هرکدام در گروه‌های 5 تایی انجام دهیم:وب ویو (دسکتاپ)وب ویو (موبایل)اپلیکیشن (موبایل)پس از مشخص شدن تعداد کاربران و سناریو، باید شرایط لازم برای انجام تست را فراهم کنیم.به چه امکاناتی برای انجام تست کاربردپذیری نیاز داریم؟برای تحلیل دقیق تست‌ها باید صدای کاربر و تصویر صفحه نمایش او را ضبط کنیم تا بتوانیم رفتارها و جملات کاربر را بعد از انجام تست، راحت‌تر بررسی و تحلیل کنیم.به همین دلیل دو برنامه Camtasia برای لپ‌تاپ و Az Screen را برای موبایل، جهت ضبط صفحه نمایش و صدای کاربران انتخاب کردیم.تمام شرایط برای انجام تست آماده شد و  باید به صورت حضوری با کاربران ملاقات می‌کردیم و تست را انجام می‌دادیم. بعد از ضبط تست‌ها، با تماشای ویدیوهای ضبط‌شده باید به تحلیل رفتارهای کاربر بپردازیم و از آن‌ها گزارش تهیه کنیم.به چه نحوی داده‌های کاربران را برای گزارش‌نویسی پیاده‌سازی کنیم؟تمام مراحل بالا انجام شد و ما از 15 کاربر، تست گرفتیم و ویدیوهای این تست‌ها را تحلیل کردیم.هر ویدیو را به صورت جداگانه تماشا کردیم و نکات مهم آن (به تفکیک کاربر) را در جداول جداگانه ثبت کردیم: نحوه کار کاربر، جملات مهم و سوالات مهم کاربر. در واقع برای هر کاربر به صورت جداگانه یک جدول برای “رفتارهای کاربر“ و یک جدول برای ”جملات و سوالات مهم کاربر“ ترسیم کردیم.مثال:در این مثال دو جدول برای رفتارهای کاربر و جملات مهم کاربر را می‌بینید.توضیحات جدول:ستون1: محل رفتار کاربر (کاربر در کدام صفحه، فعالیت خاصی را انجام داده)ستون2: رفتار کاربر (یا جملات کاربر)ستون3: توضیحات (در صورتی که نکته‌ای از رفتار(یاجملات) کاربر برداشت کردیم، در این ستون می‌نویسیم)نمونه جداول تحلیل رفتار وجملات کاربرانهمانطور که در مثال بالا دیدید، این جداول را برای هرکدام از کاربران به صورت جداگانه ترسیم می‌کنیم تا در مرحله بعد بتوانیم با استفاده از این جداول مشکلات کاربران را جمع‌آوری و دسته‌بندی کنیم.چگونه داد‌ه‌های کاربران(رفتارها،جملات کاربران) را تحلیل کنیم؟پس از بررسی تست‌های گرفته‌شده از کاربران به صورت جداگانه، در این مرحله داده‌های کاربران را با هم مقایسه کردیم تا بتوانیم مشکلات مشترک آن‌ها را پیدا و دسته‌بندی کنیم. در نهایت جدول زیر ایجاد شد که در ادامه جزییات آن را می‌خوانید.نکته: هر گروه 5 تایی را با توجه به دستگاه مورداستفاده، به صورت جداگانه بررسی کردیم.جدول بررسی داده‌های کاربران تست کاربردپذیریتوضیحات جدول بالا:درستون where : محل رفتار کاربر ذکر شده.در ستون Task : کاری که کاربر براساس سناریو باید انجام می‌داد.ستون description : موارد مهمی (مشکلاتی) که کاربران هنگام انجام تسک، با آن‌ها برخورد کردند.ستون users : کاربران را به تفکیک (user1 ,user2...) آوردیم تا اگر با مشکلی که در ستون قبل ذکرشده برخورد کردند، با yes نشان دهیم و اگر با مشکل برخورد نکردند، با no نشان دهیم.در تست‌های کاربردپذیری می‌توانیم از متریک‌هایی که پایین‌تر به آن‌ها اشاره می‌کنم استفاده کنیم تا مشکلات را با توجه به عدد متریک severity (شدت سختی مشکل) که در انتها محاسبه می‌شود،اولویت‌بندی کرده و در بازطراحی آن‌ها را برطرف کنیم.5.متریک task criticality: میزان بحرانی بودن مشکل در یک تسک. نمره دهی از 1 تا 5 (غیربحرانی=1 /بحرانی=5)(این عدد را خودمان تعیین می‌کنیم)به عنوان مثال مشکل ورود یک مشکل بحرانی است و عدد 5 به آن تعلق میگرد چون اگر کاربر نتواند وارد شود،وظایف دیگر را نمی‌تواند در ادامه انجام دهد.6.متریک impact: میزان تاثیرگذاری مشکل در تجربه کاربر:اگر نتوانست تسک را کامل کند >> blocker: نمره 5اگر کامل کردن تسک طولانی شد و کاربر خسته شد >> major: نمره 3اگر مشکل جزیی بود >> minor: نمره 2اگر مشکلی نبود ولی کاربر پیشنهادی برای بهترشدن داشت >> suggestion: نمره 17.متریک frequency: میزان تکرار مشکل در بین شرکت‌کنندگان.میانگین تعداد کاربرانی که با مشکل برخورد کردند.مثال: از 5 کاربر سه کاربربار این مشکل را داشتند.3/5=0.68.متریک severity: سختیِ مشکلاتی که کاربرها در طول این تست با آن برخورد کردند، که از فرمول زیر به‌دست می‌آید:در انتها با توجه به دیتاهای جدول، severity  را محاسبه کردیم تا بتوانیم مشکلات را اولویت‌بندی کنیم.severity = task criticality × impact × frequencyبررسی نتایج بدست‌آمده از تحلیل داده‌های کاربرانهمانطور که گفتم، جدولی که در مرحله قبل مثال زدیم را برای هر سه تست (موبایل‌وب، اپلیکیشن، دسکتاپ‌وب) ترسیم کردیم. از دل این نتایج، مشکلات پرتکرار را استخراج کرده و به نتایج زیر رسیدیم.نتایج زیر را بر اساس عدد severity اولویت بندی کردیم. و درنهایت راه‌حل‌های پیشنهادی خود را ارایه دادیم.نتایج نهایی برای بازطراحی:کاربران نمی‌توانند دکمه تغییر پروفایل در منو را تشخیص دهند. این دکمه نیازمند نوشته یا طراحی بهتری است.کاربران ممکن است مفهوم “ویرایش” و امکان انجام این کار را ندانند. اما این مورد آموزش‌پذیر است و با یک نوشته یا طرح بهتر، قابل اصلاح است.برای کاربران، دریافت sms، برای تغییر دسترسی از کودک، اذیت‌کننده است. می‌خواهند با یک پسورد این کار را انجام دهند.دکمه ویرایش عضو (و به طور کلی طراحی ویرایش عضو)، در بیشتر دستگاه‌های موبایلی به‌هم ریخته است (دکمه با اسکرول باید پیدا شود. گاهی هم پیدا نیست!)در صفحه “چه کسی تماشا می‌کند”، نوشته و راهنمای مناسب برای “فقط سه دسترسی مجاز است” داشته باشیم.در ابتدای انتخاب عضو، باید به کاربر توضیح دهیم که پروفایل‌سازی چه مزایایی دارد. (یک مدال راهنما در صفحه چه کسی تماشا می کند)کاربران برای حذف عضو، نمی‌دانند که حتما باید به ویرایش بروند تا دکمه حذف را ببینند.برای قسمت تغییر دسترسی کودک، متن پیام اصلاح شود. (پیام باکس اس ام اس و داخل قسمت ویرایش عضو)مفهوم قفل کودک و دسترسی کودک، یا با همدیگر هماهنگ باشند یا حذف شود تا کاربرها اشتباه نکنند.حرف آخر:در این مورد مطالعه، ما توانستیم یک قابلیت را با انجام تست کاربردپذیری بررسی و مشکلات آن را استخراج کنیم. تا در بازطراحی بعدی این مشکلات برطرف شوند. بعد از بازطراحی بعدی، می‌توانیم از کاربران دیگر دوباره یک تست کاربردپذیری بگیریم تا بفهمیم چند درصد از مشکلات کاربران در طراحی جدید برطرف می‌شود.هانیه مجدهانیه مجدMon, 15 Aug 2022 17:31:35 +0430https://aparat.design/چگونه-از-نتایج-تست-کاربردپذیری-usability-استفاده-کنیم-pch5s1ybyw3iجمع‌آوری و مرتب‌سازی داده‌ها و درک آن‌ها در طول تحقیق روی کاربران و گرفتن تست کاربردپذیری، یکی از مهارت‌های حیاتی UX است.با گرفتن یک تست کاربردپذیری متوجه می‌شوید که «آیا کاربران هدف شما می‌توانند از محصول شما به‌راحتی استفاده کنند یا خیر؟». همچنین می‌توانید برای شناسایی مشکلاتی که افراد با رابط کاربری محصول شما دارند، دشواری‌های محصول موجود برای کاربر و نوشته‌های گیج‌کننده در آن، از تست کاربردپذیری یا همان یوزبیلیتی تست استفاده کنید. به‌طور معمول، تست کاربردپذیری شامل آماده‌سازی و تجزیه و تحلیل گسترده است و به عنوان یکی از باارزش‌ترین تکنیک‌های تحقیقاتی در نظر گرفته می‌شود. این تست می‌تواند نتایجی در قالب داده‌های کمی و کیفی ارائه دهد که به هدایت تیم محصول برای پیدا کردن راه‌حل‌های مناسب کمک کند.یک تست کاربردپذیری منظم با پنج الی ده شرکت‌کننده، می‌تواند بسیاری از مشکلات موجود در محصول را برای ما آشکار کند.چگونه داده‌های تست کاربردپذیری را به راه‌حل‌های کاربردی تبدیل کنیم؟بعد از جمع‌‌آوری داده‌های کاربر، ما به روش‌هایی کارآمد برای مدیریت آن‌ها نیاز داریم تا مطمئن شویم درست‌ترین راه‌حل‌ها را برای برطرف‌کردن مشکلات کاربران انتخاب می‌کنیم.یکی از مدل‎‌هایی که طراحان می‌توانند از آن برای سازماندهی افکار خود، به‌منظور بهبود فرآیند خلاقیت استفاده کنند، مدل Double Diamond است.مدل رسمی طراحی Double Diamond شامل چهار فرایند است:1- جمع‌آوری داده‌ها 2- اولویت‌بندی مشکلات 3- ارائه راه‌حل 4- اولویت‌بندی راه‌حل‌هااین چهار فرایند در نمودار زیر آورده شده:در این مقاله ما به بررسی دو روش اولویت‌بندی راه‌حل‌ها می‌پردازیم:1.استفاده از جدول‌های داده که نیازمند محاسبات ریاضی است.2.استفاده از ماتریس که به‌صورت بصری به افراد تیم کمک ‌می‌کند.در ادامه به توضیح این دو روش می‌پردازیم:روش اول: استفاده از جدول‌های دادهمرحله1:جمع‌آوری داده‌هامرحله2: تنظیم اولویت‌بندی‌هامرحله3: ارائه راه‌حل‌هامرحله4: اولویت‌بندی راه‌حل‌هامرحله 1: جمع‌آوری داده‌های به‌دست‌آمده از تست کاربردپذیریاولین گام، جمع‌آوری داده‌های به‌دست‌آمده از تست کاربردپذیری است که باید برای پیداکردن راه‌حل‌ها و ایده‌ها در مراحل بعدی تنظیم شود. نکته کلیدی این است که داده‌ها را باید به نوعی سازماندهی کنید که از به‌هم‌ریختگی جلوگیری شود:در این مرحله به چهار مورد زیر نیاز دارید:سیستم شناسایی مشکل داشته باشید.توجه داشته باشید که مشکل کجا اتفاق افتاده است (صفحه نمایش، ماژول، ویجت UI، جریان و غیره).از وظیفه‌ای که کاربر درگیر آن بوده است، آگاه باشید.توضیح مختصری از موضوع ارائه دهید.یک رویکرد متداول برای سازماندهی داده‌های تست کاربردپذیری، ترسیم داده‌ها است که در جدول زیر نمایش داده‌شده. تصویر زیر، ترسیم داده‌ای در یک تست مشخص را، نشان می‌دهد (ستون‌ها به ترتیب از چپ به راست: محل رفتار، تسک کاربر، توضیح مشکل، کاربران (P1,P2..))چطور باید داده‌های موجود را دسته‌بندی کنیم: نمونه جدول داده مربوط به تست کاربردپذیریمرحله 2: تنظیم اولویت‌بندی‌هااز آنجایی که منابع محدود هستند، لازم است مسائل مربوط به کاربردپذیری به گونه‌ای اولویت‌بندی شود که تجزیه و تحلیل را بهینه کند (سرعت و دقت تحلیل را بالا ببرد).به‌طورمعمول، هر مشکل در تست کاربردپذیری دارای درجه‌ای از شدت است که این درجه، تحت تأثیر متریک‌های critically, frequency, impact است. در ادامه به توضیح مختصری در مورد هر متریک می‌پردازیم:متریک Task criticality: بحرانی بودن یک مشکل از نظر تأثیر مخرب بر تجارت یا کاربر، با این متریک مشخص می‌شود. این متریک توسط خودمان مقداردهی می‌شود؛ یعنی به زبان ساده، تعیین می‌کنیم که این مشکل چقدر برای کسب و کار یا کاربر حیاتی است و مقدار عددی برای آن تعیین می‌کنیم. مقادیر ممکن است از یک دنباله خطی ساده (مثلاً 1، 2، 3، 4، و غیره) باشد. بهترین راه این است که از 1 تا 10، بحرانی‌بودن مشکل را مشخص کنیم (10= بسیار بحرانی)متریک frequency: این متریک به تعداد افرادی که در تسک موجود، با مشکل موردنظر برخورد کردند مربوط است. یعنی تعداد تعداد کاربرانی که به مشکل برخورد کردند، تقسیم بر تعداد کل کاربرانی که تست داده‌اند.frequency= (افرادی که با مشکل برخورد کردند) ÷ (کل شرکت کنندگان)متریک impact: این متریک به تاثیرگذاری مشکل بر روند کار کاربر اشاره دارد:با اختصاص یک مقدار (همانند مقداردهی در criticality) میزان تاثیرگذاری یک مشکل بر روند کار کاربر در محصول مشخص می‌شود:مقدار5: (مسدود کننده) مشکل، کاربر را از انجام وظیفه باز می‌دارد.مقدار3: (عمده) باعث ناامیدی یا تاخیر در انجام وظیفه می‌شود.مقدار2: (جزئی) تأثیر جزئی در انجام کار دارد.مقدار1: (پیشنهاد) کاربر هنگام انجام وظیفه، پیشنهادی می‌دهد.در نهایت، شدت (severity) هر مشکل را با ضرب سه متغیر بالا محاسبه می‌کنید:severity=impact*frequency*criticalityچطور نتایج تست کاربردپذیری را تحلیل کنیم: اولویت‌بندی مشکلاتدر مثال بالا، سناریوی زیر را داریم:سه مشکل  توسط سه شرکت‌کننده (P2 ،P1 و P3) تجربه شده:وظایف کاربروظیفه کاربر: "create a post"وظیفه کاربر: “social login”مقداردهی متریک‌ها:متریک criticality: مقدار”5” برای وظیفه 1، مقدار”2” برای وظیفه 2 (یک وظیفه با درجه اهمیت کمتر)متریک impact: مقدار “3” برای وظیفه 1، مقدار”2” برای وظیفه 2متریک frequency: در وظیفه 1، یک مشکل، 1 بار با سه شرکت‌کننده اتفاق افتاد، بنابراین 1/3 = 0.33در نهایت،متریک severity  برای یک وظیفه محاسبه می‌شود:severity = task criticality × impact × frequencyپس در مثال بالا شدت برابر است با: 3×5×0.33 = 4.95تا اینجا ما مهمترین مسائل کاربردپذیری خود را به ترتیب یافتیم، و در این مرحله دیدگاه خوبی نسبت به چشم‌انداز مسئله کاربردپذیری داریم؛ تصویر بزرگی که به تیم کمک می‌کند تا مشکلات بسیار جدی را چارچوب‌بندی و بهنیه‌سازی کند.مرحله 3: ارائه راه‌حلبه‌طورمعمول، آزمایش‌های کاربردپذیری بدون فهرستی از توصیه‌ها (پیشنهادات عمومی) و راه‌حل‌ها (دستورالعمل‌های خاص) کامل نمی‌شوند. گاهی اوقات راه حل کاملاً واضح است، مانند اصلاح محل قرارگیری یک دکمه یا نوشته در وب‌سایت.اما در بعضی موارد وضعیت برای برطرف‌کردن مشکلات با راه‌حل‌های مختلف، پیچیده می‌شود. کدام راه حل بهتر است؟ کدام یک امکان‌پذیرتر است؟ هزینه/فایده اجرای یک آزمایش برای کشف چقدر است؟ در اینجا، روش سنتی «پیشنهادات عمومی» کافی نخواهد بود. برای کاهش خطر تصمیم‌گیری بد در طراحی، ما به چندین راه‌حل جایگزین و یک فرآیند انتخاب موثر، باتوجه به داده‌های جمع‌آوری‌شده و اولویت‌بندی مراحل در قسمت قبل، نیاز داریم:برای هر مسئله، ایده‌ها و راه‌حل‌های متعددی ایجاد کنید: راه‌های ممکن برای رسیدگی به مسئله چیست؟ در اینجا، یک فرصت عالی برای همکاری با سایر اعضای تیم (توسعه‌دهندگان، طراحان، مدیران محصول و غیره) فراهم‌شده.راه‌حل‌ها را دوباره سازماندهی کنید: هرکدام از راه‌حل‌ها را به‌صورت جداگانه یادداشت کنید و در صورت لزوم، آن‌ها را ادغام یا تقسیم کنید تا از اضافه‌کاری اجتناب کنید و بتوانید در آینده سریع‌تر، بهترین راه‌حل را انتخاب کنید.مشکلات دیگری که هرکدام از راه‌حل‌ها ممکن است آن‌را حل کند، علامت‌گذاری کنید: در عمل، یک راه حل خوب می‌تواند چندین مشکل را برطرف کند. راه‌حل‌های خوب همه‌کاره هستند!با انجام مراحل بالا، جدول زیر حاصل می‌شود:جمع‌آوری داده برای تحقیق کاربردپذیری (راه‌حل‌هایی که تمام افراد تیم ارائه می‌کنند) در جدول بالا در ستون اول سمت چپ، راه‌حل‌ها ذکرشده و در ستون دوم، مشکلات موجود (I1,I2,..) مقداردهی شده‌است.نکته: عدد 1 نشان‌دهنده این است که این راه حل برای این مشکل مناسب است.مرحله 4: اولویت بندی راه‌حل‌هابه طور مشابه برای اولویت‌بندی راه‌حل‌ها، باید آن‌ها را بر اساس برخی پارامترها اولویت‌بندی کنیم. در تیم‌هایی که از سیستم مدیریت اجایل ( agile team) استفاده می‌کنند، با این موضوع بسیار جدی برخورد می‌شود. یعنی از متریک‌هایی برای سنجش ارزش تجاری و پیچیدگی‌های معمول استفاده می‌کنند تا ضریب بازگشت سرمایه (ROI) را محاسبه کنند. ما نیز برای محاسبه ارزش پیاده‌سازی هرکدام از راه‌حل‌ها به‌صورت زیر عمل می‌کنیم:1.اثربخشی (effectiveness) هر راه حل را محاسبه می‌کنیم:هرچه مشکل جدی‌تر باشد، راه‌حل بهتری خواهد داشت. پس شدت (severity) تمام مسائلی که راه‌حل، آن‌ها را برطرف می‌کند را با یکدیگر جمع می‌کنیم.اثربخشی = مجموع شدت مشکل‌ها2.پیچیدگی راه‌حل را پیدا می‌کنیم:منابع مورد نیاز برای اجراکردن این راه‌حل چیست؟الزامات کسب و کار/کاربر چقدر واضح است؟به عبارت دیگر، هر چه تلاش برای پیاده‌سازی و عدم اطمینان به راه‌حل بیشتر باشد، راه‌حل پیچیده‌تر است. درنتیجه پیچیدگی را به یک مقدار قابل اندازه‌گیری تبدیل می‌کنیم، مانند دنباله فیبوناچی (1، 2، 3، 5، 8، و غیره). اگر این کار را به عنوان یک تیم انجام می دهید، Planning poker کاملاً مناسب است.3.متریک ROI راه حل را محاسبه می‌کنیم:در نهایت ضریب ROI را محاسبه می‌کنیم. بازگشت سرمایه (ROI) یک معیار عملکردی است که برای ارزیابی کارایی یا سودآوری یک سرمایه‌گذاری یا مقایسه کارایی تعدادی از سرمایه‌گذاری‌های مختلف استفاده می‌شود.ROI = پیچیدگی / اثربخشیحالا جدول نهایی راه‌حل‌ها به شکل زیر است:چدول نهایی اولویت‌بندی راه‌حل‌های پیشنهادشده، برای برطرف‌کردن مشکلاتی که در تست یوزبیلیتی مشاهده شدندستون‌ها از چپ به راست:1.لیست راه‌حل‌ها2.مشکلات (i1 تا i3) همراه با شدت آن‌ها (4.95، 6.7 و 10.05).نکته: هر بار که یک راه‌حل می‌تواند یک مشکل را برطرف کند، مقدار 1 داده‌ می‌شود (مثلاً اگر یک راه‌حل، دو مشکل را حل می‌کرد، عدد 2 قرار می‌دهیم).3.اثربخشی هر راه‌حل (4.95، 4.95 و 16.75).4.پیچیدگی هر راه‌حل (1، 3 و 5) که توسط تیم برآورد شده.با توجه به این مثال، ما باید اجرای راه‌حل‌ها را به ترتیب زیر (از ROI بالاتر به پایین‌تر) اولویت‌بندی کنیم: ابتدا راه حل 1، سپس راه حل 3 و درنهایت راه‌حل 2.تمام فعالیت ما در یک نگاهابتدا با جمع‌آوری داده‌ها شروع کردیم، سپس مسائل را با توجه به پارامترهای خاص اولویت‌بندی کردیم. پس از آن، ایده‌ها و راه‌حل‌هایی برای آن مسائل ایجاد کردیم و در نهایت، راه‌حل‌ها را نیز اولویت‌بندی کردیم.استفاده از جدول‌های دادهاین روش شامل برخی از محاسبات (پایه) است که بارها تکرار می‌شود، بنابراین بهتر است از یک قالب جدول مشخص استفاده کنید. اگر می‌خواهید از روشی که در بالا توضیح دادیم استفاده کنید، می‌توانید قالب مربوط به آن را در لینک زیر مشاهده کنید: https://goo.gl/RR4hEd. می‌توانید مطابق نیازهای خود آن را تغییر دهید.روش دوم: استفاده از روش بصریبسیاری از افراد می‌خواهند با روش یادداشت‌های برچسبی و تخته‌های سفید کار کنند، چرا که معمولاً سریع‌تر و سرگرم‌کننده‌تر است، و همچنین همکاری افراد تیم را نیز تسهیل می‌کند. اما چگونه می‌توانیم از ابزارهای بصری مانند یادداشت‌های برچسبی برای پیاده‌سازی و تحلیل نتایج استفاده کنیم؟ایجاد یک ماتریس برای مسائل (impact x frequency).ایجاد یک ماتریس برای راه‌حل‌ها (effectiveness x complexity).هر ماتریس به چهار قسمت تقسیم شود که نشان دهنده اولویت‌بندی است.نمودارهای مربوط به اولویت‌بندی مشکلات و راه‌حل‌ها، به صورت بصریمراحل:ماتریس موضوع را با قراردادن برچسب‌ها در ربع مناسب، با توجه به تأثیر و فرکانس ایجاد کنید. برای ساده‌کردن این رویکرد، مجبور شدیم بحرانی‌بودن وظیفه را کنار بگذاریم.ماتریس راه‌حل را با سازماندهی برچسب‌ها براساس اثربخشی و پیچیدگی هر راه‌حل ایجاد کنید:راه‌حل‌ها برای هر موضوع، با شروع مسائل در ربع 1 ماتریس موضوع (آن‌هایی که شدت بیشتری دارند).راه‌حل‌ها را در ماتریس راه‌حل قرار دهید، از ربع 1 (بالا سمت چپ) شروع کنید. هر چه موضوع شدیدتر باشد، راه‌حل آن موثرتر است.پیچیدگی هر راه‌حل را با حرکت‌دادن آن روی محور افقی تنظیم کنید (هرچه پیچیده‌تر، بیشتر به سمت راست باشد).مراحل بالا را برای مسائل باقی‌مانده (به ترتیب ربع 2، 3 و 4) تکرار کنید.در پایان، راه‌حل‌های ربع 1 راه‌حل‌هایی هستند که بهترین بازگشت سرمایه (مؤثرتر و پیچیده‌تر) را دارند که نشان‌دهنده اولویت اصلی است. نتیجه در تصویر زیر نشان‌داده‌شده است.مثالی از اولویت‌بندی مشکلات و راه‌حل‌های موجود، به صورت بصری نقاط قوت و ضعف روش بصری چیست؟نقطه ضعف در اینجا این است که به جای محاسبات مانند جدول داده‌ها، باید به دقت بصری تکیه کنید. اما از جنبه مثبت نیز ما روشی داریم که همکاری اعضا را تقویت می‌کند.کدام رویکرد بهتر است؟پاسخ کوتاه است. پاسخی که به بهترین وجه با شرایط شما مطابقت دارد و با اهداف شما هماهنگ است.نکات نهایی برای تجزیه و تحلیل داده‌های تست کاربردپذیریزمانی که با مطالعات بزرگتر سر و کار دارید، اولویت بندی موضوع ها به تمرکز بیشتر گروه کمک می‌کند، با کاهش چالش های شناختی،اطلاعات اضافی، تحلیل‌های ناقص در زمان و منابع صرفه‌جویی می‌کند.کامل‌کردن هر دو جدول داده، راه‌حل‌ها را با نتایج تست هماهنگ نگه‌می‌دارد (به دلیل جفت‌شدن مسائل و راه‌حل‌ها) و ریسک اجرای راه‌حل‌های کم‌اهمیت‌تر را کاهش می‌دهد.ابزارهای آنلاینی وجود دارند که ما به راحتی می‌توانیم این روش را به صورت مشترک (به طور جزئی یا کلی) با استفاده از آن‌ها نیز پیاده‌سازی کنیم.درک محدودیت‌های این رویکرد بسیار مهم است. به‌عنوان مثال، در طول مرحله اولویت‌بندی، نگرش‌ها و رفتارهای مثبت مشاهده‌شده کاربران، در آزمایش لحاظ نمی‌شود. تمرکز روی مشکلات تست کاربردپذیری است. یک پیشنهاد این است که این نوع داده‌ها را به‌طور جداگانه ثبت کنید و از آن در طول مسیر طراحی یا بازطراحی، در صورت نیاز، استفاده کنید.در نهایت، جدا از تست کاربردپذیری، این رویکرد را می‌توان به سایر تکنیک‌های تحقیق UX نیز تعمیم داد (رویکرد پیاده‌سازی نتایج و ارائه راه‌حل‌های موجود و اولویت‌بندی آن‌ها). با استفاده از رویکرد «Double Diamond» (مسائل و راه‌حل‌های واگرا/همگرا)، می‌توانیم داده‌های تحقیقاتی کاربران مختلف را ترکیب کنیم و از روش‌های بالا در هر پروژه‌ای استفاده کنیم.منابع:https://uxplanet.org/turning-usability-testing-data-into-action-without-going-insane-9f364a683076https://www.toptal.com/designers/usability-testing/turning-usability-testing-data-into-action?هانیه مجدهانیه مجدSat, 22 Jan 2022 14:30:08 +0330https://aparat.design/usability-metrics-d72wvd6isssfقبل از اینکه در رابطه با متریک‌های کاربردپذیری و اهمیت آن‌ها عمیق‌تر بشویم باید بدانیم که اگر می‌خواهید عمر استفاده از یک محصول بالا باشد باید روی سهولت استفاده از آن تا حد زیادی کار کنیم زیرا که کاربران رقبا را به شما ترجیح خواهندداد. به طورکلی سهولت یا قابل استفاده بودن یک محصول به کیفیت تجربه کاربر هنگام تعامل با محصول بر می‌گردد و این کیفیت تجربه خود بر محور سه متریک اثربخشی ، کارایی و رضایت کلی کاربر می‌چرخد.برای اندازه‌گیری متریک‌های کاربردپذیری از کجا شروع کنم؟به طور طبیعی، سوالاتی که به ذهن خطور می‌کنند این است: "کدام متریک را باید استفاده کنم؟ چگونه می‌توان اجزای مورد نیاز برای محاسبه آن را بدست آورد؟ آیا این متریک‌ها به اندازه کافی قابل اعتماد هستند؟ خوب در راستای این سوال‌ها، در این مقاله چند متریک‌ کاربردپذیری را که براساس ISO(سازمان بین المللی استاندارد سازی) به شما معرفی‌ می‌شود:اثربخشی(Effectiveness): اثربخشی این است که آیا کاربران می‌توانند اهداف خود را با درجه بالایی از دقت کامل کند؟کارایی(Efficiency): این متریک نشان می‌دهد که کاربر چقدر سریع می‌تواند به هدف خودش در یک محصول برسد؟رضایت(Satisfaction): این متریک نشان می‌دهد که چقدر کاربر از کار کردن با سیستم مورد نظر ما رضایت دارد؟سهولت یادگیری(Ease of learning):. این متریک نشان می‌ دهد که کاربرانی که برای اولین بار با برنامه کار می‌کنند با چه سرعتی می‌توانند آن را یاد بگیرند.متریک‌های کاربردپذیری برای اثربخشی(Effectiveness):نرخ‌تکمیل(Completion Rate)تعداد خطاها( Number of Errors)نرخ‌تکمیل: اثربخشی را می توان با اندازه گیری نرخ‌تکمیل محاسبه کرد. درصورتی که شرکت‌کننده در آزمون موفق به انجام یک کار شود، میزان تکمیل با اختصاص مقدار باینری "1" محاسبه می شود.و اگر موفق نشود با اختصاص مقدار باینری”0” محاسبه می‌شود. با استفاده از فرمول ساده زیر می‌توان اثربخشی را به صورت درصد نشان داد:Number of tasks completed successfully : تعداد تسک با موفقیت انجام شدهTotal number of tasks undertaken : تعداد کل وظایف انجام شدهنکته: اگرچه همیشه باید درصد تکمیل 100٪ را هدف قرار داد، اما طبق مطالعه‌ای که توسط جف سارو(Jeff Sauro)براساس تجزیه و تحلیل 1100 نمونه تست انجام شده‌است ، میانگین نرخ اتمام یک سناریو و یا تست توسط کاربر تست 78٪ است.مثال:5 کاربر  وظیفه‌ای را انجام می‌دهند. در پایان جلسه آزمون‌، 3 کاربر موفق به رسیدن به هدف تسک می‌شوند در حالی که 2 نفر دیگر موفق نمی‌شوند. با استفاده از معادله بالا ، تأثیر کلی کاربر در سیستم به شرح زیر است:تعداد تسک با موفقیت انجام شده = 3تعداد کل وظایف انجام شده = 5درج مقادیر در معادله اثربخشی:مثال گرافیکی: همچنین به راحتی می‌توان “نرخ تکمیل” را به صورت گرافیکی نشان‌داد ، به عنوان مثال؛ می‌توان به صورت نمودار میله‌ای برای چند تسک در یک آزمایش نشان داد.تعداد خطاها: اندازه‌گیری دیگر شامل شمارش تعداد خطاهایی است که شرکت‌کننده هنگام تلاش برای انجام یک کار مرتکب می‌شود. خطاها می‌توانند اقدامات ناخواسته، لغزش‌ها ، اشتباهات یا حذفیاتی باشند که کاربر هنگام انجام یک کار انجام می‌دهد. در حالت ایده‌آل باید یک توصیف کوتاه و یک درجه شدت تعیین کنید و هر خطا را در گروه مربوطه طبقه‌بندی کنید. اگرچه ممکن است زمان‌بر باشد ، اما شمارش تعداد خطاها اطلاعات بسیار خوبی را ارایه می‌دهد.نکته: بر اساس تجزیه و تحلیل 719وظیفه انجام‌شده با استفاده از یک نرم‌افزار،Jeff Sauro(مشاور کاربردپذیری به بیش از 1000 شرکت) نتیجه گرفت که میانگین تعداد خطاها در هر تسک 0.7 است ، از هر 3 کاربر 2 نفر خطا می کنند. فقط 10٪ از وظایف مشاهده شده بدون هیچ گونه خطایی انجام شده‌است، پس نتیجه می‌گیریم که اشتباه در هنگام انجام وظایف برای کاربران کاملاً طبیعی است.متریک‌های کاربردپذیری برای کارایی(Efficiency)کارایی مبتنی بر زمان(Time-Based Efficiency)کارایی نسبی کلی(Overall Relative Efficiency)کارایی بر اساس زمان انجام تسک اندازه‌گیری می‌شود. یعنی چند دقیقه یا چند ثانیه برای انجام یک تسک طول می‌کشد. زمان صرف شده برای انجام یک کار را می‌توان به سادگی با کسر زمان شروع از زمان پایان محاسبه کرد ، همانطور که در معادله زیر نشان داده شده است:زمان کار = زمان پایان - زمان شروعبازده را می توان به یکی از دو روش محاسبه کرد:کارایی مبتنی بر زمانتعریفN : تعداد کل وظایفتعریف R: تعداد کاربرانتعریف nij:  وظیفه i توسط کاربر j .اگر کاربر  وظیفه را با موفقیت انجام دهد nij = 1 ،در غیر این صورت nij=0 میشود.تعریف  tij: زمان صرف شده توسط کاربر j  برای انجام وظیفه i . اگروظی با موفقیت انجام نشده باشد،زمان تا لحظه‌‌ای اندازه گیری می شود که کاربر وظیفه را ترک کند.مثال:فرض کنید 4 کاربر وجود دارند که از یک محصول برای انجام همان تسک مثال قبل استفاده می کنند . 3 کاربر موفق به تکمیل آن می شوند - به ترتیب 1 ، 2 و 3 ثانیه طول می کشد. کاربر چهارم 6 ثانیه طول می کشد و موفق به انجام تسک نمی‌شود و انصراف می‌دهد.با توجه به معادله فوق:N = تعداد کل وظایف = 1R = تعداد کاربران = 4کاربر 1: Nij = 1 و Tij = 1کاربر 2: Nij = 1 و Tij = 2کاربر 3: Nij = 1 و Tij = 3کاربر 4: Nij = 0 و Tij = 6کارایی نسبی کلی: راندمان نسبی کلی از نسبت زمان مصرف‌شده توسط کاربرانی که تسک را با موفقیت به اتمام رسانده‌اند نسبت به کل زمان گرفته شده توسط همه کاربران استفاده می کند. بنابراین می توان معادله را به صورت زیر نشان داد:این معادله با جایگذاری اعداد راحت درک می‌شود.مثال:فرض کنید 4 کاربر وجود دارند که از همان محصول برای انجام همان تسک استفاده می کنند (1 کار). 3 کاربر موفق به تکمیل آن می شوند - به ترتیب 1 ، 2 و 3 ثانیه طول می کشد. کاربر چهارم 6 ثانیه طول می کشد و موفق به انجام تسک نمی‌شود و انصراف می‌دهد.با توجه به معادله فوق:N = تعداد کل وظایف = 1R = تعداد کاربران = 4کاربر 1: Nij = 1 و Tij = 1کاربر 2: Nij = 1 و Tij = 2کاربر 3: Nij = 1 و Tij = 3کاربر 4: Nij = 0 و Tij = 6جایگذاری اعداد:معنای فیزیکی کارایی متخصص مبتنی بر زمان بالاترین سرعت ممکن در کار با محصول است.کارایی را می توان از لحاظ گرافیکی به صورت نمودار میله‌ای نشان داد. مثال زیر نتیجه استفاده از معادله کارایی مبتنی بر زمان را برای 11 کاربر برای 5 وظیفه را نشان می‌دهد. از نمودار میله‌ای برای تمایز بین کارایی ثبت شده توسط کاربران برای بار اول در مقایسه با کاربران متخصص برای هر تسک استفاده می‌شود:متریک‌های کاربردپذیری برای رضایت(satisfaction)رضایت کاربر از طریق پرسشنامه اندازه‌گیری می‌شود که می‌تواند بعد از هر کار و  یا بعد از جلسه تست کاربردپذیری انجام‌شود.سطح رضایت با چند سوال کوتاه: بعد از اینکه کاربران تست را انجام دادند، صرف نظر از اینکه آیا می‌توانند به هدف خود برسند یا نه؟، بلافاصله باید به آن‌ها یک پرسشنامه داده‌‌شود تا میزان دشواری تسک اندازه‌گیری‌شود.نام محبوب‌ترین پرسشنامه‌ها به شرح زیر است:ASQ: After Scenario Questionnaire (3 questions)NASA-TLX: NASA’s task load index is a measure of mental effort (5 questions)SMEQ: Subjective Mental Effort Questionnaire (1 question)UME: Usability Magnitude Estimation (1 question)SEQ: Single Ease Question (1 question)در واقع از پرسشنامه‌های بالا برای سنجش میزان رضایت کاریر بعد از انجام تست استفاده می‌شود، به عنوان مثال؛ پرسشنامه ASQ شامل سه پرسش زیر است:البته از لیست بالا پرسشنامه  SEQ توصیه می‌شود،چون هم کوتاه و هم آسان است:سطح رضایت با پرسشنامه: سطح آزمون با دادن یک پرسشنامه رسمی به هر یک از شرکت‌کنندگان در آزمون در پایان جلسه  اندازه‌گیری می‌شود. این به منظور اندازه‌گیری برداشت آن‌ها از سهولت استفاده کلی از سیستم مورد آزمایش است. برای این منظور می‌توان از پرسشنامه‌های زیر استفاده‌کرد :SUS: System Usability Scale (10 questions)SUPR-Q: Standardized User Experience Percentile Rank Questionnaire (13 questions)CSUQ: Computer System Usability Questionnaire (19 questions)QUIS: Questionnaire For User Interaction Satisfaction (24 questions)SUMI: Software Usability Measurement Inventory (50 questions)انتخاب از پرسشنامه‌های بالا بستگی به موارد زیر دارد:بودجه اختصاص یافته برای سنجش رضایت کاربراهمیتی که رضایت ادراک شده کاربر در کل پروژه داردمتریک سهولت یادگیری(Ease of learning):بهترین روش برای سنجش سهولت یادگیری انجام یک تست در دفعات مختلف است.به این صورت که کاربر یک تسک مشخص را انجام می‌دهد و معیارهایی مثل مدت زمان انجام تسک و تعداد خطاهایش درحین انجام تسک ثبت می‌شود.و در یک روز دیگر کاربر باید همان تسک را دوباره انجام دهد و زمان انجام و تعداد خطا ثبت شود.این کار چند بار متوالی انجام می‌شود،اگر کاربر هر بار تسک را بهتر انجام دهد یعنی از تجربه‌ی قبلی خود آموخته و اعدادی که ثبت شده است این میزان یادگیری را نمایش می‌دهند.که میتوان برای نمایش آن از نمودار استفاده کرد.مثال:نمودار زمانی برای انجام یک تستدر نمودار ریر یک تسک 8 بار توسط کاربر انجام شده و زمان‌های  آن ثبت شده اند.کلام آخر: در این مقاله سعی کردم که به شما به صورت سرفصل متریک‌ها و انواع پرسشنامه‌ها را معرفی کنم و در مقاله‌های بعدی هر کدام را با جزییات و مثال‌های بیشتری برای شما توضیح‌خواهم داد.هانیه مجدهانیه مجدSun, 20 Jun 2021 19:23:45 +0430