https://virgool.ir/feed/@fatememohammadzadeاینجا ناگفته های یک "رفوگر" را تحریر می کنم.دانشجوی جامعه شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، معلم.fa2026-11-12 07:33:05https://files.virgool.ir/upload/users/860771/avatar/WDQAam.jpghttps://virgool.ir/@fatememohammadzadehttps://virgool.ir/@fatememohammadzade/سنت-هایی-که-باید-ما-دانشجویان-از-طلاب-بیاموزیم-dw87vjkh3osrشناخت من نسبت به حوزه علمیه بسیار محدود است، اما با توجه به تفاوت فراگیری علوم در حوزه و دانشگاه، تصمیم گرفتم آنچه از تفاوت این دو مرکز علمی، در ساحت علمی میدانم را بنویسم.امروزه حوزه علمیه مکانی است برای فراگیری پاره ای از علوم که در دانشگاه های جهان ذیل دانشکده های علوم انسانی ارائه می شوند، مکانی برای یادگیری علوم عقلی و پاره ای از علوم نقلی. در ده سال اول تحصیلی حوزه، همان علومی آموزش داده می شود که در دوران تحصیلات عالی و تکمیلی در رشته های دانشگاهی: ادبیات عرب، فلسفه اسلامی و فقه و حقوق ارائه می شود. این جامعیت برای اهل تحقیق درخور توجه است. اما مسئله ی من روش فراگیری این علوم است؛ اول از همه اینکه طلاب حوزه علوم را به صورت مستقیم می آموزند و خوانش ترجمه بسیار محدود است، تا جایی که برخی از اساتید مطالعه ی ترجمه و شرح های غیر محتوایی و تسهیل گرانه را ممنوع می دانند.حالیا دانشگاه های ما تبدیل شده به دارالترجمه هایی که در آن علم پس از ترجمه، بدون اینکه بومی شود، وارد کلاس درس می شود. قطعاً نه علم اسلام و شرق را می توان در محیط بسته به تکامل رساند و نه علم غرب را. اما بحث من در رابطه با عدم زبان علمی است. زبان و منشی که دانشگاه های ما از آن غافل اند، از جمله شناخت عوامل محیطی موثر بر علم، شناخت تاریخ و فلسفه و تکیه گاه علم؛ پس از ترجمه ی علم و ارتباط گیری علم بیرونی با نیاز های درونی. اما حوزه علمیه با فراگیری مستقیم و با شناخت تاکتیک های زبانی علم بیرونی(علم عرب) به کشف و درک آن علم برسد. دوم اینکه بحث دیالوگ و مباحثه زنده و پا برجاست که باعث پرورش تفکر انتقادی در طلاب می شود و این یعنی پویایی و در نتیجه تولید علم. سعدی(علیه الرحمه) می فرماید:سه چیز بی سه چیز پایدار نماند: مال بی تجارت، علم بی بحث و مُلک بی سیاست.علوم نظری ما در دانشگاه مرده است! زیرا تنها چیزی که مهم است گرفتن نمره از استاد و پذیرفتن داده ها بدون تفکر در چون و چرای علم است.سوم نوشتن و تقریر نویسی(در سطوح بالاست)تقریر نویسی یعنی یاد داشت آنچه طلبه از درس فهمیده و همچنین نوشتن اشکالات مدرس(این یعنی دیالکتیک شاگرد و استاد)چیزی بدین شکل در دانشگاه نیست، مگر امتحانات open book که در آن تنها باید آنچه از درس فهمیده ایم را بنویسیم، البته هرچه محتوای این نوع امتحان به منبع امتحان نزدیک تر باشد، نمره قابل قبول تری می گیریم. و در آخر هم پیش مطالعه آنچه استاد به شاگرد محول کرده و تدریس طلاب سطح بالا (بدون هیچ چشم داشتی) به طلاب سطو پایین خبر از پویا تر بودن جامعه ی علمی حوزه نسبت به دانشگاه را می دهد.حوزه علمیه در ساحت علم، جریان ساز ( امثال ملاصدراها)، در ساحت حاکمیت، متنفذ (مثالش امثال خواجه نصیرها و مجلسی ها)، در ساحت قيام اجتماعی، رهبر و مولد (مثالش امثال خمینی ها) بوده و هنوز هم هست. بدیهی است که شخصیت و عملکرد هر کدام از این خروجی ها را می توان در ترازوی داوری ارزشی قرار داد و در انتها نتیجه گرفت که آیا خوب یا بد است. اما بحث این نیست. خمینی و مجلسی و خواجه نصیر و دیگران، می توانند حق یا باطل باشند، ممکن است خوب یا بد باشند. بيان من اما در این مقام نبوده و صرفا یک توصیف جامعه شناختی است و عاری از قضاوت درباره اشخاص و داوری ارزشی. خلاصه، به فراخور جایگاه اجتماعی، سیاسی، دینی و در نهایت نسبت تاریخی ای که حوزه ی امروز در آن است، ضعف هایش بسیار، نارسایی هایش فراوان و عملکردش در برخی اوقات غيرقابل دفاع است؛ ولكن چنانچه جنبه آکادمیک را لحاظ کنیم، این قبیل سنت ها باعث حفظ و پویایی علوم حوزوی شده است.fatememohammadzadefatememohammadzadeSat, 18 Dec 2021 22:21:43 +0330https://virgool.ir/@fatememohammadzade/جراحیِ-ماهیتِ-آزادی-undkdnwihsceزندگی در جبرِ انتخاب ها یک اصل است.جبرِ انتخاب...جراحی کلمات (۱)شناخت ما از ماهیت آزادی دچار مشکل شده و به سبب همین مشکل، تحلیل و برداشت ما هم اشتباه خواهد بود.ماهیتِ آزادیِ به ذات؛ آزادیِ عریان و آزادی به معنای واقعی کلمه؛ تقدسی ندارد.هر انسانی با توجه به متراژِ آزادی ای که در اختیار دارد، به انتخاب میدان بازی می دهد._بگذریم که انسانِ امروز در گیر و دارِ بزرگ کردن زمین بازی است، نه خوب بازی کردنِ بازیکن_.از طرفی هر انتخابی در ذاتِ خود، شدید ترین محدودیت هارا به دنبال دارد. به طور مثال؛ شما در مبدأ گرگان آزادید به هر مقصدی سفر کنید. ولی به محض اینکه از آزادی استفاده کردید و مثلاً شهر مشهد را انتخاب کردید، از رفتن به باقی مقاصد محرومید!؛ انتخاب مشهد یعنی: تهران، نه. گیلان، نه. رشت، نه. زابل و اصفهان و...، نه. در واقع نفسِ آزادی، وسیله ای برای به بند کشیدنِ خواسته های انسان است و زندگی در جبرِ اختیارات یک اصل!. آزادی زمانی تقدس می یابد که برای آزادی نباشد؛ آزادی برای آزادی باتلاقِ گرفتار کننده ی هر انسانی است که به آزادیِ بی مفهوم ارزش می دهد. . اما آزادی برای سعادت، نردبان رسیدن به تعالی است و وسیله ای برای رسیدن به آسودگیِ متعادل. این نوعِ آزادی، زمانی وسیله ای برای رسیدن به سعادت و آسودگی و تعادل می شود که مبتنی بر حق باشد؛ به حق تکیه بزند. و همین آگاهی از حق و مفهومِ آن است که به گردنِ ذلت و رخوت و تن آسایی افسار می اندازد. و هر چقدر در تار و پود انتخاب های ما، سر نخ های حق بیشتر باشد، گره های سعادتمندی محکم تر است و عیارِ زیستمان بالاتر...انتخاب حسین(ع) بر مبنای آزادی برای سعادت بود. یک انتخابِ مقدس که اورا از زندگیِ مرفّه، بی درد و البته آمیخته با حقارت محروم می کرد. او در جبرِ انتخابش شهید شد و از همینجاست که می فهمیم؛ حسین(ع) مقصد نیست؛ چراغِ راه است برای رسیدن به حقیقت.fatememohammadzadefatememohammadzadeTue, 31 Aug 2021 21:44:00 +0430https://virgool.ir/@fatememohammadzade/خاطرات-بن-بست-طالقون-s4mijtmreexdچشمانم را می بندم و یک گریز بیست ساله میزنم به کودکی... طالقون ۳۱...کوچه ی بن بست. یک خانه ی کلنگی اما بزرگ...آنقدر بزرگ که شب هایش هراس به جانم می انداخت و مجبور بودم برای دستشویی رفتن (ته حیاط، کنار دهلیز) یا التماس خواهرم را بکنم که کشیک بدهد رویایوان،یا شب تا صبح صبوری کنم. هرچند که این صبوری ها گاهی لبریز می شد و صبح مرا خجالت زده میکرد... آن کوچه ها همین حوالی پاییز که می شد، تا بو میکشیدی ، نفست پر می شد از عطر تند طبخ رب همسایه بغلی .. همسایه بغلی! اکرم خانوم و دخترش سهیلا همبازی من ، که گمان میکنم معلولیت ذهنی داشت و همیشه وقتی می امد خانه مان، غروب وقت رفتنش گریه ام می گرفت.. نه از سر دل تنگی! که از سر دست کجی هایش و تعدی به دنیای اسباب بازی هایم! اما هر بار صبح که می آمد زنگ خانه مان را به صدا در می آورد، در را باز می کردم و خوشحال می شدم...دستش را می گرفتم و مشتاقانه به کلبه ی کوچکی که بابا از تشک و بالش برایم ساخته بود میبردم و انگار نه انگار که غروب روز قبل از دست نارو زدن هایش گریه کرده بودم...چقدر دنیای قشنگی بود...هر روز به او فرصت بنای دوستی میدادم و هر روز او از سر نافهمی های کودکانه ، میزد و خراب می کرد... خراب می کرد و گریه میکردم و باز به آغوش مادر پناه می بردم مادر! آدم بعضی چیزها را فراموش نمی کند... بعضی دیده ها. بعضی شنیده ها..یا حتی...حتی بعضی بوییده ها! مثل بوي مادر...همانقدر خسته و آغشته به بوی مطبخ..همانقدر خالص و پاک مثل بوی یک نوزاد...یک اکسیر جوان کننده...کودک کننده... در هر دم از نفسم بين هق هقه ها که از دامنش می گرفتم، بیشتراحساس آرامش میکردم...آرامشی از جنس درد و دل کردن بعد از یک ساعت ... فقط با یک دم.. دو زانو می نشست روبه رویم تا بتوانم راحت تر بغلش کنم،تا بتواند راحت تر اشک هایم را پاک کند و آرام در گوشم بگوید: دخترم!تو که نمی خوای غذای مامانت بسوزه؟)(خاطرات بن بست طالقون)fatememohammadzadefatememohammadzadeThu, 22 Jul 2021 13:33:30 +0430https://virgool.ir/@fatememohammadzade/سر-کلاس-جهان-سوم-ifpmevt1a2q2میخواهم صادق باشم و به شما بگویم، غالب درس هایی که میخوانم همه میخواهند مرا یک لائیستیزاسیونرِ، کج کلاهِ، بی دردِ دغدغه مند و دودی کند...هر بار هم استاد جامعه شناسی جهان سوممان یک عکس از مناطق محروم و حاشیه شهریِ درد آور در vu بارگذاری«به قول خودش آپلود» میکند و میگوید آن را تحلیل کنید و بعد ما شروع میکنیم به تحلیل،« از آن تحلیل های به قول استاد آبگوشتی و شبکه یکی» از فئودالیته و امپریالیسم جهانی و غاصب و استعمار نو و فرانو میگوییم تا بورژوازی و آن سرمایه دارانی که حق خوردن و خوردند تا شکمشان بزرگ و بزرگتر شد آنقدر که این شکمِ بزرگ قرن ها جلوتر از خودشان راه رفت و ضعیف زیر پایشان را ندیدند بعد این توضیحات ما، استاد گرامی با سر انگشت تدبیر میکروفن مان را خاموش میکند و با لحنی لبالب نفی و انکار میفرماید:(نه خیر خانم! این جامعه ی فقیر است که با بی سوادی و بی عقلی شروع به تکثیر نسل میکند و باعث رشد بیش از پیش جمعیت و حاشیه نشینی ها و حلبی آبادی ها و چه و چه...میشود!) باید اعتراف کنم فقط یک استاد وطن پرست میتواند ساعت هشت صبح، حس عدالت خواهی و انسان دوستی و شبه روشنفکری را در تن دانشجویانی همچون من، که از پشت کتاب تست بلند شده اند و حالا گوشی به دست تزِ مؤذن جامعه به خود گرفته را بیدار کند!. یکی از همکلاسی ها دست بلند کرد و استاد میکروفنش را روشن کرد، و وی به سانِ گربه ای که استاد با کلام وزین خویش بادَش کرده بود تا اَدای شیرها را در بیاورد، باد در غبغب انداخته و رگ گردن باد کرده، غرش کرد و به این فاجعه ی اجتماعی در جهان سوم افزود:(استاد، بی سوادی و بی عقلی همیشه کار دست مردم می دهد، اگر عقل و سواد بود که فقر نبود،اصلا نباید دولت ها اجازه ی زاد و ولد به این قشر فقیر بدهند، دولت ها هرچقدر هم به این ملت ها کمک کنند، جز گدا پروری و تکثیر نسل نمی توانند کاری بکنند.دلم می خواست میکروفنم را روشن میکردم و میگفتم:(آخر مردِ ناحسابی چطور آدمیزادی که با سرشتی یکسان آفریده شده، یکی جاهل میشود و یکی عاقل، قشری مرفه و قشری فقیر...جای این تحلیل های پفکی و برخاسته از هیجانات چهار خط تاریخِ جنگ های استعماری و صلیبی و تئوری تقسیم جهان و امثالهم بخوان تا بفهمی دعوا سر چه بوده و چه شد که اینطور شد...جامعه شناسی که تاریخ نمیخواند، معلق است و بی ریشه که با هر بار دیدن آنچه به وجود آمده مثل بید به خود میلرزد، مثل پر کاهی در باد به هر طرف می رود و حزب بادی از آب در می آید...اما دستم به لمسِ آن آدمکِ گوشه ی سیستم نرفت چون دیگر نمی خواستم این درسِ هضم نشده را بیفتم، منِ سال اولی که عمر خویش را در جامعه ی اسلامی و توحیدی که ارزش انسان را به تقوا و تلاش و ظلم ستیزی میشناسد حالا باید خود را جهان سومی بداند ...و دردناک تر آنجا که نمی دانستم علمِ بومی مان در دانشگاه ها خیلی ضعیف و کم یاب تر از علم غرب است و ارتباطمان با سنت ها از میان رفته و حتی به مدرنیسم از جنس غربی هم نرسیده ایم و روشن نگری غربیان بر شانه های سُنَتِ مان استوار شده و هرگز حتی فرصت نقد سنتِ بومی خودمان را نداشته ایم ....نمی دانستم از آنجا رانده ایم از این جا مانده....و حتی نمی دانستم تعداد تاریخ نویسان بومی اندک شمار و تعداد مستشرقان ثبت کننده ی حوادث بسیار است...که از گاندی یک حوله پوشِ منفعلِ جهان سومی یاد می کنند...نمی دانستم که دانشگاه و هیئت علمی اش، دکتر و پست دکترایش محصولاتشان (مقاله و کتاب و پایان نامه و پروپزال و تحقیق و پروژه و...) همه یا از جنس وارداتی اند یا مواد اولیه شان وارد شده و محصول نهایی که به ظن خود اندیشه تولید کرده اند شده است علمِ کاربردی و راهگشا...اصلا در علوم انسانی چگونه می توان«فلینظر الانسان الی الطعامه » را رد کرد؟!باز ژورنالیست درونم می پرسد؛ «خذ الحکمه ولو من المنافق» پس کجا می رود؟ ولی از هرچه بی خبر بودم می دانستم در متون دانشگاهی، چه انسانی و چه تجربی اش غالبا حکمت درس نمی دهند...که حکمت حقیقت علم است...اگر اندکی به درون هم نگاهمیکردیم، به مرز ها و به اصل و تمدن...شاید نام جهان سوم جور دیگری در گوش جهان می پیچید...بگذریم....میگویند اگر دانشجویی درسی را افتاد، آن درس را نخوانده ....اما نمیگویند چرا نخواند...بگذارید من بگویم...دانشجویی که درس نمی خواند و می افتد در حقیقت درس را باور نکرده....مثل من که جهان سوم را باور نداشتم، چه برسد به جامعه شناسی اش را...fatememohammadzadefatememohammadzadeSat, 17 Jul 2021 01:12:31 +0430https://virgool.ir/@fatememohammadzade/برای-چه-مینویسم-idzedxxqanx3نویسنده همیشه باید از خود بپرسد، برای چه می نویسم؟خواه، ناخواه بعد از مدتی نوشتن به دام این سوال می افتد که چرا می نویسم؟آیا نوشتن من چیزی را تغییر می دهد؟ این سوال می تواند او را از نوشتن ساقط کند یا به نوشتن ترغیب کند. اما چه کسی با این سوال مواجه می شود؟شخصی که نه برای دیده شدن، تملق یا قوی شدن مچ دست، فاصله گرفتن از اجتماع و خود را تافته ی جدا بافته دانستن می نویسد. بلکه تنها هدف او از نوشتن آگاهی بخشی است. او از اینکه کسی دست در نوشته اش ببرد ناراحت می شود نه از اینکه نوشته اش را بدون ذکر نام او منتشر کنند.گاهی حتی از وایرال شدن نوشته اش خوش حال می شود . از اینکه عقول بیشتری از فکر او و عقیده ی او آگاه میشوند و فرصت اندیشیدن به اندیشه ی او را پیدا می کنند. یک نویسنده ی آگاه با در دست گرفتن هیجاناتش و گرفتن افسار نفسش بیشتر از آنکه دریافت اطلاعات کند، به خود مَنِشِ تفکر را عطا می کند. fatememohammadzadefatememohammadzadeSat, 17 Jul 2021 01:02:56 +0430