نوشته های اسکندری

قرآن کتاب زندگی

اسکندری — Sun, 28 Nov 2021 13:51:54 +0330

درس هفدهم: کتاب قرآن خانواده آرامشآیه:إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِيراً <۹> (سوره اسراء)ترجمه:«همانا اين قرآن [بندگان را] به راست ‏ترین و استوارترين راه هدايت مى‏ كند و اهل ايمان را كه نيكوكار باشند، به اجر و ثواب عظيم بشارت مى ‏دهد.»موضوع:• قرآن راه نشان و بهترین برنامه زندگینکات و اشارات:تفسیرقرآن کریم آخرین کتاب آسمانی است که بر آخرین پیامبر الهی نازل شده است. خداوند متعال صفات و ویژگی‌های متعددی برای آن ذکر کرده که از جمله مهم‌ترین آنها «هدایتگری» است. هدایتگری قرآن، هدایت به مستقیم‌ترین و پابرجاترین راه‌هاست و خداوندی که خالق، عالم و توانای مطلق است، آن را ترسیم و تبیین نموده است:«إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ»(همانا اين قرآن [بندگان را] به راست‏ ترین و استوارترين راه هدايت مى ‏كند‏).مستقيم‌تر و استوارتر از نظر عقایدى كه عرضه مى‏ كند، عقایدى روشن، قابل درك خالى از هرگونه ابهام و خرافات، عقایدى كه دعوت به عمل دارد، نيروهاى انسانى را بسيج مى‏ كند و ميان انسان و قوانين عالم طبيعت هماهنگى برقرار مى ‏سازد.مستقیم‌تر و استوارتر از اين نظر كه ميان ظاهر و باطن، عقيده و عمل، تفكر و برنامه، همگونى ايجاد كرده و همه را به سوی خدا دعوت مى‏ كند.مستقیم‌تر و استوارتر از نظر قوانين اجتماعى و اقتصادى و نظامات سياسى كه‏ بر جامعه انسانى حكم‌فرماست كه هم جنبه‏هاى معنوى را پرورش مى‏ دهد و هم از نظر مادى، تكامل‌آفرين است.برنامه‌های مختلفی دارد؛ از جمله برنامه ‏هاى اخلاقى كه انسان را از هرگونه تمايل به افراط و تفريط و آز و حرص و طمع و اسراف و تبذير و بخل و حسد و ضعف و استكبار رهايى مى‏ بخشد. و بالاخره صاف‌تر و مستقيم ‏تر از نظر نظام حكومتى كه برپادارنده عدل است و درهم كوبنده ستم و ستمگران.علامه طباطبائی(ق) در تفسیر «إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ» می‌نویسد:يعنى اين قرآن هدايت مى‏ كند به سوى دينى كه اقوم از هر دين و مسلط‌‌‌‌تر براداره امور بشر استهمچنان كه در جاى ديگر فرموده است: «قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً؛ بگو اى پيامبر محقّقاً مرا خدا به راه راست هدايت كرده است به دين استوار و آيين پاك ابراهيم».«اقوم» افعل تفضيل از قيام است و معناى اصلى قيام، ضد قُعُود و نشستن است كه اين خود يكى‏ از معتدل‏ترين حالات آدمى است و انسان در اين حال از هر حالت ديگرى نسبت به كارهايش مسلّط‌‌‌‌تر است به خلاف نشستن يا طاقباز يا به پشت و امثال آن؛ ولى اين كلمه را در نيكو انجام دادن هر كار استعمال كرده‏اند و به كسى كه به خوبى متصدى كارى شود و بدون عجز و خستگى و با حسن اداره آن را از آب درآورد مى‏گويند فلانى قائم به فلان امر است؛ يعنى آن امر را مراقب و نگهدار است و حال آن را آن طور كه مناسب آن است رعايت مى‏نمايد. در آيه مورد بحث خداوند متعال اين ملت حنيف را ملتى قائم ناميدهو در جاى ديگر فرموده است:«فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ»(پس تو روى به جانب آيين پاک اسلام آور و پيوسته از طريق دين خدا كه فطرت خلق را بر آن آفريده است پيروى كن كه هيچ تغييرى در خلقت خدا نبايد داد؛ اين است آيين استوار) و نيز فرموده است: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ».دلیل آن این است که اين دين و این کتاب آسمانی خير دنيا و آخرت پیروان خود را تأمين و تضمين نموده و قائم بر اصلاح حال معاش و معاد ايشان است و دلیل این مطلب نیز اين است که این دين با مقتضيات فطرت انسانى موافق است كه خداوند بر اساس آن او را خلق كرده و او را به حسب آن مجهز به ابزارى فرموده كه او را به سوى غايت و هدف از خلقتش و سعادتى كه برايش در نظر گرفته شده راهنمايى مى‏كند.پرسش: اینکه خداوند می‌فرماید: «قرآن بندگان را به راست ‏ترین و استوارترين راه هدايت مى ‏كند» و اصطلاحاً از «افعل تفضیل» استفاده می‌کند، این سؤال را در ذهن ایجاد می‌کند که مگر در مذاهب و اديان دیگر، اين استقامت، عدالت و استواری در هدایت وجود دارد که قرآن واسلام از آنها در این زمینه بهتر و جلوتر باشد؟پاسخ: با توجه به چند نكته پاسخ اين سؤال روشن مى‏شود:اولاً اگر طرف مقايسه اديان آسمانى ديگر باشد، بدون شک آنها نيز هر یک در زمان و عصر خود آیينى مستقيم و صاف و پابرجا بودند؛ ولى طبق قانون تكامل، هنگامى كه به مرحله نهايى يعنى مرحله خاتميت برسيم، آیينى وجود خواهد داشت كه مستقیم‌ترین و پابرجاترين است.ثانياً اگر طرف مقايسه غير مذاهب آسمانى باشد، باز هم افعل تفضيل در اينجا مفهوم دارد؛ زيرا مكتب‌هاى ديگر مى‏ كوشند سهمى از استقامت و راستی را داشته باشند؛ ولى در مقايسه با اشتباهاتشان و در مقايسه مجموع آنها با قرآن روشن می‌شود كه اين آیين از همه مستقيم‏تر و با ساختمان روح و جسم و جان انسان هماهنگ‌تر و به همين دليل پابرجاتر است.ثالثا «افعل تفضيل»، هميشه دليل‏ بر اين نيست كه طرف مقايسه، حتماً سهمى از آن مفهوم را داراست،چنان‌كه در قرآن مجيد مى‏ خوانيم:«أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى‏»(آيا كسى كه به سوى حق دعوت مى‏كند شايسته ‏تر براى رهبرى استيا آن كس كه راهى به حق ندارد مگر اينكه او را رهبرى كنند) (يونس: ۳۵)نکته دیگری که با دقت از آیه نهم سوره اسراء فهمیده می‌شود این است که با توجه به معنای واژه «اَقْوَم: ثابت‏تر و پابرجاتر» و همچنین با در نظر گرفتن اينكه طرف مقايسه در آیه شریفه ذكر نشده و به اصطلاح «حذف متعلَّق دليل بر عموم است» روشن مى‏شود كه اين آيه از آياتى است كه اشاره‏اى به مسئله خاتميت اسلام و پيامبر اکرم(ص) نيز دارد؛ چراكه مى‏گويد اين آیين از همه آیين‌ها ثابت‏تر و پابرجاتر است.در پایان آیه به مؤمنانی که ایمان خود را با اعمال صالح و نیک کامل می‌کنند، بشارت می‌دهد که پاداشی بزرگ در انتظار ایشان است: «وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِيراً»(و اهل ايمان را كه نيكوكار باشند به اجر و ثواب عظيم بشارت مى‏ دهد).روایتامام صادق(ع) در مورد آیه شریف «إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي‏ هِيَ‏ أَقْوَمُ» فرمود:«يَهْدِي إِلَى الْإِمَامِ»(قرآن کریم به سمت امام و شناخت او هدایت و راهنمایی می‌کند).مطابق این روایت هدف قرآن سوق دادن مردم به سمت امام و حجّت الهی است. با این توصیف چگونه می‌توان وجود قرآن را برای هدایت کافی و خود را بی‌نیاز از امام و حجّت الهی دانست؟!جهت تهیه کتاب کلیک کنید

فخر فروشی

اسکندری — Thu, 25 Nov 2021 10:28:50 +0330

درس یازدهم : کتاب قرآن خانواده آرامشآیه:وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى‏ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى<۱۳۱> (سوره طه)ترجمه:«بر آنچه از دست‏ شما رفته اندوهگين نشويد و به [سبب] آنچه به شما داده است‏ شادمانى نكنيد و خدا هيچ خودپسند فخرفروشى را دوست ندارد.»موضوع:• توجه و تفکر در منشأ دستاوردها و ناکامی‌ها و پرهیز از فخرفروشینکات و اشارات:شرح واژهزُهد در دو کلمهامیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه فرمود:تمام زُهد در دو جمله از قرآن کریم خلاصه می‌شود: اوّل اینکه اگر دنیا به شما پُشت کرد و چیزی از دست شما رفت غمگین نشوید و دوّم اینکه اگر دنیا به شما رو کرد و چیزی از آن به دست آوردید، شادمان نشوید:«الزُّهْدُ كُلُّهُ بَيْنَ كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ:لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ».چقدر سخت است که یک شخص وقتی به پست و مقامی می‌رسد حالش قبل و بعد از رسیدن به آن پست تغییر نکند؛ ولی متأسفانه بسیاری از‌ مردم بعد از رسیدن به مطامع دنیوی سخت شیفته و فریفته آن می‌گردند طوری که دچار خیال‌زدگی و سپس فخرفروشی می‌شوند؛ این است که در پایان آیه فرمود:‌«وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»(و خدا هيچ خودپسند فخرفروشى را دوست ندارد.)زهد گام اوّلزهد یا همان ثبات حال انسان در برخورد با دنیا، با همه سختی‌اش گام اوّل در مسیر بندگی است؛زیرا امام باقر(ع) فرمود:«الزُّهْدُ عَشَرَةُ أَشْيَاءَ فَأَعْلَى دَرَجَاتِ الزُّهْدِ أَدْنَى دَرَجَاتِ الْوَرَعِ وَ أَعْلَى دَرَجَاتِ الْوَرَعِ أَدْنَى دَرَجَاتِ الْيَقِينِ وَ أَعْلَى دَرَجَاتِ الْيَقِينِ أَدْنَى دَرَجَاتِ الرِّضَا. أَلَا وَ إِنَّ الزُّهْدَ فِي آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ.»(زُهد ده درجه دارد، بالاترین درجه زهد پایین‌ترین درجه وَرَع (پارسایی) است و بالاترین درجه ورع، پایین‌ترین درجه یقین است و بالاترین درجه یقین، پایین‌ترین درجه رضا است و زهد همان است که خداوند در کتابش فرمود: «بر آنچه از شما فوت شده غصّه مخورید و به خاطر آنچه نیز به شما می‌رسد، خوشحال و ذوق‌زده نباشید.»)جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنیدملاک کامیابی و ناکامیآن که همه چیز را در دنیا خلاصه می‌بیند، ملاک شکست و پیروزی و کامیابی و ناکامی را دنیا قرار می‌دهد؛ از این رو به اقبال دنیا خوشحال و با ادبار آن بدحال می‌شود؛ امّا آن کس که دنیا را مسیر عبور به سمت آخرت و آخرت را منزلگاه اصلی می‌داند، اقبال و ادبار دنیا در روحیه او تأثیری ندارد؛ از این رو نه با از دست رفتن آن غصه می‌خورد و نه با به دست آوردن آن خوشحال. مطابق آیه شریف نه کامیابی‌های دنیا باید انسان را سرمست و مغرور کند و نه ناکامی‌هایش او را رنجور و خسته؛ زیرا ملاک کامیابی و ناکامی واقعی، عالم آخرت است. امیرالمؤمنین؟ع؟ در نهج البلاغه فرمود:«الْفَقْرُ وَ الْغِنَى بَعْدَ الْعَرْضِ‏ عَلَى‏ اللَّهِ»(فقیر یا غنی بودن هرکس بعد از عرضه اعمال به درگاه الهی مشخص می‌شود.)مُختال و فخوربه گفته مرحوم علاّمه طباطبایی(ق) در تفسیر شریف المیزان، «مُخْتال» به معنای کسی است که دستخوش خیالات خود شده‌ و خیالش او را در نظر خود شخصی بسیار بزرگ جلوه داده، در نتیجه دچار کبر گشته و از راه صواب گمراه شده است. اسب را هم اگر «خِیل» می‌نامند برای همین است که در راه رفتنش تبختر می‌کند. کلمه «فخور» هم به معنای کسی است که زیاد افتخار می‌کند و این دو صفت یعنی اختیال (خیال‌زدگی) و کثرت فخر از لوازم علاقه‌مندی به مال و جاه‌ و افراط در حبّ آن دو است‌ و اگر فرموده: خدا مختال و فخور را دوست نمی‌دارد، برای همین است که این دو، خدا را دوست نمی‌دارند؛ زیرا قلبشان به غیر او وابسته است.تفاوت «مختال» و «فخور»ظاهراً اولی اشاره به تخیلات کبرآلود ذهنی و دومی به اعمال کبرآمیز خارجی است. به عقیده مرحوم طبرسی؟ق؟ اختیال به معنای حالت تکبّر و به خود نازیدن هنگام راه رفتن است. از رسول خدا؟ص؟ نقل شده است هرکس لباسی بپوشد و با آن در کوچه و خیابان راه برود تا خود را نمایش داده، بدان افتخار کند، در روز قیامت در لبه جهنّم راه خواهد رفت و جهنّم او را خواهد بلعید؛ همان طور که قارون چنین می‌کرد و زمین او را بلعید.متأسفانه امروزه فراوان می‌بینیم که افراد با پوشیدن لباس‌های گوناگون و عجیب و غریب و با برندهای مطرح در کوچه و بازار و در میهمانی‌ها و نیز با سوار شدن بر ماشین‌‌هایی با مدل و رنگ خاص و نیز با به کاربردن کلمات قلمبه و احیاناً انگلیسی در صدد خودنمایی و تفاخر به خود، داشته‌ها و معلوماتشان هستند و این همان چیزی است که خداوند متعال دوست ندارد و در این آیه از آن نهی شده است.تأمّل در گذشته و آینده سببیکی از عوامل کاهش کبر و فخر در انسان تأمّل در این مطلب است که انسان در ابتدا چه بود و در پایان چه خواهد شد. انسانی که در ابتدا قطره‌ای نطفه و آبی ناچیز بوده و در پایان هم جنازه‌ای بدبو خواهد بود و بین این دو هم حامل نجاست درون خود است و هر روز چند بار باید به دست‌شویی برود و نجاست را از خود تخلیه کند و توانایی دفع مرگ را از خود ندارد، چه چیزی برای افتخار کردن دارد؟! به چه چیز خود می‌خواهد دل‌خوش باشد؟!امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه فرمود:‌«مَا لِابْنِ‏ آدَمَ‏ وَ الْفَخْرِ أَوَّلُهُ نُطْفَةٌ وَ آخِرُهُ جِيفَةٌ وَ لَا يَرْزُقُ نَفْسَهُ وَ لَا يَدْفَعُ حَتْفَه‏».(آدمی را چه به فخرفروشی در حالی که اولش نطفه و آخرش مرداری بدبوست؛ نه می‌تواند خود را روزی دهد و نه می‌تواند مرگ را از خود دور کند.)امام باقر؟ع؟ فرمود:«عَجَباً لِلْمُخْتَالِ‏ الْفَخُورِ وَ إِنَّمَا خُلِقَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ يَعُودُ جِيفَةًوَ هُوَ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ لَا يَدْرِي مَا يُصْنَعُ بِهِ.»(عجب است از متكبرى كه به خود می‌نازد، در صورتى كه از نطفه آفريده شده، سپس مردارى گنديده شود‌ و در اين ميان نمی‌داند با او چه خواهد شد!)برچسب ها:فخر فروشی , مختال و فخور , ملاک کامیابی , ناکامی , قرآن خانواده آرامش , آرامش خانوادهجهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنید

سخت‌گیری نابجا ممنوع

اسکندری — Thu, 25 Nov 2021 10:24:37 +0330

سخت‌گیری نابجا ممنوعگاه مشاهده می‌شود برخی خانواده‌های متدیّن با نیّت خیر و به قصد اصلاح ولی متأسفانه به غلط، با اعمال فشار و محدودیّت‌های بیجا به جای تربیت صحیح دینی، فرزندان و خانواده خود را از دین زده می‌کنند؛ مثلاً فرزند جوانشان را مجبور به تراشیدن موهای سرش می‌کنند و این جوان وقتی با این قیافه میان دوستانش حاضر می‌شود و مورد تمسخر قرار می‌گیرد، هم از خانواده دور می‌گردد و هم از آموزه‌های به ظاهر دینی شدیداً فاصله می‌گیرد.ما حقّ نداریم سخت‌گیرتر از خدا و پیغمبر باشیم:‌«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ‏ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ».(ای مؤمنان! از خدا و رسول پیشی نگیرید!)درست این است که حلال خدا را نباید حرام کرد، چه اینکه حرام خدا را هم نباید حلال کرد؛ آنچه وظیفه ماست بیان شفّاف حرام و حلال است؛ البته اگر مایلیم رعایت بیشتری صورت بگیرد، موارد آن را باید با بیانی مشفقانه و نه با اجبار به همراه تشویق مطرح کنیم.روش صحیح برخوردکسی نقل می‌کرد پدر ما روحانی بود و همیشه به ما می‌گفت:«فرزندان من! شما در زندگی آزادِ آزاد هستید، هر کاری می‌خواهید بکنید، بکنید، فقط یادتان باشد مرتکب حرام نشوید!»می گفت:‌ همین احساس آزادی باعث شد ما در زندگی همیشه احساس آرامش داشته باشیم و خود به خود در مسیر صحیح قدم برداریم و به دین و تدیّن علاقه‌مند باقی بمانیم.ممکن است هر یک از ما رعایت‌ها و سلوکی مخصوص به خود داشته باشیم؛ ولی حقّ نداریم خانواده را به این امور اجبار کنیم، تا وقتی که خودشان به این نتیجه برسند که چنین اموری را باید رعایت کنند. نقل شده یکی از علمای وارسته همواره به شاگردان عرفانی خود توصیه می‌کرد خانواده‌تان را مجبور به رعایت چیزهایی که خودتان ملتزم به آن هستید، نکنید. خودتان فیلم و سریال نگاه نکنید، ولی خانواده را مجبور نکنید که آنها هم نگاه نکنند؛ مگر اینکه خودشان به این نتیجه برسند.نمونه‌هایی از سیره و روش اهل بیت(عهم) را ببینید تا متوجّه شوید، دیدگاه ما چقدر با آنها متفاوت است و این تفاوت، نتیجه بی‌اطلاعی ما از روایات اهل بیت(عهم) است.حَکَم بن عُیَینه می‌گوید: امام باقر(ع)را دیدم در حالی که لباسی قرمز رنگ بر تن کرده بودند، [آن را ناپسند شمردم و به همین دلیل] نگاه تندی به ایشان کردم؛ حضرت متوجّه شدند و فرمودند:‌ ای ابا محمد! پوشیدن این لباس حرام نیست! سپس این آیه را تلاوت فرمود:«قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‏ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ‏».برخی از ما متدیّنان امروزه چقدر از جوانان را به دلیل پوشیدن رنگ‌های شادی که هیچ مفسده‌ای ندارد، سرکوب و از دین بیزار کردیم! دقیقاً‌ ما هم همان دیدگاه حکم بن عیینه را داریم که مخالف با دیدگاه امام باقر(ع) است؛ علّت آن هم بی‌اطلاعی از سنّت وسیره اهل‌بیت(عهم) و مطالعه نکردن روایات ایشان و چیدمان سیستم فکری و جهان‌بینی خود بر اساس رادیو و تلویزیون و مجلاّت و ماهواره و سخنان غیر معصوم؟عهم؟ است. البته در باب آداب و شرایط پوشش باید بحث‌های دقیقی در روایات اهل‌بیت(عهم) صورت بگیرد؛ ولی اجمالاً لباس اگر به لحاظ رنگ و مدل لباس شهرت نباشد، مانعی ندارد.نقل شده سُفیان ثوری در مسجد الحرام امام صادق(ع) را دید در حالی که لباسی گران‌قیمت و نیکو بر تن داشت؛ با خود اندیشید که نقطه ضعفی از امام گیر آورده و می‌تواند حضرت را توبیخ کند؛ به همین دلیل به حضرت نزدیک شد و گفت: ای پسر رسول خدا! نه پیامبر(ص) و نه علی(ع) و نه هیچ‌یک از پدرانت چنین لباس فاخری نمی‌پوشیدند!امام(ع) فرمود: زمان ما با زمان ایشان متفاوت است؛ آنها در زمانی به سر می‌بردند که مسلمانان در سختی زندگی می‌کردند؛ امّا امروز چنین نیست و دنیا بر مؤمنان سهل گرفته و در این میان مؤمنان سزاوارترند به استفاده از آن، سپس این آیه را تلاوت کردند:«قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ‏».نیز روایت شده کسی از امام (ع) درباره لباس سؤال کرد، حضرت در ضمن پاسخ فرمودند:«الْبَسْ وَ تَجَمَّلْ، فَإِنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ(ع) كَانَ يَلْبَسُ الْجُبَّةَ الْخَزَّ بِخَمْسِمِائَةِ دِرْهَمٍ‌ و الْمِطْرَفَ الْخَزَّ بِخَمْسِينَ دِينَاراً، فَيَتَشَتَّى فِيهِ فَإِذَا خَرَجَ الشِّتَاءُ بَاعَهُ وَ تَصَدَّقَ بِثَمَنِهِ‌ وتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‌…»(بپوش و زیباپوش باش؛ همانا امام سجّاد(ع) جبّه خز می‌پوشید که قیمتش پانصد درهم بود ولباسی دیگر از خزّ می‌پوشید که پنجاه دینار قیمتش بود؛ این لباس‌ها زمستانی بود و در زمستان می‌پوشید و وقتی زمستان تمام می‌شد آن‌ها را می‌فروخت و پولش را صدقه می‌داد، سپس این آیه شریف را تلاوت می‌کرد:‌ « قُلْ مَنْ حَرَّمَ‏ زِينَةَ اللَّهِ‏ الَّتِي‏ أَخْرَجَ‌…».)ملاک اسرافدر مورد لباس روایت شده اگر کسی ده لباس هم داشته باشد و هر دفعه یکی از آنها را بپوشد، اسراف نیست:«عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ:سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) عَنِ الرَّجُلِ يَكُونُ لَهُ عَشَرَةُ أَقْمِصَةٍ يُرَاوِحُ بَيْنَهَا، قَالَ: لَا بَأْسَ.»‌بلکه اسراف آن است که انسان لباس بیرون و لباس میهمانی‌اش را در غیر جای خودش مثل داخل منزل یا هنگام کار بپوشد:«إِنَّمَا السَّرَفُ أَنْ تَجْعَلَ ثَوْبَ صَوْنِكَ ثَوْبَ بَذْلِك‏»(اسراف عبارت از آن است كه لباس نو [و آبرومندانه] را در جايى كهبايد لباس فرسوده [و لباس كار] پوشيد بپوشى.)بهره‌های اُخروی مخصوص مؤمنانگاه سؤال می‌شود اگر آخرت از آن مؤمنان است، کسانی که خدماتی قابل توجّه به جامعه بشری کرده‌‌‌ و در عین حال مؤمن هم نبوده‌اند، چه سرنوشتی در انتظارشان خواهد بود؟پاسخ این است که اوّلاً تعدادی از این افراد متدیّن بوده و هستند؛ ثانیاً تعدادی هم چه بسا از لحاظ عقیدتی مستضعف بوده و از جرگه کفّار خارج‌اند؛ امّا درباره کسانی که صددرصد کافر بوده و با علم و آگاهی ربوبیّت و الوهیّت خداوند متعال را نپذیرفته‌اند باید گفت: مطابق آیات قرآن کریم از یک سو بهره‌های اُخروی از آن مؤمنان است:«هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»و از سوی دیگر خداوند اجر هیچ کس را ضایع نمی‌کند: «إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا» (کهف: ۳۰)،نتیجه این است که خداوند متعال در دنیا اجر ایشان را به آنها می‌دهد تا در قیامت طلبی از او نداشته باشند. بنای خداوند بر این است که کفّار در دنیا به هر آنچه می‌خواهند برسند تا حجّت بر ایشان تمام شود و از آخرت بهره‌ای نداشته باشند، در مقابل مؤمنان به انواع ابتلائات مبتلا می‌شوند، تا هم به واسطه این رنج‌ها خطاهایشان تلافی شود و هم ایمانشان خلوص یابد.در کتاب علل الشرائع مرحوم صدوق(ق)از امام باقر(ع) روایت شده است دو فرشته از آسمان نازل شده، در هوا به یکدیگر برخوردند؛ یکی به دیگری گفت: مأموریّتت چیست؟ گفت: یکی از ستمگران هوس ماهی از دریای ایل کرده، مأمورم به دریای ایل بروم و ماهیان را به سمت‌ تور صیّاد این ظالم هدایت کنم تا آن کافر به آرزویش برسد:«بَعَثَنِيَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى بَحْرِ آيِلٍ أَحْشُرُ سَمَكَةً إِلَى جَبَّارٍ مِنَ الْجَبَابِرَةِ اشْتَهَى عَلَيْهِ سَمَكَةً فِي ذَلِكَ الْبَحْرِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَحْشُرَ إِلَى الصَّيَّادِ سَمَكَةَ الْبَحْرِ حَتَّى يَأْخُذَهَا لَهُ لِيَبْلُغَ‏ اللَّهُ‏(عزه) الْكَافِرَ غَايَةَ مُنَاهُ فِي كُفْرِهِ»سپس از آن فرشته دیگر پرسید: مأموریّت تو چیست؟ گفت: مأموریّت من از تو عجیب‌تر است؛ خداوند مرا به سوی مؤمنی روزه‌دار و اهل تهجّد گسیل داشته که دعاها و روزه‌هایش نزد اهل آسمان معروف است؛ امروز هم روزه گرفته و من مأمورم دیگ غذایی را که برای افطار پُخته واژگون کنم تا امتحانی دیگر در جهت خلوص ایمانش داده باشد:«بَعَثَنِيَ اللَّهُ(عزه) فِي أَعْجَبَ مِنَ الَّذِي بَعَثَكَ فِيهِ بَعَثَنِي إِلَى عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْمَعْرُوفِ دُعَاؤُهُ وَ صَوْمُهُ فِي السَّمَاءِ لِأُكْفِئَ قِدْرَهُ الَّتِي طَبَخَهَا لِإِفْطَارِهِ لِيَبْلُغَ‏ اللَّهُ‏ فِي الْمُؤْمِنِ مِنَ الْغَايَةِ فِي اخْتِبَارِ إِيمَانِهِ.»در روایتی آمده است: هرگاه مؤمن برای رسیدن به درجه‌ای در آخرت هنوز آماده نباشد یا گناهی در نامه اعمالش باقی مانده باشد، خداوند مرگش را سخت قرار می‌دهد تا بدان درجه برسد یا آن گناه از او محو شود‌ و در مقابل‌ کافر اگر خوبی در نامه اعمالش باشد، خداوند مرگش را آسان قرار می‌دهد تا به پاداش آن کار خیرش در همین دنیا برسد.از پیامبر اکرم(ص) روایت شده که دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است:«الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ»؛کافر در بهشتش به هرچه بخواهد دست می‌یابد‌ و مؤمن هم در بهشتش هرچه اراده کند برایش آماده است.جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنید

راههای کاهش وابستگی به دنیا

اسکندری — Wed, 24 Nov 2021 09:48:11 +0330

ادامه درس نهم: کتاب قرآن خانواده آرامشبرخی از راهکارهای فرار از وابستگی به دنیا عبارتند از:۱. چشم ندوختن به دنیای دیگران؛۲. نشست و برخاست با نیازمندان وترک مجالست با مرفّهان بی‌درد؛۳. نگاه کردن به زیردستان در امور مادّی؛۴. دعا و مناجات؛ این دعای زیبا را می‌توانید در قنوت نمازها با توجّه بخوانید و از خداوند متعال خارج شدن محبّت دنیا را از دل خود طلب کنید:«سَيِّدِي أَخْرِجْ حُبَّ الدُّنْيَا مِنْ قَلْبِي وَ اجْمَعْ بَيْنِي وَ بَيْنَ الْمُصْطَفَى وَ آلِه‏».(خدایا! محبّت دنیا را از دلم خارج کن و مرا با محمّد مصطفی و خاندانش(عهم) محشور کن)دنیا در آیینه مَثَلبرای دنیا و دنیازدگی مَثَل‌های فراوانی ذکر شده است که در این مجال به سه مورد از آن‌ها اکتفا می‌کنیم. دنیا، همچون آب دریااستفاده بی‌رویه از دنیا موجب غرق شدن هر چه بیشتر در آن استزیرا امام صادق(ع) فرمود:«مَثَلُ الدُّنْیَا مَثَلُ مَاءِ الْبَحْرِ کُلَّمَا شَرِبَ مِنْهُ الْعَطْشَانُ ازْدَادَ عَطَشاً حَتَّى یَقْتُلَهُ.»(دنیا همچون آب شور دریا است که هر قدر انسان از آن بیشتر بنوشد عطشش فزون‌تر مى‌شود و عاقبت او را خواهد کشت!)دنیا قطره بزرگ عسلقطره عسلی بر زمین افتاد، مورچه کوچکی آمد و از آن چشید و خواست که برود، اما مزّه عسل برایش اعجاب‌انگیز بود، پس برگشت و جرعه‌ای دیگر نوشید … باز عزم رفتن کرد، اما احساس کرد که خوردن از لبه عسل کفایت نمی‌کند و مزه واقعی را نمی‌دهد، پس بر آن شد تا خود را در عسل بیندازد تا هرچه بیشتر و بیشتر لذت ببرد … مورچه در عسل غوطه‌ور شد و لذت می‌برد؛ اما افسوس که نتوانست از آن خارج شود، پاهایش خشک شده و به زمین چسبیده بود و توانایی حرکت نداشت در این حال ماند تا آنکه نهایتاً مرد‌.یکی از حکما می‌گوید:دنیا چیزی نیست جز قطره عسلی بزرگ! پس آنکه به نوشیدن مقدار کمی از آن اکتفا کرد نجات می‌یابد و آنکه در شیرینی آن غرق شد هلاک می‌شود.چگونه با دنیا برخورد کنیم؟کسی که می‌خواهد گرفتار شهوات دنیوی نشود، باید به مقدار نیاز خود از دنیا استفاده کند. روی آوردن بیش از حد به دنیا انسان را بیمار می‌کند؛ دقّت کرده باشید در توضیحات برخی داروها سخن از عوارض جانبی هست؛ یک دارو یک اثر دارد و گاه دوازده سیزده اثر جانبی. دنیا هم همین طور است؛ یک مشکل را حل می‌کند و چندین مشکل جدید ایجاد می‌کند؛ برای مثال، کسی که ماشین ندارد، نهایتاً در زندگی خود با سه یا چهار مشکل دست و پنجه نرم می‌کند؛ ولی به محض اینکه ماشین خرید، آن چند مشکل حل می‌شود؛ امّا در کنارش چنین دغدغه فکری برایش ایجاد می‌شود، مانند: بیمه و لاستیک و تعویض روغن و جای پارک، دزدیده نشدن خودرو، تصادف نکردن و تعمیرات؛ دغدغه‌هایی که وقتی ماشین نداشت اثری از آنها نبود.حال که دنیا چنین است پس به قدر نیاز و ضرورت باید از آن استفاده کرد. کسی که یک سیم کارت دارد و با همان کارش راه می‌افتد، اگر یک سیم کارت اضافه بخرد، خود را گرفتار کرده است.رسول خدا (ص)فرمود:«الدُّنْيَا حَرَامٌ عَلَى أَهْلِ الْآخِرَةِ وَ الْآخِرَةُ حَرَامٌ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا وَ هُمَا مَعاً حَرَامَانِ عَلَى أَهْلِ اللَّه‏.» (دنیا بر اهل آخرت و آخرت بر اهل دنیا حرام است و دنیا و آخرت هر دو، بر اهلُ الله حرامند.) با توجّه به آنچه گفته شد، گرچه دنیا بر اهل آخرت و اهل الله حرام است، ولی از دنیا به اندازه ضرورت زندگی خود می‌توانند استفاده ‌کنند؛ زیرا ایشان همچون مضطرّی هستند که استفاده از حرام برایشان مجاز است؛ ولی فقط به اندازه رفع اضطرار.جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنید

آرامش با قرآن

اسکندری — Wed, 24 Nov 2021 09:33:19 +0330

درس هشتم: کتاب قرآن خانواده آرامشآیه:الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب‏ <۲۸> (سوره رعد)ترجمه:«آنها كسانى هستند كه ايمان آورده ‏اند و دل‌هايشان به ياد خدا مطمئن [و آرام] است؛ آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دل‌ها آرامش مى‏ يابد!»موضوع:• یاد خدا سبب آرامش قلبنکات و اشارات:شرح واژه«تَطْمَئِنُّ»: این واژهٔ از ریشه اطمینان به معنای آرامش خاطر بعد از بی‌تابى و اضطراب است.جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنیداضطراب و نگرانی آفت دل‌های امروزیهمیشه اضطراب و نگرانى یكى از بزرگ‌ترین بلاهاى زندگى انسان‌ها بوده و هست و عوارض ناشى از آن در زندگى فردى و اجتماعى كاملاً محسوس است.«آرامش» همیشه یكى از گمشده ‏هاى مهم بشر بوده و به هر در مى‏زند تا آن را پیدا كند و اگر تلاش و كوشش انسان‌ها را در طول تاریخ براى پیدا كردن آرامش از راه‌های «صحیح» و «كاذب» جمع‌آورى كنیم، خود كتابی قطور می‌گردد.بعضى از دانشمندان مى‏ گویند: هنگام بروز بعضى از بیماری‌هاى واگیردار همچون «وَبا» و «کرونا» از هر ده نفر، كه ظاهراً به علت وبا می‌میرند، اكثر آنها به علت نگرانى و ترس است و تنها اقلیتى از آنها حقیقتاً به‌ دلیل ابتلا به بیمارى وبا از بین مى ‏روند!به طور كلى «آرامش» و «دلهره»، نقش بسیار مهمى در «سلامت» و «بیمارى» فرد و جامعه و سعادت و بدبختى انسان‌ها دارد و چیزى نیست كه بتوان از آن به آسانى گذشت و به همین دلیل تاكنون كتاب‌هاى زیادى نوشته شده كه موضوع آنها فقط نگرانى و راه مبارزه با آن و طرز به دست آوردن آرامش است. تاریخ بشر پُر است از صحنه‏هاى غم‏انگیزى كه انسان براى تحصیل آرامش به هر چیز دست انداخته و در هر وادى گام نهاده و به انواع اعتیادها تن داده است؛ ولى قرآن با یک جمله كوتاه و پُرمغز، مطمئن‏ ترین و نزدیك‌ترین راه را نشان داده، مى ‏گوید:«أَلاٰ بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»(بدانید كه تنها یاد خدا آرام‌بخش دل‌ها است!)آسایش و آرامشاین دو واژه گرچه به حسب ظاهر معنایی نزدیک به هم دارند، آسایش ناظر به رفاه مادی و جسمانی است، به خلاف آرامش که مربوط به رفاه معنوی و آسودگی خیال و اطمینان قلبی است. به نظر می‌رسد بشر در گذشته خود گرچه از امکانات گسترده امروزی در زندگی بی‌بهره بوده، ولی از آرامش درونی نسبی برخوردار بوده و کمتر دچار استر‌س‌های زندگی امروزی می‌شده و به تعبیر عرفی شب‌ها راحت خوابش می‌برده است.‌ در مقابل بشر به ظاهر متمدّن امروزی گرچه با پیشرفت شگفت‌انگیز‌ تکنولوژی مواجه است و دیگر با سختی‌های زندگی سابق دست و پنجه نرم نمی‌کند، ولی به شدّت دچار تلاطم درونی، استرس و نگرانی است؛ نگرانی از وضع موجود، نگرانی از آینده و هزاران دغدغه دیگر.بررسی‌های آماری در سال ۲۰۱۸ میلادی نشان می‌دهد‌ ۳۵ درصد مردم دنیا در استرس و اضطراب به سر می‌برند‌ و در این میان مردم کشوری همچون آمریکا، که ابرقدرت پوشالی دنیای معاصر است، با داشتن آمار ۵۵ درصدی در این عرصه، مضطرب‌ترین مردم دنیا هستند!

بهره مندی مؤمنان از نعمات

اسکندری — Wed, 24 Nov 2021 09:31:31 +0330

درس دوازدهم: کتاب قرآن خانواده آرامشآیه:قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ <۳۲>(سوره اعراف)ترجمه:«بگو: «چه كسى زينت‌هاى الهى را كه براى بندگان خود آفريده‌ و روزی‌هاى پاكيزه را حرام كرده است؟!» بگو: «اينها در زندگى دنيا، براى كسانى است كه ايمان آورده‏اند؛ [اگر چه ديگران نيز با آنها مشاركت دارند؛ ولى] در قيامت، خالص [براى مؤمنان] خواهد بود.»موضوع:• آرامش، رضایت‌مندی و زندگی واقعی برای مؤمناننکات و اشارات:نسبت دنیا و آخرتدر جهان‌بینی قرآنی و روایی دنیا نه منزلگاه ابدی، بلکه سرای عبور است و فانی؛ ولی آخرت سرای باقی است و پایدار؛ این معنی را مؤمنان به خوبی درک می‌کنند؛ ولی دنیازد‌گان از آن غافل‌اند:«الْآخِرَةُ دَارُ قَرَارٍ وَ الدُّنْيَا دَارُ فَنَاءٍ وَ زَوَالٍ وَ لَكِنْ أَهْلُ الدُّنْيَا أَهْلُ غَفْلَةٍ وَ كَأَنَّ الْمُؤْمِنِينَ هُمُ الْفُقَهَاءُ أَهْلُ فِكْرَةٍ وَ عِبْرَةٍ».در عین حال که دنیا جای ماندن نیست، مؤمنان در بهره‌های دنیوی با اهل دنیا شریک‌اند و خداوند استفاده از دنیا را به مقدار حلال برایشان مجاز کرده است؛ ولی اهل دنیا در بهره‌های اُخروی با مؤمنان شراکتی ندارند و بهره‌ها و نعمات اُخروی به صورت خالص برای مؤمنان است و بس:«قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ».در تفسیر قمی آمده است که عدّه‌‌ای جز قوت نمی‌خوردند، لذا خداوند این آیه را نازل کرد و دستور داد بخورند و بیاشامند و نعمات دنیا را بر خود حرام نکنند مگر به حدّ ‌اسراف برسد.جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنیدمحدوده مجاز استفاده از دنیامؤمنان مجازند از دنیا به مقداری که خداوند حلال و آزاد اعلام کرده استفاده کنند؛ از این رو استفاده از محرّمات و ممنوعات مجاز نیست، چه اینکه استفاده از حلال هم تا وقتی است که به اسراف و زیاده‌روی منجر نشود.امیرالمؤمنین(ع) فرمود:مؤمن در دنیا با دیگران شریک است؛ می‌تواند از بهترین خوراک و پوشاک و لباس و مسکن و مرکبی که دیگران استفاده می‌کنند، استفاده کند، در عین حال آخرت خود را هم داشته باشد.البته با توجّه به سایر آموزه‌های دینی، این بهره‌وری مشروط است به اینکه به مقدار حلال باشد، اسراف نباشد، موجب شهرت و انگشت‌نمایی نباشد، به قصد تفاخر و خودنمایی نباشد و شرایطی دیگر که در جای خود باید محلّ بحث قرار گیرد. مهم اینکه حلال، حلال است و استفاده از آن مجاز.

یاد خدا مایه آرامش است

اسکندری — Wed, 24 Nov 2021 09:29:11 +0330

یاد خدا مایه آرامش استبه طور کلّی جامعه‌ای که معتقد به خداست، با هر آیینی که داشته باشد، از آرامش بیشتری نسبت به سایر جوامع برخوردار است. هرچه میزان اعتقاد و یقین به وجود خداوند و صفات او بیشتر باشد، انسان از آرامش بیشتری برخوردار خواهد بود.کدام ذکرسؤال اینجاست که منظور از ذکر خدا در آیه شریف «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» ذکر لفظی است یا ذکر قلبی یا چیزی دیگر؟ برای پاسخ به این سؤال باید با اقسام ذکر آشنا باشیم.ذکر لفظی ذکری است که با زبان گفته می‌شود و ممکن است با توجّه دل همراه باشدیا نباشد. ذکر قلبی در یک تفسیر آن است که ذکر بر زبان جاری نشود، بلکه انسان در درون به آن ذکر اشتغال داشته باشد. مراد از ذکر عملی نیز توجّه به خداوند متعال است. در روایتی ذکر عملی بالاتر از سایر اقسام ذکر دانسته شده است. امام صادق(ع) فرمودند:(از سخت‌ترین چیزهایی که خداوند بر بندگانش واجب کرده، ذکر کثیر (یاد کردن فراوان خداوند) است، سپس فرمود: منظورم زیاد سبحان الله و الحمد لله و لا اله الاّ الله و الله اکبر گفتن نیست، گرچه این هم ذکر خداست؛ بلکه منظورم یاد کردن خداوند است در موقع عمل؛ یعنی هروقت کاری خواست بکند خداوند را در نظر بگیرد، اگر آن کار مطابق دستور خداست آن را انجام بدهد و اگر خلاف رضای خداست آن را ترک کند.)در بحث ایجاد آرامش هم گرچه تکرار ذکر لفظی و خصوصاً اذکاری مانند ذکر حَوْقَلَه (لا حول و لا قوّة إلاّ بالله العلیّ العظیم) و ذکر تفویض (وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّـهِ إِنَّ اللَّـهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ) (غافر: ۴۴) موجب آرامش و اطمیان خاطر است، ولی عمده، ذکر عملی و توجّه قلبی به خداوند متعال است؛ به عنوان نمونه کسی که در مسافرت است و از خطر تصادف می‌ترسد، همین که به وجود خداوند متعال توجّه می‌کند و خود را به او می‌سپارد، آرامش سراسر وجودش را فرامی‌گیرد، ولو ذکری لفظی بر زبان جاری نکرده باشد.گفتنی است ذکر مصادیق دیگری هم مانند نماز و قرآن دارد که انس با آنها به نوبه خود تأثیر فراوانی در ایجاد آرامش و اطمینان قلبی دارد؛ البته خمیرمایه اصلی اینها هم همان توجّه به خداوند متعال است. آنچه مهم و رساننده به مقصود است، توجّه قلبی به خداوند متعال است؛ از این رو امام صادق(ع) فرمودند:«الْقَصْدُ إِلَى اللَّهِ بِالْقُلُوبِ أَبْلَغُ مِنَ الْقَصْدِ إِلَيْهِ بِالْبَدَنِوَ حَرَكَاتُ الْقُلُوبِ أَبْلَغُ مِنْ حَرَكَاتِ الْأَعْمَالِ.»(توجّه قلبی به خداوند متعال زودتر از اعمال بدنی انسان را به خداوند متعال می‌رساند؛ و حرکت دل‌ها مؤثّرتر است از حرکت بدن‌ها.)رابطه ذکر عملی و آرامشباید دانست حصول اطمینان قلبی از توجّه به خداوند، شعبه‌ای از یقین انسان به خداست و هرچه درجه یقین شخص به خداوند و صفاتش بالاتر باشد، آرامش بیشتری نصیبش می‌شود. متأسفانه فراوان اتفاق می‌افتد که کاری را به خدا می‌سپاریم، ولی کماکان نگرانی در عمق وجود ما حضور دارد؛ مثلاً وقتی ماشینمان را جایی پارک می‌کنیم و آن را به یکی از دوستانمان که در آنجا حضور دارد می‌سپاریم، خیالمان راحت می‌شود و اصلاً نگران ماشین نیستیم؛ ولی وقتی به ظاهر آن را به خدا می‌سپاریم بازهم در دلمان نگرانی داریم که نکند ماشین فلان حادثه برایش پیش بیاید.حضور نگرانی در عرصه وجود ما پس از توکّل و توجّه به خداوند، کاشف از ضعف یقین ما به خداوند متعال است؛ به همین دلیل وقتی از امام صادق(ع) درباره تفسیر توکّل سؤال شد، حضرت فرمودند: حدّ توکّل، یقین است‌ و وقتی از حدّ یقین سؤال شد، فرمودند: حدّ یقین به خداوند این است که با وجود خدا از هیچ چیز نترسی:«لَيْسَ شَيْ‏ءٌ إِلَّا وَ لَهُ حَدٌّ: قَالَ: قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا حَدُّ التَّوَكُّلِ؟ قَالَ: الْيَقِينُ. قُلْتُ: فَمَا حَدُّ الْيَقِينِ؟ قَالَ: أَلَّا تَخَافَ مَعَ اللَّهِ شَيْئاً»؛به همین دلیل اولیای خدا در زندگی خود خوف و حزنی ندارند و در آرامش مطلق به سر می‌برند:«أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُون».(آگاه باشید که اولیای خدا هیچ ترس و اندهی در زندگی خود ندارند.)تحصیل یقین به خدااگر به دنبال اطمینان قلبی با یاد خدا هستیم، ابتدا باید در تحصیل یقین به خداوند در درون خود بکوشیم؛ ممکن است کسی به وجود خدا از لحاظ عقلی ایمان و یقین داشته باشد، امّا خدا در زندگی وی حضور نداشته باشد. مطابق روایات یقین اندک‌ترین چیزی است که بین بندگان تقسیم شده است.یقین به خدا کبریت احمر و اکسیر اعظم است و بسیار اندک یافت می‌شود. راه عمده به دست آوردن یا افزایش یقین درخواست از خود خداوند متعال است؛ در هر موقعیّت که حسّ دعا به شما دست داد و نیز در قنوت نمازها و همچنین بعد از هر نماز در حالت سجده، از خداوند متعال یقین به خودش را درخواست کنید؛ به این منظور می‌توانید به زبان فارسی بگویید: «خدایا! یقین به خود را روزی‌ام گردان.» یا از دعاهای واردشده از اهل بیت(عهم) در این زمینه استفاده کنید که به نمونه‌هایی از آنها در زیر اشاره شده است: «اللّهُمَّ إنّی أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى أَهْلِ بَيْتِه وَ أَنْ تَهَبَ لِي يَقِيناً تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِي وَ إِيمَاناً يَذْهَبُ بِالشَّكِّ عَنِّي‏‏». (موجود در دعای دهه آخر ماه مبارک رمضان).‌«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْكَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلِ النُّورَ فِي بَصَرِي وَ الْبَصِيرَةَ فِي دِينِي وَ الْيَقِينَ فِي قَلْبِي وَ الْإِخْلَاصَ فِي عَمَلِي وَ السَّلَامَةَ فِي نَفْسِي وَ السَّعَةَ فِي رِزْقِي وَ الشُّكْرَ لَكَ أَبَداً مَا أَبْقَيْتَنِي» (تعقیبات نماز صبح و مغرب).جهت تهیه pdf این کتاب کلیک کنیدجهت مطالعه نمونه این کتاب کلیک کنید

اقتصاد قرآنی

اسکندری — Wed, 24 Nov 2021 09:19:27 +0330

آیه:وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ ٣٩وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَىٰ ٤٠(سوره نجم)ترجمه:«و اينكه براى انسان جز حاصل تلاش او نيست.و [نتيجه‌] كوشش او به زودى ارائه خواهد شد.»موضوع:• ارزش کار و تلاش و نکوهش بیکاری• اقتصاد قرآنی مقدمه‌ای بر آرامش‌بخشی جامعه سالمنکات و اشاراتسفره تلاشمطابق این‌ دو آیه، هرکس سر سفره تلاش و کوشش خود خواهد نشست؛ فرصت زندگی دنیوی به‌سانِ زمین کشاورزی است که هر چه در آن بکاریم، در دنیا و آخرت همان را درو خواهیم کرد. از رسول خدا (ص) روایت شده است:«الدُّنْيَا مَزْرَعَةُ الْآخِرَة»(دنیا کشت‌زار آخرت است.)و در ضرب‌المثل معروف آمده است:«از مکافات عمل غافل مشو، گندم از گندم بروید جو ز جو».جایگاه تلاش در هستیعالم هستى، ميدان تلاش و كار و نتيجه‌گيرى است: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعىٰ‌»؛ پس کسی که در زندگی خود اهل سعی و کوشش نیست، برخلاف جریان آب در حال شنا کردن است و روشن است که چنین شناگری راه به جایی نخواهد برد.وظیفه، سعی نه نتیجهمطابق آیات سوره نجم، وظیفه ما سعى و تلاش است: «إِلَّا ما سَعى‌»؛ همان رهنمودی که امام راحل؟(ق) همواره بر آن تأکید می‌کرد و می‌فرمود:«همۀ ما مأمور به تکلیف و وظیفه‌ایم نه مأمور به نتیجه».سَدیر صیرفی می‌گوید: از امام صادق(ع) سؤال شد: وظیفه انسان در طلب رزق و روزی تا چه اندازه است؟ حضرت فرمودند:«إِذَا فَتَحْتَ بَابَكَ وَ بَسَطْتَ بِسَاطَكَ فَقَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْكَ».(همین که در مغازه‌ات را باز کنی و بساط کسب و کار خود را پَهن کنی،وظیفه‌ات را انجام داده‌ای.)پس تنها وظیفه ما سعی است و سعی هم به نیّت و عمل است نه نتیجه؛ به همین دلیل، وقتی کسی به نیّت نماز جماعت تا در مسجد می‌رود، به ثواب جماعت می‌رسد، گرچه ببیند در مسجد بسته است و نیز وقتی به کسی که ادّعای فقر می‌کند، بخششی می‌کند، به ثواب انفاق نائل می‌شود، گرچه آن شخص دروغ گفته باشد.اقتصاد دینیخمودی، کسالت و تنبلی میان تمام عقلای عالم، امری ناپسند و مذموم است. قرآن کریم و روایات اهل بیت(عهم) نیز همواره بر لزوم سعی، تلاش و کوشش در زندگی دنیوی و تحصیل سعادت اُخروی تأکید دارند. مقام معظم رهبری؟مد؟ با تکیه بر شواهدی از روایات و احادیث در بیان اهمیت و ارزش کار در اسلام می‌فرمایند:«پیغمبر(ص) دست صحابی را دید زمخت و پینه ‌بسته است؛ گفت: چرا دستت این ‌طور است؟ گفت: یا رسول اللّه! من با این دست كار می‌كنم. پیغمبر این دست را گرفت و بوسید و فرمود: «هٰذِهِ یَدٌ لاٰ تَمَسُّهُ النّٰارُ»؛ آتش، این دست را لمس نمی‌كند. عمل صالح بالاتر از این؟!… نفس كار ارزش دارد؛ غیر از اینكه «كار» وسیله‌ اعاشه و درآمد زندگی است؛ كه آن هم به جای خود مطلب مهم و عبادت دیگری است.»اقتصاد در فرهنگ قرآن و روایات، اقتصادی مبتنی بر کار و تلاش و دور از حرص و ولع است؛ چنین اقتصادی است که آسایش و آرامش را برای جامعه به دنبال خواهد داشت؛ زیرا حرص در کسب درآمد نه تنها موجب تضییع حقوق دیگران بلکه موجب سلب آسایش از خود انسان و به تبع خانواده و جامعه خواهد شد؛ ازاین‌رو در فرهنگ دینی:۱. گرچه روزی هرکس مقدّر دانسته شده، ولی برای کسب این روزی قسمت شده باید قدم برداشت؛ درست مثل اینکه منزل همسایه برای شما غذایی پخته باشند، ولی خودتان باید مراجعه کنید و آن را تحویل بگیرید؛ از این رو دین همواره به کار و تلاش تشویق و از بیکاری و بطالت نهی کرده است. پیامبر اکرم؟ص؟ فرمودند: کسی که در خانه نشسته و از خدا روزی طلب می‌کند، دعایش مستجاب نمی‌شود.هرگاه رسول خدا(ص) از کسی خوشش می‌آمد، فوراً سؤال می‌کرد: آیا شغل و حرفه‌ای دارد؟ اگر پاسخ منفی می‌شنید، می‌فرمود: از چشمم افتاد! این توصیه دینی در قالب ضرب‌المثل معروف «از تو حرکت از خدا برکت» نیز تبلور یافته است. البته باید توجّه داشت که در کنار روزی مقدّر برای هر کس، خداوند متعال بخشش‌های دیگری دارد که از آن به «فَضل» یاد می‌شود و جز با تلاش و دعا نصیب کسی نمی‌شود. فضل الهی مانند غذای سرریزی است که هرکس از صاحب‌خانه درخواست کند، علاوه بر سهمیه داخل بشقابش به او داده می‌شود.رسول خدا(ص) فرمود:«إِنَّ الرِّزْقَ لَيَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ عَلَى عَدَدِ قَطْرِ الْمَطَرِ، إِلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا قُدِّرَ لَهَا و لَكِنْ لِلهِ فُضُولٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ».(همانا روزی از آسمان به زمین به تعداد قطرات باران نازل می‌شود و به هرکس به اندازه‌ای که برایش مقدّر شده می‌رسد؛ لکن خداوند متعال اضافه بر آن روزی‌هایی دارد؛ پس آن روزی‌ها را از خداوند طلب کنید.)۲. اهمیت کار و تلاش تا آنجا دانسته شده که اگر انسان نیاز مالی هم نداشته باشد، باید همچنان به کسب و کار بپردازد؛ روایت شده یکی از اصحاب خدمت امام صادق؟ع؟ رسید. امام(ع) فرمود: چرا کسب و کار را تعطیل کرده‌ای؟ عرض کرد:مال فراوانی گرد آورده‌ام که تا وقتی زنده‌ام مرا کفایت می‌کند. حضرت فرمودند: کسب و کار را ترک مکن که عقلت به سستی می‌گراید. بر اهل و عیالت هم روزی را وسعت بده تا دوستدارت گردند و جایی از تو بدگویی نکنند.۳. با کسب درآمد بدون تلاش و فعالیت اقتصادی مبارزه جدّی صورت گرفته است؛ از این رو اقتصاد ربوی و کسب مبتنی بر قمار در دین اسلام ممنوع اعلام شده و از دلالی و واسطه‌گری بدون هیچ تلاش و فعالیتی نیز نهی شده است. وقتى از امام صادق؟ع؟ پرسيده شد: مردى خانه‌اى را اجاره مى‌كند و سپس شخص ديگرى آن خانه را به قيمتى بالاتر از او اجاره مى‌گيرد، فرمود: درست نيست، مگر آنكه تغييرى در آن خانه ايجاد كند.۴. از حرص و طمع در کسب درآمد نهی شده است؛ شخصی خدمت پیامبر اکرم؟ص؟ رسید و از آن حضرت تقاضای موعظه‌ای کرد. حضرت در ضمن چند موعظه فرمودند:«إِنْ كَانَ الرِّزْقُ مَقْسُوماً فَالْحِرْصُ لِمَا ذَا؟!»(حال که خداوند متعال روزی را تقسیم کرده است، چرا باید حرص زد؟!)دانش‌آموزان مدرسه وقتی با مینی‌بوس قرار است به اردوی تفریحی بروند، همه حرص می‌زنند زودتر بالا بروند تا بهترین صندلی‌ها را برای خود و دوستانشان بگیرند و این رویّه معمولاً به نزاع و درگیری و دل‌خوری منجر می‌شود؛ ولی اگر دقّت کرده باشید، مسافران هواپیما چنین حرص و وَلَعی ندارند؛ چون شماره صندلی هرکس در بلیتش ثبت شده و کسی نمی‌تواند جای دیگری را اشغال کند؛ انسان هم اگر به درستی بداند، روزی هرکس تقدیر شده و کسی روزی دیگری را نمی‌خورد، از حرص و ولع در کسب درآمد و خود را به آب و آتش زدن خودداری می‌کند.بر سر هر لقمه بنوشتـه عـیان کـز فلان بـنِ فلان بـنِ فلانهین توکـل کن، مَلَرزان پا و دست رزقِ تو، بر تـو، ز تو عاشق‌تر استبر سر هر لقمه بنوشتـه خــدا این نصیب است بر فلان شَه یا گدا۵. کسب درآمد هدف نیست وابزاری برای عبور از گذرگاه دنیاست؛ از این رو از دست و پا زدن و تلاش بیش از حد برای کسب درآمد نهی و به اقتصاد و میانه‌روی در طلب روزی توصیه شده است. پیامبر اکرم(ص) فرمود:«… فَإِنَّ الرُّوحَ الْأَمِينَ نَفَثَ فِي رُوعِي أَنَّهُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ حَتَّى تَسْتَكْمِلَ رِزْقَهَا فَأَجْمِلُوا فِي الطَّلَبِ وَ لَا يَحْمِلَنَّكُمُ اسْتِبْطَاءُ شَيْ‏ءٍ مِنَ الرِّزْقِ أَنْ تَطْلُبُوا مَا عِنْدَ اللَّهِ بِمَعَاصِيهِ فَإِنَّهُ لَا يُنَالُ مَا عِنْدَ اللَّهِ إِلَّا بِطَاعَتِهِ»(بدانيد روح الأمين (جبرئيل) بر دل من الهام كرد كه: «هرگز بنده‏اى نميرد مگر اينكه تمام روزى خود را دريافت دارد»، پس در طلب روزى زياده‏روى نكنيد و دير رسيدن روزى شما را وادار نكند سهم خود را نزد خدا از راه حرام جویيد؛ زيرا آنچه نزد اوست فقط از راه فرمانبرى به دست آيد.) برای تهیه این کتاب به اینجا یه سری بزنید.