https://virgool.ir/feed/@endregion.irمی‌نویسم برای آدم‌ها و ماشین‌ها - توییتر: twitter.com/mojtaba2afa2026-11-10 16:08:27https://files.virgool.ir/upload/users/55893/avatar/KIRzm2.pnghttps://virgool.ir/@endregion.irhttps://virgool.ir/@endregion.ir/انقلاب-صنعتی-چهارم-آنچه-کشورهای-در-حال-توسعه-باید-بدانند-rad0szc9lmppشامیکا سیریمانا، مدیر فناوری و لجستیک در کنفرانس تجارت و توسعه‌ی سازمان ملل (آنکتاد)ترجمه: مجتبی یکتاما در آستانه‌ی انقلاب فناورانه‌ی جدیدی پیرامون فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم مثل هوش مصنوعی (AI)، رباتیک و اینترنت اشیاء هستیم.انقلاب صنعتی چهارم به سیستم‌های تولیدی/خدماتیِ «هوشمند» و برخطی اشاره دارد که برای پایش، پیش‌بینی و تعامل با دنیای فیزیکی طراحی شده‌اند، تا در لحظه برای پشتیبانی از تولید و خدمات تصمیم بگیرند.لازم است کشورهای در حال توسعه به تولید و خدمات خود تنوع بیشتری داده و آن را به سمت بخش‌های فناورانه‌ی پیشرفته‌تر هدایت کنند.درست همانطور که تغییرات فناورانه‌ی سریع می‌تواند به توسعه و پیشرفت کشورها شتاب دهد، به همان اندازه خطر جا ماندنِ بسیاری از مردم از این قطار صنعتیِ جدید افزایش می‌یابد. از منظر تاریخی، بعد از اولین انقلاب صنعتی با هر موجِ تازه در پیشرفت فناورانه شاهد شدیدتر شدنِ نابرابری‌ها بین کشورها بوده‌ایم. تا پیش از قرن نوزدهم، اختلافِ درآمدی بین کشورها اندک بود؛ ولی امروزه میانگین اختلاف درآمد سرانه بین کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه بیش از 40 هزار دلار است.در این وضعیت تاثیر انقلاب صنعتی چهارم بر روی جوامع مختلف چه خواهد بود؟ آیا روندِ صنعتی شدنِ کشورهای در حال توسعه را تسریع می‌کند یا مانعی بر سر راه آن خواهد بود؟ تاثیر انقلاب صنعتی چهارم روی نابرابری‌ها چه خواهد بود آیا آن را کاهش می‌دهد یا تشدید می‌کند؟انقلاب صنعتی چهارم چیست؟انقلاب صنعتی چهارم (Industry 4.0) یا I4.0 به سیستم‌های فناورانه‌ی تولیدی/خدماتیِ «هوشمند» و برخط اشاره دارد که دنیای فیزیکی را پایش و پیش‌بینی کرده و با آن تعامل دارد، به این ترتیب می‌تواند در لحظه برای بهینه کردنِ تولید و خدمات تصمیم بگیرد. در تولید می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد، مصرف انرژی را بهینه کند و سیستم را با ثبات و پایدار نگه دارد. با کاهش زمان‌های خاموشی که خدمات‌رسانی را مختل می‌کند و کاهش هزینه‌های نگهداری، بهره‌روی را افزایش و قیمت نهایی را کاهش می‌دهد.برآوردها نشان می‌دهد که این بهینه‌سازی‌ها 5 الی 15 درصد به افزایش بهره‌وری در خط تولید و سرپا ماندن آن کمک می‌کند. همچنین می‌تواند از طریق بهینه‌سازیِ فناورانه فرصت‌هایی را برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی و پایدار نگه داشتن آن ارائه دهد. به عنوان مثال، در مطالعه موردیِ یک شرکت چندملیتی در بخش پلاستیک با صنعتِ 4.0، این شرکت توانست با بهره‌گیری از حسگرهای انرژی، مصرف برق در یکی از کارخانه‌های خود را تا 40 درصد کاهش دهد، و توانست بیش از 200 هزار دلار در سال در هزینه‌های انرژی صرفه‌جویی کند. با این حال تنها کشورهای معدودی در جهان، در حال توسعه و تجارتِ فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم هستند.هم‌اکنون ایالات متحده و چین در انتشار مقالات علمی و ثبت اختراع در حوزه‌ی انقلاب صنعتی چهارم پیشتاز هستند. این دو کشور صاحب بزرگترین سکوهای نرم‌افزاری جهان، نیمی از مراکز داده‌ای فوق‌العاده بزرگ، بالاترین نرخ انطباق با اینترنت نسل پنج، 94 درصد از کل حجم سرمایه‌گذاری در نوپاهای هوش مصنوعی در پنج سال گذشته، و 70 درصد از برترین پژوهشگران هوش مصنوعی، هستند.تولید صنعتی با فناوری پیشرفته و امکان سرمایه‌گذاری روی تحقیق و توسعه، عامل حیاتیِ دیگری در انقلاب صنعتی چهارم است، این عامل به شرکت‌ها در کشورهای صنعتی امکان می‌دهد تا در کسب مزیت‌های رقابتی دست بالاتری داشته باشند. به عنوان مثال، شرکت‌های اروپایی سرمایه‌گذاری‌های کلانی روی اینترنت اشیاء انجام داده‌اند. آنها به همراه چین و ایالات متحده صاحب تقریبا سه چهارم کل سرمایه‌گذاری در این حوزه هستند.انقلاب صنعتی چهارم چه تاثیری بر نابرابری‌ها دارد؟تغییرات فناورانه روی نابرابری‌های شغلی، دستمزدها و سودها تاثیر می‌گذارد. از طرفی در انقلاب صنعتی چهارم، فناوری جدید عامل اصلی در افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی است.با افزایش بهره‌وری در شرکت‌ها، آنها سعی می‌کنند شرایط و امکانات بهتری نسبت به سایر رقبا فراهم کنند تا بتوانند نیروی کار با مهارت بالاتر برای موقعیت‌های شغلی بهتر استخدام کنند. می‌توان انتظار داشت در کشورهایی که در آنها شرکت‌ها خود را با انقلاب صنعتی چهارم تطبیق داده‌اند، بهره‌وری، رقابت‌پذیری و دستمزدها بالاتر باشد.در عین حال، انقلاب صنعتی چهارم مسائل و مشکلات خاصی را با خود به همراه می‌آورد. به عنوان مثال، بسیاری از مطالعات پیش‌بینی می‌کنند به دلیل استفاده از هوش مصنوعی و خودکارسازیِ کارها بخش بزرگی از مشاغل موجود در اقتصاد از بین برود. با این حال این نکته در نظر گرفته نمی‌شود که امکان خودکارسازیِ همه‌ی وظایف وجود ندارد و مهمتر از آن با انقلاب صنعتی چهارم، محصولات، وظایف و حرفه‌های جدیدی در همه‌ی بخش‌های اقتصادی خلق خواهد شد که قبلا وجود نداشته‌اند. انقلاب صنعتی چهارم می‌تواند دستاوردهای بزرگی در بهره‌وری برای تولید صنعتی به ارمغان بیاورد، اما اغلب شرکت‌ها در کشورهای در حال توسعه فاصله‌ی زیادی تا رسیدن به مرحله‌ی چهارم انقلاب صنعتی دارند.مهار انقلاب صنعتی چهارم برای رسیدن به توسعه‌ی فراگیراگر کشورهای در حال توسعه، تولید صنعتیِ ضعیفی داشته باشند، نمی‌توانند به صورتی همه جانبه وارد انقلاب صنعتی چهارم شوند. آنها باید با حرکت به سمت بخش‌های فناورانه‌ی پیشرفته‌تر تنوع بیشتری به تولید و خدمات خود بدهند.دولت باید به رشد بخش‌های دارای پتانسیل در انقلاب صنعتی چهارم کمک کند، همچنین باید سیستم‌های نوآوری را تقویت کرده، و در سیاست‌گذاریِ حوزه‌های علم، فناوری، اطلاعات (STI) و سایر حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی، منسجم و هماهنگ عمل کند، قاعدتا باید در این فرایندها رویکردی مشارکتی (نه استبدادی) داشته باشد و آن را تضمین کند؛ در همه این موارد نقش دولت بسیار حیاتی و مهم است. دولت همچنین باید دسترسیِ مقرون به صرفه و با کیفیت به اینترنت را فراهم و تقویت کند، و در بخش کسب و کارها از جمله شرکت‌های کوچک و متوسط مهارت‌های دیجیتالی را افزایش دهد. علاوه بر این، دولت باید شرایط لازم برای رسیدن به انقلاب صنعتی چهارم در بخش تولید صنعتی را نیز فراهم کند.به اینها باید مواردی چون توسعه‌ی استراتژی‌های ملی جهت هدایتِ هماهنگ کشور به سمت انقلاب صنعتی چهارم، ایجاد مکانیزمی با ذینفعان چندگانه برای نهادینه کردنِ رویکرد مشارکتی به جهت تقویت انقلاب صنعتی چهارم، و برپاییِ همکاری‌های بین‌المللی برای شتاب دادن به انتقال فناوری و فوت و فن کارها نیز افزوده شود.جهت پرورش بستر مناسب برای انقلاب صنعتی چهارم، دولت‌ها باید آگاهی نسبت به این موضوع را در بین بخش خصوصی افزایش دهند و برای رسیدن به انقلاب صنعتی چهارم، سرمایه‌گذاری در این حوزه را تشویق و تامین مالی را تسهیل کنند. سیاست‌گذاران در کشورهای در حال توسعه باید با تغییرات در الگوهای تجاری و زنجیره‌های ارزش جهانی همگام باشند و بدانند این تغییرات چگونه روی نیروی کار کشور تاثیر خواهد گذاشت. کارگرانی که نمی‌توانند آموزش ببینند یا مهارت و دانش جدیدی نسبت به گذشته بیاموزند و به این ترتیب در فرایند انقلاب صنعتی چهارم شغل خود را از دست داده‌اند باید بتوانند به مکانیزم‌های قوی‌تری از تامین و حمایت اجتماعی متکی باشند.نقش حیاتی همکاری بین المللیجامعه‌ی بین‌المللی برای سوار شدن بر این موج جدید فناوری باید بیشتر به هم نزدیک شده و به یکدیگر کمک کنند. این خطر وجود دارد که همان شکاف‌ها و نابرابری‌هایی که در انقلاب‌های صنعتی گذشته به وجود آمده بود در انقلاب صنعتی جدید هم تداوم پیدا کند.در این راستا، پنج حوزه حیاتی عبارتند از:1- به اشتراک‌گذاری دانش، اطلاعات و هدایت تحقیقات؛2- کمک به طراحیِ سیاست‌ها، استراتژی‌ها و اجرای ابتکارات؛3- برپایی سیستم ملی نوآوری در انقلاب صنعتی چهارم و کمک به همه بازیگران برای استفاده از ظرفیت‌های خود؛4- ترویج انتقال فناوری از طریق رویکردهای جدید مشارکت نوآورانه، نگاه به بازار و سیستم‌های خلاقانه؛5- کمک به تنظیم چارچوب‌های قانونی، دستورالعمل‌ها، قواعد عرفی، و استانداردها.کمیسیون «علم و فناوری برای توسعه» در سازمان ملل متحد بستری را برای کشورهای عضو فراهم کرده تا آنها هم راهی در تقویتِ همکاری و هماهنگیِ بین‌المللی برای خود باز کنند، به گونه‌ای که این همکاری‌ها متمرکز بر علم، فناوری و اطلاعات (STI) باشد و با روح چندجانبه‌گرایی در تضاد نباشد، در این صورت انقلاب صنعتی چهارم برای همه سودمند خواهد بود.منبع: مجمع جهانی اقتصادمنتشر شده در فصلنامه‌ی فرهنگی-هنری جهان اشراقیشماره نهم، زمستان 1401مجتبی یکتامجتبی یکتاMon, 29 May 2023 12:34:04 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/a-revolution-inside-minds-euuauodomh4pThree Iranians are on the list of Time100 the world’s most influential people of 2023; Shervin Hajipour, Elahe Mohammadi, and Niloofar Hamedi. With the rise of Social Media at the beginning of the 21st century, people could organize themselves against governments, more effectively than before. Arab Spring occurred followed by the first social movement in the middle east in Iran, the Green Movement in 2009. In 2022, another movement (revolution) started in Iran primarily by women seeking their fundamental freedoms in the name of “Woman, Life, Freedom” as its core slogan.“Nobody makes a masterpiece knowing they’re making one,” wrote Satrapi, the Oscar-nominated filmmaker, introducing Shervin. The art of Shervin was just creating a monster hit, summarizing and echoing the voice of millions of Iranians who tried a long desperate struggle for a better life and future.Elaheh Mohammadi and Niloofar Hamedi two journalists who just did their job in the best way so bravely reporting how Mahsa Amini was murdered at the police station and covering Mahsa’s funeral which leads to a social media trend. The name Mahsa in Persian was posted and retweeted over 250 million times, an all-time record in the history of social media.I’m not sure what will happen next in the future but I’m certain the revolution is won in the minds of all Iranians who are now aware of their fundamental human rights, now in the next step we are just finding ways to make dreams come true.مجتبی یکتامجتبی یکتاSat, 29 Apr 2023 22:31:11 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/time-banking-in-searching-for-a-better-social-network-f05uouuvzveeIn local society, people and neighbors help each other to do ordinary and simple things. Local inhabitants all know each other’s, they are communicating with each other every day. Having a friendly conversation with your friend in the evening while drinking a glass of beer seems a simple thing but quitting this habit could easily uncover how social creatures we are. Martin McDonagh illustrates it in The Banshees of Inisherin; when fiddle player Colm (Brendan Gleeson) tells Padraic (Colin Farrell) their friendship is over, Padraic is horrified. Colm adores Mozart and wants to concentrate on composing music that will last the test of time. He’s got no room in his life for a pal who’s “too nice”. Padraic fails to take the hint. It’s too hard for Padraic to accept their friendship is over, he feels worthless, a person who is thrown away.Local society and relations between family and friends are important. When a problem arises in the neighborhood people know which of them can solve it or help to solve that problem. In modern neighbors where people live in apartments, they barely know each other because it’s not a long time since they’re lived in that apartment and usually don’t have any plans to stay there for a long time. Therefore, they don’t have enough time to get familiar with their neighbors. They are used to take advantage of online city services and other private companies which offer payable social services.In modern life, most things and services can be bought. But is it possible to buy everything? How much you must pay to receive love from your mother when you are born? How much you must pay to make someone truly loves you? And how much you must pay to have children or friends who love you and take care of you when you are old?These are tough questions that the market economy can’t easily respond to. On this note, I want to propose an idea for an app that is not mine; years ago professor Edgar S. Cahn, the father of Time Banking suggested it.Cahn invented a tax-exempt currency called Time Dollars, which is designed to validate and reward the work of the disenfranchised in rebuilding their communities and fighting for social justice. He believes that when we think about economics, we are looking at only part of the map. All economic planning omits at least a third of the map, he says. The overlooked part is the one you go home to each night and that’s called home, family, neighborhood, community, and civil society; some economists call it the Core Economy in contrast with the Market Economy.Why doesn’t the market economy care about the core institutions? Simply because there is no money in it. With Time Dollars, Professor Cahn found a solution to create an economy based on core parts of the society that had been ignored in the market economy. Despite the market economy, in the core economy what you do in one hour, is equal to everybody’s one hour of work, no matter how hard it is. Because in this economy we don’t sell or buy goods, we share love, kindness, and humanity, to care for each other. In this kind of cooperation, no one will feel weak, they’re no more throwaway people. Even a disabled person or an old man by doing just a tiny thing in one hour can cooperate in society and gain value equal to a for example young talented person.To implement Time Banking System and manage Time Dollars, Professor Edgar Cahn proposed these rules for the system:Members list the services they can get and the services they need.Everybody agreed to give and receive services from each other.Before joining the local society, each user must be interviewed and register his/her contact info.For every hour of helping others, users will earn one Time Dollar.Users can use their earned Time Dollars to request for receiving services from other users.The system checks the request and connects fitted users.Every transaction is saved in Time Bank System.Users can access reports about transactions and their balances.One-hour work equals one Time Dollar, no matter how hard it is or what skills it needs: i.e. a teacher would receive one Time Dollar for teaching one hour and a mechanic would receive one Time Dollar for repairing your car in one hour.Members can donate their credit (Time Dollars) to their friends or the system.Each person in the system is essential and valuable which helped to create the eco-system.Humanitarian ethics and human dignity are preserved and respected in all activities.Isn’t it a good idea for creating an app? I think it would be a novel social app if programmers created it by cooperating with social activists. In such a social network everybody would feel useful and can think of him/herself as a person that has value for his/her society. People don’t just need to be fed, they don’t need just money to feel happiness. Happiness is real when shared also people need to be important and useful not throw away people.مجتبی یکتامجتبی یکتاSun, 12 Mar 2023 17:17:48 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/فراجهان-آرمان-شهر-روی-ابرها-zznwcf9alwkvدر سالیان جوانی ساختن آرمان‌شهر، در آنجا که زندگی می‌کردم رویایی دست‌یافتنی به نظر می‌رسید. امروز در میانسالی، شوت شده به ناکجاآباد، به پشت سر می‌نگرم با پوزخندی به ویران‌شهر برجای مانده خیره می‌مانم. شیخ شهاب‌الدین سهروردی تعبیر زیبایی از آرمان‌شهر یا ناکجاآباد دارد، او در آواز پر جبرئیل می‌نویسد ناکجاآباد آن اقلیم است که انگشت سبابه آنجا راه ندارد. منظور سهروردی عالمی است بین عالم مادی و عالم روحانی که در حکمت ایرانی به آن عالم مثال می‌گویند. اما مردمانی از غرب و شرق در حال توسعه‌ی عالمی هستند که با انگشت سبابه روی ماوس یا با لمس تلفن‌های همراه می‌توان به آن راه پیدا کرد؛ فراجهان یا متاورس.در همان زمانی که غول شبکه‌های اجتماعی، فیس‌بوک نام شرکت خود را به متا (Meta) تغییر داد زمین‌های شهر مجازیِ دیسنترالند (Decentraland) با قیمت‌هایی در حدود 2.5 میلیون دلار فروخته می‌شد؛ مبلغی گران‌تر از خانه‌های شهر نیویورک، و بدین ترتیب فراجهان به مثابه جهانی مجازی و سه بعدی روند رو به رشد خود را سرعت بخشید. فراجهان مرحله‌ی جدیدی از تکامل دیجیتال است که می‌تواند نگرش ما را نسبت سیستم‌های برخط آنطور که می‌شناسیم متحول کند. دیگر اتصال به سامانه‌های برخط برای دریافت خدمات کفایت نمی‌کند، در دوره‌ای که همه‌گیریِ کووید-19 جهان را خانه‌نشین کرد، خدمات دوبعدیِ صدا، تصویر و اطلاعات نمی‌توانست به خوبی روحِ تنوع‌طلبِ انسان‌های کاوش‌گر را ارضا کند، نیاز به سطح بالاتری از واقعیت مجازی است که حداقل باید سه بعدی باشد. در چند دهه‌ی گذشته حوزه‌های تجارت، سرگرمی، آموزش و هر حوزه‌ی دیگری که قابلیت برخط شدن داشت، برای بهبود کارکرد خود روی بستر اینترنت قرار گرفت. این خدمات با بهره‌گیری از امکانات پردازش و ذخیره‌سازیِ ابری در مراکز داده از راه دور به حداکثر پتانسیل خود رسیده‌اند. وقتی کارایی، بهره‌وری و کیفیتِ دسترسی به بالاترین حد خود رسید حالا نوبت به تجربه‌ی مصرف‌کننده است. بنابراین تقاضای مصرف‌کننده برای بهبود تجربه‌ی کاربری و تعامل واقعی‌تر در حال افزایش است و ارائه‌دهندگان خدمات هم برای جا نماندن از بازار چاره‌ای ندارند جز اینکه استانداردهای خود را به سطح بالاتری ارتقا دهند. آنچه مصرف‌کننده‌ی امروز می‌خواهد امکان ارتباط لمسی و غوطه‌وری در رابط دیجیتال است. خدمات الکترونیک دولت ایران نیست که خارج از ساعات اداری کار نکند یا برای انجام همان خدماتِ برخطِ کارمندی مجبور باشیم به باجه‌های پیشخوان دولت مراجعه کنیم! برای رضایت مصرف‌کننده‌ی امروز نیازمند فناوری‌های نوظهور واقعیت مجازی (Virtual Reality)، واقعیت افزوده (Augmented Reality)، واقعیت ترکیبی (Mixed Reality) و واقعیت توسعه‌یافته (Extended Reality) هستیم.واقعیت‌های بدیلجرج برکلی فیلسوف ایرلندی بر این عقیده بود که زیربنایی‌ترین لایه‌ی واقعیت، ذهن ما (یا ذهن خدا) است. اگر ما نتوانیم شیئی را تصور کنیم و نتوانیم برای آن خصوصیاتی در نظر بگیریم، عملا آن شیئ برای ما وجود خارجی ندارد. واقعیت فیزیکی یا مجازی چیزی است که انسان می‌تواند آن را درک کند و با حواس پنجگانه یا در تخیل خود با آن ارتباط برقرار کند. بنابراین احتمالا اگر امروز برکلی با واقعیت‌های مجازی مواجه می‌شد در منظر او دنیای فیزیکی امتیاز خاصی نسبت به دنیای مجازی نداشت، یا شاید فلسفه را رها می‌کرد و گیم استریمر (Game Streamer) معروفی می‌شد.بگذارید قدری در مورد واقعیت‌های چهارگانه‌ی اشاره شده و تفاوت آنها صحبت کنیم. واقعیت مجازی جایگزینِ واقعیت است، این خدمات به همراه هِدسِت ارائه می‌شود، با پوشیدن آن اگر هدست خاموش باشد در تاریکی مطلق فرو می‌روید، زمانی که روشن می‌شود نمایی گسترده و 360 درجه را مشاهده می‌کنید. از نمونه محصولات واقعیت مجازی می‌توان به آکِلِس کوئِست (Oculus Quest) از فیس‌بوک، والو ایندکس (Valve Index)، وایو کازموس (Vive Cosmos) از شرکت HTC و پلی استیشن وی‌آر (PlayStation VR) اشاره کرد.با استفاده از برنامه‌های واقعیت مجازی می‌توانید به مکان‌های دوردست سفر کرده یا به دفتر کار خود به صورت مجازی بروید و با سایر همکاران جلساتی را به صورت مجازی، در فضای سه بعدی برگزار کنید. در حالی که واقعیت مجازی می‌تواند هر چیزی از واقعیت را در دید شما جایگزین کند واقعیت افزوده چیزی را به واقعیت موجود اضافه می‌کند. از معروفترین نمونه‌های واقعیت افزوده می‌توان به بازی پوکیمون گو (Pokemon Go) اشاره کرد. دستگاه‌های واقعیت افزوده مانند مایکروسافت هولولنز (Microsoft HoloLens) و عینک‌های هوشمند تجاری همچون عینک آفتابی شفافی است که این امکان را می‌دهد تا علاوه بر مشاهده‌ی واقعیتِ پیش رو، اطلاعات و چیزهای مجازیِ مختلفی را مشاهده کنید. نمایشگرهای واقعیت افزوده می‌توانند چیزهایی به سادگی اطلاعات و ساعت تا اشیاء پیچیده‌ی هولوگرامی معلق در اتاق را به نمایش درآورند.واقعیت ترکیبی حاصل ادغام دنیای واقعی و مجازی برای تولید محیط‌ها و تجسم‌های جدید است، به طوری که اشیاء فیزیکی و دیجیتال با هم و در کنار هم به صورت همزمان تعامل دارند. ویژگی اصلیِ واقعیت ترکیبی این است که محتوای مجازی و محتوای دنیای واقعی می‌توانند در لحظه به یکدیگر واکنش نشان دهند. اگرچه واقعیت ترکیبی هنوز در ابتدای راه است اما هم‌اکنون در بسیاری از صنایع برای اهداف آموزشی استفاده می‌شود. به عنوان مثال، شرکت‌های هواپیماسازی برای آموزش و تربیت تکنیسین‌های تعمیر از واقعیت ترکیبی به عنوان راه‌حلی مقرون به صرفه بهره می‌برند.واقعیت توسعه‌یافته در میان اصطلاحات فنی تازگی دارد و تعداد کمی از مردم با آن آشنا هستند. این اصطلاح به تمام محیط‌های ترکیبیِ واقعی و مجازی و تعاملات انسان و ماشین که توسط فناوری‌های رایانه‌ای و پوشیدنی توسعه یافته اشاره دارد. واقعیت توسعه یافته دربرگیرنده هر سه واقعیت پیشین است. در حال حاضر صنعتِ XR به سرعت در حال رشد است و پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2035 حجم این بازار در جهان به رقم 1246.57 میلیارد دلار برسد. هوش مصنوعی در واقعیت توسعه‌یافته نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت. به عنوان مثال تصور کنید واقعیت افزوده‌ی هوشمند که قابلیت درک زبان و فهم دستورات را دارد می‌تواند به کاربران بدون داشتن تخصص کمک می‌کند تا طراحی‌های شگفت‌انگیز و پروژه‌های دشوار را به اتمام برسانند.آیا فناوری خنثی است؟با چنین پیشرفت‌های سریعی که در حوزه واقعیت‌های توسعه‌یافته رخ داده و می‌دهد آینده به چه شکل خواهد بود؟ آیا این تحولات صرفا تحولاتی فنی است که زندگی آدمیان را آسان خواهد کرد؟ فناوری منشاء بیشترین و سریعترین تغییرات در جهان است. بسیاری از پژوهشگران و آینده‌پژوهان بر این باورند که فناوری بزرگترین عامل تغییرات اجتماعی است. دلیلش این است که فناوری بر نحوه‌ی رفتار ما تاثیر می‌گذارد. ما با فناوری‌های جدید کارهای جدیدی را انجام می‌دهیم که قبلا نمی‌توانستیم. فناوریِ جدید نه تنها رفتار ما را تغییر می‌دهد بلکه این تغییر در رفتار، خود منجر به تغییر در باورها و نگرش ما به جهان و خود ما می‌شود. مارشال مک لوهان (Marshall McLuhan) آینده‌پژوه کانادایی در حوزه رسانه در جمله معروفی می‌گوید: ما ابزارمان را شکل می‌دهیم، بعدا ابزار است که ما را شکل می‌دهد. فناوری خنثی نیست، فناوری دشمن ما هم نیست، فناوری دگرگون‌کننده است و انسان را تغییر می‌دهد. آینده‌پژوهان با مطالعه‌ی فناوری‌های جدید که هنوز به مصرف عموم مردم نرسیده است و با بررسی تغییر رفتار کاربرانِ محدودی که از آن فناوری استفاده می‌کنند، می‌توانند پیش‌بینی کنند که در آینده هنگامی که فناوریِ جدید همه‌گیر شد رفتار و ذائقه‌ی مردم به کدام سوی خواهد رفت و نحوه‌ی زیستن و تمایلات آنها چگونه است.این نوع تغییرِ دو طرفه در حوزه‌های دیگری هم مورد مطالعه قرار گرفته که از آن جمله می‌توان به زیست‌شناسی تکاملی اشاره کرد. دانشمندان در این حوزه دریافته‌اند موجودات زنده که خود حاصل تکامل هستند، در طول زندگی با تغییر محیطی که در آن زندگی می‌کنند بر تکامل گونه‌ی خود و سایر گونه‌ها تاثیر می‌گذارند. موجودات زنده هم معلول انتخاب طبیعی و هم خالق شرایطِ به وقوع پیوستن انتخاب طبیعی هستند. به این پدیده هم‌ساختیِ محیط (Niche Construction) گفته می‌شود. از منظر هم‌ساختیِ محیط، موجودات زنده هدایت‌گر تکامل در نظر گرفته می‌شوند. موجودات زنده با فعالیت‌های خود در محیط محل زندگی، فرایندهای انتخاب طبیعی را روی خود و سایر موجودات زنده‌ای که در همان محیط هستند، تغییر می‌دهند. در طبیعت محیط‌هایی وجود دارد که تنها موجودات خاصی می‌توانند در آن زندگی کنند، اما بعد از چند نسل آن محیط که شرایط مناسب برای زندگیِ موجودات دیگر نداشت، به کمک گونه‌های تخصصی آن محیط (Niche Specialist) آنقدر تغییر می‌کند که برای زندگیِ سایر گونه‌ها آماده می‌شود. در طبیعت می‌توان مثال‌های بسیاری از هم‌ساختی محیط پیدا کرد ولی چون موضوع این یادداشت نیست از آن رد می‌شویم.بدین ترتیب، تغییر در ساختِ محیط زندگیِ انسان می‌تواند منجر به تغییر در رفتار و سبک زندگی ما شود. تغییراتی همچون جنگ، قحطی، بیماری‌های همه‌گیر و تغییرات فناورانه می‌توانند فرهنگ، باورها و حتی ژنِ گونه‌ی انسانی را با تغییراتی بنیادین مواجه کند.دشواری‌های ساخت فراجهانفراجهان روح تازه‌ای به دنیای دیجیتال دمیده است از وب 2.0 در حال حرکت به سمت وب 3.0 هستیم اما محدودیت‌ها، چالش‌ها و مسائل زیرساختی کم نیست. اول از همه زیرساخت لازم برای حجم عظیم پردازش و ترافیک شبکه مورد نیاز است تا برنامه‌ها و خدمات فراجهان را بدون اشکال به کاربر انتقال دهند. وقتی این زیرساخت‌ها مهیا شد حالا نیاز به فناوری‌های دسترسی داریم، تنها گزینه‌ی مناسب اینترنت نسل 5 (5G) است که آن هم در مراحل آزمایشی است و هنوز در سطح جهانی به کار گرفته نشده است.فراجهان‌هایی که می‌خواهند با دنیای واقعی یا سایر فراجهان‌ها در ارتباط باشند، باید از پروتکل‌های استاندارد پیروی کنند. پس قبل از ساختن فراجهان، فراهم ساختنِ استانداردی جامع برای تعامل جهان‌ها ضروری است. به عنوان مثال فرض کنید شخصی بخواهد دارایی خود را مثل یک اثر هنری و یا یک سلاحِ بازی، در دنیای واقعی (خارج از فراجهان) به فروش برساند، چگونگی انتقال و فروش این دارایی‌ها نیازمند استانداردی است که همه از آن پیروی کنند؛ هنوز این استانداردها آماده نشده است.در مقایسه با شبکه‌های اجتماعی، موتورهای فراجهان منابع به مراتب بیشتری مصرف خواهند کرد. بنابراین باید استراتژی‌های بهینه‌سازی برای کاستن از هزینه‌های مالی، پردازشی، ذخیره‌سازی و پهنای باند اتخاذ شود. چنین استراتژی‌هایی تنها از طریق هوش مصنوعی خودکار [1] امکان‌پذیر است و باید بیش از پیش روی آن پژوهش و تحقیق صورت بگیرد.در آینده برای دسترسی به اغلب فراجهان‌های پیشرفته کاربران باید از هدست یا عینک واقعیت افزوده استفاده کنند، همین امر دسترسی عموم به فراجهان را دشوار می‌کند و ممکن است تهیه‌ی این تجهیزات تنها برای طبقات متوسط به بالا امکان‌پذیر باشد؛ به این ترتیب اگر راهکاری اندیشیده نشود فراجهان به جای تبدیل شدن به خدمتی عام به سرگرمیِ پولداران بدل خواهد شد.که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها؛ این موارد تنها بخشی از چالش‌های فراجهان در آینده است. در این مجال مختصر نمی‌توان به همه‌ی مشکلات اعم از امنیت، هوش مصنوعی، مسائل حقوقی، قانون‌گذاری و حکمرانی پرداخت.نمونه‌های موجوددر ادامه به طور خلاصه به بررسی برخی از معروفترین فراجهان‌ها به نام‌های دیسنترالند، سندباکس (Sandbox)، اکسی بی‌نهایت (Axie Infinity) و ایلویِم (Illuvium) می‌پردازیم. ویژگی مشترک این نمونه‌ها استفاده از زنجیره‌ی بلوکی به عنوان فناوریِ پایه و پیشران فراجهان است، روی این بستر انواع خدمات از املاک و مستغلات تا تجارت الکترونیک و رمزهای غیرمثلی (NFT) ارائه می‌شود.دیسنترالنددیسنترالند نوعی پلتفرم واقعیت مجازی است که برمبنای زنجیره‌ی بلوکی اتریوم ساخته شده است. در این فراجهان کاربران می‌توانند محتوای فراواقعی و برنامه‌های کاربردی را ایجاد و تجربه کرده و با فروش دارایی‌های دیجیتال خود کسب درآمد کنند. مالکیت زمین‌ها در دیسنترالند در اختیار کاربرانی است که آنها را خریداری کرده‌اند اما کل جامعه می‌توانند در این زمین‌ها رفت و آمد کرده و فعالیت‌های خلاقانه خود را انجام دهند. زمین‌ها داراییِ کمیابی هستند که به صورت رمز غیرمثلی و قابل انتقال در زنجیره‌ی بلوکی اتریوم ذخیره شده‌اند و با رمزارز مانا (MANA) می‌توان آنها را معامله کرد. نظارت و مدیریتِ دیسنترالند برخلاف جهان‌های مجازی سنتی و شبکه‌های اجتماعی، تحت سازمان و شرکت متمرکزی نیست؛ هیچ عاملی به تنهایی نمی‌تواند قوانین نرم‌افزار، محتوا یا مکانیسم اقتصادی را تغییر دهد یا جلوی دسترسی کاربران به فراجهان، معامله‌ی محصولات یا فراهم کردن خدمات را بگیرد.نمونه‌های کاربری دیسنترالندزبان اسکریپت‌نوسیِ دیسنترالند به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد تا برنامه‌های کاربردی، بازی، قمار و اشیاء سه بعدیِ پویا خلق کنند. با این اسکریپت طیف گسترده‌ای از کارها نظیر خلق اشیاء سه بعدی، بافت‌های صحنه، حرکات فیزیکی، رمزنگاری، صدا، پرداخت دیجیتال و فراخوانیِ خدمات خارج از فراجهان، فراهم شده است. کاربران می‌توانند در محله‌های فراجهان دور هم جمع شوند و به کارهای مورد علاقه خود بپردازند. محتوای تولید شده توسط مالکانِ زمین‌ها در محله‌های پرتردد می‌تواند برای آنان درآمدزا باشد. برندها و شرکت‌ها می‌توانند در محله‌های پرتردد بیلبورد نصب کنند و محصولات، خدمات و رویدادهای مورد نظر خود را تبلیغ کنند. برخی از محله‌ها می‌تواند نسخه‌ی دیجیتالی مکان‌هایی مثل میدان تایم در شهر نیویورک باشند که محلی برای گردشگران و مراکز تجاری و تفریحی بزرگ است. به علاوه برندها می‌توانند پیش‌نمایش محصولات خود را در فراجهان قرار داده و به مخاطبان این امکان را بدهند تا نسخه‌ی مجازی محصولات آنان را امتحان کنند.کاربران می‌توانند روی زنجیره‌ی بلوکی دارایی‌های منحصر به فرد و دیجیتال خود را قرار داده و به کلکسیونرها و سایر کاربران بفروشند. گروه‌ها و جامعه‌های برخطی که در حال حاضر در انجمن‌ها، گروه‌های چت یا بازی‌های متمرکز گروهی فعال هستند می‌توانند جامعه‌ی خود را به دیسنترالند منتقل کنند. نه تنها جوامع برخط بلکه انجمن‌های دنیای واقعی هم می‌توانند در این فراجهان به صورت مجازی دور هم جمع شوند. تا جایی که امکانات فنی اجازه بدهد، محدودیت خاصی در توسعه‌ی کاربری‌ها وجود ندارد. در آینده کاربردهای دیگری مثل آموزش، روان‌درمانی، طراحی سه‌بعدی، گردشگری مجازی و... می‌تواند در این فراجهان ظهور کند.سندباکسدر دنیای مجازیِ سندباکس کاربران و بازیکنان می‌توانند بر بستر زنجیره‌ی بلوکیِ اتریوم بازی‌های شخصی ایجاد یا دارایی و مصالحِ بازی تولید کرده، در سیستم مالیِ پراکنده با رمزارزِ SAND به فروش برسانند. بازی‌های دوبعدیِ Roblox و Mincraft الهام‌بخش سندباکس بودند اما با استفاده از پلتفرم بازی‌سازیِ سه بعدی به نام Voxel از محیطی دو بعدی به دنیایی کاملا سه بعدی ارتقاء یافته است. زیست‌بومِ سندباکس شامل سه محصول یکپارچه است که در کنار هم تجربه‌ای جامع برای تولید محتوا و سرگرمی توسط کاربر فراهم آورده‌اند:نرم‌افزار VOXEDIT: نرم‌افزاری قدرتمند در عین حال با کاربری ساده، کاربران را قادر می‌سازد تا اشیاء سه بعدی مثل افراد، حیوانات و شاخ و برگ درختان ساخته و پویانمایی کنند. بعد از ساخت اشیاء می‌توان از آن برای استفاده در فروشگاه سندباکس خروجی گرفت و تبدیل به داراییِ قابل معامله کرد.بازار: این بازارِ تحت وب به کاربران امکان می‌دهد تا آثار و دارایی‌های خود را که در VoxEdit خلق کرده‌اند به صورت رمز غیرمثلی بفروشند.بازی‌ساز: هر کاربری که دارایی دارد، چه خود در VoxEdit ساخته باشد یا از بازار خریده باشد، می‌تواند آن را در مهمترین بخش زیست‌بوم یعنی بازی‌ساز و محیط بازی استفاده کند. در محیط بازی کاربر قطعه‌ای زمین دارد و می‌تواند زمین‌های بیشتری بخرد. کاربران می‌توانند در زمین خود بازی ساخته و دارایی‌های خود را در آن قرار دهند.اکسی بی‌نهایتاکسی بی‌نهایت پروژه‌ای خلاقانه و انقلابی است که کاربران می‌توانند موجوداتی تخیلی را نظیر آنچه در بازی پوکیمون گو هست، جمع‌آوری کرده، پرورش دهند و به دنیا بیاورند. در این دنیا کاربران می‌توانند برای گسترش قلمرو خود با سایر سرزمین‌ها بجنگند و کشورگشایی کنند. مثل دیسنترالند و سندباکس این بازی هم اقتصادِ کاربر-محور دارد به گونه‌ای که کاربران می‌توانند با مشارکت در زیست‌بوم و فعالیت‌های بازی به تجارتِ دارایی‌ها و منابع بپردازند. اما تفاوت کلیدی اکسی بی‌نهایت در مکانیزم اقتصادی مبتنی بر زنجیره‌ی بلوکی است به طوری که بازیکنان می‌توانند با افزایش مهارت و رسیدن به سطوح بالاتر در داخل بازی (نه با ساخت مصالح سه بعدیِ بازی و وارد کردن به فراجهان) اموال خود را افزایش داده و رمزارز AXS (وجه رایج این فراجهان) را به دست بیاورند.ایلویِمدر این بازی، شما در نقش تنها بازمانده‌ی یک سفینه‌ی فضایی در سفری بین‌منظومه‌ای نقش‌آفرینی می‌کنید. در سیاره ناشناخته ایلویم، موجوداتی اسرار‌آمیز و قدرتمند به نام ایلوویال (Illuvial) وجود دارند. در شروع بازی تنها همراه شما در این سفر، دستیار روبوتیک شماست که نقش انبار سیار و استخراج و تبدیل منابع به سلاح و دیگر آیتم‌ها را به عهده دارد. بیش از ۱۰۰ ایلوویال مختلف در بازی وجود دارد و هر گوشه از سیاره دارای آب و هوا، شرایط و منابع خاص خود است. در صورت شکست دادن ایلوویال‌ها می‌توانید آن‌ها را به وسیله قفس‌هایی کریستالی به نام شارد (Shard) به اسارت بگیرید و به عنوان جنگجو در حالت مبارزه‌ایِ بازی (Auto Battler) استفاده کنید. رمزارزِ مورد استفاده در زیست‌بوم ایلویم، ILV است و سه کاربرد اصلی دارد: 1- پاداش به بازیکنانی که در داخل بازی دستاوردهایی کسب کنند، 2- تعیین هویت کاربران از طریق آدرس کیف پول ILV (هر کاربر یک کیف پول)، 3- مشارکت کاربران در فعالیت‌های حکمرانی و قانون‌گذاری در بازی، از طریق سازمانِ خودگردانِ پراکنده (Decentralized autonomous organization) یا DAO.الگوکراسیچه کسانی قرار است در فراجهان با کاربرانی از سراسر جهان حکمرانی و قانون‌گذاری کنند. در شبکه‌های اجتماعیِ کنونی نوعی دیکتاتوری یا الیگارشی حکم‌فرماست، یعنی تا زمانی که دولت به این شرکت‌ها اجازه داده با قوانین خودساخته در جلسات درون سازمانی بدون رای‌گیری یا نظرسنجی از کاربران، به اداره‌ی شبکه‌ی اجتماعی و کنترل محتوای تولید شده مشغولند. با گسترش فناوریِ زنجیره‌ی بلوکی رویکردها نسبت به چگونگی ساخت فراجهان به گونه‌ای انقلابی تغییر کرد، امروز زنجیره‌ی بلوکی، فناوریِ پایه در برپایی مجموعه نرم‌افزارهای فراجهان است، ویژگی‌هایی کلیدی نظیر امنیت، قابلیت ردیابی، تغییر ناپدیری، پراکنده بودن، قراردادهای هوشمند و اجماع عمومی تنها با استفاده از زنجیره‌ی بلوکی می‌توانند یکجا در کنار هم و به صورتی بهینه شکل بگیرند. بر پایه‌ی همین فناوری در نسل جدید فراجهان‌ها مثل چهار نمونه‌ی ذکر شده در بخش قبل، حکمرانی توسط ساختارهای سازمان خودگردانِ پراکنده (DAO) صورت می‌گیرد. اصطلاح سازمان‌های خودگردان پراکنده بیان‌گر طرحی نوآورانه از سازمان است که در آن قوانین و قردادهای سازمان در کدهای رایانه ثبت و اجرا شده است. این سازمان‌ها در عصر فناوری زنجیره‌ی بلوکی و ساختارهای پراکنده‌ی کریپتوآنارشی سعی می‌کنند تا از متمرکز شدنِ قدرت مصون بمانند. تصمیم‌گیری در این ساختار با استفاده از رمزهای غیرمثلی صورت می‌گیرد به این صورت که هر رمز درجه‌ای از قدرت رای دادن و تصمیم‌گیری به عضو سازمان می‌دهد. هر چه کاربر، رمزارز یا رمز غیرمثلیِ بیشتری خریداری کند قدرت رای بیشتری خواهد داشت. در نتیجه این ساختار با دموکراسی تفاوت دارد که هر فرد در آن به صورت پیش‌فرض یک حق رای دارد، در سازمان خودگردان پراکنده هر عضو به میزان نقش خود، حجم سرمایه‌گذاری، و کمکی که برای سرپاماندنِ سازمان کرده، حق رای دارد.روند رو به رشدِ رویکردهای کریپتوآنارشی نظیر DAO زمینه را برای نظام حکومتی جدیدی به نام الگوکراسی آماده کرده است؛ نظامی که در آن سیستم‌های تصمیم‌گیریِ عمومی توسط الگوریتم‌ها اداره می‌شوند. ساختار سیستم‌های تصمیم‌گیری در الگوکراسی توسط کدهای رایانه‌ای شکل گرفته و نقش انسان در فرایندهای تصمیم‌گیری محدود است. در مورد تبعات و مزایای الگوکراسی، در فرصتی دیگر بحث خواهیم کرد اما در این مجال کوتاه تنها می‌توان به این نکته اشاره کرد که سیستم‌های مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی به مدد فناوری به سرعت پیچیده می‌شوند و این امر فرایند تصمیم‌گیری را برای افرادِ مسئول هر روز دشوارتر می‌کند. در سال 1911 آلفرد نورث وایتهد در فصل پنجم کتاب مقدمه‌ای بر ریاضیات (Introduction to Mathematics) در جمله‌ای معروف می‌نویسد تمدن با افزایش تعداد تصمیمات یا اعمال مهمی که می‌توانیم بدون فکر انجام دهیم، پیشرفت می‌کند. یعنی هر چقدر ما کمتر مجبور باشیم در مورد مسائل مختلف فکر کنیم، چون مطمئن هستیم آن مسائل خودکار حل خواهند شد یا سیستمی وجود دارد که آنها را حل خواهد کرد، نشانه‌ی آن است که تمدن ما پیشرفته‌تر شده است. مثلا در ایران لازم است که مردم از همه چیز سر در بیاورند، نه به این خاطر که علاقه دارند مثل ابن سینا به علوم زمانه‌ی خود همچون اقتصاد، سیاست، رسانه، فرهنگ، دین و... تسلط پیدا کنند بلکه این به دلیلِ ترس و اضطراب همیشگی از خرابکاری حاکمانی است که چون کودکی لجباز در حال نابود کردن منابع و فرصت‌های کمیاب یک کشور هستند؛ تمدن بشری در ایران روند تکاملیِ معکوس دارد.با این وجود در دنیای متمدن هم نظر به اینکه با حجم بالای پیچیدگی و انبوه داده‌هایی مواجه هستند که باید با آنها تعامل داشته باشند، می‌توان گفت تمدن‌های پیشرفته در عصر ارتباطات رشد اندکی داشته‌اند. می‌توان تصور کرد الگوکراسی حداقل در مقام نظر راهی است برای بالا بردن سرعتِ تصمیم‌گیری در فرایندهای پیچیده؛ گامی به سوی پیشرفت تمدن بشری.رانده شده از بهشت عدننظریه‌پردازی به نام جولین جِینز در کتاب «منشاء آگاهی: در فروپاشی ذهن دوساحتی» ایده‌ای غریب و خلاقانه از آگاهی به تصویر می‌کشد. او معتقد است آگاهی یک چیز نیست بلکه فرایندی است که امکان مشاهده‌ی عینیِ دنیای پیرامون ما را میسر می‌سازد. از نظر جینز آگاهی تا قبل از 2000 سال پیش از میلاد در انسان‌ها وجود نداشته است، اما در دوره‌ی 9000 سال تا 2000 سال پیش از میلاد چگونه تمدن‌ها و شهرهای باستانی شکل گرفتند. ساز و کار مدیریت و حکمرانیِ این تمدن‌ها چگونه بوده است؟ پاسخ جینز این است که مردمان و حکمرانان آن زمان در تسخیر «صداها»یی بودند که از جانب خدایان مستقیم و به صورت ذهنی آنان را خطاب قرار می‌داد و می‌گفت چه کاری انجام دهند یا چه بگویند. جینز توضیح می‌دهد که در حقیقت منشاء این صداها از سمت راست مغز تولید می‌شود جایی که سازوکارهای زبان همچون سمت چپ مغز وجود دارد اما در انسان‌های امروزی غیرفعال است و کار چندانی انجام نمی‌دهد؛ مردمان باستان ذهن دوساحتی داشتند. در بیمارانی که مبتلا به اسکیزوفرنی هستند ارتباطی بین سمت راست مغز و سمت چپ مغز وجود دارد که باعث می‌شود فرد درون ذهن خود صدایی بشنود که کاملا واقعی و متفاوت از صدای خود است. جینز می‌نویسد انسان‌های عهد باستان همه اسکیزوفرنی داشته‌اند یا دارای ذهنی دوساحتی بوده‌اند. به مرور زمان از سال 2000 پیش از میلاد با وقوع بلایای طبیعی و جنگ‌های خونین در خاورمیانه و سایر نقاط جهان به تدریج و به طور طبیعی تعداد انسان‌‌ها با ذهن دوساحتی کمتر شده و انسان‌هایی با ذهن تک‌ساحتی بیشتر می‌شوند.انسان تک‌ساحتی دیگر صدایی نمی‌شنود پس تصور می‌کند خدایی که تا دیروز در کنار او می‌نشست و او را راهنمایی می‌کرد به آسمان‌ها رفته و با او کاری ندارد. انسان تک‌ساحتی حالا باید به تنهایی بار هستی را به دوش بکشد، به جرمی که نمی‌داند چیست از بهشت عدن رانده شده است. تفاوت آدمی بعد از حدود 2000 سال پیش از میلاد با گذشته این است که به جای شنیدن صدا می‌تواند در تخیل و ذهن خود به گفتگو با خویش بپردازد و دنیای عینی را با ذهن خود مشاهده کند. آغاز تخیل اینجاست، شاید بتوان گفت اولین فراجهان‌ها با ظهور ذهن تک‌ساحتی و نوشتن و خواندن کتاب‌ها ساخته شده است. انسان تک‌ساحتی می‌تواند با تخیل، به دنیای ذهنیِ زیبا و آرامش‌بخشی سفر کند که یادآور بهشت عدن است. پس آدمی می‌کوشد تا تخیل خود را هر چه بیشتر گسترش دهد، تصاویر آن را عینی‌تر و کیفیت آن را غنی‌تر کند. با خلق هنرهایی مثل نقاشی، تئاتر، نمایشنامه‌نویسی و حتی استفاده از مواد روان‌گردان تخیل بیشتر را طلب می‌کند. در ادامه‌ی همین روند در دنیای امروز توسعه‌ی صنعت سینما، بازی‌های رایانه‌ای و فراجهان‌ها نقشی کلیدی در التیامِ نیازهای ذهنیِ انسانِ تک‌ساحتی بازی می‌کند. انسانی که دیگر صدای خدا را نمی‌شنود در فراجهان به دنبال هر چه بیشتر کردنِ تخیل است. تخیل قدرتمند مثل نزدیک‌تر شدن به خداست؛ انسانی که از بهشت عدن رانده شده آرمان‌شهر خود را روی ابرها بنا می‌کند.منتشر شده در فصلنامه‌ی فرهنگی-هنری جهان اشراقیشماره نهم، زمستان 1401پی‌نوشت[1] روش‌های سنتیِ یادگیری ماشین برای حل مسائل دنیای واقعی در صنعت کاری بسیار زمان‌بر، چالشی و نیازمند تیمی از متخصصان در رشته‌های گوناگون است. هوش مصنوعیِ خودکار با پردازش انبوه داده‌ها و ساختن مدل‌های بهینه برای به کارگیری در فرایند یادگیری ماشین باعث کاهش هزینه و زمان لازم برای انجام فرایندهای یادگیریِ ماشین شده است.مجتبی یکتامجتبی یکتاFri, 03 Mar 2023 22:49:41 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/در-مسیر-هوشمندسازی-صنایع-ojv4park14lkگفتگوی مجتبی یکتا با مهندس مهدی عیوض زاده تحلیلگر کسب و کار در صنعت هوشمند و فعال در حوزه‌ی فناوریدر بحث اینترنت اشیاء (IoT) از چند زاویه می‌توان به موضوع پرداخت؛ بستر اینترنت اشیاء افقی (Horizontal IoT Platform)، بستر اینترنت اشیاء عمودی (Vertical IoT Platform) و اینترنت اشیاء صنعتی (IIoT).با هوشمندسازیِ کنتورهای سنتی، فرایندهایی همچون خوانشِ خودکار، بالا بردن امنیت دستگاه، شناسایی دستگاه‌های خراب و بی‌استفاده، به راحتی و با هزینه‌های بهینه انجام می‌شوند.در کاربردهای صنعتی و با در نظر گرفتن توجیه اقتصادی مبتنی بر مدل کسب‌و‌کار می‌توانیم علی‌رغم محدودیت‌های فعلی، شبکه‌ی 5G را به صورت محدود (Hotspot) و مبتنی بر نیازمندی‌های صنعت راه‌اندازی کنیم.شغل‌هایی که مبتنی بر خلاقیت و نوآوری نیستند با پیشرفت های ناشی از انقلاب صنعتی چهارم جایگزین یا حذف خواهند شد.توجه به نسل Z ، تغییرات فضاهای کاری جدید، نیازهای شغلی دنیای پیش رو، کار کردن در زیست‌بوم‌های جدید و همگام شدن با اقتصاد Gig، نگاهی نو به انسان‌ها و ساختارهای جدید منابع انسانی را می‌طلبد.شرکتی که مزایای رقابتی داشته باشد و محیط کاریِ یادگیرنده‌ای برای پرسنل فراهم کند به اهداف نگهداشت و رشد سرمایه انسانی خود بیشتر نزدیک می‌شود.با افزایش استفاده از نیروی بخار و آب و ظهور کارخانه‌های بزرگِ تولیدی و مکانیزه شده در اواسط قرن هجدهم، تمدن بشری شاهد انقلاب عظیم صنعتی بود که موجبِ تغییرات برگشت‌ناپذیر در تمامی جنبه‌ها از جمله باورها و تفکرات انسان‌ها شد، این تحولات با عنوان انقلاب صنعتی اول شناخته می‌شود. در ادامه‌ی همان روند انسان توانست کاربردها و نگاه جدیدی در فناوری روز پیدا کند که مدیریت منابع انسانی و تولید انبوه را شدیدا تحت تاثیر قرار داد. نمونه‌ی این تغییرات را می‌توان در خط تولید خودروسازی فورد مشاهده کرد، اینگونه تغییرات زمینه‌ساز انقلاب صنعتی دوم بود. در انقلاب صنعتی سوم ریزپردازنده‌ها ظهور کردند که پایه و اساس اینترنت، ابررایانه‌ها، هوش مصنوعی و بسیاری از فناوری‌های جدید و انقلابی امروز به شمار می‌روند. به نظر می‌رسد فناوری انقلابیِ شگرفی که جهان را متحول کند در انقلاب صنعتی چهارم پدید نیامده است و هر آنچه هست ادامه همان انقلاب صنعتی سوم است. در انقلاب صنعتی چهارم همان فناوری‌های انقلاب اول، دوم و سوم وجود دارند اما با این تفاوت که کاربردهایی تازه و انقلابی برای آنها پیدا شده است. سیستم‌های اطلاعاتی و سخت‌افزاری با بهره‌گیری از هوش‌مصنوعی و فناوری‌های زیستی چشم‌انداز تازه‌ای به روی بشر گشوده است. من در اینجا از شما می‌خواهم چند نمونه از این کاربردهای جدید در انقلاب صنعتی چهارم را معرفی بفرمایید. همچنین آیا در ایران اصولا حرکتی در جهت انقلاب صنعتی چهارم انجام شده است؟ موانع پیش روی شرکت‌های ایرانی برای دستیابی به فناوری‌های جدیدِ انقلاب صنعتی چهارم چیست؟وقتی صحبت از انقلاب صنعتی چهارم می‌کنیم، فناوری‌هایی نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، کلان داده‌ها، واقعیت افزوده (Augmented Reality)، تولید افزایشی (Additive Manufacturing) و زنجیره‌ی بلوکی از اصلی‌ترین موضوعاتی است که این تحول مبتنی بر آنها شکل گرفته است. مجموعه‌ی این فناوری‌ها راهکارهای حل مسائلی است که بشر با آن مواجه بوده است، این راه‌حل‌ها در طیف وسیعی از حوزه‌ها و صنایع مختلف کاربرد دارد.به عنوان مثال در حوزه کشاورزی می‌توان به محاسبه و مدیریت هوشمند حجم محصولات زیر کشت و تولید شده، مدیریت تولید محصولات کشاورزی با توجه به پارامترهای آب و هوایی موثر، هوشمندسازی آبیاری، کوددهی و سمپاشی محصولات، در حوزه معدن، راهکارهایی برای سنجش از راه دور حجم دپوهای مواد معدنی، تشخیص فرونشست معادن، تعمیر و نگهداری پیشگیرانه تجهیزات، کلاه‌های ایمنی هوشمند، در حوزه حمل و نقل راهکارهای مربوط به خودروهای خودران و مدیریت ناوگان حمل و نقل و بسیاری کاربردهای دیگر، اشاره کرد.در ایران، بله هم‌اکنون شرکت‌های ایرانی وجود دارند که با رویکرد تحول دیجیتال، محصولات و راهکارهایی در حوزه هوشمندسازی ارائه کرده‌اند و اگر بخواهیم در مورد موانع پیش روی آنها صحبت کنیم مهم‌ترین آنها در ابعاد مختلف قانونی و اقتصادی است، نیاز به قوانین تسهیل‌کننده و حمایت‌کننده می‌باشد که فعالان و ارائه‌دهندگان محصولات و راهکارها را حمایت کند و همینطور شرایطی فراهم شود تا با حمایت‌های مالی، موانع پیش رو جهت سرمایه‌گذاری‌های مورد نیاز در تولید و پیاده‌سازی‌ها مرتفع شود.لطفا برای آشنایی خوانندگان در مورد اینترنت اشیاء به عنوان یکی از ابعاد صنعت چهار بیشتر توضیح دهید که چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟یکی از مولفه‌های اصلیِ صنعت 4.0 (I4)، اینترنت اشیاء (IoT) است، همچنان که انسان‌ها برای پیشبرد بسیاری از فعالیت‌ها نیازمند اتصال به اینترنت هستند، اشیای مختلف نیز برای تسهیل زندگی انسان‌ها نیازمند برقراری ارتباط با یکدیگر هستند، برای توضیح این مفهوم، خودروها را در نظر بگیرید، با توجه به نیازمندی‌هایی که به واسطه الگوی رانندگی انسان‌ها و تمایل به رفتارهای خطرآفرین در حین رانندگی، الزام به رعایت قوانین رانندگی، مصرف سوخت و بسیاری مسائل دیگر وجود دارد، ارزش خودروهای نسل جدید مورد انتظار برای پاسخ دادن به این نیازمندی‌های در حال توسعه، خودران بودن آنها می‌باشد که با تمام مولفه‌های هوشمند به عنوان یک راهکار در حال توسعه و گسترش است. به خودروهایی که برای تحقق این اهداف با یکدیگر در ارتباط هستند (Connected Car) یا خودروهای متصل می‌گویند. همین مفهوم برای سایر اشیا از قبیل لوازم خانگی در خانه‌های هوشمند و بسیاری مثال‌های دیگر هم مطرح است.در واقع بنا به کاربردهای مختلف، داده‌ها از دستگاه‌های متصل و حسگرها و پایین‌ترین لایه‌های فیزیکی، به بستر اینترنت اشیاء ارسال می‌شوند، روی آنها پردازش مورد نیاز با کمک هوش مصنوعی و الگوریتم‌های مربوط انجام می‌شود، به تبع آن تصمیم‌گیری‌هایی اتفاق می‌افتد که می‌تواند کنترل‌هایی را روی لایه‌ی فیزیکی اعمال کند و رفت و برگشت از دنیای دیجیتالی به دنیای فیزیکی را میسر نماید.در بحث IoT از چند زاویه می‌توان به موضوع پرداخت؛ بستر اینترنت اشیاء افقی (Horizontal IoT Platform)، بستر اینترنت اشیاء عمودی (Vertical IoT Platform) و اینترنت اشیاء صنعتی (IIoT). اینترنت اشیاء افقی بستری است که محدود بر صنعت خاصی نیست و فهم هر صنعتی را دارد و عمودی‌ها با کاربردهای خاص روی آن سوار می‌شوند. بسترهای افقی اینترنت اشیاء امکانی را ایجاد می‌کنند تا پیاده‌سازی کاربردهای متنوع برای کسب‌وکارها در صنایع متنوع محقق شود. اینترنت اشیاء صنعتی با نقش‌آفرینی در لایه عملیاتی (OT layer) و با معماری‌های جدید و کاربردهای بدیع صنعتی، امکان اتصال سطوح مختلف در صنعت را ایفا می‌کند، امکانی که عملیات خط تولید کارخانه‌ها و صنایع متنوع را در لایه‌های مختلف اتوماسیون تسهیل می‌کند.یعنی اینترنت اشیا افقی، اینترنت اشیائی است که امکانات لازم را برای اینترنت اشیاء عمودی فراهم می‌کند.در واقع بستری است که امکان توسعه و پیاده‌سازی کاربردهای مختلف را فراهم می‌آورد، یعنی اینطور نیست که بگوییم بستر اینترنت اشیائی داریم و صرفا از آن برای مدیریت هوشمند مصرف برق یا گلخانه هوشمند بهره می‌بریم، بلکه علاوه بر اینها کاربردهای دیگری هم در صنایع مختلف مبتنی بر نیازها و چالش‌های آن حوزه می‌تواند پیاده‌سازی شود. گستره‌ی کاربردهای این بستر متنوع و قابل توسعه است.در انقلاب صنعتی چهارم بحث بهینه سازی بسیار مهم است، به ویژه بهینه‌سازی انرژی، شرکت‌ها با بهره‌گیری از فناوری جدید در تولیدات صنعتی می‌توانند در هزینه‌های انرژی صرفه‌جویی کنند، به تبع آن هزینه تولید و قیمت مصرف‌کننده نهایی هم پایین می‌آید.وقتی صحبت از بهینه سازی می‌کنیم، رسیدن به نقطه مطلوب در ابعاد مختلفی از راه‌حل‌ها مطرح می‌باشد. به عنوان مثال صنعت چهار در حوزه انرژی برای کاهش خطاها در قرائت کنتورها و به نقطه مطلوب رساندن سطح مصرف، بنا به کاربردهای خانگی و صنعتی به گونه‌ای در ماموریت بهینه‌سازی نقش ایفا می‌کند. با هوشمندسازیِ کنتورهای سنتی، فرایندهایی همچون خوانشِ خودکار، بالا بردن امنیت دستگاه، شناسایی دستگاه‌های خراب و بی‌استفاده، به راحتی و با هزینه‌های بهینه انجام می‌شوند. سامانه‌های پایش هوشمند انرژی، سامانه یکپارچه‌ای متشکل از کنتور هوشمند، بستر نرم‌افزاری و بستر ارتباطی شبکه است که به عنوان مثال می‌توان از لوراوَن (LoRaWAN®) [1] یا اینترنت اشیاء باند باریک (NB-IoT) [2] نام برد. هر مصرف‌کننده الگوی مخصوص به خود را دارد، و الگوی مصرف صنعت با مصرف خانگی و مصرف تجاری متفاوت است بنابراین با این نوع راهکار هوشمندسازی می‌توان میزان مصرف مشترکین را از راه دور پایش و کنترل کرد که حرکتی بسیار ارزشمند در جهت مدیریت و کاهش مصرف و در نهایت تحقق بهینه‌سازی خواهد بود.یکی از مهمترین عوامل تسهیل کننده‌ی گسترشِ اینترنت اشیاء، اینترنت نسل پنجم است. برای عملکرد درست اینترنت اشیاء ما به پهنای باند و سرعت بالا برای پاسخگوییِ آنیِ اشیاء به سرور و اشیاء دیگر، نیاز داریم. در حال حاضر بیشترین حجم سرمایه‌گذاری در حوزه اینترنت اشیاء درآمریکا و چین صورت گرفته است، وضعیت اینترنت نسل پنجم در ایران چگونه است؟ آیا ما در یکی دو سال آینده شاهد ورود اینترنت نسل پنجم به ایران خواهیم بود؟ما در سال‌های اخیر با تبعات بیماری کووید-19 دست به گریبان بوده‌ایم، این یکی از موضوعاتی است که باعث شده تا علی‌رغم افزایش تقاضا در حوزه فناوری در دوران کووید، رشد بازار با توجه به مسائل اقتصادی و محدودیت‌های سرمایه‌گذاری‌ها (از منظر توسعه و سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری) همچنان از پیشرفت‌های فناوریِ روز دنیا عقب باشد. از طرفی با توجه به ماهیت اینترنت 5G، فرکانس بالا و پهنای باند خاصی که دارد، برای راه‌اندازیِ آن نیاز به سایت‌هایی داریم که تعداد آن باید چندین برابر از سایت‌های مورد نیاز برای اینترنت نسل‌های قبل بیشتر باشد. در نتیجه با توجه به نوع فرکانس، پهنای باند خاص و افزایش چند برابریِ تعداد سایتهای مورد نیاز، حجم سرمایه‌گذاریِ بسیار بالاتری را می‌طلبد. از طرفی با در نظر گرفتن شرایط تحریم‌ و افزایش چندین برابری هزینه‌ها در حوزه سلامت در دو سال اخیر، حجم سرمایه‌گذاری در این بازار را محدود کرده. همچنین باید در نظر داشت که بعضی از فرکانس‌های مطلوب برای شبکه در حال حاضر خالی نیست و باندهای مورد نیاز باید تعیین تکلیف شده و فرایند قانون‌گذاری آن پیش برود. قطعا مشکلات و چالش‌هایی که ما پیش روی خود داریم نسبت به کشورهای توسعه‌یافته بیشتر است. اما اگر بخواهیم صنعت 4.0 را در ایران پیاده‌سازی کنیم با توجه به ویژگی‌های فوق‌العاده‌ی اینترنت نسل پنجم نظیر کم‌مصرف (Low-power) و کم‌تاخیر (Low latency) بودن، راهی جز راه‌اندازیِ اینترنت 5G نداریم، این فناوری نقشی حیاتی در صنعت 4.0 بازی می‌کند. با این حال امیدواریم که در آینده با رفع موانع اقتصادی و قانونی به تدریج بتوانیم در این مسیر حرکت کنیم.البته باید این نکته را هم متذکر شوم که همین الان هم با تمام موانع ذکر شده، در کاربردهای خاص صنعتی و با در نظر گرفتن توجیه اقتصادی مبتنی بر مدل کسب‌و‌کار می‌توانیم شبکه‌ی 5G را به صورت محدود (Hotspot) راه‌اندازی کنیم. به عنوان مثال می‌توان برای یک کارخانه‌ی فولاد سایت‌هایی را در نقاط مختلف شهر برپا کرد تا شبکه‌ای به هم پیوسته با کاربردهای خاص و محدود برای کارخانه شکل بگیرد، و به تدریج در آینده می‌توان تعداد این سایت‌ها را افزایش داد.پس در حوزه صنعت ما خیلی سریعتر شاهد اینترنت نسل پنجم خواهیم بود.بله در حوزه صنعت با توجه به شرایط اشاره شده، امکان پذیرتر است.نظر شما در مورد اینترنت‌های ماهواره‌ای چیست؟ با توجه به اینکه استارلینک در حال حاضر در بازار هست و رقبای دیگری همچون وان وب و یوتلست در حال پیوستن به بازار هستند، چه چشم‌اندازی را برای آن متصور هستید؟ آیا در ایران مثل تلویزیون‌های ماهواره‌ای همه‌گیر خواهد شد؟ یا امکان توسعه آن در ایران وجود ندارد؟با توجه به اینکه اپراتورهای مخابراتی فعلی در هر نقطه جغرافیایی و شرایط امکان ارائه سرویس را ندارند، حجم قابلیت و فرصت‌های فوق‌العاده‌ای که اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند ایجاد کند واضح هست. برای پاسخگویی به شکل‌های مختلف نیازمندی‌ها و در موقعیت‌های مختلف، فراگیر شدنِ اینترنت ماهواره‌ای در کنار سایر روش ها کاملا قابل پیش‌بینی است، در ایران با توجه به نیاز بازار و محدودیت‌های خطوط ارتباطی فعلی، ضرورت ایجاد و رشد اینترنت‌های ماهواره‌ای با پتانسیل بالایی رو به رو است که امید است با تسهیل شدن مجموعه‌ای از شرایط و قوانین و نکاتی که برای اینترنت ماهواره‌ای در نظر خواهند گرفت بتوانیم از مزایای اینترنت ماهواره‌ای در کشور بهره‌مند شویم.علاوه بر بحث فناوری، نوعی نگاه متفاوت به انسان و منابع انسانی در انقلاب صنعتی چهارم مشاهده می‌شود. گفته می‌شود زیربناهای توسعه‌ی انسانی در انقلاب صنعتی چهارم عبارت‌اند از 1- داشتن یک زندگی سالم و خلاقانه، 2- داشتن آگاهی، و 3- دسترسی به منابع مورد نیاز برای برخورداری از یک زندگی متعارف. ما در ایران چگونه می‌توانیم به اهداف توسعه‌ی انسانی برسیم؟ آیا اصولا با مکانیزم‌ها و ساختار فعلی اجتماعی/سیاسی در ایران چنین چیزی امکان‌پذیر است؟بر اساس دیدگاه گارتنر در طرح موضوع علوم انسانی دیجیتال یا انسان‌گرایی دیجیتال (Digital humanism)، موضوع ارتباط دوجانبه میان علوم انسانی و دنیای دیجیتال مطرح شده است. در واقع تحول دیجیتال در خدمت انسان و در جهت رشد قابلیت‌های آن می‌باشد. به عنوان مثال با تحولاتی که صنعت 4.0 در حوزه‌ی انرژی و کشاورزی ایجاد خواهد کرد می‌توانیم برای اَبَربحران‌های زیست‌محیطی راه‌حلی پیدا کنیم. در حوزه‌ی منابع انسانی هم باید توجه ویژه‌ای به این حوزه شود. اگر بخواهیم از مزایای تحول فناورانه در صنعت 4.0 بهره‌مند شویم، راهی نداریم جز اینکه شرایط و مسیر حرکت را در سایر ابعاد نظیر ابعاد انسانی و اجتماعی نیز هموار کنیم. باید این تحولات و قابلیت‌های آن معرفی شود و همه مردم به مزایای آن آگاه شوند. مردم باید بدانند که چگونه صنعت 4.0 می‌تواند به بهبود زندگی انسان کمک کند. قطعا موانع پیش روی اینگونه تغییرات، با قانون‌گذاریِ صحیح هم‌راستا با این تحولات می‌تواند خیلی سریع‌تر مرتفع شود.با ظهور انقلاب صنعتی چهارم و حتی پیش از آن به نظر می‌رسد بسیاری از مشاغل در حال ناپدید شدن و بسیاری از تخصص‌ها و شغل‌های جدید نیز در حال ظهور هستند؟ به عنوان مثال یک متخصص رادیولوژی را در نظر بگیرید که سال‌ها تحصیل کرده و تخصص گرفته است تا بتواند تومورهای مغزی را در تصاویر رادیولوژی از مغز انسان تشخیص دهد، ولی حالا سیستم‌های هوش مصنوعی‌ای ساخته شده است که با بررسی میلیون‌ها تصویر رادیولوژیِ ثبت شده در گذشته توانسته است هوش خود را آموزش داده و تقویت کند و در نتیجه می‌تواند تومورهای مغزی را دقیق‌تر و بهتر از متخصص‌هایی با سالها تجربه، تشخیص دهد. تصویر کنید فردی تصمیم می‌گیرد در رشته‌ای تحصیل کند که در حال حاضر در جامعه دارای منزلت اجتماعیِ بالایی است و سالهای زیادی از عمر خود را در تحصیل آن تخصص می‌گذراند. حال بعد از فارغ‌التحصیل شدن با این واقعیت مواجه می‌شود که شغل او با ساخت نرم‌افزارهای دارای هوش‌مصنوعی در خطر ناپدید شدن و از بین رفتن است! آیا این موضوع می‌تواند منشاء بحران‌های جدید در جامعه باشد؟ فکر می‌کنید در آینده چه نوع شغل‌ها و تخصص‌هایی دوام می‌آورند و چه نوع مشاغلی از بین خواهند رفت؟صنعت چهار فرصت‌هایی را ایجاد می‌کند که با ساده‌تر شدن کارهایی که تکراری و خسته کننده هستند و گاها ایمنی و سلامتی افراد را به خطر می‌اندارند، با آزاد شدن زمان‌هایی که پیش‌تر هدر می‌رفت افراد وقت و انرژی خود را صرف جنبه‌هایی کنند که نقش خلاقیت و نوآوری در آنها مشهود است. صنعت چهار با هوشمندسازی فرایندها و سازوکارها عملا قرار است هزینه‌های تولید را کاهش و سرعت تولید و توسعه را افزایش دهد. بنابراین قسمت‌هایی از شغل‌هایی که مبتنی بر فعالیت‌های تکراریِ الگوریتم‌پذیر و قابل پیش‌بینی باشد در آینده‌ای نه چندان دور به تدریج جای خود را به مجموعه‌ای از سیستم‌های هوشمند خواهد داد که آن کارها را حذف، خودکارسازی و یا تغییر شکل خواهند داد. در کنار آن حتما چندین برابر شغل‌های جدید و فرصت‌های نو خلق می‌شود. نیروی کار باید آماده این تغییرات باشد تا بتواند در فعالیت‌های جدید نقش‌آفرینی کند و از این فرصت در شکوفایی و نوآوری استفاده کنند، در غیر اینصورت شاهد نابرابری شغلی و شکاف مهارتی شدیدی در جامعه خواهیم بود.به عنوان نمونه از حوزه‌هایی که تقاضای زیادی در آنها در آینده شکل خواهد گرفت می‌توان به هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، کلان داده‌ها، خودکارسازی فرایندها، امنیت اطلاعات، طراحی تجربه کاربری و تعامل انسان با نرم‌افزار، رباتیک و زنجیره‌ی بلوکی، اشاره کرد. در این حوزه‌ها شاهد نیاز شدید بازار در آینده خواهیم بود. برعکس مشاغلی که جنس تکرارشوندگی و روتین دارند، شغلهایی که خیلی مبتنی بر خلاقیت و نوآوری نیستند از بین خواهند رفت. عملا شغل‌هایی که حالت میان‌رشته‌ای دارند توسعه پیدا خواهند کرد. مثلا در هوش مصنوعی فرد هم باید کار فنی، تخصصی و برنامه‌نویسی انجام دهد و هم با حوزه‌ای که قرار است هوش مصنوعی در آن توسعه پیدا کند آشنایی کافی داشته باشد و بتواند با آن ارتباط برقرار کند. به طور کلی اگر مشاغلی دارای مولفه‌هایی همچون حل مسائل پیچیده، خلاقیت و نوآوری باشند احتمالا در آینده بیشتر با آنها سروکار خواهیم داشت. اگر چنین مواردی در یک شغل نباشد خیلی سریع به سمت حذف و جایگزینی در آینده پیش خواهد رفت.با توجه به اینکه در ایران کمبود نیروی متخصص داریم و رقابت شدیدی بین کشورهای توسعه یافته برای جذب نیروهای متخصص وجود دارد، چه پیشنهادی برای شرکت‌ها دارید تا بتوانند سرمایه‌ی انسانی خود را گسترش دهند؟یکی از موضوعات مهم در فرایند تحول دیجیتال، بحث منابع انسانی دیجیتال است. در یک انقلاب صنعتی با این ابعاد و حجم تغییرات و اثراتی که بر آینده انسان می‌گذارد، قطعا سازمان‌ها را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. بنابراین سازمان‌ها باید به توانمندسازی افراد و نیروی انسانی خود توجه ویژه‌ای داشته باشند. در دوره‌ی جدید، سازمان‌ها با نیازمندی‌های جدید مواجه می‌شوند که چالش‌هایی برای آنان در پی دارد، استراتژی سازمان می‌تواند این باشد که با آموزش و توانمندسازی افراد فعلی بخشی از مسائل و مشکلات جدید حل شوند. تعریف فازهای آماده‌سازی و توانمندسازی سرمایه‌های انسانی در راستای رویایی با تحول دیجیتال و هزینه کردن برای آن می‌تواند یکی از راهکارها باشد.حفظ و توسعه مزایای رقابتی سازمان‌ها و ایجاد محیط‌های کاریِ یادگیرنده‌ برای پرسنل یکی دیگر از راهکارها برای دستیابی به اهداف نگهداشت و رشد سرمایه انسانی خواهد بود.توجه به نسل Z، تغییرات فضاهای کاری جدید، نیازهای شغلی دنیای پیش رو، کار کردن در اکوسیستم‌های جدید و همگام شدن با اقتصاد Gig، نگاهی نو به انسان‌ها و ساختارهای جدید منابع انسانی را می‌طلبد. با تغییر اولویت‌ها و دغدغه‌های نسل جدید، تغییرات بنیادی در ساختارهای مدیریت منابع انسانی از ضروریات است. قطعا پاسخگویی به نسل جدید و نیازهای آنها و اقتصاد گیگی در گرو ساز و کارهای جدید مدیریت منابع انسانی و تغییر در ساختارهای متناسب با آن خواهد بود.در حوزه نرم‌افزار، شبکه‌های اجتماعی و سایر حوزه‌ها تعداد زیادی موقعیت‌های جدید برای نیروی جوان که تازه می‌خواهند وارد بازار کار شوند به وجود آمده است، اما این سردرگمی وجود دارد که یک فرد تا کی می‌تواند فناوری جدید و مهارت جدید کسب کند تا بتواند خود را در بازار کار سرپا نگه دارد، در حالی که امروز اگر نیروی کار تنها حتی به مهارت‌های چند ماه قبل خود اکتفا کند ممکن است به این نتیجه برسد که در کار خود در حال پسرفت است و همین روزهاست که با نیروی جدیدی جایگزین شود. توصیه شما برای جوانان تازه نفس که وارد چنین بازار پویایی می‌شوند چیست؟به طور خلاصه اگر بخواهم بگویم، به نظر می‌رسد برای انطباق با این تغییراتِ سریع تنها از یک مسیر می‌توانیم گذر کنیم؛ یادگیری مداوم مبتنی بر شناخت نیازمندی بازار. افراد باید متناسب با سرعت تغییراتی که در حال وقوع است و البته رصد تغییرات نیازهای بازار، دانش و مهارت خود را نیز ارتقاء دهند. در واقع نیازمند یک پارادایم شیفت ذهنی هستیم، تنها با این تغییر نگاه، افراد می‌توانند از تغییرات استقبال کنند و به تدریج با مهارت و دانشی که به دست می‌آورند خود را با دنیای جدید تطبیق دهند. دیگر مثل گذشته نیست که فردی یک چیز یاد می‌گرفت و سالها با همان چیز و بدون یاد گرفتن مهارت جدید کسب درآمد می‌کرد. فضا عوض شده است، به نظر می رسد برای همگام شدن با تحول دیجیتال باید توامان آموخت و با تغییرات سازگار شد.بیایید از مساله منابع انسانی خارج شویم، در اینجا می‌خواهم در مورد خودروهای خودران و خودروهای برقی سوالاتم را ادامه دهم. ایران چه زیرساخت‌هایی لازم دارد تا بتواند از خودروهای خودران و برقی استفاده کند؟ شاید هم‌اکنون هم زیرساخت‌های لازم در برخی نقاط شهرهای ایران موجود باشد. سوال بعدی اینکه آیا خودروهای خودران تولید داخل می‌توانند با نمونه‌های خارجی رقابت کنند؟ آیا ممکن است در آینده همان وضعیتی که در صنعت خودروسازی ملی در ایران‌خودرو و سایپا به وجود آمد در صنعت خودروهای برقی هم به وجود بیاید؟ماهیت خودروهای خودران وابسته به فناوری‌های فوق‌العاده جدید و مبتنی بر کلان داده و هوش مصنوعی هستند، اتفاقا به سوال قبلی شما باید برگردیم که در مورد اینترنت 5G بود. در اینجا نیاز ما به 5G بسیار بیش از پیش احساس می‌شود. دیگر مثل یک کارخانه صنعتی نیست که بخواهیم با چند سایت و راه‌اندازی چند دکل به صورت هات‌اسپات شبکه‌ی 5G را راه‌اندازی کنیم. در اینجا باید یک فراگیری در پوشش اینترنت 5G در سطح شهر شکل بگیرد، تا خودروها بتوانند همدیگر را ردیابی کرده، بشناسند و موانع را تشخیص دهند. در مورد اینکه آیا ما می‌توانیم با شرکت‌های خارجی رقابت کنیم یا خیر باید مساله را به دو بخش متفاوت تقسیم کرد، بخش نرم‌افزاری و بخش سخت‌افزاری. ما در بخش نرم‌افزاری چون تمرکز روی توسعه‌ی الگوریتم‌ها و سیستم‌های نرم‌افزاری است ما اتفاقا اینجا خیلی جای رقابت داریم. یعنی شرکت‌های ایرانی از این زاویه حتی می‌توانند مزیت رقابتی هم داشته باشند. ما در قسمت‌های نرم‌افزاری می توانیم حرفی برای گفتن داشته باشیم، در درازمدت شبکه‌ی جدیدی از خودروسازی شکل می‌گیرد که مانند صنعت خودروسازیِ سنتیِ فعلی کار نخواهد کرد و با قدرت نرم‌افزاری می‌توان خودروهای جدید و متفاوتی خلق کند و برای این صنعت آینده مثبتی را می‌توان متصور بود. البته همه‌ی اینها نیازمند رفع موانعی است که پیش‌تر اشاره کردم.به عنوان سوال آخر بیایید قدری در مورد زنجیره‌ی بلوکی صحبت کنیم. آیا فناوری زنجیره‌ی بلوکی می‌تواند در انقلاب صنعتی چهارم نقشی بازی کند؟ آیا فراجهان یا متاورس در مقیاس صنعتی می‌تواند از این فناوری بهره ببرد یا زنجیره‌ی بلوکی تنها در فراجهان‌های عمومی و سرگرمی کاربرد دارد؟ در سایر حوزه‌ها چطور آیا در قالب کاربردهای صنعتی می‌توان روی فناوری زنجیره‌ی بلوکی حساب کرد؟ البته شما به نکته‌ای اشاره کردید که با آمدن کووید-19 فناوری از نیازمندی‌های بازار پیشی گرفته است. اجازه دهید در این مورد قدری با شما مخالفت کنم. به نظر من در حوزه فراجهان و اینترنت بعد از اتفاقات کووید-19 و دو سال خانه‌نشینی، مردم به استفاده از اینترنت و دنیای مجازی گرایش بیشتری پیدا کردند. به تدریج به نظر می‌رسد نیازهای مردم در حال خارج شدن از صفحات دو بعدی وب است و به نظر می‌رسد سلایق مردم به سمت تجربه‌های غنی‌تری از دنیای مجازی مثل غوطه‌وری 360 درجه سوق پیدا کرده است.من در اینجا ابتدا به موانع توسعه صنعت 4.0 اشاره می‌کنم بعد به سوال شما در مورد فراجهان و بحث زنجیره‌ی بلوکی می‌پردازیم. برای پیاده‌سازی صنعت 4.0 ما نیازمند این هستیم که امکانات زیرساختی در سطح کشور بتواند هر چه زودتر توسعه پیدا کند. بحث‌های قانونی باید نظم و سازمانی بگیرد و شرایط برای راه‌اندازی اینترنت 5G باید تسهیل شود و همچنین مساله دیگری که داریم بحث نیروی کار متخصص است که باید روی آن بیشتر کار کنیم. در دوران همه‌گیری خیلی از کشورها از جمله ایران با مسائل و مشکلات اقتصادی زیادی دست به گریبان شدند. برای توسعه صنعت 4.0 ما نیاز به سرمایه‌گذاری داریم مثلا برای راه‌اندازی 5G به حجم عظیمی از سرمایه‌گذاری احتیاج است اما وقتی کووید اتفاق افتاد، حجم سرمایه‌‌گذاری‌ها در حوزه تکنولوژی (علی‌رغم روند تقاضای رو به رشد آن) و به علت نیازمندی‌های ایجاد شده به واسطه کووید مثلا در حوزه سلامت، تمرکز بازار و رشد آن در مقایسه با تحولی که دنیا تجربه کرده، فرایند توسعه‌ی زیرساخت‌ها را تحت تاثیر قرار داد.نکته دیگر اینکه فناوری در سطح دنیا با سرعت بالایی در حال پیشرفت است اما ممکن است در بازارهایی رشد نیازها به همان سرعت نباشد به این دلیل که هنوز موانع فناورانه زیادی در پیش روی بازار وجود دارد. به عنوان مثال ما در حال بحث روی انقلاب صنعتی چهارم هستیم اما یک سری از بحث‌ها و موانع اصلا مربوط به انقلاب صنعتی سوم می‌شود. یعنی ما کمبودهایی در برخی قسمت‌ها داریم که هنوز در انقلاب صنعتی سوم آن را تکمیل نکرده‌ایم و حالا می‌خواهیم بیاییم به صنعت 4.0 در صورتی که انقلاب صنعتی چهارم مبتنی بر زیرساخت‌هایی است که باید در انقلاب صنعتی سوم تکمیل می‌شد. چون این عدم توسعه‌یافتگی در برخی قسمت‌ها وجود دارد بنابراین در صنعت 4.0 هم ما را با موانعی مواجه می‌کند. اما در بعضی از کشورها که زیرساخت‌های لازم در انقلاب صنعتی سوم فراهم آمده حالا مردم تشنه‌ی امکانات جدید هستند و این نیازها هم‌راستا با پیشرفت فناوری به جلو پیش می‌رود.در بحث زنجیره‌ی بلوکی باید گفت که آینده‌ی دنیا روی زنجیره‌ی بلوکی است و عملا ما از ماهیتی متمرکز (Centralized) به ماهیتی غیرمتمرکز (Decentralized) در حال حرکت هستیم. تصوری که ذهن اغلب مردم روی آن سوگیری دارد این است که زنجیره‌ی بلوکی مربوط به رمزارزها می‌شود اما در واقع آنچه اتفاق افتاده این است که کاربردهای زیادی برای زنجیره‌ی بلوکی پیدا شده است. مثلا در مدیریت زنجیره‌ی تامین، سبک‌های جدید زندگی، مطرح شدن سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO Decentralized Autonomous Organization)، نظام‌های پولی و اجتماعی، قراردادهای هوشمند، شبکه‌ی توزیع انرژی و بسیاری از حوزه‌های دیگر در حال تمرکززدایی و استفاده از قابلیت‌های زنجیره‌ی بلوکی است. در هر حوزه‌ای که قابلیت تعاملات تراکنشی داشته باشد زنجیره‌ی بلوکی قابلیت تحول‌آفرینی و تسهیل فرایندها را دارد. به عنوان مثال در حوزه اینترنت اشیاء با توجه به تعدد دستگاه‌های متصل به هم و حجم عظیم داده‌هایی که مبادله می‌شود، مسائلی از جنس کلان داده پیش می‌آید، تضمین درستی داده‌ها در طول مسیر هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی دارد. در حالیکه اگر از فناوری زنجیره‌ی بلوکی استفاده کنیم ردیابی و امنیت اطلاعات به راحتی می‌تواند میسر شود.در مورد سوال بعدی شما، در موضوع فراجهان، همزادهای دیجیتال در واقع به نوعی کپی دیجیتال از مجموعه دارایی‌های فیزیکی، فرآیندها و سیستم‌ها هستند. نکته حائز اهمیت این است که با توجه به افزایشِ لحظه‌ایِ داده‌ها و اسناد مثلا در خطوط تولیدی کارخانه‌ها، باید مکانیزمی برای امنیت و تغییرناپذیریِ دیتاها وجود داشته باشد که برای این مهم با توضیحات قبلی می‌توان از فناوری زنجیره‌ی بلوکی بهره برد.منتشر شده در فصلنامه‌ی فرهنگی-هنری جهان اشراقیشماره نهم، زمستان 1401پی‌نوشت‌ها[1] لورا (LoRaمخفف Long Range) فنِّ انحصاریِ شبکه‌ی گسترده‌ی کم‌توان (low-power wide-area network یا به اختصار LPWAN) است. این روش بر اساس فن‌های تعدیل طیف گسترش برگرفته شده از فناوری chirp spread spectrum (یا به اختصار CSS) صورت گرفته است.از آنجا که لورا لایه‌ی فیزیکی را تعریف می‌کند، کمبود لایه‌های بالایی شبکه حس می‌شدند. از این رو لوراون یکی از چندین پروتکلی است که برای تعریف لایه‌های بالایی شبکه ساخته شده است. لوراون پروتکل لایه‌ی کنترل دسترسی متوسط (medium access control یا به اختصار MAC) مبتنی بر ابر است اما عمدتاً به عنوان پروتکل لایه‌ی شبکه برای مدیریت ارتباط بین دروازه‌های شبکه گسترده کم توان و دستگاه های end-node به عنوان پروتکل مسیریابی که توسط LoRa Allianceنگهداری می‌شود، عمل می‌کند. (منبع: ویکی پدیا)[2] اینترنت اشیاء باند باریک (به انگلیسی: Narrowband IoT یا NB-IoT یا LTE Cat NB1) یکی از فناوری‌های LPWAN است که این قابلیت را فراهم می‌کند تا تعداد زیادی از دستگاه‌ها و سرویس‌ها بتوانند از طریق شبکه‌های سلولی به یکدیگر متصل شوند. NB-IoT فناوری‌ای است که توسط سازمان استانداردسازی 3GPP برای حمایت از اینترنت اشیاء به وجود آمده‌است. (منبع: ویکی پدیا)مجتبی یکتامجتبی یکتاThu, 02 Feb 2023 13:19:41 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/تخیلی-بر-حکمرانی-پراکنده-shs3ezf5sdngدر فوریه 1945 در یکی از بزرگترین حملات متفقین به آلمان نازی، شهر درسدن شاهد چنان حجمه‌ای از آتش و بمب بود که نظیر آن در جهان کمتر دیده شده است. حدود 25 هزار شهروند آلمانی در این حملات کشته شدند، بیش از 1500 هکتار از شهر نابود شد. شهری تاریخی با بناهایی از قرن سیزدهم، مملو از آثار هنری، گالری‌های باشکوه، سالن‌های تئاتر و بناهای فرهنگی متعدد، که تحسین و شگفتی بازدیدکنندگان را برمی‌انگیخت. مردمی که شاید سیاسی نبودند و اصولا کاری با اخبار یا سیاست‌های آلمان نازی نداشتند، حالا در آتش می‌سوختند. در آن لحظه‌ی نزدیک به مرگ با خود چه فکر می‌کردند؟ آیا می‌پرسیدند چرا؟ به کدامین گناه باید عذاب بکشیم؟ ما که آدم نکشتیم؟ گناه ما تنها این است که در آلمان زندگی می‌کردیم. انگلیس‌ها می‌گفتند واقعا آلمانی‌ها فکر می‌کردند اگر شهرهای ما را بمباران کنند ما دست روی دست می‌گذاریم و هیچ کاری نمی‌کنیم؟ آیا فکر می‌کردند این اتفاق هرگز برای آنها رخ نخواهد داد؟جنگ، انقلاب و شورش همواره در تاریخ بشر بوده است به راستی چه تعداد انسان می‌توان یافت که در طول عمر خود با هیچ یک از این رویدادها مواجه نشده باشد؟ آیا تصور و تخیل وقایعی از این دست در طول حیات‌مان کار دشواری است؟ چرا تا به لبه‌ی پرتگاه نرسیده‌ایم متوجه آن نمی‌شویم؟ آیا می‌توان سیستمی را متصور شد که چنان منعطف و در عین حال قدرتمند باشد که هرگز دچار فروپاشی نشود؟چهره‌ی ماموران سرکوب جمهوری اسلامی وقتی وحشت‌زده در حال فرار هستند، یا زمانی که مردم آنها را آتش می‌زنند یا چهره‌ی آخوندی که عمامه‌اش پریده، همگی از ترس، بهت و گیجی ناشی از بی‌اطلاعی مطلق از آنچه در پیرامون ایشان می‌گذرد، حکایت دارد. تفاوتی اساسی با مردم ایران دارند، وقتی سپیده رشنو با چشمی کبود در مقابل دوربین قرار می‌گیرد و تحقیر می‌شود، مردم خود را جای سپیده می‌گذارند، فشار و شکنجه‌ای که به او رفته را درک می‌کنند و در پستوی حافظه‌ی خود کینه‌ای عمیق را رشد می‌دهند. وقتی ژینا امینی در شهری غریب وحشیانه دستگیر شده و کتک می‌خورد، مردم خود را جای او می‌گذارند و شادی و ذوقی را تصور می‌کنند که در لحظه‌ای به وحشت تبدیل شده و به تباهیِ مامورانی عقده‌ای که بر سر او آوار شده‌اند، فکر می‌کنند. در مستند Roger Waters The Wall محصول سال 2014 راجر واترز برای دوست خیالی خود تعریف می‌کند که پدربزرگش در سال 1916 در جنگ جهانی اول کشته شده است، او ادامه می‌دهد «تصور آن وضعیت غیرممکن است. تاریکی مطلق، ترسی زیاد آنقدر که عقلت را از دست می‌دهی. سربازان درون سنگر این را خیلی سریع تشخیص داده‌اند. اما آنهایی که تصمیم‌گیرنده بودند، هیچ تصوری از اینکه چه غلطی می‌کنند، نداشتند». مساله همین است، انسان وقتی به قدرت می‌رسد، از چنان لذتی سرشار می‌شود که قدرت تخیل خود را از دست می‌دهد. اما تنها دارایی انسانی که با دست خالی در مقابل نیروی تا بن دندان مسلح می‌ایستد، تخیل اوست که آینده‌ای متفاوت را تجسم کرده است.هر نسلی آرمان‌شهر خود را تخیل می‌کند ولی گاهی ممکن است آن فکر به ویران‌شهری تباه بدل شود. ما فعلا با نسل پنجاه و قبل از آن کاری نداریم چرا که به قول جواد طباطبایی «نسلی، که در فاصلۀ شهریور بیست تا دهۀ چهل و پنجاه هنوز نتوانسته بود به این صورت نو خو کند «فجیع به کشتن خود برخاست»، اما بسیار زود متوجه شد که ترکیب ایدئولوژی شریعتی‌ـ چپی با آگاهی ملّی تاریخی او سازگار نیست. با این همه، چنان‌که پیشتر نیز اشاره کرده‌ام آن نسل تباه حتی اگر می‌توانست در نظر بفهمد که چگونه «فجیع به کشتن برخاسته است»، اما در عمل کار چندانی از او نمی‌شد انتظار داشت»[1]. در ادامه‌ی این تباهی بسیاری از جوانان متولد دهه شصت تحت تاثیر شدیدترین ابزارهای پروپاگاندای حکومت و پدران تباه خود رشد کرده‌اند. در این مغزشویی گسترده، حکومت تمام توان خود را به کار برد تا تخیل را از این نسل بگیرد و تا حدود زیادی هم موفق شد. اگر نگوییم غیرممکن اما خلاصی از این مغزشویی کاری بس دشوار و نیازمند سالها مطالعه و مشاهده‌ی تصاویری است بدیل از آنچه تابحال به او نشان داده‌اند. اما نسل متولد دهه‌ی هفتاد و هشتاد به مدد اینترنت و با مشاهده‌ی وضع پریشان نسل قبل از خود، توانستند به سرعت خود را از میدان مغناطیسی جمهوری اسلامی رها کنند، اگر دهه شصت با تاخیر متوجه شد که چه کلاه گشادی بر سرش گذاشته‌اند و چه عمری از او تباه شده است، نسل هفتاد و هشتاد از همان بدو تولد متوجه عمق فاجعه شده‌اند. به همین دلیل این نسل می‌تواند تک آهنگی همچون «برای» بسازد، عصاره‌ی تخیل میلیون‌ها ایرانی که مانند آتشفشانی از درون اعماق خودآگاهی جمعی فوران کرده است. به دنبال آنها نسل شصت که ساده‌انگارانه می‌پنداشت «یه روز خوب میاد» حالا قاطعانه و مطمئن‌تر از همیشه می‌داند، تنها قدرت می‌تواند در برابر قدرت بایستد، فرهنگ لازم است ولی کافی نیست.از آنجا که ما می‌توانیم تخیل کنیم ولی آنان که هنوز بهره‌مند از رانت و تبعیض جمهوری اسلامی هستند ایده‌ای جز «اینا برن کی بیاد» ندارند و تنها سوالشان این است که برنامه شما به جز لخت شدن چیست؟! پس بیاییم به بدیل‌های روضه‌خوانان بیاندیشیم. در 28 مهر ماه 1401 شاهزاده رضا پهلوی در یک سخنرانی با عنوان «قدرت مردم متحد» اینگونه به حکمرانی پراکنده اشاره می‌کند: «توان مدیریت غیرمتمرکز شما که نیروهای سرکوب رژیم را عاصی کرده، ویژگی نسل متعلق به جهان ارتباطات است. نسلی که مهارت‌های مدیریت غیرمتمرکز را آموخته است و اصراری و حتی نیازی به رهبری فردی و متمرکز ندارد»[2].با ظهور بیت‌کوین و توسعه‌ی فناوری زنجیره‌ی بلوکی، نظریه‌ی سیاسیِ کریپتوآنارشی ابزاری کاربردی و الهام‌بخش برای بسط و توسعه‌ی ایده‌ی خود پیاده‌سازی کرد تا بتواند آزادی سیاسی-اقتصادی را با حفظ حریم خصوصی و مقاوم در برابر سانسور، اجرایی کند. نکته مهم در نظریه‌ی کریپتوآنارشی این است که قوانین سیستم حکمرانی می‌تواند با فرمول‌های ریاضی و الگوریتم‌های رایانه‌ای پایه‌گذاری شوند، و با پراکنده شدن و غیروابسته بودن به فرد می‌توان دوام سیستم را تضمین کرد. بیت‌کوین تاکنون شدیدترین حملات حقوقی، سیاسی و فناورانه را به سلامت پشت سر گذاشته و هر بار ثبات و قدرت خود را افزایش داده است، چرا که وابسته به شخص نیست و حافظ این سیستم فرمول ریاضی و کد رایانه‌ای است که توسط تک تک افراد جامعه‌ی بیت‌کوین محافظت می‌شود. در حال حاضر در دنیا با استفاده از همین الگو انواع رمزارزها و فراجهان‌ها (متاورس‌ها) شکل گرفته‌اند و مدیریت آن بر مبنای سازمان خودگردان پراکنده (Decentralized Autonomous Organization) بنا شده است.حکومت‌های سنتیِ کنونی نهادهایی بسیار غیربهینه و هزینه‌بر هستند، حتی در کشورهای دموکراتیک تنها دو یا سه حزب پر قدرت وجود دارد که عملا نمی‌توانند تامین‌کننده‌ی منافع تمام اقلیت‌ها و گروه‌های اجتماعی باشند. نهاد دولت نهادی بروکراتیک است که ناخواسته در برابر تغییرات سریع اجتماعی در دنیای ارتباطات بسیار کند عمل می‌کند. جلسات بی‌پایانی که در نهادهای دولتی هر روز در حال برگزاری است و هزینه‌های بی‌دلیل روی دوش مردم می‌گذارند و تنها خروجی آنها صورت‌جلسه‌هایی است که در بایگانی خاک می‌خورند. با فناوری زنجیره‌ی بلوکی و قراردادهای هوشمند (Smart Contract) تمام این فرایندهای فرسایشی می‌تواند خودکار انجام شوند. با قراردادهای هوشمند می‌توان روزانه صدها رای‌گیری انجام داد و برای انواع مشکلات اجتماعی و محیط زیستی، مجوزهای ساخت و ساز، قوانین مالی و بودجه‌بندی تصمیم‌گیری کرد. ویژگی بسیار جالب زنجیره‌ی بلوکی این است که در عین پراکنده بودن، امن، قابل اعتماد و غیرقابل فروپاشی است. تنها راه فروپاشی سیستمِ پراکنده این است که اکثریت مطلق اعضا بخواهند آن را نابود کنند، ولی تا زمانی که همه از وجود سیستمی پراکنده و امن سود می‌برند نابودی آن غیرممکن است.مساله این است فرقی نمی‌کند چه نوع نظام حکومتی در ایران شکل بگیرد در هر شرایطی اگر قدرت متمرکز شود آنجا آغاز فساد و ظلم است و به دنبال فساد، تمرکز قدرت بیشتر و باز چرخه‌ی فساد، ظلم و تمرکز قدرت تا فروپاشی کامل پیش خواهد رفت. در مقابل، ایده‌آل سازمان خودگران پراکنده این است که هیچ فردی تحت کنترلِ کاملِ سیستم حکومتی قرار نگیرد. در این مجال کوتاه نمی‌توان وارد جزئیات فنی زنجیره‌ی بلوکی و حکمرانی پراکنده شد اما به طور مختصر یک نمود از حکمرانی پراکنده یعنی رای‌گیری از طریق زنجیره‌ی بلوکی توضیح داده می‌شود. در سیستم رای‌گیری سنتی، نهاد حکومت مسئولیت برگزاری انتخابات را به عهده می‌گیرد. در این حالت اگر سیستم فاسد باشد به راحتی امکان مهندسی انتخابات، جابجایی رای‌ها و تقلب امکان‌پذیر خواهد بود. اما احتمال تقلب در انتخاباتی با استفاده از فناوری زنجیره‌ی بلوکی صفر است چراکه تمام شرکت کنندگان در انتخابات می‌توانند یک کپی از کل اطلاعات رای‌گیری را در کامپیوتر خود داشته باشند و با تبدیل کامپیوتر خود به یک سرورِ متصل به شبکه‌ی پراکنده‌ی زنجیره‌ی بلوکی به افزایش امنیت آن کمک کنند. به این ترتیب هر شخص می‌تواند آراء اخذ شده را بررسی، شمارش و ذخیره کند. هرچه تعداد سرورها بیشتر باشد امنیت هم بیشتر خواهد بود. بنابراین هیچ کس نمی‌تواند اطلاعات اشتباه وارد شبکه کند چرا که به سرعت توسط سایر سرورها که اطلاعات معتبر دارند حذف خواهد شد. رای دهندگان از پیش مشخص شده و توکن دریافت کرده‌اند، با توجه به اینکه کل اطلاعات شبکه رمزنگاری شده هویت صاحبان توکن مخفی باقی می‌ماند، اما امکان ورود توکن نامعتبر یا جدید که قبلا ثبت نشده، وجود ندارد. در موارد پیشرفته‌تر، می‌توان رای‌گیری‌های متعددی ثبت و به موضوع رای‌گیری الصاق کرد، به گونه‌ای که پس از اتمام رای‌گیری، نتیجه به صورت خودکار و با استفاده از کدهای رایانه‌ای برای اجرا اعمال شود و نیازی به تایید نهاد حکومتی نیست. با این سیستمِ خودکار و پراکنده، حتی اگر رای‌دهندگانی که به خواسته‌شان نرسیده‌اند، سرخورده شوند، می‌دانند که فرایند انتخابات عادلانه و معتبر بوده است.آیا حکمرانی پراکنده با فرهنگ ایرانی سازگار است؟ بهتر است برای پاسخ به این سوال زنجیره‌ی بلوکی را به نور خورشید تشبیه کنیم. نور خورشید پراکنده است، به همه انسان‌ها می‌رسد و زندگی ما از آن نشأت می‌گیرد. در عین حال که یک چیز است اما در همه جا هست. نور در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد، همانطور که در نماد اساطیریِ شیر و خورشید حضور دارد. زنجیره‌ی بلوکی هم هزاران است و با این حال یک چیز به هم پیوسته و کثرتی در وحدت است. همانطور که سعدی در اشاره به اجزای متفاوت و در عین حال یکسان می‌گوید: «بنی‌آدم اعضای یک پیکرند / که در آفرینش ز یک گوهرند»، مولانا هم در غزلیات شمس در بیتی بی‌نظیر می‌گوید: «چو عَقلید و چو عَقلید هزاران و یکی چیز / پراکنده به هر خانه چو خورشید روانید». زنجیره‌ی بلوکی بازتاب دهنده‌ی همین ایده است و بسیار با فرهنگ ایرانی سازگار است، در عین پراکندگی و کثرت، یک زنجیر واحد و به هم پیوسته است.علی‌رغم افق روشنِ آینده برای ملت ایران و تیره و تار برای امتِ کوخ‌نشینِ بی‌وطن، نمی‌توان از آنان که در حال حاضر در قدرت‌اند انتظار داشت روزهای آینده را تخیل کنند و لااقل برای آینده‌ی خود، مردم را وحشیانه سرکوب نکنند. وقتی سیستمی فاسد شد اخبار و تصاویر بدیل به گوش و چشم حامیان آن نمی‌رسد، لذت قدرت بر چشم‌ها و ذهن‌های آنان مهر می‌نهد، تنها زمانی که قدرت از دست رفت آن مهر برداشته خواهد شد و در لحظات آخر، دنیایی دیگرگونه در پیش چشم خود مشاهده خواهند کرد.مجتبی یکتا13 آبان 1401پی‌نوشت[1] از کانال تلگرام یادداشت‌ها و جستارها[2] https://www.youtube.com/watch?v=dQVKggmpbDkمجتبی یکتامجتبی یکتاFri, 04 Nov 2022 23:11:31 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/خطرات-بازآفرینیِ-واقعیت-در-فراجهان-uflebdjssxrhساندرا هِلوترجمه: مجتبی یکتااز منظر ساندرا هِلو (Sandra Helou) آینده‌پژوه و رهبرِ پروژه‌های «رمز غیرمثلی» و «فراجهان» در رمزارزِ زیلیکا (Zilliqa)، دنیاهای مجازیِ جدید سرشار از فرصت‌های تازه است. اما از کجا معلوم مشکلات دنیای واقعی در فراجهان تشدید نشود؟در رمان علمی تخیلی نیل استفنسون (Neal Stephenson) با عنوان «سقوط برف»[1] که در سال 1992 منتشر شد، دنیا برای اولین بار مزه‌ی جهانی دیجیتال و موازی را چشید. پیشینه‌ی فراجهان بسیار قدیمی‌تر از رمزهای غیرمثلی (non-fungible tokens) یا NFT ها است، تقریبا از 30 سال پیش بدین سو فراجهان بخش مهمی از متون ادبی و سرگرمی بوده است. در این متون فراجهان نوعی رهاییِ مجازی از محدودیت‌های دنیای واقعی، و ظاهرا نشان‌دهنده‌ی گام بعدی و سمت و سوی حرکت جامعه است.با توجه به اینکه بخش بزرگی از زندگیِ ما برخط شده است، از ارائه‌ی خود دیجیتالیِ نشسته بر سکوی شبکه‌های اجتماعی تا فروشگاه‌های برخط برای وقت‌گذرانی یا خرید نیازها، همین الان هم زیرساخت‌های لازم کاملا مهیاست. اما در حالی که پروژه‌ها، نوپاها و شرکت‌های بزرگ جملگی به روندِ فراجهان برای دستیابی به پول نقد امید بسته‌اند، باید کمی مکث کنیم و از خود بپرسیم: خطرات موجود در این بازار کدام‌اند؟آیا این زندگیِ واقعی است یا خیالی بیش نیست؟اکنون در کره جنوبی، نشانه‌های پدیده‌ای جدید را مشاهده می‌کنیم. با افزایش قیمت مسکن، نابرابری‌های اقتصادی-اجتماعی و چشم‌اندازِ شغلی ناگوار ناشی از تاثیرات مخرب همه‌گیری ویروس کرونا، نسل اِم زِد[2] عجولانه در حال هجوم به سمت فراجهان است. خرید و فروش بسته‌‌های زمین در فراجهان، ناگهان امکانی واقعی برای کسب درآمد می‌شود، و وقتی مردم حاضرند برای این زمین‌ها، پولِ دنیای واقعی پرداخت کنند در جامعه‌ای که فرصت‌ها لزوما برای همه منصفانه نیست، به نیرویی در جهت کاهش شکاف طبقاتی بدل می‌شود.نسل ام زِد ترکیبی از دو نسل هزاره و جِن زی (Gen Z) است، این دو گروه سنی بنابر تعریف تقریبا از بدو تولد با اتصالات دیجیتال سر و کار داشته‌اند. این بخش جدید از جامعه مجبور شده بیش از هر زمان دیگری با واقعیتهای «اقتصاد بی‌تماس»[3] دست و پنجه نرم کند، با توجه به تاثیر بیماریِ همه‌گیر که مستلزم فاصله‌گذاری اجتماعی است، نامی برازنده برای دنیای بدون تماسِ کنونی به نظر می‌رسد. بی‌تماس مفهومی است برای بیان «آینده‌ای که در آن تعاملات مردم بیش از پیش برخط است و شرکت‌ها برای در امان ماندن از تاثیرات افزایش دستمزد و نیروی کاری که به سرعت پیر می‌شود، انسان را با ربات جایگزین می‌کنند.» خودِ کره جنوبی از قبل در توسعه‌ی فناوری و زیرساخت‌های لازم برای دنیایی به سرعت بی‌تماس شونده، نقشی پیشرو بر عهده گرفته است. با اطمینان می‌توان گفت کاربران حاکم و مسلط در سکوهای فراجهان نظیر دیسنترالند (Decentraland) و زمین 2 (Earth 2) شهروندان کره‌ای هستند.در کره جنوبی، و همچنین سایر بازارها مانند فیلیپین، که شاهد ازدحام شهروندانشان در دنیاهای مجازی هستیم مثل آنچه بازیِ اَکسی بی‌نهایت[4] ارائه کرده، نشان می‌دهد چطور نابرابری‌های ساختاریِ مداوم مردم را به سمت یافتنِ جایگزین‌ها هدایت می‌کند. ممکن است هنوز به ویران‌شهرِ امروز نرسیده باشیم، اما در این فراجهان‌ها عوامل تسریع‌کننده‌ای شبیهِ آنچه در دنیای واقعی وجود دارد، قابل شناسایی است. در میانه‌ی رشدِ تورم، کاهش ارزش پول و بی‌ثباتی اقتصادی، مردم از هرراهی برای کسب سود و به حداکثر رساندن بازدهی اموال دیجیتال خود بهره می‌برند.عمیق‌تر شدن شکاف‌های دیجیتالبه همین ترتیب، وقتی بحث دسترسی به فراجهان به میان آید، در مورد نابرابری‌هایی که بالقوه در آنجا رخ می‌نماید، چه می‌توان گفت؟ در مورد هجوم فیس‌بوک به این عرصه که عمدتا توسط دستگاهِ تجاری‌اش آکیولِس (Oculus) امکان‌پذیر شده، بسیار شنیده‌ایم. منتقدان به سرعت به این نکته آگاه شدند که ورود غول‌های فناوری به فراجهان به راحتی اینترنت را از مسیر اصلی خود که تحت مفهوم وب 3.0 در حرکت است (یعنی اکوسیستمِ برخطِ پراکنده و عادلانه‌تر)، منحرف می‌کند. اما وقتی فیس‌بوک زمام امور را در دست بگیرد، فراجهان هم به احتمال زیاد به فرصت دیگری برای جمع‌آوری انبوه داده‌های کاربران که هر ثانیه به حجم آن افزوده می‌شود، تبدیل خواهد شد، و در حالی که همان مشکلات نظارتی و عدم مسئولیت‌پذیریِ سابق را در دنیای مجازی هم بر جای می‌گذارد، از این داده‌ها برای کسب درآمد بیشتر استفاده خواهد کرد.در ضمن، نابرابری‌های فزاینده‌ای که قبلا در قالب شکاف دیجیتالی مشاهده کرده بودیم، به راحتی می‌تواند در فراجهان هم تشدید شود. دسترسی برابر به ابزارها و زیرساخت‌های مشابه وقتی مجذوبِ مناظر پیوسته‌ی سه بعدی و 360 درجه هستیم نه تنها قدرت محاسباتی قابل توجهی می‌طلبد بلکه همچنین نیازمند دسترسی به اینترنت پرسرعت و هدست‌های آخرین مدل است. به طور مشابه، احتمالا با توجه به اینکه تبلیغات، عامل کلیدی در تامین مالیِ فراجهان‌های «بسته»[5] یا تحت حمایت شرکت‌ها است، آیا نابرابری بین کاربرانی که می‌توانند نسخه‌ی بدون تبلیغِ فراجهان را خریداری کنند یا کسی که آواتار با کیفیت‌تری دارد با سایر کاربران، رخ نخواهد داد؟ آیا خطر ایجاد شکاف‌های جدید طبقاتی توسط ما با ساختنِ سطوح مختلف دارایی‌ها و دسترسی‌ها وجود ندارد؟با توجه به جنبه‌های متعددِ زندگی از تحصیل و شغل گرفته تا حتی دوستیابی که اکنون برخط شده‌اند، همسطح سازیِ این مراکز و امکاناتِ زیرساختی در فراجهان امری بسیار حیاتی است.خطا در ماتریکساصطلاح حادّ واقعیت[6] از سوی فیلسوف و جامعه‌شناس فرانسوی ژان بودریار به کار رفته است، وضعیتی که در آن واقعیت و شبیه‌سازی چنان در هم تنیده‌اند که ما بینش کافی برای تمایز این دو را از دست می‌دهیم. بودریار استدلال می‌کند که در نهایت، این دنیای شبیه‌سازی شده است که بیشتر از دنیای «واقعی» اهمیت دارد چراکه معنا و ارزش در واقع از آنجا نشات می‌گیرد. درست مثل نسل ام زد که فهمید می‌تواند از معامله و گردش در زمین‌های دیسنترالند رضایت بیشتری کسب کند، آیا در آینده کشوری مجازی وجود خواهد داشت که (مثل فیلم ماتریکس) همه‌ی ما مشتاقانه بخواهیم به آن متصل شویم؟در نهایت، اگر اینطور شود که ایده‌ی فراجهان به خودی خود جایگزینِ واقعیت شود، ما می‌خواهیم این جهان بر چه پایه‌هایی استوار شود؟ اگر به «سقوط برف» به عنوان رمانی هشدار دهنده نظر بیفکنیم، آنچه در نهایت شاهد آن هستیم ظهور دولت-شهرهایی است که در جهت منافع شرکت‌های بزرگ اداره می‌شوند؛ لاجرم نابرابری حاکم خواهد شد، و آنگاه فراجهان صرفا مفری مجازی، یک حواس پرتی ایده‌آل برای فراموش کردنِ ویرانه‌های واقعیت خواهد بود.ما به عنوان اجتماعی از زیست‌بومِ زنجیره‌ی بلوکی (از پروژه‌های رمز غیرمثلی و بازی‌های درآمدزا تا دنیاهای مجازی) به همراه تعداد رو به افزایشِ برنامه‌نویسان و طراحان تجربه‌ی کاربری در سراسر دنیا هنوز فرصت داریم که چیزی واقعا بی‌نظیر خلق کنیم. با بهره‌گیری از ایدئولوژیِ پراکندگی، می‌توانیم فراجهانی توسعه دهیم که صرف نظر از اینکه کاربران چه کسانی هستند یا در کجا زندگی می‌کنند، برای همه قابل دسترس، منصفانه و سودمند باشد.منبع: Forkastماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)اردیبهشت ماه 1401پی‌نوشت[1] اصطلاح متاورس، در سال 1992 توسط نیل استفنسون، در رمان سقوط برف (Snow Crash) خلق شد، در این جهانِ مجازی، کاربر، آواتاری است که با نرم‌افزار یا سایر آواتارها در درون جهانی مجازی و سه بعدی که استعاره‌ای از جهان واقعی است، در تعامل است. فراجهان در دنیای مجازیِ ساخته‌ی نیل استفنسون منطقه‌ای شهری است به شکل یک جاده با پهنای 100 متر و طول 65.536 کیلومتر که به دورِ مدارِ سیاره‌ای خالی، سیاه و کروی پیچیده شده است. متاورس از دو واژه‌ی «مِتا» (Meta) به معنی فراتر و «یونیورس» (Universe) به معنی جهان تشکیل شده، بنابراین در این ترجمه از واژه‌ی «فراجهان» به عنوان معادلی برای واژه‌ی متاورس بهره می‌بریم.[2] نسل MZ متشکل از دو گروه جمعیتی است، یکی نسل هزاره (Millennials) که به متولدین 1981 تا 1995 اطلاق می‌شود (معادل متولدین دهه شصت در ایران)، و دیگری نسل زد (Generation Z) که به متولدین 1996 تا 2005 گفته می‌شود. دهه شصتی‌ها اولین نسلی هستند که والدینشان از آن‌ها کمک و آموزش می‌گیرند. برای نمونه پدر خانواده برای راه‌اندازی پخش‌کننده‌ی دی‌وی‌دی وابسته به فرزندش است. نسل هزاره برخلاف نسل‌های پیشین به شدت به فناوری دیجیتال وابسته است. نسل زد گروه جمعیتی جانشین نسل هزاره است. این نسل اولین گروه اجتماعی است که از کودکی با اینترنت و فناوری دیجیتال قابل حمل رشد کرده‌اند به همین دلیل به آنان لقب «بومی دیجیتال» داده‌اند.[3] اصطلاح untact کلمه‌ای کره‌ای-انگلیسی است که از ترکیب «un» و «contact» شکل می‌گیرد. این نوواژه‌ی کُنگلیش به موقعیت‌هایی اشاره دارد که در آن از برخورد چهره به چهره و نزدیک بین مردم پرهیز می‌شود. در مواجهه با استراتژی‌های بازاریابی، فناوری‌ها یا صنایعی که در آن نیاز به تماس شخصی نیست، به تدریج از اصطلاحاتی نظیر «بازاریابی بی‌تماس» (untact marketing)، «فناوری بی‌تماس» (untact tech) یا «صنعت بی‌تماس» (untact industry) استفاده می‌شود.[4] اَکسی بی‌نهایت (Axie Infinity) یک بازیِ ویدئوییِ آنلاین مبتنی بر رمز غیرمثلی است که از ارزهای دیجیتال مبتنی بر اتریوم AXSو SLPاستفاده می‌کند. از ماه می 2021، این بازی حاوی گران‌ترین مجموعه‌ی رمز غیرمثلی است. این بازیِ تجاری و جنگی به کاربران اجازه می‌دهد موجوداتی به نام اَکسی را جمع‌آوری کرده و پرورش دهند، و در نهایت آنها را معامله کنند یا به کمک آنها در نبردها شرکت کنند.[5] فراجهان‌ها را از لحاظ محتوا به دو دسته‌ی باز و بسته تقسیم می‌کنند. در فراجهانِ بسته صرف نظر از اینکه چه محتوایی در آن تولید می‌شود (توسط شرکت یا کاربر)، محتوا تنها در همان دنیا در دسترس است. اما در فراجهان‌های باز فرض بر این است که از طریق زنجیره‌ی بلوکی یا سایر فناوری‌ها به هم مرتبط باشند. در هر صورت ایده‌آل این است که مثلا کاربری که دارای آواتارِ شخصیتی در یک فراجهان است بتواند همان آواتار را در فراجهان دیگری استفاده کند.[6] اصطلاح Hyper Reality را به چند گونه در فارسی ترجمه کرده‌اند. فراواقعیت، فزون واقعیت و حاد واقعیت از نمونه ترجمه‌های آن است. در این میان، احتمالاً حاد واقعیت یا واقعیت تشدید یافته با مراد بودریار سازگاری بیشتری داشته باشد. با توجه به عبارت‌های مختلف بودریار می‌توان گفت: او حاد واقعیت را امری به‌غایت شبیه امر واقعی، بلکه عین امر واقعی و تسخیرکننده‌ی جایگاه آن می‌داند. به‌طوری‌که حاد واقعیت غیاب و نبود امر واقعی را پنهان می‌سازد. کسی متوجه این جا به جایی و این پنهان کاری نیست. در این حالت، حاد واقعیت، واقعی‌تر از امر واقعی می‌شود. به بیان دیگر، چنان ماهرانه جایش را اشغال می‌کند که واقعی‌تر از خود آن جلوه‌گری می‌کند.مجتبی یکتامجتبی یکتاThu, 07 Jul 2022 19:47:55 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/بیت-کوین-تحقق-رویای-کریپتوآنارشی-rx82t5bnc8alتصویری از مجسمه‌ی ساتوشی ناکاموتو، خالق بیت‌کوین که در بوداپستِ مجارستان رونمایی شده است.در بین گروه‌های مختلفِ مردم، پول معنای متفاوتی دارد. پول ارزشی نمادین است که به دارنده‌ی آن انگیزه می‌دهد و فقدانش نارضایتی ایجاد می‌کند. برخی روانشناسان معتقدند، واکنش افراد در برابر پول و ارزشی که پول در ذهن آنان ایجاد می‌کند، چکیده‌ای از تجربیات گذشته‌ی زندگی آنان است، با اندازه‌گیری مفهوم پول در ذهن شخص حتی می‌توان پرتوی بر زندگینامه‌ی او انداخت. با وجود اهمیت بسیار بالای پول، اما چند دهه‌ای می‌شود که شهروندان جهانی ساده‌انگارانه، کنترل مسائل مالی را به اقتصاددانان، حکومت‌ها و بانک‌ها واگذار کرده‌اند؛ مجموعه تشکیلاتی که بارها ثابت کرده می‌تواند یک شبه مردمِ بی‌اطلاع را به مال‌باختگانی بی‌پناه تبدیل کند.حدود 13 سال پیش در سپتامبر 2008 بدترین سقوط بازار سهام در وال استریت از زمان سقوط بزرگِ 1987 رخ داد. این سقوط ناشی از ترکیدن حباب، در صنعت املاک و مستغلات بود. در این مجال نمی‌توان جزئیات بحران اقتصادی 2008 و 2009 را بررسی کرد، اما یکی از دلایل اصلی رشد حباب مسکن، بانک‌های وام‌دهنده و شرکت‌های بیمه‌ای بودند که به سرمایه‌گذاران تضمین می‌دادند، وام‌گیرندگان توان مالیِ کافی برای پرداخت قرض دارند، در حالی که بانک شرایط وام را آنقدر آسان گرفته بود که هر فردی حتی بدون درآمد و شغل می‌توانست وام بگیرد. سرمایه‌گذاران به نهادهای مالیِ ناظر و شرکت‌های بیمه اعتماد داشتند، بی‌خبر از وضعیت زندگی افرادی که وام دریافت می‌کنند، در واقع آتش به دارایی خود زدند. وقتی بسیاری از مردم نتوانستند اقساط وام را پرداخت کنند، خانه‌ها مصادره و به نصف قیمت فروخته شد. این چنین بود که ارزش سهامِ وامِ مسکن سقوط کرد و حباب مسکن ترکید.پس از مرگ هوگو چاوز در سال 2013، نیکلاس مادورو، دوست و متحد چاوز رییس دولت جدید شد. با شروع بحران از دوران چاوز و بدتر شدن آن در دوران مادورو، ونزوئلا بحرانی سیاسی/اقتصادی را تجربه کرده که امروز دیگر بحرانی انسانی است. در سال 2018 با رشد نرخ تورم تا 10 میلیون درصد، مردم ونزوئلا با مشکلات شدیدی برای دسترسی به غذا، مراقبت‌های بهداشتی و دارو مواجه شدند. چندی پیش در ماه می دولت ونزوئلا اعلام کرد حداقل دستمزد کارگران را 30 درصد افزایش خواهد؛ رقمی معادل 3 دلار آمریکا! این در حالی است که در ونزوئلا قیمت یک کیلوگرم گوشت حدودا 3 دلار و 75 سنت است. در ونزوئلا هر روز تعداد بیشتری از مردم مجبور می‌شوند کنار خیابان و در چادر زندگی کنند. نمونه‌ی این بحران‌ها در آرژانتین، زیمبابوه و ایران هم وجود دارد. دست‌اندازیِ دولت بر اموال مردم تقریبا در همه کشورها کم و بیش وجود دارد. چند دهه‌ای می‌شود که پژوهشگران و فعالان اجتماعیِ مستقل، به دنبال راه‌حلی برای کوتاه کردن دست دولت از جیب مردم و یافتن شکل جدیدی از اقتصاد هستند. در ادامه به برخی از این تلاش‌ها اشاره خواهد شد.ارز اجتماعیدر طول تاریخ عمده‌ترین شکل اقتصاد، اقتصاد بازاری بوده است. در این سیستم ارزش کالاها بر اساس عرضه و تقاضا سنجیده می‌شود. قرن‌هاست که این سیستم به خوبی کار می‌کند، اما از دوران یونان باستان، در بین فیلسوفانی نظیر ارسطو شکل دیگری از اقتصاد به نام تدبیر منزل شناسایی شده بود. حکمای یونان، تدبیر منزل را دومین قسم از اقسام سه‌گانه‌ی حکمت عملی برشمرده‌اند. اقتصاددانان برای تقلیلِ اهمیت و جایگاه این نوع اقتصادِ اصلی (Core Economy) به آن اقتصاد غیربازاری می‌گویند. محل فعالیت این اقتصاد همان جایی است که ما هر روز بعد از کار به آنجا می‌رویم، یعنی خانه، اجتماعِ محلی و جامعه‌ی مدنی. از منظر GDP (تولید ناخالص داخلی) کار مهمی در این حوزه صورت نمی‌گیرد به جز تربیت کودکان، مراقبت از کهن‌سالان، برگزاری انتخابات در سطح محلی، شهری و کشوری، پاسخگو نگه داشتنِ مقاماتِ مسئول و تمرین دموکراسی، مبارزه برای عدالت اجتماعی و حفظ محیط زیست، همین!پروفسور ادگار کان (Edgar S. Cahn) در سال 2000 در کتاب خود با عنون «مردم بی‌مصرف نمی‌خواهیم: در ضرورت تولید همکارانه»[1] با خلق مفهوم و سیستمی به نام بانک‌داری زمان نشان داد که ارزش‌های فراوانی می‌توان در اقتصاد اصلی خلق کرد که در اقتصاد بازار امکان‌پذیر نیست. اقتصاد بازار ارزش کالا را براساس کمیاب بودن آن می‌سنجد در حالی که ارزش‌هایی همچون عشق، هم‌دردی، کمک‌های کوچک همسایگان به یکدیگر و افراد ناتوان در اقتصاد بازاری جایگاهی ندارد. او با خلق ارزی به نام پول-زمان این ایده را مطرح کرد که هر کس می‌تواند با صرف وقت خود برای کمک به دیگری مقداری پول-زمان به دست بیاورد. مهم نیست آن کار چه باشد، در این سیستم بر خلاف اقتصاد بازار همه‌ی کارها با هم برابرند و هر کس بر اساس مقدار ساعتی که کار کرده پول-زمان بدست می‌آورد. بنابراین حتی افراد کم‌توان هم می‌توانند مفید باشند و پول-زمان بدست بیاورند و از آن پول-زمان برای دریافت کمک و خدمات دیگران بهره ببرند. امری که در اقتصاد بازار غیرممکن است چون در این سیستم ارزش کار یک ساعت دلالِ خودرو ممکن است برابر با صدها ساعت کار یک معلم باشد! در اقتصاد بازاری تعداد زیادی از مردم، بی‌مصرف هستند مثلا ارزش کار مادری که سالها عشق به فرزندانش داده هیچ انگاشته می‌شود.در حال حاضر بعد از اینکه سیستم بانک‌داری زمان در کشورهای مختلفی نظیر آمریکا، انگلستان، نیوزلند، مکزیک، سنگاپور و ... شروع به کار کرد، مردم توانستند در اجتماع‌های محلیِ کوچک به یکدیگر کمک کرده و پول-زمان کسب کنند. حتی زندانیان هم می‌توانند ارزش خلق کنند به عنوان مثال زندانیان در اسکاتلند با ساختِ دوچرخه برای بچه‌های آفریقا پول-زمان بدست آورده و آن را برای خانواده‌ی خود ارسال کردند.با توجه به رشد فناوری و انجام کارهای بیشتر توسط ربات‌ها و نرم‌افزارها ممکن است در آینده دیگر شغلی برای تعداد کثیری از انسان‌ها وجود نداشته باشد. بنابراین برخی از دانشمندان با الهام از مفهوم پول-زمان به ایده‌ی درآمد پایه همگانی (Universal Basic Income) رسیده‌اند به این معنی که همه‌ی شهروندان یک کشور که دارای سن قانونی هستند، بدون قید و شرط و در نظر گرفتن میزان درآمدی که دارند ماهیانه مبلغی را از دولت دریافت کنند[2]. با وجود تلاش‌های فراوان هنوز بانک‌داری زمان به صورت فراگیر در بسیاری از کشورهای جهان همچون ایران پیاده‌سازی نشده است. واجب است فعالان اجتماعی در ایران با این سیستم آشنا شوند و بیشتر روی این موضوع تحقیق و کار عملی صورت بگیرد.ارز دیجیتالبا گسترشِ استفاده از پول دیجیتال در بین مردم دولت‌ها متوجه شدند، این سیستم بستر بسیار مناسبی برای پول‌شویی و انجام تراکنش‌های مالیِ ناشناس است؛ امری غیرقابل پذیرش برای قدرت‌های بزرگ. دولت فدرال آمریکا از همان آغاز در برابر ارز دیجیتال شمشیر را از رو بست. اما در آغاز راه کارآفرینانِ آمریکایی در رویای خود تصور می‌کردند می‌توانند به راحتی مناسبات اقتصادیِ جاری را برهم زده و انحصار دولت بر پول را برچینند. یکی از این کارآفرینان دکتر داگلاس جکسون (Dr. Douglas Jackson) بود. او روزها بیماران مبتلا به سرطان را درمان و شب‌ها برای ایجاد اولین پول دیجیتالی کدنویسی می‌کرد تا اینکه بالاخره توانست در سال 1996 ارز دیجیتال E-Gold را با پشتوانه‌ی طلا و نقره راه‌اندازی کند. برای توسعه‌ی کسب و کار، در چند سال اول جکسون، حساب‌های بازنشستگی خود را خالی کرد، خدمات پزشکی خود را فروخت و کارت‌های اعتباری خود را شارژ کرد تا توانست 1 میلیون دلار سرمایه جمع‌آوری کند. نتیجه‌ی زحمات او در سال 2000 به بار نشست وقتی تعداد تراکنش‌ها تنها در دو ماه از 50 هزار رد شد، این تعداد بیشتر از کل تراکنش‌ها در 3 سال و نیم گذشته بود. تا ماه نوامبر تعداد تراکنش‌های E-Gold که حالا 20 کارمند داشت به عدد 1 میلیون رسید. رشد شرکت در سال 2001 هم ادامه داشت تعداد حساب‌های مشتریان از 134 هزار به 288 هزار رسید که در مجموع 16 میلیون دلار دارایی داشتند. شرکت E-Gold در اوج دوران موفقیت، ارز دیجیتال خود را با 3.8 تن طلا به ارزش 85 میلیون دلار پشتیبانی می‌کرد و در صنعت پرداخت برخط بعد از پی‌پال دومین شرکت ارائه دهنده‌ی اینگونه خدمات بود.با اوج‌گیری محبوبیت E-Gold به تدریج جریان‌های مخالف برای حمله به این ارز دیجیتال خود را آماده می‌کردند. در سال 2003، سرویس مخفی ایالات متحده حین انجام عملیاتی برای رهگیریِ گروهی از مجرمان که با حملات فیشینگ (phishing) اطلاعات میلیون‌ها کارت اعتباری را دزدیده بودند، متوجه شد این گروه برای انتقال وجه از خدمات E-Gold بهره می‌برد. جکسون زمانی متوجه خطر شد که در سال 2005 مقاله‌ای در نیویورک تایمز در مورد این گروه نوشته و از E-Gold به عنوان شرکت حمایت‌کننده از مجرمان نام برده شد. در آن مقاله ادعایی کذب مطرح شد که E-Gold حتی مقدار طلای کافی برای پشتیبانی از ارز دیجیتال خود ندارد. تلاش‌های جکسون برای مذاکره با اف‌بی‌آی ثمری نداشت و در نهایت در اواسط دسامبر 2005 دو گروه از نیروهای پلیس به دفتر و منزل او و گروه سومی هم به مرکز داده‌ی شرکت، واقع در اورلاندو حمله کردند. پلیس فدرال بیش از 100 جعبه پرونده‌ی الکترونیک و پرونده‌های کاغذی از جمله شناسنامه، عکس‌ها و حتی سند مربوط به قبرستان خانوادگی جکسون را هم با خود بردند. بعد از این اتفاق، جکسون با پلیس فدرال کاملا همکاری کرد، و اغلب مجرمان اینترنتی که از خدمات E-Gold سوء‌استفاده کرده بودند، با کمک او دستگیر شدند. با این حال پس از یک سال و نیم دادگاه و مذاکره با اف‌بی‌آی، جکسون به جرم ارائه‌ی خدمات پولی غیرمجاز و ارتکاب به پولشویی، گناهکار شناخته شد. با حکم دادگاه او به 36 ماه آزادی تحت نظارت، 6 ماه حبس خانگی و 300 ساعت انجام خدمات عمومی محکوم شد، به علاوه‌ی پرداخت 1.2 میلیون دلار جریمه نقدی و دو شرکت او هم به پرداخت 300 هزار دلار جریمه محکوم شدند.سرنوشت داگلاس جکسون برای همه درس عبرتی شد و جنبش سایفرپانک‌ها که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد تجربیات گران‌بهایی از پروژه‌ی E-Gold و دشواری‌های پیش روی آن به دست آوردند. مطالعه‌ی موردیِ E-Gold نشان داد سیستم‌های پولیِ دیجیتالی اگر متمرکز باشند چه نقاط ضعفی خواهند داشت و حملات احتمالیِ سایبری و غیرسایبری به آن چگونه و از کدام سو پایه‌ریزی می‌شود. بی‌شک این تجریبات در خلق ایده‌ی بیت‌کوین نقش مهمی داشته است. بعد از محکومیت، زندگی مشترک داگلاس جکسون از هم پاشید و مجبور شد آپارتمان خود را بفروشد، ساتوشی ناکاموتو به درستی دریافت که برای در امان ماندن و محافظت از بیت‌کوین باید هویت خود را مخفی کند همانطور که بعد از خلق بیت‌کوین مشاهده می‌شود رسانه‌های جریان اصلی در جهان هنوز هم هر از گاهی صفحاتی را با حمله به بیت‌کوین قلمی می‌کنند.سایفرپانک‌هابا توسعه‌ی سه الگوریتم رمزنگاریِ مهم در دهه‌ی 1970 این امکان برای مردم عادی فراهم شد که پیام‌های خود را با استفاده از منابع محاسباتی متوسط به گونه‌ای رمزنگاری کنند که تا وقتی کلید اختصاصی مخفی باشد، در برابر حمله دولت‌ها مقاومت کند. این امکان در تاریخ بشر بی‌سابقه بود، چراکه دولت‌ها در رمزنگاری و رمزگشاییِ پیام‌ها همواره در طول تاریخ، دست بالاتری داشتند. این سه الگوریتم عبارتند از الگوریتم رمزنگاریِ متقارن DES الگوریتم رمزنگاری نامتقارن RSA و پروتکل تبادل کلید دیفی-هلمن (Diffie-Hellman). توسعه‌ی اینگونه الگوریتم‌ها در آستانه‌ی انقلاب رایانه‌های شخصی رخ داد به گونه‌ای که رایانه‌ها دیگر ابزارِ اختصاصیِ اعمالِ قدرتِ دولت نبودند، بلکه جای خود را در بین مردم به عنوان وسیله‌ای برای کمک به توانمندسازی و خودمختاری مردمِ عادی باز می‌کردند. کاربرد رمزنگاری را به دو دسته کلی می‌توان تقسیم کرد. یکی رمزنگاری-برای-امنیت (crypto-for-security) و دیگری رمزنگاری-برای-حریم‌خصوصی (crypto-for-privacy)، اولی کاربردهایی نظیر محافظت از تراکنش‌های مالی و رمزنگاری اطلاعات کارت اعتباری دارد، در حالی که دومی اهداف اجتماعی و سیاسی را دنبال می‌کند. پیشروهای رمزنگاری به تفاوت این دو کاربرد آگاهی کامل داشتند؛ آنها پیش‌بینی کرده بودند که با ورودِ فعالان اجتماعی/سیاسی حاضر در فضای غیربرخط یا آنالوگ، به فضای برخط، و با وجود سهولتِ پایش، پرونده‌سازی و جستجوی همه چیز در این فضا، کشور به سرعت به جامعه‌ای تحت کنترل و استبدادی تغییر خواهد یافت.یکی از این پیشروها، دانشمند علوم رایانه و متخصص رمزنگاری به نام دیوید چوم (David Chaum) بود که مقاله‌ی معروف او با عنوان «امنیت بدون شناسایی: سیستم‌های تراکنشی برای کنار گذاشتن برادر بزرگتر» به عنوان منبع الهام بسیاری از فعالین جنبش سایفرپانک شناخته می‌شود. او در این مقاله پیش‌بینی می‌کند که «ظهور سیستم‌های بزرگِ معاملاتیِ خودکار، قریب الوقوع است». بنابراین سازندگانِ چنین سیستم‌هایی باید در پایه‌ریزی بنیان‌های آن نهایت دقت و دوراندیشی را داشته باشند. «هر تصمیمی که در انتخاب معماریِ مناسب برای راه‌اندازیِ این سیستم‌ها بگیریم، در درازمدت بر متمرکز بودن اقتصاد ما، بر برخی از آزادی‌های اساسی ما و حتی بر دموکراسی ما تاثیر خواهد گذاشت. این انتخاب‌های پایه‌ای، جهتِ حرکتِ اقتصادی و اجتماعی ما را تعیین خواهد کرد، امری که با گذشت زمان احتمال برگشت از آن به طور فزاینده‌ای کاهش خواهد یافت»[3].سایفرپانک‌ها قدری فراتر از چوم پیش رفتند، از منظر سایفرپانک‌ها در دنیای امروز رسیدن به تغییرات گسترده‌ی سیاسی/اجتماعی و محدود کردن قدرتِ دولت و سایر نهادهای حکومتی با رمزنگاری ممکن خواهد بود و بدون آن رسیدن به چنین هدفی غیرممکن است. مفهوم سایفرپانک ارتباط نزدیکی با مفهوم کریپتوآنارشی دارد. کریپتوآنارشی فلسفه‌ای سیاسی است که در شکل آرمانی خود معتقد است قوانین تنها باید با زبان ریاضی توصیف شوند و برای اجرای این قوانین باید آنها را در قالب کدهای رایانه‌ای برنامه‌نویسی کرد.اعضای جنبش سایفرپانک در گروه‌های ایمیلی در مورد مسائل متنوعی به بحث و تبادل نظر با یکدیگر پرداختند. یکی از آنها مساله‌ی پول به مثابه ابزارِ اعمالِ قدرتِ دولت بود، و اینکه چگونه می‌توان ارز دیجیتالیِ پراکنده و بدون وابستگی به نهادهایی چون بانک مرکزی خلق کرد تا در جامعه‌ی آرمانیِ کریپتوآنارشی افراد بتوانند با یکدیگر تعامل و دادوستد داشته باشند. بیت‌کوین از درون همین گروه‌های ایمیلی ظهور کرد اما قبل از آنکه به خود بیت‌کوین بپردازیم به طور خلاصه ببینیم این پارادایمِ جدید چگونه ظهور کرد و بیت‌کوین چگونه چالش‌های ارز پراکنده را حل کرده است.طرح خامبه دنبال انقلاب رمزنگاری در دهه‌ی هفتاد ایده‌ی خلقِ پولِ پراکنده بدون هرگونه وابستگی به دولت به تدریج شکل گرفت و در دهه‌ی هشتاد و نود ادامه یافت. فردریک هایک اقتصاددان اتریشی و برنده‌ی نوبل اقتصاد در مصاحبه‌ای معروف در پاسخ به سوالی مربوط به اصلاح نظام پولی با توجه به سیاست‌های ریگان که منجر به افزایش بدهی آمریکا شده بود اینگونه ظهور بیت‌کوین را پیش‌بینی می‌کند: «فکر نمی‌کنم تا وقتی‌که نتوانیم پول را از چنگ حکومت‌ها دربیاوریم، پول مناسبی در اختیار داشته باشیم. این کار را نمی‌توان با خشونت انجام داد. تنها کاری که از دستمان برمی‌آید ایجاد پولی است که آنها را دور بزند و نتوانند متوقفش کنند».تیموتی سی می (Timothy C. May) از بنیان‌گذاران جنبش سایفرپانک در بیانیه‌ی معروفِ کریپتوآنارشیست به این نکته اشاره می‌کند که با توجه به پیشرفت فناوریِ رایانه‌ها، امکان رد و بدل کردن اطلاعات به صورت ناشناس فراهم آمده و در نتیجه تعاملات اقتصادیِ ناشناس برای انتقال داراییِ دیجیتال شکل خواهد گرفت. در نتیجه ساخت قراردادهای هوشمند و پول دیجیتالی مناسب برای آن نیز اجتناب‌ناپذیر خواهد بود: «همانطور که فناوری چاپ در قرون وسطی، مناسبات قدرت را در بین طبقات و اصنافِ مختلفِ اجتماعی تغییر داد، روش‌های رمزنگاری هم تغییرات بنیادینی در ماهیت شرکت‌ها و نحوه‌ی دخالت دولت در تعاملات اقتصادی ایجاد می‌کند. با ترکیبی از بازارهای اطلاعاتی و کریپتوآنارشی، تبادل دارایی در قالب کلمات یا تصاویر در بازارهایی با قابلیت نقدشوندگیِ بالا فراهم خواهد آمد. درست همانطور که یک اختراع به ظاهر جزئی مانند سیم خاردار امکان حصارکشیِ کشتزارها و مزارع وسیعی را فراهم کرد و در پی آن مفاهیمِ حقوقِ زمین را در آمریکا متحول ساخت، به نظر می‌رسد کشف کوچکی در شاخه‌ای کمتر شناخته شده در ریاضی، در حال برچیدنِ آن سیم خاردارهای مالکیت معنوی است».کم کم دیگران هم به این طوفان فکری پیوستند، میلتون فریدمن دیگر اقتصاددان و برنده‌ی نوبل اقتصادی در جایی می‌گوید: «معتقدم که اینترنت به یکی از نیروهای اصلی برای کم کردن نقش دولت تبدیل خواهد شد. چیزی که اکنون وجود ندارد اما به زودی توسعه داده می‌شود، و آن نوعی پول نقد الکترونیکِ (E-Cash) قابل اتکا است. روشی که به وسیله‌ی آن می‌توانید بر بستر اینترنت، مبالغ را از شخص الف به ب منتقل کنید، بدون اینکه الف و ب یکدیگر را بشناسند. روشی که انگاری من 20 دلار به شما بدهم ولی هیچ سابقه‌ای از اینکه این پول از کجا آمده جایی ثبت نشده باشد، و شما بدون اینکه بدانید من کی هستم آن پول را دریافت کنید. چنین چیزی بر بستر اینترنت توسعه داده خواهد شد و استفاده از اینترنت را برای مردم آسان‌تر خواهد کرد».بالاخره در سال 1998، رمزنگار، دانشمند علوم رایانه و ریاضی‌دانی به نام وِی دای (Wei Dai) که یکی از اعضای گروه ایمیلی سایفرپانک بود پیشنهادِ سیستم پولی الکترونیک به نام B-money را در گروه ارسال کرد. طرح B-money اشکالات فراوانی داشت به طوری که خودِ دای هم به آن اشاره می‌کند اما به عنوان قدمی رو به جلو حداقل مساله را شفاف کرد و طرح او به عنوان نقشه‌ی راهی برای سایر برنامه‌نویسان بود به طوری که فقط می‌بایست اشکالات طرح را برطرف کنند.وی دای با اشاره به بیانیه‌ی تیموتی مِی می‌نوسید: «تاکنون، حتی از لحاظ نظری، مشخص نیست که چنین جامعه‌ای چگونه کار می‌کند. جامعه با همکاریِ مشارکت کنندگانش تعریف می‌شود و همکاری کارآمد، وسیله‌ای برای داد و ستد و اجرای قرادادها (نوعی پول) نیاز دارد». دای برای چنین سیستمی دو پروتکل پیشنهاد می‌دهد که از نظر او اولی غیرعملی است ولی دومی امکان‌پذیر است. در پروتکل اول هر شرکت‌کننده برای نگه داشتن حساب‌های افراد که چقدر پول دارند، پایگاه داده‌ی جداگانه‌ای دارد. در حالی که در پروتکل دوم حساب‌ها توسط زیرمجموعه‌ای از شرکت‌کنندگان که به آنها سرور می‌گوییم نگهداری می‌شود. توجه داشته باشید در اینجا وی دای به ایده‌ی زنجیره‌ی بلوکی (Blockchain) نزدیک شده اما در ذهن او هنوز شکل نگرفته است. او در آستانه‌ی مسیری ایستاده است که هیچ شخصی هنوز پایش به آن نرسیده، پس هنوز اندکی مردد است. با قدم گذاشتنِ وی دای در بیابانی که هنوز راهی در آن وجود ندارد این امکان برای ساتوشی به وجود می‌آید که راه او را ادامه دهد و ایده‌ی زنجیره‌ی بلوکی را مطرح و کدنویسی کند.مورد دیگری که وی دای پیشنهاد می‌دهد و هنوز خام است مساله‌ی اثبات کار است. یکی از راه‌های خلق پول انجام کار است، در دنیای دیجیتال چه چیزی می‌تواند معادل انجام کار باشد؟ آنچه متخصصان رمزنگاری پیشنهاد می‌دهند عملیات پردازشی خاصی برای پیدا کردن پاسخِ یک تابع است که به آن هَش‌کَش (Hashcash) گفته می‌شود. وی دای می‌نویسد: «هر کسی می‌تواند با انتشار راه‌حل برای یک مشکلِ محاسباتی که قبلا حل نشده پول خلق کند». اما وی دای به مشکلی که در اینجا پیش می‌آید هم آگاه است. اینکه چه مقدار پردازش معادل چقدر ارزش است؟ با توجه به پیشرفت روزانه‌ی پردازنده‌ها و آسان‌تر شدن حل معماها چگونه باید ارزش خلق شده را به روز محاسبه کرد؟ پیش از آنکه پاسخ ساتوشی ناکاموتو را به این مشکل بخوانیم، سعی کنید با خود بیندیشید که اگر شما بودید چه راه‌حلی برای این مساله پیشنهاد می‌دادید؟هَش، هَش‌کَش و اثبات کارقبل از بررسی راه‌حل‌های خلاقانه‌ی ساتوشی بیایید نگاه کوتاهی به مفاهیم اولیه‌ی رمزنگاری داشته باشیم. هَش تابعی است که به عنوان ورودی، داده‌ای را دریافت کرده و یک داده با طول ثابت برمی‌گرداند. طول مقدار ورودی مهم نیست، می‌تواند یک کاراکتر باشد یا می‌تواند رمانِ «در جستجوی زمان از دست رفته» باشد، در هر صورت طول مقدار برگشتی ثابت و یکتا است. همچنین ویژگی‌های زیر را می‌توان برای تابع هش برشمرد:1- قطعی بودن: یعنی همواره خروجی یکسانی را برای ورودی یکسان تولید می‌کند. امکان ندارد ورودی یکسان به تابع بدهید و هر بار نتیجه‌ی متفاوتی دریافت کنید.2- سرعت: دستورالعمل‌های اجرای تابع سریع و ساده است یعنی با میزان مناسبی از ظرفیت پردازشی می‌توان عملیات هش را انجام داد.3- غیرقابل برگشت: نمی‌توان از مقدار خروجی به مقدار ورودیِ تابع رسید حتی اگر دستورالعمل‌های تابع را بدانیم باز هم نمی‌توان با داشتن یک هش مقدار ورودی که منجر به تولید آن شده را پیدا کنیم.4- دارای اثر بهمنی: با یک تغییر کوچک در مقدار ورودی حتی در حد یک بیت مقدار خروجی به میزان قابل توجه یا به طور کامل تغییر خواهد کرد، این ویژگی غیرقابل پیش‌بینی بودنِ هش را افزایش می‌دهد.5- مقاوم در برابر تصادم: وضعیتی که در آن دو مقدار ورودی منجر به تولید هشِ یکسان شود از نظر آماری به مقدار باورنکردنی‌ای پایین و امکان وقوع آن تقریبا صفر است.تابع هش با توجه به این ویژگی‌ها نقش مهمی در رمزنگاری و افزایش امنیت سیستم‌های رایانه‌ای دارد[4]. یکی از این کاربردها، تولید اثبات کار، در رمزارز بیت‌کوین است. گواهیِ اثبات کار (Proof of work)، داده یا مقدار هَشی است که به دست آوردن آن بسیار دشوار اما تاییدِ صحتِ درستی آن بسیار آسان است. هش‌کش تابعی است که با تعیین قانون خاصی می‌گوید که خروجی تابع هش چه مقداری باید باشد تا مورد قبول واقع شده و به عنوان اثبات کار پذیرفته شود.برای اینکه مساله قدری شفاف‌تر شود با مثال توضیح می‌دهیم. بیت‌کوین از تابع هشی به نام SHA256 برای رمزنگاری استفاده می‌کند. مقدار هشِ چند داده‌ ورودی را به عنوان مثال در جدول زیر مشاهده می‌کنید. توجه داشته باشید که مقدار خروجیِ هش عددی در مبنای 16 است.تابع هش‌کش نسخه‌های متفاوتی دارد، اما نسخه‌ای را که توسط بیت‌کوین استفاده می‌شود، هال فینی (نفر دوم بیت‌کوین و کسی که اولین تراکنش بیت‌کوین را از ساتوشی دریافت کرد) پیشنهاد داده است. در این تابع باید مقدار x پیدا شود به طوری که H(x)/2^(n-k)=0 ، در این فرمول H(x) تابع هشِ SHA256 است که توضیح داده شد، n اندازه خروجیِ هش و برابر با 256 است و k شاخص سختی کار است به این معنی که عدد H(x) باید آنقدر کوچک باشد که به تعداد k عدد 0 در ابتدای هش قرار بگیرد. اثبات کار همان مقدار خروجی H(x) است که در ابتدای آن k عدد صفر وجود دارد.شاخص سختیِ کار بیت‌کوین در زمان نگارش این یادداشت برابر با 19 و آخرین اثبات کار تولید شده در لحظه نگارش مقدار زیر است:0000000000000000000780ec5275aed8ad9fc9100def5b0b1037cbff0f9ad178صاحب این کیبورد به غیر از زنجیره‌ی بلوکی هیچ جای دیگری چنین هشِ عجیب و غریبی ندیده‌ است اگر این تعداد صفر در ابتدای هش، زیبایی نیست پس چیست؟ در این هش معنای زیبایی، نظم و کمیابی هم‌زمان با هم نهفته است؛ حتی می‌توان گفت در سرشتِ این هش ارزش نهفته است.طرح پختهوقتی ساتوشی ناکاموتو در اکتبر 2008 در گروه ایمیلیِ سایفرپانک‌ها پیام داد «من دارم روی سیستم پولی جدیدی کار می‌کنم که کاملا نظیر به نظیر و مستقل از هر نهادِ شخص ثالثی است»، حدودا یک سالی بود که کدنویسی بیت‌کوین را شروع کرده و همچنان در حال تست، توسعه و بهبود آن بود. وِی دای از همان ابتدای پیشنهاد B-money نگران حجم دیتابیس و ترافیکِ داده‌های انتقالی بین شرکت‌کنندگان در شبکه‌ی پولی بود. علاوه بر این اولین مشکلی که معمار سیستم به آن برمی‌خورد این است که چطور می‌توان مکانیزمی فراهم کرد تا جلوی خرج کردن چندباره‌ی پول گرفته شود؟ با توجه به اینکه همه می‌توانند به پایگاه داده یا زنجیره‌ی بلوکی دسترسی داشته باشند، اگر کاربری مقداری پول به شخصی بدهد و بعد آن ردیف را در پایگاه داده‌ی خود پاک کند و دوباره پول را به همان شخص یا شخص دیگری بدهد، چطور می‌توان متوجه آن شد و جلوی آن را گرفت؟بعد از پیام ساتوشی، شخصی در گروه می‌پرسد: «ما بسیار بسیار به چنین سیستمی نیاز داریم، اما آنطور که من از پیشنهاد شما دریافتم، به نظر نمی‌رسد در این سیستم بتوان مقیاس کار را به اندازه‌ی کافی بزرگ کرد. برای اینکه توکن‌های اثبات کار ارزشمند شوند، باید حاوی ارزش نقدی باشند. برای داشتن ارزش نقدی، این داده‌ها باید در شبکه‌ای بسیار بزرگ ارسال شوند (مثل شبکه‌ی اشتراک‌گذاری فایلِ بیت‌تورنت). اگر صدها میلیون نفر در حال انجام تراکنش باشند، این یعنی مصرف پهنای باندِ بسیار زیاد، چراکه هر فرد باید همه یا قسمت مهمی از پایگاه داده را در سیستم خود داشته باشد.» ساتوشی با ارجاع به بخش هشتم اوراق سفیدِ بیت‌کوین بیان می‌کند که کاربران تنها کافی است برای تایید تراکنش‌ها سرخط بلوک‌ها را ذخیره کنند که چیزی حدود 12 کیلوبایت در روز می‌شود. اما برای نگهداریِ کل زنجیره‌ی بلوک وقتی شبکه بزرگ شود مساله فرق می‌کند: «در آغاز، اکثر کاربران با رایانه‌های خود می‌توانند نقش سرور را در شبکه بازی کنند، اما با رشد شبکه از جایی به بعد دیگر باید کار به متخصصانِ شبکه، مزرعه‌ی سرورها و دستگاه‌های تخصصی واگذار شود» (همان ایده‌ی پروتکلِ دومِ B-money).در مورد مشکلِ خرج کردنِ چندباره‌ی پول، ساتوشی در اوراق سفید بیت‌کوین و گروه ایمیلی توضیح می‌دهد که همواره بلندترین زنجیره‌ی بلوکی معتبر است در نتیجه کاربرِ خراب‌کار باید با قدرت پردازشی بیش از نصفِ کل قدرت پردازشی شبکه به زنجیره حمله کند. تازه در این صورت می‌تواند پولی که خودش قبلا خرج کرده بود را پس بگیرد و دوباره خرج کند. در این حالت خراب‌کار با آن اندازه قدرت پردازشی می‌توانست بیش از کل استخراج‌کنندگانِ موجود در شبکه پول استخراج کند و کاملا احمقانه است که بخواهد قدرت پردازشی خود را هدر دهد و یا اعتبار حساب و پول خود را زیر سوال ببرد.حال ببینیم راه‌حل ساتوشی برای مشکلِ اثبات کار چیست؟ با توجه به پیشرفت فناوری و افزایش سرعت پردازنده‌ها وی دای به دنبال راهی بود تا بتواند مقدار پردازش را به ارزشِ کار ارتباط دهد. ساتوشی در اوراق سفید چنین می‌نویسد: «برای جبران افزایش سرعت سخت‌افزارها در طول زمان و تغییرِ تعداد سرورهایی که کار استخراج را انجام می‌دهند، سختیِ تولیدِ اثبات کار بر اساس میانگینِ متحرکِ تعداد متوسط بلوک‌هایی که در ساعت استخراج می‌شود تعیین می‌گردد». اگر بلوک‌ها در کمتر از ده دقیقه ایجاد شود سختی (تعداد صفرهای موجود در ابتدای هش) افزایش می‌یابد و اگر بیش از ده دقیقه طول بکشد سختی کاهش می‌یابد؛ معما چو حل گشت آسان شود. البته چنین راه‌حلِ کاربردی، ساده و خلاقانه‌ای از درونِ مکانیزمِ زنجیره‌ی بلوکی پیدا شد بدون چنین مکانیزمی معلوم نبود آیا به همین سادگی راه‌حلی برای مشکل پیدا می‌شد.نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که تمام قوانین بیت‌کوین مثل چگونگیِ اندازه‌گیری سختی کار، یافتن زنجیره‌ی اصلیِ بلوک‌ها، خلق پول و... همگی با زبان ریاضی تحلیل و درون کدهای برنامه‌ی بیت‌کوین پیاده‌سازی شده است. در واقع این همان رویای کریپتوآنارشی است که در حوزه مالی به واقعیت پیوسته و به نظر می‌رسد به تدریج در بخش‌های دیگری چون حکمرانیِ پراکنده گسترش می‌یابد که اینجا مجال بررسی آن نیست.خلق پولهمانطور که اشاره شد برای وی دای هنوز مشخص نبود چگونه باید پردازش رایانه را به ارزشِ خلق شده ارتباط دهد. او در B-money پیشنهاد می‌دهد شرکت‌کنندگان یا سرورهای موجود در شبکه بر اساس نوعی توافق مثلا در یک حراجی در هر دوره مشخص کنند به هر سرور چقدر جایزه با ضربِ پولِ جدید داده شود. ایده‌ی خوبی است اما با الگوی تفکرِ سایفرپانک‌ها و فلسفه‌ی کریپتوآنارشی که سعی دارند قوانین را در قالب فرمول‌های ریاضی در درون کدهای رایانه‌ای اجرا کنند، سازگار نیست. راه‌حل ساتوشی این است که در کدِ برنامه تعیین می‌کند هرگاه بلوک جدیدی ایجاد شد به سازنده‌ی بلوک مقداری بیت‌کوینِ جدید به علاوه‌ی کارمزد تراکنش‌ها جایزه داده شود. علاوه بر این برای جلوگیری از تورم ناشی از ضرب پول جدید، در داخل کدِ بیت‌کوین قاعده‌ای گنجانده شد که تقریبا هر چهار سال یکبار مقدار بیت‌کوینِ جدید که به عنوان جایزه داده می‌شود نصف شود این نصف شدن آنقدر ادامه پیدا می‌کند که عدد جایزه به صفر برسد. این اتفاق در سال 2140 رخ می‌دهد و بعد از آن استخراج‌کنندگان تنها از کارمزد تراکنش‌ها جایزه می‌گیرند.آنچه بیت‌کوین را در طول تاریخ بشر به پدیده‌ای استثنایی بدل کرده این است که اولین پول جهان است که عرضه‌ی آن هیچ ارتباطی با تقاضای آن ندارد. فرض کنید قیمت طلا به ناگاه 100 برابر شود در این حالت سیل استخراج‌کنندگان طلا به اقصی نقاط جهان برای یافتن طلای بیشتر سرازیر خواهد شد و همین امر عرضه‌ی طلا را افزایش خواهد داد. اما اگر بیت‌کوین به 1 میلیون دلار هم برسد مجموع بیت‌کوین‌های جهان عددی کمتر از 21 میلیون باقی خواهد ماند. این قانون با فرمول‌های ریاضی درون برنامه گنجانده شده و به نظر نمی‌رسد هیچ قدرتی در جهان بتواند آن را تغییر دهد.رویای کریپتوآنارشی تا کجا می‌تواند پیش برود؟ آیا می‌توان همه‌ی قوانین بشری را در قالب فرمول‌های ریاضی و کد‌های رایانه‌ای پیاده‌سازی کرد؟ به نظر می‌رسد ما انسان‌ها از چنین قوانینی راحت‌تر پیروی خواهیم کرد. اگر همان قوانین توسط انسان‌ها خلق و اجرا شوند، همواره مردم به آن با شک و تردید نگاه خواهند کرد. عده‌ای از تبعیض‌های موجود گله می‌کنند و بسیار محتمل است که منافع شخصیِ قانون‌گذار یا دولت در قانون‌گذاری لحاظ شده و در حین اجرای قانون با طبقات و قشرهای مختلف با تبعیض رفتار شود. آیا ربات رهبر بهتری نسبت به انسان نیست؟ حداقل به نظر می‌رسد بدون منفعت‌طلبی جامعه را رهبری کند. احتمالا به راحتی می‌تواند از قدرت کناره‌گیری کند و مردم مجبور نیستند با شورش و کشتار، حاکمِ مستبد را از تخت پایین بکشند. در هر صورت به نظر می‌رسد ظهور زنجیره‌ی بلوکی نویدبخشِ آینده‌ای کاملا پراکنده و بسیار هیجان انگیز است، ما بی‌صبرانه منتظر آن هستیم.چو عَقلید و چو عَقلید هزاران و یکی چیزپراکنده به هر خانه چو خورشید روانید(مولانا / غزلیات شمس)مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)مهر ماه 1400پی‌نوشت[1] No More Throw-Away People: The Co-Production Imperative [2]مجتبی یکتا، «ارز جتماعی دیجیتال»، ماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)، شماره 18[3] David Chaum, 1985, 'Security without identification: transaction systems to make big brother obsolete', Communications of the ACM, Vol. 28, no. 10, pp. 1030-1044[4] برای تولید و تست هش به این وب‌سایت مراجعه کنید:http://kylelk.github.io/html-examples/sha256.htmlمجتبی یکتامجتبی یکتاFri, 15 Apr 2022 11:58:34 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/آیا-حکومت-ها-می-توانند-مانع-بیت-کوین-شوند-ci183su4ftcmنویسنده: الکس گِلَدشتاینترجمه: مجتبی یکتابیش از 12 سال از خلق بیت‌کوین گذشته و همچنان بدون شکست به راه خود ادامه می‌دهد. قیمت آن از 5 دلار به 50 دلار و به 500 دلار و به 5000 دلار رسید و حالا 50000 دلار را رد کرده است. تعداد کاربران جهانی رقمِ 100 میلیون نفر را ثبت کرده است. امنیت شبکه‌ی سیستم، تعداد برنامه‌نویسان، و تعداد برنامه‌های جدید برای کار با بیت‌کوین در بالاترین سطح ممکن قرار دارد. ده‌ها شرکت از جمله تسلا و Square بخشی از ذخایر ارزیِ خود را به بیت‌کوین اختصاص داده‌اند.موفقیت جهانیِ بیت‌کوین به این معنی نیست که مردم برای توقف پروژه‌ی ارز دیجیتال تلاش نکرده‌اند. در واقع، از حملات مختلفی جان سالم به در برده، در برخی موارد تا مرز نابودی کامل هم پیش رفته است. تهدیدات شامل دو جریان اصلی می‌شود: حملات سایبریِ شبکه به زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، و حملات حقوقی به کاربران بیت‌کوین. قبل از واکاویِ حملات و دلیل شکست آنها، بیایید از ابتدا شروع کنیم.پروژه‌ی جاه‌طلبانه‌ی بیت‌کوین، در ژانویه 2009، به عنوان شبکه‌ی مالی متن باز، توسط کدنویسِ مرموزی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو راه‌اندازی شد؛ تا بانک‌داری مرکزی را با سیستمی پراکنده (decentralized)، نظیر به نظیر، و بدون قانون‌گذار و دخالت حکومت جایگزین کند. بیت‌کوین از توکن‌هایی تشکیل شده که برنامه‌نویسی شده و قابل جایگزین (اموال مثلی) هستند و می‌توانند مانند پول نقد الکترونیکی هزینه شده یا مانند طلای دیجیتال پس‌انداز شود. این پول‌ها به مرور و طبق زمان‌بندی، ضرب شده و بین بخشی از کاربران در سراسر جهان توزیع می‌شود. این کاربران در ازای دریافتِ بیت‌کوینِ تازه ضرب شده به عنوان جایزه، در فرایندی رقابتی با صرف انرژی و قدرت پردازشی، امنیت و یکپارچگی زنجیره‌ی بلوکی را حفظ می‌کنند.در آغاز، بیشتر مردم به طور قابل درکی نسبت به این پروژه تردید داشتند و تنها تعداد اندکی از مردم توجه نشان دادند. قبلا تلاش‌هایی برای خلق پول الکترونیک (ecash) صورت گرفته بود، اما همه با شکست روبرو شدند. تا آن زمان کسی نتوانسته بود بفهمد چگونه می‌شود ضرابخانه‌ای پراکنده و فسادناپذیر ساخت، یا چگونه می‌توان سیستمی توسعه داد که حکومت‌ها نتوانند از گسترش آن جلوگیری کنند.اما جامعه‌ی کوچکی در میدان مغناطیسیِ بیت‌کوین شکل گرفت و به امید رسیدن به همین اهداف با یکدیگر هم‌پیمان شده‌اند. این گروهِ بت‌شکن به رهبری ساتوشی و هال فینی (Hal Finney)، با بحث و تبادل نظر در گروه‌های ایمیلی، رفع عیب و بهبود نرم‌افزار، در سال اول، توانستند با استفاده از رایانه‌های خود هر 10 دقیقه 50 بیت‌کوین استخراج کنند. سرانجام، یک نفر به این نتیجه رسید که این توکن‌های مجازی آنقدری ارزش دارد که بتوان آن را در ازای فروشِ کالایی در دنیای واقعی، دریافت کرد. در تاریخ 22 مه 2010، برنامه‌نویسی به نام لازلو هانیچ (Laszlo Hanyecz) برای خرید دو پیتزای پاپاجان (Papa John) مبلغ 10 هزار بیت‌کوین را با نرخ تبادل ارزِ یک دهم سنت به ازای هر بیت‌کوین، پرداخت کرد. هیچ‌کس حتی فکرش را هم نمی‌کرد سفارش پیتزای لازلو روزی چنین گران‌قیمت بشود: امروز، این سفارش بیش از 500 میلیون دلار می‌ارزد.بیت‌کوین از همان روزهای آغازینِ استخراج رایانه‌ای، مثل جاده ابریشم، به پدیده‌ای جهانی تبدیل شد. هیچ‌کس نمی‌داند ساتوشی کیست، اما اگر خالق بیت‌کوین یک شرکت بود، جزء 10 شرکت ارزشمند جهان می‌شد. طرفداران ساتوشی و بیت‌کوین از چند اسم ناشناس در تالارهای سایفرپانک[1] به تایید و لایک شخصیت‌هایی چون جک دورسی مدیرعامل توییتر، ایلان ماسک از تسلا، نایل فرگوسن استاد دانشگاه هاروارد، ابی جانسون مدیرعامل شرکت فیدلیتی، لیندسی لوهانِ بازیگر، سولجا بویِ خواننده، تونی هاوکِ اسکیت باز و پل تودورِ سرمایه‌گذار، گسترش یافته است. بیت کوین حالا دیگر کاراکترِ یونیکد مخصوص به خود را دارد، ₿ با شماره‌ی 0x20bf (در نرم‌افزار مایکروسافت ورد مقدار 20bf را تایپ کرده و بعد دکمه‌های ALT+X را بزنید، مقدار عددی به کاراکتر یونیکد تغییر خواهد کرد). در یک کنفرانس صنعتی که همین ماه با تمرکز بر چگونگی افزودن بیت‌کوین به صندوق ذخیره‌ی شرکت‌ها برگزار شد، نمایندگان بیش از 6000 شرکت حضور داشتند. دانشگاه MIT یک مرکز تحقیقاتی برای کمک به امنیت بیت‌کوین در بلندمدت راه‌اندازی کرده است.بازارهای بیت‌کوین تقریبا در هر کشوری و در اکثر شهرهای بزرگ ظاهر شده‌اند، تاجران همه جا از کاراکاس تا مانیل و تا مسکو مشتاق خرید بیت‌کوین در ازای پرداخت پول محلی هستند. اکنون میلیون‌ها نفر در نیجریه، آرژانتین، ایران، کوبا و دیگر کشورها برای فرار از سیستم ارزیِ کشور خود رو به بیت‌کوین آورده‌اند، مردم چیزی را انتخاب می‌کنند که در حفاظت از ارزش دارایی آنها سابقه بهتری نسبت به نایرا، بولیوار، ریال یا پزو داشته باشد. مردم می‌توانند بیت‌کوین خود را با استفاده از یک کلید خصوصی (چیزی مثل رمز عبور) که می‌شود آن را روی تلفن همراه، حافظه‌ی USB، کاغذ یا حتی ذهن ذخیره داشت، کنترل کرده و ارز را بدون کسب مجوز از هرگونه نهاد قدرت برای خانواده یا دوستان خود ظرف چند دقیقه به هر کجای دنیا ارسال کنند.تصویر رسانه‌های جریان اصلی از بیت‌کوین مانند سهام پنی[2] است که موقتا طغیان کرده یا چیزی بیش از لاله‌شیداییِ دیجیتال[3] نیست. اما در واقع بیت‌کوین پروژه‌ای سیاسی است و می‌تواند سیستم اقتصادی کنونی به رهبری داووس را با ایجاد اختلال اساسی به لرزه درآورد، همه اقتصاددانانِ این جریان از جانت یلن[4] تا کریستین لاگارد[5] ترس خود را از ظهور بیت‌کوین ابراز، و خواستار اعمال و تنظیم مقرراتِ محدودکننده بر آن شده‌اند.حکومت‌ها بخشی از قدرت خود را از طریق ضرب و کنترل پول حفظ می‌کنند. بیت‌کوین مدل جدیدی از ضرب و حفظ امنیت پول، بدون دخالت دولت است. بنابراین سوال بزرگ و اصلی این است: چرا دولت‌ها و اَبَرشرکت‌های چندملیتی جلوی آن را نگرفته‌اند؟ و اگر آنها سعی کنند در آینده‌ی نزدیک به بیت‌کوین حمله کنند، این حمله به چه شکل خواهد بود؟در اینترنت حدس و گمان‌های فراوانی در مورد چگونگی حمله به بیت‌کوین مطرح شده است، ولی تعداد کمی به این موضوع می‌اندیشند که چرا تاکنون این حملات اتفاق نیفتاده و هنوز بیت‌کوین متلاشی نشده است. پاسخ این است که هر روز مردم بیشتر و بیشتری انگیزه‌های سیاسی و اقتصادی برای رو به جلو سوق دادن این سیستم و تقویت امنیت آن دارند، و از طرفی بازدارنده‌های قدرتمند سیاسی، اقتصادی و فنی موجب دلسردی حملات شده است.قطعا بیت‌کوین آنقدر کوچک نیست که حکومت‌ها به فکر حذف آن بیفتند. تلاش‌های آنلاینِ موازیِ قبلی برای ساخت ارزهای دیجیتال، مثل e-Gold و Liberty Reserve، قبل از رسیدن به ارزش 10 میلیارد دلار سرمایه‌ی بازار، توسط حکومت آمریکا پایین کشیده شد. اکنون ارزش بازار سرمایه‌ی بیت‌کوین بیش از 1 تریلیون دلار است. هر روز که بیت‌کوین به بقای خود ادامه می‌دهد، قوی‌تر می‌شود، و پنجره‌ها برای پیکان حملات به سرعت در حال بسته شدن است.توزیع شبکه‌ی بیت‌کوین در سطح جهانی یکی از دلایلی است که این پدیده را اینقدر سرسخت کرده است. اکثر قریب به اتفاق عملیات استخراج بیت‌کوین خارج از ایالات متحده، در چین و آسیای میانه انجام می‌شود. اما به نظر می‌رسد اکثر قریب به اتفاق دارندگان و خریداران بیت‌کوین مردم و نهادهای ایالات متحده و اتحادیه اروپا باشند، با این حال هسته اصلی توسعه‌دهندگان و گره‌های شبکه (که سرورهای بیت‌کوین را میزبانی می‌کنند) در سراسر جهان پراکنده شده‌اند. مهمترین فرد در بیت‌کوین؛ مخترع آن، دیگر مطرح و خبری از آن نیست، حتی ممکن است مرده باشد[6].کدنویسی، استخراج، فراهم کردن زیرساخت، و بازارها همه مستقل هستند، و در حوزه‌های قضایی متفاوت و حتی متضاد و از نظر ژئوپلیتیکی رقیب، اتفاق می‌افتد، این فعالیت‌ها اغلب توسط کنش‌گران ناشناس یا مستعار با فلسفه و اهداف متفاوت صورت می‌گیرد، اما با یک انگیزه‌ی واحد: ادامه‌ی بیت‌کوین.برخلاف سایر رمزارزها، هیچ هسته مرکزی برای شکستن وجود ندارد. بیت‌کوین نه مثل دوج‌کوین خالقی به نام ویتالیک بوترین دارد که با توییت ایلان ماسک یک شبه میلیاردر شود، نه بنیاد اتریوم از آن حمایت می‌کند، نه مثل تتر بانک دلتک (Deltec) به آن اعتبار می‌دهد، نه مثل کوین‌بیس دفتر مجلل در سانفرانسیسکو و تیم وکلایی دارد، نه توکن‌های آن توسط حکومت‌ها ضرب می‌شود، نه از سمت سرمایه‌گذاران خطرپذیر پشتیبانی می‌شود، نه مثل ریپل از پیش استخراج شده است، نه مثل پای دارای شورای سیاستگذاری کوچکی است، و نه وال‌ها می‌توانند قیمت را زیاد دستکاری کنند. این معماری پراکنده از قبل بیت‌کوین را در برابر بالاترین سطح حملات ایمن کرده است. هر چقدر هم که بیت‌کوین داشته باشید، باز هم نمی‌توانید قوانین را تغییر دهید، پول بیشتری ضرب کنید، سانسور کنید، بدزدید، یا دسترسی به شبکه را قطع کنید.در دسامبر 2020، قدرتمندترین قدرت مالیِ جهان (که البته جای بحث دارد) یعنی ایالات متحده آمریکا به فرماندهیِ وزیر وقتِ خزانه‌داری، استیون منوچین (Steven Mnuchin)، حمله به بیت‌کوین را آغاز کرد. از آن دست حملاتِ قوی نبود، اما بالاخره نام حمله می‌توان بر آن گذاشت. دولت بازارهای مبلادلات ارز را ملزم کرد، وقتی افراد از کیف پول خود که تحت کنترل بازار است بیت‌کوین برداشت می‌کنند، اطلاعاتی را جمع‌آوری کنند، اطلاعاتی بیشتر از آنچه بانک‌های بزرگ و اصلیِ آمریکا جمع‌آوری می‌کنند. دانشی که این اطلاعات به دولت می‌دهد، از اطلاعات گردش مالی بیت‌کوین بسیار بیشتر است، و این یعنی کمک به حکومت برای نظارت حداکثری روی شهروندان. اما این سرکوب با شکست مواجه شد، چون با ائتلاف گسترده‌ای از مخالفان و اپوزسیون مواجه و متوقف شد، منوچین هم از وزارت خزانه‌داری رفته است.احتمالا حکومت جدیدِ آمریکا سیاست‌های تهاجمی کمتری داشته باشد. در حقیقت، رئیس جدید کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، گری گنسلر (Gary Gensler) قبلا یکبار بیت‌کوین تدریس کرده است. سینتیا لومیس (Cynthia Lummis)، حامی پرشورِ بیت‌کوین و سناتوری که به تازگی از وایومینگ انتخاب شده به کمیته‌ی بانکداریِ سنا معرفی شده است. یعنی یکی از قدرتمندترین نهادها در سیستم مالی ایالات متحده اکنون از عضوی که اخیرا در مورد بیت‌کوین توییت نوشته، حمایت می‌کند. او در توییتر نوشته بود: «من برای ذخیره‌ی ارزش آمدم. من برای مقاومت در برابر سانسور ماندم». لومیس به وارن دیویدسون (Warren Davidson) و دیگرانی در کنگره ملحق شده که قول داده‌اند از بیت‌کوین دفاع کنند.بزرگترین حمله در تاریخ بیت‌کوین سال 2017 در سطح نرم‌افزار رخ داد. در آن بهار تعداد انگشت‌شماری از مهمترین فعالان صنعت بیت‌کوین، گرد هم آمدند و آنچه را که توافق‌نامه نیویورک می‌نامند، امضا کردند. نویسندگان این توافق‌نامه متعهد شدند بیش از 83% قدرتِ هَش[7] برای استخراج بیت‌کوین، بیش از 50 عدد شرکت در 22 کشور، بیش از 20 میلیون کیف پول و سهم عظیمی از زیرساختِ پرداخت را در زیست‌بوم فراهم کنند. این اتحادی بین استخراج‌کنندگان چینی، دره سیلیکون و وال استریت بود برای افزایش حجمِ بلاک‌ها، تا به بهانه‌ی ارتقای بیت‌کوین و افزایش امکان پردازش تراکنش‌ها در هر ثانیه، اصل تمرکززدایی و امکان کاربران خانگی برای پایش و حسابرسی پول‌ها و تراکنش‌ها را قربانی کرده و از بین ببرند.در عین نابرابری، تعداد اندکی از فعالان مردمی در نهایت توانستند جنبشی راه بیندازند که به طرز حیرت‌انگیزی اتحاد نیویورک را شکست بدهد. تا نوامبر 2017، طرح سازمانی «SegWit2X» (که تحت پیمان نیویورک شکل گرفته بود) شکست خورد و بیت‌کوین پراکنده باقی ماند. بعد از «جنگ‌های مقیاس‌بندی»، مشخص شد که نه استخراج‌کنندگان و نه شرکت‌ها هیچ کدام بیت‌کوین را کنترل نمی‌کنند. بله، استخراج‌کنندگان تراکنش‌ها را پردازش می‌کنند، و توسعه‌دهندگان برای ارتقاء نرم‌افزار پیشنهاد خود را ارئه می‌کنند، اما ده‌ها هزار کاربری که رایانه یا سرور خود را برای نگهداری زنجیره بلوکی اختصاص داده‌اند، تعیین می‌کنند که کدام تراکنش معتبر و کدام نسخه از نرم‌افزار به تصویب رسیده و با شبکه سازگار است.اگر حکومتی اکثریت نرخِ هَشِ بیت‌کوین را تحت کنترل بگیرد (نرخ هش به مجموع قدرت محاسباتیِ لازم برای استخراجِ ارز و پردازش تراکنش‌ها گفته می‌شود)، باز امکانِ تغییرِ قوانینِ نهفته درونِ بیت‌کوین را ندارد، و نمی‌تواند بیت‌کوین بیشتری چاپ کند، یا دارایی‌های دیگران را بدزدد. بدترین کاری که آنها می‌توانند انجام دهند، بهره‌گیری از توان خود برای استخراج نسخه‌های جدیدی از بیت‌کوین است (البته تلاش کردند و نسخه‌های B2X، BCH، و BSV را ایجاد کردند اما به طرز خیره‌کننده‌ای شکست خوردند)، یا اینکه میلیاردها دلار را برای آسیب رساندنِ موقت به شبکه با استفاده از حمله‌ی 51% بسوزانند. در چنین حمله‌ای، اکثر استخراج‌کنندگان می‌توانند با هم متحد شوند و از نرخ هش برتر خود برای این کار بهره ببرند تا برای لحظاتی عملکرد شبکه را خفه کنند. هزینه سخت‌افزاری مورد نیاز برای این حمله چیزی حدود 5 میلیارد دلار است.حتی اگر حکومتی بخواهد با چنین حمله‌ی عجیب و غریبی تا این حد خطر کند، بعید به نظر می‌رسد بتواند ظرفیت ارزشمندِ تولیدِ محدودِ شرکت‌های سازنده‌ی نیمه‌هادی جهان را به این هدف بسیار نامحتمل اختصاص دهد. اخلال در سفارشاتِ بازارِ خرید و فروش نیمه‌هادی‌های موجود با توجه به کمبود جهانی آن بعد از همه‌گیری کووید-19، می‌تواند امنیت ملی دولت‌هایی مثل چین یا ایالات متحده را در معرض خطر قرار دهد. گزینه‌ی دیگر می‌تواند هجوم و ضبطِ اکثر تجهیزات استخراجِ جهان در عملیاتی نظامی باشد. اما تدارکات برای یافتن و دستگیریِ خشونت‌آمیز صدها هزار دستگاهِ 2.5 کیلوگرمیِ متعلق به صاحبان اغلب ناشناس در ده‌ها حوزه‌ی قضایی متفاوت، کاری به شدت خلاف عرف بین‌الملل و ممنوع است.گمانه‌زنی در مورد سایر حملاتِ فنی به بیت‌کوین زیاد است: استخرهای استخراج بیت‌کوین ممکن است تراکنش‌ها را سانسور کرده و آنها را در زنجیره‌ی بلوکی قرار ندهند (در این حالت استخراج‌کنندگانی که دنبال سانسور نیستند، می‌توانند استخرِ متخلف را تحریم کرده و سراغ استخر دیگری بروند، همچنین می‌توانند دستگاه‌های خود را با نرم‌افزارهایی که سانسور در آن غیرممکن است، سازگار کنند)، قطع جهانی اینترنت (می‌تواند اختلال ایجاد کند اما کشنده نیست)، وجود دربِ پشتی در سخت‌افزارِ استخراج (این مورد در واقع اتفاق افتاد، اما مورد سوء‌استفاده قرار نگرفت، و این تهدید در حال از بین رفتن است)، رایانه‌های کوانتومی رمزنگاری بیت‌کوین را بشکنند (به گفته کارشناسان جدی گرفته نشود)، و فعالان بدی که ممکن است به‌روزرسانیِ مضری در کد اصلی اضافه کنند (این کار در برابر چشمان صدها توسعه‌دهنده‌ی چیره‌دستِ بیت‌کوین شانسی نخواهد داشت).واقعیت این است که، علی‌رغمِ ترسِ مداوم از چگونگی شکست بیت‌کوین، تاکنون همه‌ی کاربران همیشه قادر به معامله بوده‌اند. تا به امروز هیچ سانسور قابل توجهی در کار نبوده است. اختلال در پروتکل یا زیرساختِ شبکه تلاشی بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود و تازه هیچ تضمینی برای موفقیت وجود ندارد. همانطور که در سال 2017 دیدیم، حتی اگر قدرتها بتوانند اکثریت مطلق نرخ هش را جمع کنند، باز هم از طریق معماری پراکنده‌ی بیت‌کوین می‌توان آن‌ها را شکست داد. حملات به خود کاربران بسیار آسان‌تر و بسیار محتمل‌تر است.چندین سناریوی کابوس‌وار وجود دارد که بیت‌کوین‌داران از آن می‌ترسند و جزء سناریوهای علمی‌تخیلی هم نیست، اینکه حکومت‌ها در ماموریتی غیرممکن‌طور برای توقیف میلیاردها دلار انرژی و تجهیزات استخراجِ بیت‌کوین، متحد شوند. چنین ترسی در چهار رقمِ 6102 خلاصه می‌شود.در 1933 دولت فرانکلین روزولت فرمان اجرایی 6102 را تصویب کرد. بر طبق آن شهروندان از داشتن طلا منع شده و مکلف شدند هر طلایی دارند، به حکومت تحویل دهند. حکومت آمریکا یا هر حکومت دیگری ممکن است با الگو گرفتن از همین اتفاق، درگاهی تعیین کنند تا مردم از طریق آن بیت‌کوینِ خود را به دولت بفروشند، یا در غیر این صورت با زندان روبرو خواهند شد.جامعه‌ی بیت‌کوین در حال آماده شدن برای چنین حمله‌ای است. یکی از دلایل موفقیتِ بسیار بالای 6102 این بود که دولت به راحتی می‌توانست به بانک‌هایی که به نیابت از شهروندان طلا نگه داشته‌اند مراجعه و اموال آنان را توقیف کند. نظر به همین تهدید، کاربران هر سوم ژانویه روز «اثبات کلید» را جشن می‌گیرند، روزی که رسم است کاربران، بیت‌کوین‌های خود را از بازارها و شرکت‌های شخص ثالث برداشته و به کیف پول شخصی خود انتقال دهند. شعار «کیف پول ارزونیتون کلید نمی‌دیم بهتون» اولین بار توسط مربی بیت‌کوین آندریاس آنتونوپولوس (Andreas Antonopoulos) رواج یافت و به ذکرِ جامعه‌ی بیت‌کوین تبدیل شد. با توجه به اینکه بیش از 10 درصد آمریکایی‌ها بیت‌کوین دارند، اگر اغلب کاربران از کیف پول‌هایی با کلید اختصاصی (self-custody) استفاده کنند، آنگاه حمله‌ی 6102 تاثیر زیادی نخواهد داشت. بنا بر شکلِ کلیدِ بیت‌کوین که معمولا به صورت 24 کلمه-دانه (seed words) است و می‌توان آن‌ها را جایی نوشت، پنهان یا رمزنگاری کرد و یا به خاطر سپرد، حمله‌ی نظامیِ خانه به خانه نمی‌تواند خیلی جواب دهد و تازه مجموعه‌ی عظیمی از نقض حقوق بشر را به دنبال خواهد داشت.تهدید نظارتیِ دیگر، مالیات بر سودِ تحقق‌نیافته‌ی بیت‌کوین است که برای پس‌اندازکنندگان با برنامه‌ی بلندمدت، ویران‌گر خواهد بود. یا قوانین سخت‌گیرانه‌ی جدید با عنوان «مشتری خود را بشناس»، که خرید بیت‌کوین از صادرکننده‌ی غیرمجاز را جرم تلقی می‌کند. چنین قوانینی موانع بسیاری دارد: متمم اول و چهارم قانون اساسیِ ایالات متحده آمریکا، بسیاری از سناتورها و نمایندگان کنگره که در تلاشند سیاست‌های بیت‌کوین-شمول را تشویق کنند، و صنعت بزرگ و در حال رشد رمزارز که به شدت علیه چنین قوانینی لابی می‌کند.ممکن است حکومت‌ها با معرفیِ جایگزین‌هایی سعی کنند بیت‌کوین را به حاشیه برانند؛ چیزی مثل ارزِ دیجیتالِ بانکِ مرکزی. اکثر بانک‌های مرکزی در سراسر جهان در حال آزمایشِ ایده‌ی جایگزینیِ اسکناس با توکن‌های دیجیتالی هستند که شهروندان می‌توانند در کیف پول‌های تلفن همراهِ خود نگه‌دارند. استدلالی که مُروجان این سیستم‌ها مطرح می‌کنند این است که خود این کارها می‌تواند به تشنگی بیشتر مردم برای روی آوردن به بیت‌کوین کمک کند. با این حال، در نهایت، سیستم‌های CBDC (ارزِ دیجیتالِ بانکِ مرکزی) نظیر DCEP (پرداخت الکترونیکی ارز دیجیتال) در کشور چین نمی‌تواند با بیت‌کوین رقابت کند چون قیمت جهانی و شناور آنها به ارزهای فیاتِ[8] کنونی گره خورده و ناگزیر به تدریج ارزش آنها در برابر بیت‌کوین سقوط خواهد کرد. با توجه به عرضه‌ی تعداد محدود و ثابتِ بیت‌کوین در جهان، با گذشت زمان قدرت خرید آن افزایش خواهد یافت، همچنین سطحِ آزادی معاملات و حریم خصوصیِ بیت‌کوین در برابر دولت به حدی است که هیچ CBDC نمی‌تواند لاف آن را بزند.پیکان حمله‌ی دیگر می‌تواند اعمال ممنوعیت بر خود عمل استخراج بیت‌کوین درون کشورهای دارای دموکراسی باشد. امروزه، بسیاری از مقالات رسانه‌های جریان اصلی، بیت‌کوین را به عنوان فاجعه‌ای زیست‌محیطی توصیف می‌کنند. اما واقعیت این است که درصد بالایی از مصرف برقِ استخراج‌کنندگان، متکی به انرژی‌های تجدیدپذیر است (تخمین‌ها از 39 تا 74 درصد برآورد می‌شود)، مقدار زیادی هم از انرژی‌های مازاد یا متروک مصرف می‌کنند. با افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، بیت‌کوین به خوبی می‌تواند آینده‌ای سبز داشته باشد. اما با توجه به روایت‌های مغرضانه یا از روی ناآگاهی در مورد این موضوع، می‌توان جهانی را تصور کرد که در آن دولت بایدن به عنوان بخشی از توافقِ جدید سبز (Green New Deal) استخراج بیت‌کوین را محدود کند.امروز مساله‌ی «دو-بیت‌کوین» شاید بزرگترین تهدید برای کاربران بیت‌کوین باشد. اگر 25 بازار تبادل ارزِ بزرگ جهان در ایالات متحده، اتحادیه اروپا و شرق آسیا بر پایان دادن به برداشت‌های کاربران و انتقال پول از کیف صرافی به کیف خصوصی، توافق کنند، این کار با موفقیت سیستم را دچار انشعاب خواهد کرد. بیت‌کوینِ داخلِ حباب، در «لیست سفید» قرار می‌گیرد و بیت‌کوینِ خارج از حباب ممکن است در «لیست سیاه» قرار بگیرد، در این صورت اگر فروشنده یا فروشگاهی از شما بیت‌کوینی دریافت کند که در لیست سفید نیست آنگاه ممکن است دچار مشکلات قانونی از سمت دولت شود. مهم نیست که چقدر با بیت‌کوین حریم خصوصی خود را حفظ کنید، اصلا این موضوع اهمیت نخواهد داشت. برای استفاده از بیت‌کوین باید افرادی را پیدا کنید که از شما بیت‌کوین غیرقابل ردیابیِ موجود در کیف پول اختصاصی را قبول کنند. چنین قوانینی کاربران را مجبور به ورود به بازارهای نظیر به نظیر می‌کند، جایی که خریداران به سابقه‌ی معاملات ارز اهمیتی نمی‌دهند.همین الان هم موانع زیادی در برابر این حمله وجود دارد. در صورت وقوع این حمله بازارهای مبادلات ارزهای دیجیتال میلیون‌ها کاربر و میلیاردها دلار را از دست خواهند داد. زیست‌بوم دیفای [9] به طور بالقوه ممکن است از هم بپاشد، با توجه به این که این زیست‌بوم کاربران را قادر ساخته تا با دلار، رمزارزِ اتِریوم را از صرافی‌های بزرگ خریداری کرده و سپس آن پول را به سکوهای خرید و فروش ارز مثل Uniswap منتقل کنند. شرکت‌های فعال در این فضا به شدت در برابر هر تغییری که مانع از برداشت بیت‌کوین یا هر رمزارز دیگری و انتقال آن به کیف پول‌های خصوصی و تحت کنترل شهروندان شود، مقاومت خواهند کرد.همان‌طور که این مثال‌ها نشان می‌دهد، انواع مختلفی از حملات با رویکرد قانونی و نظارتی وجود دارد که باید کاربران بیت‌کوین را نگران کند، و موفقیت این حملات بسیار بیشتر از حملات کریپتوگرافیک و حملات نرخ هش روی شبکه خواهد بود، اما واقعیت این است که حملات حقوقی زیادی قبلا اتفاق افتاده، و تاکنون بی‌اثر بوده است.در سال 2017، حزب کمونیست چین قابلیت تبادل رنمینبی [10] با بیت‌کوین را برای شهروندان محدود کرد. اندکی پس از آن، و به دنبال پاکستان و چند کشور دیگر، حکومت هند هم همین کار را انجام داد. به عبارت دیگر، دو تا از بزرگترین حکومت‌های جهان تلاش کردند، دسترسی شهروندانِ تبعه‌ی خود به بیت‌کوین را در نقطه‌ای که واضح‌ترین نمود رمزارزها وجود دارد، قطع کنند: صرافی‌هایی که در آن مردم رمزارز می‌دهند یا می‌گیرند و در ازای آن پول محلی را در مبادلات ارزی، دریافت یا پرداخت می‌کنند.سال گذشته دادگاه عالی هند این قانون را برداشت و در معاملات بیت‌کوین دیگر محدودیتی وجود ندارد. حکومت مجددا به دنبال تصویب لایحه‌ی منع بیت‌کوین و همه‌ی رمزارزهای غیردولتی است، در عین حال در حال راه‌اندازیِ ارز دیجیتالی است که به وسیله بانک مرکزی هند (Reserve Bank of India) صادر شده باشد، با این وجود استفاده‌ی مردم محلی از رمزارزها هر روز بیشتر می‌شود. در چین بعد از محدودیت‌های 2017، برخی شرکت‌ها به کشورهای دیگری در شرق آسیا نقل مکان کردند، اما به تجارت خود با مشتریان چینی ادامه دادند. دو عدد از بزرگترین صرافی‌ها در بازار چین، Huobi و OKCoin، هنوز هم به میلیون‌ها چینی سرویس می‌دهند. در پاکستان، بیت‌کوین عملا ممنوع است، اما استفاده و ذخیره‌ی این رمزارز در بین مردم در حال انفجار است.در نیجریه، حکومت تهدید کرده که حساب بانکی هر شهروندی را که به عنوان خریدار یا فروشنده‌ی بیت‌کوین شناسایی کند، مسدود خواهد کرد. این رژیم قبلا انواع شیوه‌های مشابه را امتحان کرده، اما همه‌ی آنها شکست خورده‌اند. چنین اقداماتی تنها کنترل بازارهای نظیر به نظیر را برای شهروندان دشوارتر کرده است، و مردم را به آغوش کارآفرینان ریسک‌پذیری سوق داده که برای کمک به همشهریان خود جهت دسترسی به سیستم‌های مالیِ بهتر، فعال شده‌اند.در ایالات متحده، حمله‌ی لحظه آخریِ وزیر منوچین به کنار، قوانینی همچون قانون رازداری بانکی (Bank Secrecy Act که برای مبارزه با پولشویی است) به طور فزاینده‌ای در حال کنترلِ فعالیتِ مالیِ آمریکایی‌ها است. در راستای همین تحولات، صرافی‌های رمزارز، مشتریان خود را ملزم کرده‌اند تا هویت خود را با نیازمندی‌های دقیق‌تری مشخص کنند. با این حال، همچنان آمریکایی‌ها به مدد متحدانِ قدرتمندِ جدید، قادر به خرید و انتقال رمزارز به کیف پول اختصاصی خود هستند.سناتور لومیس و نمایندگان کنگره دیویدسون، مک هنری (McHenry)، اِمِر (Emmer)، سوتو (Soto)، و همچین رهبران ایالتی نظیر فرنسیس سوارز (Francis Suarez) شهردار میامی، همگی خود را به عنوان حامیان بیت‌کوین معرفی کرده‌اند، چه از طریق میزبانی اوراق سفیدِ (whitepaper) بیت‌کوین در وب‌سایت خود، و وعده‌ی جلوگیری از تصویب مقرراتِ بیش از حد محدودکننده، و چه با تعهد بر حمایت از نوآوری و فعالیت‌های کارآفرینانه روی بیت‌کوین در حوزه‌ی تحت نفوذ خود. به عنوان مثال، شهردار سوارز، کارمندان شهر میامی را تشویق می‌کند تا درصدی از حقوق خود را با بیت‌کوین دریافت کنند، به این ترتیب شهروندان می‌توانند مالیات‌های خود را نیز با بیت‌کوین پرداخت کرده و بیت‌کوین تبدیل به بخشی از سبد سرمایه‌گذاری شهر می‌شود.برخی معتقدند که شرکتهای آمریکایی ممکن است به بیت‌کوین حمله کنند. اما تاکنون این طور به نظر رسیده که شرکت‌های بزرگ به جای حمله تلاش می‌کنند به مهمانی بپیوندند. در چند ماه گذشته، تسلا، Grayscale، Square، Microstrategy و دیگران میلیاردها دلار بیشتر از مقدار تولید شده از طریق استخراج، بیت‌کوین خریداری کرده‌اند. و همانطور که سرمایه‌گذاران باهوش متوجه خواهند شد، در نهایت شما نمی‌توانید بیت‌کوین را از ماهیت سایفرپانک آن جدا کنید. بیت‌کوین تنها به دلیل تمرکززدایی است که داراییِ ارزشمندی محسوب می‌شود، چون هیچ کس نمی‌تواند خودسرانه قوانین آن را تغییر دهد یا تصمیم بگیرد پول بیشتری چاپ کند. وال استریت، بنابر منافع شخصی، ممکن است از قضا یکی از بزرگترین مشوقان این فناوری جدید باشد، چیزی خارج از کنترلِ واشنگتن.تا اینجا به نظر می‌رسد هرگاه حکومت‌ها سعی کرده‌اند بیت‌کوین را محدود یا ممنوع کنند، در نهایت مصرف و خرید این رمزارز در کشورشان تسریع شده است. حکومت‌هایی که در جنگ با مواد مخدر به طرز رقت‌باری شکست خورده‌اند، چگونه می‌خواهند نگهداریِ بیت‌کوین را ممنوع کنند؛ چیزی که غیرقابل مشاهده، بدون مرز، و قابل انتقال به هرجایی است. در کشورهای دموکراتیک، دولت‌ها با موانع بزرگی در صنایع مالی و فناورانه روبرو خواهند شد، اما همچنین با این حقیقت مواجه می‌شوند که در هنگام اعمال محدودیت بر بیت‌کوین در واقع با آزادی بیان، حریم خصوصی، و حفظ مالکیت خصوصی درگیر شده‌اند. مصادره‌ی اموال، وحشیگری می‌خواهد، و روشن نیست که همه‌ی حکومت‌ها توان یا جرئت این کار را داشته باشند.در پایان، بزرگترین مدافع بیت‌کوین، طبیعت انسان است. ما حریص و به فکر منافع خود هستیم، و این در مورد حکومت‌های ما نیز صدق می‌کند. همین الان هم، برخی از قدرت‌ها شروع به استخراج یا تشویق به استخراج بیت‌کوین کرده‌اند. این اتفاق در همه جا از پکن تا کنتاکی، سیبری و اوکراین شروع شده است. با افزایش قیمتِ بیت‌کوین، مردم بیشتری برای ذخیره‌ی ارزش در بلند مدت، و حفظ دارایی خود در برابر تورم به آن روی می‌آورند. همانطور که بعضی از حکومت‌هایی که ارزهای ضعیف دارند مجبور به خرید دلار شده‌اند، برخی دیگر نیز در آینده مجبور به ذخیره‌ی بیت‌کوین می‌شوند. ما در سیاره‌ای رقابتی زندگی می‌کنیم.وقتی حکومتی می‌تواند با انحصار انرژی و توانایی چاپِ پولِ فیات برای خرید بیت‌کوین ثروت بیشتری به جیب بزند، چرا به آن حمله کند؟ افراد ثروتمند و قدرتمند همیشه سیستم‌هایی را طراحی می‌کنند که قبل از بقیه آنها را منتفع کند. نبوغ بیت‌کوین اینجاست که از همین واقعیتِ اساسی استفاده کرده و ثروتمندان و قدرتمندان را ترغیب می‌کند تا به جای حمله، درگیر بازی شده و به اجرای آن کمک کنند.در جهانی با قانون‌گذاریِ حامیانه‌ی ایالات متحده، رژیم‌های دغل‌کاری که برای پارو کردنِ دلار بیت‌کوین استخراج می‌کنند، و شهروندانِ جهانی که خواستار داراییِ مقاوم در برابر تورم هستند، انگیزه‌ی حمله به بیت‌کوین روز به روز کاهش می‌یابد.در پایان، به نظر می‌رسد تنها راهِ از بین بردن بیت‌کوین عدم نیاز به آن است. هرگاه همه‌ی انسان‌ها به نوعی دارایی که در برابر سقوط ارزش ایمن است، مقاوم در برابر سانسور است، به کسب مجوز نیاز ندارد، بدون مرز، تبعیض و قابل انتقال به هر نقطه‌ای است، نیاز نداشتند، آنگاه کسی به بیت‌کوین انرژی و اعتبار نخواهد داد و بیت‌کوین خواهد مرد. شاید بشریت بتواند در آینده با فناوری دیگری این نیازها را برطرف کند.اما تا آن زمان کامیابی با بیت‌کوین است.الکس گِلَدشتاین (Alex Gladstein) مدیر ارشد استراتژی بنیاد حقوق بشر است، سازمانی غیرانتفاعی که از آزادی‌های مدنی در جوامع استبدادی حمایت می‌کند. می‌توانید او را در توییتر از طریق شناسه‌ی @gladstein دنبال کنید.منبع: Quilletteماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 50مرداد ماه 1400پی‌نوشت[1] سایفرپانک (Cypherpunk) به شخص یا نهادی گفته می‌شود که با استفاده‌ی گسترده از رمزنگاریِ قوی و فن‌آوری‌های حامیِ حریم خصوصی برای تغییرات اجتماعی و سیاسی، اقدام کند. ریشه‌های فنی ایده‌های سایفرپانک به کارهای یک رمزنگار به نام دیوید چوم (David Chaum) برمی‌گردد. وی در مقاله‌ی خود که در سال 1985 با عنوان «امنیت بدون شناسایی: سیستم‌های تراکنشی برای کنار گذاشتن برادر بزرگتر»، منتشر شده در زمینه‌هایی مثل پول دیجیتالِ ناشناس و سیستم‌های اعتبارسنجی با نام مستعار، کار کرده است.[2] سهام پنی (Penny Stock) معمولا به سهام یک شرکت کوچک گفته می‌شود که هر سهم از آن کمتر از ۵ دلار معامله می‌شود. اگرچه برخی از سهام پنی در بورس‌های بزرگ مانند بورس اوراق بهادار نیویورک معامله می‌شوند، اما بیشتر آنها از طریق معاملات خارج از بورسِ OTC و یا از طریق بولتن الکترونیکی هیئت مدیره (OTCBB) معامله می‌شوند.[3] لاله‌شیدایی (Tulip mania) به دوره‌ای در عصر طلایی هلندی (مابین سال‌های ۱۶۳۴ تا سال ۱۶۳۷ میلادی) گفته می‌شود که قیمتِ پیاز تازه‌ی گل لاله به سطح فوق‌العاده بالایی ارتقا یافت و سپس به‌طور ناگهانی سقوط کرد. لاله‌شیدایی اولین حادثه‌ی حباب اقتصادی و یکی از سه حباب اقتصادی بزرگ در تاریخ معاصر اروپا به شمار می‌آید.[4] جانت یلن (Janet Yellen)، اقتصاددان، از 26 ژانویه 2021 به عنوان هفتاد و هشتمین وزیر خزانه‌‎داریِ ایالات متحده آمریکا فعالیت می‌کند.[5] کریستین لاگارد (Christine Lagarde)، سیاستمدار، بازرگان و وکیل فرانسوی است که از نوامبر 2019 به عنوان رئیس بانک مرکزی اروپا فعالیت می‌کند.[6] هال فینی یکی از اولین توسعه‌دهندگان بیت‌کوین که اولین تراکنش زنجیره‌ی بلوکی را از ساتوشی ناکاموتو دریافت کرد. او در سال 2014 و در سن 58 سالگی بر اثر عوارض ALS (همان بیماری استیون هاوکینگ) درگذشت و بدن او برای بازیابی احتمالی در آینده منجمد شد.[7] قدرت هش، به قدرت پردازش شبکه‌ی بیت‌کوین اشاره دارد. این مقدار با توجه به میزان انرژی مصرفیِ استخراج کنندگان در رقابتشان برای پردازش معاملات تعیین می‌شود: در حال حاضر این مقدار بیش از 140 کوینتیلیون (quintillion) در ثانیه است. قدرت هش بالاتر به معنای ایمن‌تر بودن شبکه است.[8] ارز فیات یا پول بی‌پشتوانه مانند دلار آمریکا، در واقع یک پول قانونی است که ارزش خود را از دولت صادرکننده‌اش می‌گیرد و برخلاف پولِ کالایی، ارزش آن به یک کالای فیزیکی بستگی ندارد. فیات از واژه لاتین به همین نام و به معنی «بگذارید انجام شود» گرفته شده‌ است. دولتی که پول فیات را چاپ می‌کند، عامل تعیین‌کننده در ارزش آن است. در حال حاضر بسیاری از کشورها از سیستم ارز فیات برای خرید کالا، خدمات، سرمایه‌گذاری و سپرده‌گذاری استفاده می‌کنند. این سیستم پولی در واقع جایگزین استاندارد طلا و پول کالایی شده است.[9] امور مالیِ پراکنده با نام اختصاری دیفای (DeFi یا Decentralized finance) زیست‌بوم‌های مالی جدید بر پایه فناوری زنجیره‌ی بلوکی است که هدف اصلی آن ارائه آسان‌ترِ خدمات متنوع مالی نظیر رمزارز‌ها به مردم به صورت پراکنده و بدون واسطه‌هایی مثل بانک‌ها و موسسات مالی است. بیشتر این زیست‌بوم‌ها در بستر اتریوم فعال هستند. به‌طور دقیق‌تر، عبارت مالی پراکنده ممکن است به جنبشی اطلاق شود که هدفش ایجاد یک زیست‌بوم خدمات مالی متن باز، بدون نیاز به مجوز و شفاف است. همچنین در دسترس همه قرار دارد و بدون هیچ مرجع نظارتی فعالیت می‌کند. به این ترتیب، کاربران کنترل کامل بر دارایی‌های خود دارند و از طریق برنامه‌های کاربردیِ پراکنده (DApps) و نظیر به نظیر با این زیست‌بوم ارتباط برقرار می‌کنند.[10] رنمینبی (Renminbi) نام رسمی ارزی است که جمهوری خلق چین در بدو تأسیس آن در سال 1949 معرفی کرده است. ترجمه تحت‌اللفظی آن به معنی «ارز مردم» است. یوان نام واحدی از واحد پول renminbi است، اما به معنای renminbi نیست. امروزه روی تمام اسکناس‌های چینی کلمه یوان یا jiӑo و عکس مائو را خواهید دید ولی در بورس ارواق بهادارِ دنیا، واحد پول چین به‌صورت RMB به‌کار می‌رود.مجتبی یکتامجتبی یکتاSun, 17 Oct 2021 23:33:58 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/آینده-ی-اینترنت-در-ایران-gfi6xznlba9nبرای بررسی وضعیت اینترنتِ ایران در سال‌های آینده، باید به دو عامل مهم توجه داشت. اول پروژه‌ی اینترنت ملی در ایران که بعدا به شبکه ملی اطلاعات تغییر نام داد و دوم پروژه‌ی استارلینکِ (Starlink) شرکت آمریکاییِ اسپیس ایکس (SpaceX). هر دو این پروژه‌ها به سرعت در حال توسعه هستند اولی برای اعمال کنترل بیشتر روی اینترنت در داخل ایران و دومی برای پوشش حداکثریِ اینترنتِ آزاد برای همه‌ی جهان.استارلینکشرکت اسپیس ایکس (SpaceX) به هدف فراهم کردن اینترنت جهانی در سرتاسر کره زمین، در غالب پروژه‌ای به نام استارلینک (Starlink) در حال ارسال تعداد زیادی ماهواره به مدار زمین است. در پروژه استارلینک، در نهایت قرار است شبکه‌ای از 42 هزار ماهواره بر مدار قرار گرفته و اینترنت پرسرعت را در همه جای زمین فراهم کند. در حال حاضر تا ابتدای ماه می 2021 نزدیک به 1500 ماهواره به مدار زمین ارسال شده است. فاصله‌ی این ماهواره‌ها تا زمین حدود 60 برابر کمتر از سایر ماهواره‌هایی است که فعلا خدمات اینترنت فراهم می‌کنند، همین باعث شده میزان تاخیرِ ارسال اطلاعات در اینترنتِ استارلینک به 20 تا 40 میلی ثانیه کاهش یابد، بنابراین برای کارکردهایی نظیر کنفرانس ویدئویی و بازی آنلاین بسیار مناسب است. در دوره آزمایشیِ بتا، سرعت اینترنت استارلینک بین 50 تا 150 مگابیت بر ثانیه است. برای مقایسه باید اشاره کنیم که متوسط سرعت اینترنت خانگی در ایران چیزی حدود 8 الی 16 مگابیت بر ثانیه است. برای اتصال به اینترنت استارلینک، مشترکین باید کیت استارلینک شامل آنتن، سه‌پایه، مودمِ وای فای و کابل برق را خریداری کنند. در حال حاضر هزینه‌ی تهیه‌ی این اینترنت برای مشترکین ساکن آمریکا شامل 499 دلار بابت خرید کیت استارلینک و 99 دلار شارژ ماهیانه است. بر اساس برآورد وب‌سایتی که حرکت ماهواره‌های استارلینک را به صورت زنده نمایش می‌دهد، به نظر می‌رسد این ماهواره‌ها هم‌اکنون در آسمان ایران نیز حضور دارند و در هر لحظه حداقل 3 ماهواره را می‌توان درون مرزها دید. بنابراین به صورت بالقوه امکان دریافت اینترنتِ استارلینک در ایران وجود دارد.اینترنت ملیایده‌ی اولیه اینترنت ملی در سال ۸۴ در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مطرح و به دنبال آن در سال 89 با عنوان شبکه ملی اطلاعات وارد قانون برنامه‌ی پنجم توسعه شد. به موجب این قانون، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است نسبت به ایجاد و توسعه‌ی شبکه ملی اطلاعات با استفاده از داده‌ی داخلیِ امن و پایدار با پهناي باند مناسب با رعایت موازین شرعی و امنیتی کشور، امکان دسترسی پرسرعت به اطلاعات را فراهم کند. موافقان این طرح استدلال می‌کنند که منتقدان صرفا در حال ساختن هیولایی از این پروژه هستند در حالی که اینترانت داخلی کمابیش در همه‌ی کشورها وجود دارد. بنابر این نظر، اینترنت ملی به افزایش سرعت دسترسی به اطلاعات، عدم وابستگی به مراکز داده‌ی خارجی، ارزان‌تر شدن و امنیت بیشتر کمک خواهد کرد و ارتباطی به قطع شدنِ اینترنت جهانی ندارد. اما نکته‌ای که حامیان اینترنت ملی به آن توجه نمی‌کنند، این است که اصلا کسی با موارد ذکر شده مشکلی ندارد و تاکنون حداقل صاحب این کیبورد منتقدی را ندیده که این مزیت‌ها را نفی و یا با آن مخالفت کند. بنابراین نقد حامیان اینترنت ملی به منتقدان، نوعی مغالطه‌ی پهلوان پنبه است. اصلِ سخن منتقدان این است که با اینترنت ملی امکان قطع کامل اینترنت در زمان اعتراضات مردمی راحت‌تر می‌شود. حامیان اینترنت ملی می‌گویند، منتقدان مخالف بالا رفتن امنیت کشور هستند. اگر منظور از امنیت، حفظ امنیت مسئولین و به خطر افتادن جان مردم معترض است؟ بله منتقدین با آن مخالف هستند. حق اعتراض مردم و حق تجمع، باید بدون قید و شرط به رسمیت شناخته شود و معنای امنیت باید امنیت مردم و مسئولین باشد، نه فقط امنیت مسئولین. مخالفان اینترنت ملی به دنبال حق طبیعی خود، یعنی آزادیِ دسترسی به اینترنت هستند؛ و با توجه به اینکه مکانیزم حقوقیِ قابل اعتمادی برای دستیابی به این هدف وجود ندارد، نگرانی از نابود شدنِ اندک آزادیِ فعلی در دسترسی به اینترنت امری بدیهی است. همانطور که محمدرضاشاه در واقعه‌ی میدان ژاله برق را قطع نکرد، هیچ دولت دیگری هم نباید حتی فکر قطع اینترنت را در هر شرایطی به مخیله‌ی خود راه دهد.سناریوهادر جدول زیر به طور خلاصه به برخی از سناریوهای ممکن با توجه به دو عامل اینترنت استارلینک و اینترنت ملی نظر می‌افکنیم:نبرد اینترنت‌هاشرکت اسپیس ایکس تصمیم می‌گیرد به نقاطی از کره زمین از جمله ایران، اینترنت استارلینک را با قیمت ارزان و در شرایطی حتی رایگان ارائه دهد. ممکن است این کار را به صورت علنی انجام دهد و یا در ظاهر بگوید که به قوانین ایران احترام می‌گذارد اما در عمل اقدامی برای ورود آنتن‌ها به ایران و قطع ارتباطِ آنها انجام ندهد. بودجه‌ی لازم برای رسیدن به این هدف توسط درآمدی که از فروش اینترنت در سایر نقاط جهان حاصل شده و یا نمایش تبلیغات در هنگام باز کردن اولین صفحه در مرورگر اینترنت، تنها در مناطق رایگان، تامین می‌شود. باید توجه داشت که مشتریان استارلینک تنها مردم عادی نیستند، بلکه بازارهای مالی، ارتش امریکا و دولت‌ها هم برای دریافت خدمات استارلینک در حال مذاکره و بستن قرارداد هستند. پیش‌بینی می‌شود که درآمد سالانه‌ی استارلینک تا سال ۲۰۲۵ به بیش از ۱۰ میلیارد دلار برسد. بنابراین روی کاغذ، امکان‌پذیر است که اسپیس ایکس بخشی از درآمد خود را جهت فراهم کردن اینترنت رایگان برای کشورهای فقیر افریقایی و یا کشوری نظیر کره شمالی هزینه کند. با توجه به اینکه هر آنتن، نسبت به اینترنت خانگی ایران، سرعت بالایی فراهم می‌کند، افرادی که کیت استارلینک تهیه کرده‌اند، می‌توانند اینترنت را بین کل ساکنین یک ساختمانِ مثلا 20 واحدی به اشتراک بگذارند.در واکنش به ورود استارلینک به ایران، حکومت بلافاصله ارسال پارازیت روی فرکانس ماهواره‌های استارلینک را آغاز می‌کند. آنتن‌های استارلینک می‌توانند بدون تغییر جهت، با استفاده از قابلیت برهم‌نهی امواج، سیگنال ارسالی خود را به جهت‌های مختلف ارسال کنند. در نتیجه اگر به دلیل پارازیت اختلالی در یک جهت ایجاد شود، آنتن به صورت خودکار می‌تواند جهت ارسال سیگنال را تغییر داده و به ماهواره‌ی دیگری وصل شود، در این حالت اصلا نیازی به چرخاندنِ آنتن به صورت فیزیکی نیست. با توجه به اینکه آنتن‌های استارلینک در فرکانس شناخته‌شده‌ای اطلاعات را ارسال و دریافت می‌کند حکومت به راحتی می‌تواند مکان آنتن‌ها را تشخیص دهد. در آغازِ استفاده از استارلینک توسط مردم، حکومت به راحتی آنها را شناسایی کرده و آنتن‌ها را جمع‌آوری می‌کند. اما مانند اتفاقی که برای ماهواره افتاد بعد از چند سال وقتی هر روز خانواده‌های بیشتری آنتن‌های استارلینک را تهیه کردند، به مرور حکومت فشار کمتری به مردم خواهد آورد. حکومت برای رقابت با اینترنت استارلینک سعی می‌کند، با قیمتی به مراتب ارزانتر اینترنت بدون فیلتر را با استفاده از وی‌پی‌ان قانونی به قشر و طبقه خاصی از مردم ارائه دهد. به این ترتیب آن طبقه‌ی خاص نیازی به استفاده از استارلینک نخواهند داشت. در این سناریو به نظر می‌رسد در بلند مدت حکومت مجبور می‌شود محدودیت‌های موجود در اینترنت را کمتر و برای رقابت با استارلینک و یا پروژه‌های مشابه، پهنای باند و کیفیت سرعت اینترنت را افزایش دهد. با توجه به اینکه پروژه‌ی اینترنت ملی با موفقیت اجرایی شده، تقریبا تمام خدمات آنلاین ایران، چه دولتی و چه غیر دولتی به دیتاسنترهای داخل منتقل شده و دسترسی به این خدمات با استفاده از وی‌پی‌ان و یا از خارج از کشور امکان‌پذیر نیست. مردم برای اینکه هم بتوانند از خدمات داخلی و هم از اینترنت جهانی بهره ببرند، معمولا در یک زمان از دو فراهم‌کننده‌ی اینترنت استفاده می‌کنند، یکی داخلی و دیگری استارلینک. همانطور که امروز در اکثر خانه‌ها یک دریافت‌کننده‌ی ماهواره و یک دریافت‌کننده‌ی تلویزیون دیجیتالِ ایران وجود دارد.جامعه‌ی بازحکومت تصمیم می‌گیرد اینترنت را آزاد کند به این معنی که فیلتر روی وب‌سایت‌ها به حداقل ممکن برسد. در این وضعیت حکومت سعی می‌کند به زندگی بدون فیلتر عادت کند. به دنبال این تصمیم، استقبال از استارلینک بسیار کاهش خواهد یافت و تنها برای نقاط دورافتاده که فراهم کردن اینترنت امکان‌پذیر نیست از آن استفاده خواهد شد. حکومت برای اینکه از رقابت در فضای مجازی عقب نماند انبوهی از وب‌سایت‌ها و خدمات اینترنتی جذاب و رایگان را فراهم می‌کند تا وقت کاربران اینترنت بیشتر در این شبکه‌ها صرف شود. حکومت سعی می‌کند پلتفرم‌های بزرگی چون فیس‌بوک، توییتر و تلگرام را تشویق کند تا نماینده‌ی قانونی خود را در کشور مستقر کنند. حکومت با اهرم‌های تشویقی و قراردادهای پرسود سعی می‌کند تا این شرکت‌ها را برای تاسیس شعبه و تن دادن به شرایط و ضوابط قانونی در ایران ترغیب کند. مانع اصلیِ حضور غول‌های فناوری در ایران تحریم‌های امریکا است، بنابراین پیش‌شرط رسیدن به این هدف رفع تحریم‌های امریکا خواهد بود.تسلیحات ضد ماهواره‌ایشرکت اسپیس ایکس تصمیم می‌گیرد استارلینک را در ایران با همان قیمتی که در امریکا و اروپا ارائه می‌دهد، بفروشد. با توجه به قیمت دلار و ارزش پایین ریال، برای مردم ایران به صرفه نیست که مبلغی بیش از 10 میلیون تومان پرداخت کنند. همچنین خطر شناسایی آنتن، توسط حکومت و ضبط کیت گران‌قیمت وجود دارد. با این حال ممکن است درصد کمی از مردم در مناطقی که نظارت کافی نیست استارلینک را خریداری کرده و از آن استفاده کنند. دلایل تصمیم اسپیس ایکس می‌تواند متفاوت باشد اما یکی از آنها ممکن است خطر حمله موشکی ایران به ماهواره‌های استارلینک باشد.در حال حاضر کشورهای امریکا، روسیه، چین و هند به فناوری حمله موشکی به ماهواره دست پیدا کرده‌اند. اما اگر روند گسترش پروژه‌هایی نظیر استارلینک رو به افزایش باشد، حکومت ایران خیلی زود تصمیم می‌گیرد تا برای این مشکل راه‌حلی پیدا کند. برای درک بهتر آینده‌ی نسل جدید اینترنت ماهواره‌ای خوب است بدانید شرکت آمازون هم در قالب پروژه‌ای به نام کویپر (Project Kuiper) وارد رقابت با اسپیس ایکس شده است. به نظر می‌رسد غول‌های فناوری توانسته‌اند به راه‌حل بهینه و صنعتی برای تولید انبوهِ ماهواره و ارسال آن دست یابند. حکومت ایران برای رویارویی با این فناوری جدید انگیزه‌های بالایی دارد و دست یافتن به فناوری تسهیلات ضد ماهواره‌ای غیر ممکن به نظر نمی‌رسد.جامعه‌ی بستهحکومت تقریبا تمام خدمات اینترنتی مورد نیاز کاربران را به داخل ایران منتقل می‌کند. علاوه بر آن سعی می‌کند خدمات دیگری نظیر، موتور جستجو، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های بومی را با کیفیت خوبی به مردم ارائه دهد. حکومت همچنین برای قشر خاصی از مردم شامل روحانیون، خبرنگاران، پزشکان و اساتید دانشگاه، وی‌پی‌ان تهیه کرده است که از این طریق می‌توانند به اینترنت بدون فیلتر دسترسی داشته باشند. با این حال اینترنت جهانی قطع نیست و مردم می‌توانند از سرویس‌هایی که فیلتر یا تحریم نیستند بدون مشکل استفاده کنند. همچنین مردم می‌توانند از شرکت‌های خاصی وی‌پی‌ان خریداری کنند. این شرکت‌ها در ظاهر غیرمجاز و غیرقانونی هستند اما در واقع به باندی از قدرت متصل شده‌اند. به این ترتیب هر زمان که حکومت صلاح بداند مثلا در هنگام اعتراضات مردمی، اینترنت جهانی به مدت نامعلومی قطع می‌شود و پس از سرکوبی اعتراضات و رفع مشکل، اینترنت جهانی مجددا وصل خواهد شد.در این سناریو و در راستای پروژه‌ی اینترنت ملی، حکومت تلاش می‌کند تا سیستم‌عاملِ بومی برای رایانه‌های شخصی و تلفن‌های همراه، تولید کند. اما این کار به غایت دشوار و تقریبا غیرممکن خواهد بود. مشکل، تولید سیستم‌عامل نیست، دشواریِ اصلی اینجاست که سازندگانِ سیستم‌عامل به سختی می‌توانند برنامه‌نویسان و شرکت‌های بزرگ نرم‌افزاری را برای تولید نرم‌افزارِ ویژه‌ی این سیستم‌عامل قانع کنند. هر سیستم‌عاملی برای بقای خود نیاز به یک اکوسیستم دارد که در آن تولیدکنندگانِ نرم‌افزار، برنامه‌های اختصاصیِ آن سیستم‌عامل را می‌سازند. تنها راه ترغیب شرکت‌های نرم‌افزاری بالا بردن تعداد کاربران آن سیستم‌عامل است و تنها راه بالا رفتن تعداد کاربران یک سیستم‌عامل فراهم بودنِ تعداد زیادی نرم‌افزار کاربردی در آن سیستم‌عامل است. حتی اگر حکومت مردم را مجبور کند تا از این سیستم‌عامل استفاده کنند (این سناریو دور از ذهن است) باز هم تعداد 85 میلیون کاربر، عدد قابل توجه و جذابی برای شرکت‌های بزرگ بین‌المللی جهت سرمایه‌گذاری نیست.همه‌گیریِ اینترنت ماهواره‌ایتعداد ماهواره‌های استارلینک آن قدر زیاد است که آنتن‌ها در صورت مواجه شدن با پارازیت به راحتی می‌توانند به ماهواره‌ی دیگری متصل شوند. با این کار عملا ارسال پارازیت تاثیری روی ارتباط کاربران با اینترنت استارلینک نخواهد گذاشت. همچنین استقبال مردم از اینترنت استارلینک آنقدر زیاد می‌شود که برای حکومت غیرممکن خواهد بود تا با درگیر شدن با میلیون‌ها ایرانی آنان را از دسترسی به اینترنت استارلینک محروم کند. در این حالت ممکن است مردم دیگر حتی نیازی به خرید اینترنت داخلی نداشته باشند. برخلاف سناریوی نبرد اینترنت‌ها که مردم دو اینترنت تهیه می‌کنند (یکی داخلی و دیگری استارلینک)، در این سناریو دیگر نیازی به تهیه‌ی اینترنت داخلی نیست، به جای آن بازار فروش وی‌پی‌ان‌های داخلی راه می‌افتد. شرکت‌هایی با استفاده از بسترِ مراکز داده‌ای که در درون ایران وجود دارد سرورهایی برای ارائه و فروش وی‌پی‌انِ داخلی تهیه می‌کنند و مردم به جای خرید اینترنت از فراهم‌کننده‌های داخلی، وی‌پی‌ان داخلی خریداری می‌کنند که به مراتب ارزان‌تر خواهد بود.نسل جدید اینترنتبدیهی است که این 5 سناریو تنها سناریوهای ممکن نیست و بسط آنها فرصت بیشتری می‌طلبد. به علاوه سناریوها تنها با نگاه به اینترنت استارلینک و اینترنت ملی بررسی شده‌اند. با وجود اینکه استارلینک خود را به عنوان رهبری نوظهور در بازار اینترنت ماهواره‌ایِ پرسرعت نشان داده، اما رقابت با ورود پروژه‌های مشابه با حمایت میلیاردرها و دولت‌ها در حال گرم شدن است. شرکت وان‌وب (OneWeb) که برای نجات از ورشکستگی بخشی از سهام آن توسط دولت بریتانیا خریداری شد به عنوان نزدیکترین رقیب استارلینک، می‌خواهد با پرتاب 650 ماهواره تا پایان 2021، خدمات اینترنت پرسرعت را به نقاط محروم، کشتی‌ها و هواپیماهای نظامی و تجاری ارائه کند. به علاوه این شرکت می‌خواهد با تزریق 400 میلیون دلار سرمایه‌ی جدید شتاب بیشتری به روند پرتاب ماهواره‌های خود بدهد.دیوید لیمپ رییس پروژه‌ی کویپر، تاکید دارد که در توسعه‌ی سیستم اینترنت ماهواره‌ایِ آمازون مهم‌ترین مورد، مقرون‌به‌صرفه بودنِ قیمت برای کاربر نهایی است. آمازون قصد دارد 3200 ماهواره را برای تشکیل صورت فلکی اولیه به فضا پرتاب کند. کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) شرکت را ملزم کرده تا حداقل نیمی از آنها در شش سال آینده به مدار ارسال شوند.اینترنت ماهواره‌ای تنها یک سیستم تامین کننده‌ی اینترنت نیست و کاربردهای تجاری و نظامی مختلفی دارد. مثلا پنتاگون با عقد قراردادی 149 میلیون دلاری قصد دارد از سامانه‌ی استارلینک برای ردگیریِ موشک‌های اتمی و قاره‌پیما بهره ببرد. حتی ممکن است بعد از راه‌اندازی کامل این سیستم‌ها در آینده کاربران عادی و شرکت‌ها بتوانند کاربردهایی کشف کنند که اکنون حتی به ذهن ما خطور نمی‌کند. حال باید دید که حکومت در مواجهه با این فناوری جدید چه تصمیمی اتخاذ می‌کند. تاکنون الگوی رفتاریِ حکومت در مواجهه با پدیده‌های جدید همان الگوی جنبش خزینه بوده است. جنبشی که در زمان رضاشاه برخی از علما و روحانیون راه انداختند تا مانع ورود دوشِ آب به ایران شده و خواستار ادامه‌ی استفاده از خزینه در حمام‌ها بودند. دیر یا زود باید به این پرسش پاسخ دهیم که تا چه زمانی می‌خواهیم در مقابل پدیده‌های جدید مقاومت کنیم و هر بار بلااستثناء شکست بخوریم.مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 47اردیبهشت ماه 1400مجتبی یکتامجتبی یکتاFri, 30 Jul 2021 18:03:11 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/فرهنگ-شفاهی-و-اتاق-های-مجازی-cfn7hxmkmdxnشرکت‌های بزرگ آی‌تی مدتی است برای راه‌اندازیِ گفتگویِ صوتی در اتاق‌های مجازی با امکان شرکت‌کنندگان نامحدود، با بکدیگر رقابت می‌کنند. نرم‌افزارهای پیام‌رسان، شبکه‌های اجتماعی و یک نرم‌افزار اختصاصی به نام کلاب‌هاوس وارد این میدان شده‌اند. با اینکه چنین قابلیتی نیازمند فراهم آوردن پهنای باند و سرورهای قوی است اما در آینده به سرعت این محدودیت‌های زیرساختی برطرف خواهد شد. در طول شش دهه‌ی گذشته، قیمت حافظه‌ی رایانه تقریبا هر دو سال یک‌بار به نصف کاهش یافته است. در این مدت قیمت حافظه‌های پرسرعت که علاوه بر ذخیره‌ی صِرف اطلاعات برای انجام محاسبات نیز مناسب هستند به رقم شگف‌انگیز ده تریلیون بار ارزان‌تر رسیده‌اند. بنابراین مهندسان برای فراهم آوردن زیرساخت لازم نگرانی چندانی ندارند.بعد از همه‌گیریِ کووید-19، درخواست برای استفاده از نرم‌افزارهای برگزاری جلسات نظیر اسکایپ، گوگل میت و زوم به شدت افزایش یافت. اما قابلیت جدیدِ مورد بحث ما کاربرد دیگری دارد؛ گفتگویی عمومی که شرکت در آن برای همه آزاد است. توییتر با قابلیت Space، و تلگرام با قابلیت Voice Chat در تلاشند رقابت را به کلاب هاوس نبازند و سایر شرکت‌ها نظیر فیس‌بوک، لینکداین، اسپوتیفای و اسلَک هم در حال پیاده‌سازی سرویس پخش صوتی زنده هستند.بین سرویس‌های گفتگوی صوتی تفاوت‌های کوچکی وجود دارد. در Space تعداد سخنرانان محدود به 11 نفر است و تنها می‌توان Space را به صورت عمومی راه انداخت ولی تعداد حضار در یک Space نامحدود است. در مقابل، کلاب‌هاوس اجازه می‌دهد ده‌ها سخنران همزمان صحبت کنند، و ایجادکنندگان اتاق می‌توانند اتاق را به صورت عمومی یا خصوصی تعریف کنند. حداکثر تعداد کاربران در یک اتاق کلاب‌هاوس محدود به 8000 نفر است. در نسخه‌ی به‌روزشده‌ی تلگرام به قابلیتِ Voice chat 2.0 ویژگی‌هایی شبیه به نرم‌افزار کلاب‌هاوس افزوده شده است. در این به‌روزرسانی کاربران می‌توانند چت‌های عمومی با تعداد نامحدود کاربر راه‌اندازی کنند. شرکت‌کنندگان در جلسه می‌توانند با لمس دکمه‌ای به صورت مجازی دست خود را بالا ببرند و از مدیر برای صحبت کردن، اجازه بگیرند. تفاوت دیگر تلگرام در این است که شما می‌توانید با انتخاب گزینه‌ای، گفتگو را ضبط کنید. بعد از اتمام جلسه فایل صوتی گفتگو به پیغام‌های ذخیره شده‌ی مدیر گفتگو ارسال خواهد شد.سنت گفتگو و تصمیم‌گیری گروهی از دیرباز و از زمان یونان باستان در غرب وجود داشت. در نزد یونانیان، برترین پیوند افراد انسانی، در یک شهر، پیوند شهروندی بود که در شهرهای مستقل یونانی میان مردمان آزاد و برابر، در بیرون قلمرو خانه سامان می‌یافت. شهروندان یونانی برای اخذ تصمیمات مهم در میدان شهر جمع می‌شدند و در مورد امورات شهر به بحث و گفتگو می‌پرداختند. اما فرهنگ شفاهی در اروپا و بعد در امریکا به مرور تحت تسلط فرهنگ مکتوب قرار گرفت در حالی که در تمدن‌های دیگر کمتر شاهد این تغییر بودیم. بعد از رشد شبکه‌های اجتماعی، بسیاری از روشنفکران غربی با مشاهده‌ی هجوم فرهنگ شفاهی با ترس و نگرانی به این پدیده نگریستند. با اینکه در نرم‌افزارهایی نظیر توییتر در آغاز تولید محتوا در قالب متن بنا نهاده شده بود، اما نوع پیام‌ها بیشتر بیانگر فرهنگ شفاهی است و شباهت کمتری به فرهنگ مکتوب دارد. برعکس در مواردی قالبِ بیان، گفتار است اما مربوط به فرهنگ مکتوب است، مانند اخبار تلویزیون که شباهتی به گفتگوی مردم در کوچه و بازار ندارد. با اینکه قابلیت گفتگوی صوتی در حوزه‌ی تمدنی غرب که در آن فرهنگ مکتوب مسلط است با نگرانی و ترس همراه بوده، اما در دیگر تمدن‌ها همچون تمدن‌های خاورمیانه که فرهنگ شفاهی، استبداد و یک طرفه بالای منبر رفتن وجه غالب آن است، نوعی جریان تازه در جهت گفتگو و آزادی بیان راه انداخته است.البته هنوز برای قضاوت زود است، چراکه این نرم‌افزارها هنوز لبه‌ی دیگر خود را نمایان نکرده‌اند. در آغاز وقتی اینترنت به تازگی راه‌اندازی شده بود، به نظر می‌رسید مدل کسب درآمد از طریق تبلیغات بهترین راه برای گسترش اینترنت و سرپا ماندن وب‌سایت‌ها باشد. اما امروز می‌دانیم که این رویکرد به توسعه‌ی «تجارتِ توجه» به بدترین شکل خود انجامید. شبکه‌های اجتماعی و وب‌سایت‌های مختلف، برای جذب بازدید و لایکِ بیشتر و به تبع آن کسب درآمد بیشتر، از اخبار زرد و دروغ و طعمه‌کلیک پُر شد. در پی آن هم اخبار و منابع درست در لابلای حجم انبوه مزخرفات گم شد. در اتاق‌های کلاب‌هاوس گاهی اوقات دیده شده که مدیری در مخالفت با مدیرهای دیگر توانسته است کنترل کامل اتاق را به دست بگیرد و کل گفتگو را به سمت مورد نظر خود هدایت کند. به علاوه همچنان این امکان وجود دارد که افرادی با نظرات مشابه در یک اتاق جمع شوند و ایده‌ها و تفکرات خود را تبلیغ کنند، بدون اینکه اجازه‌ی شنیدن نظرات مخالف را به شرکت‌کنندگان بدهند. به این ترتیب همان «اتاق پژواک» که در شبکه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوک، توییتر و یوتوب به وجود آمده بود به این معنی که کاربران در تایم‌لاین خود تنها محتوای مورد علاقه و تایید‌کننده‌ی نظر خود را مشاهده می‌کردند، به راحتی می‌تواند در نرم‌افزارهای گفتگوی گروهی نیز شکل بگیرد.یکی از ویژگی‌های جالب در نرم‌افزارهای گفتگوی صوتی این است که شرکت‌کنندگان در آن تمایل کمتری به ناشناس ماندن دارند. یا اگر ناشناس هستند امکان فعالیت زیادی در اتاق‌های گفتگو ندارند. این ویژگی از این جهت مهم است که در شبکه‌های اجتماعی بسیاری از کاربران با نام و هویت ناشناس فعالیت می‌کنند. همین ناشناس بودن موجب شده است که کاربران بدون ملاحظات اخلاقی و بدون فکر و تلاشی برای یافتن سند و مدرک، انبوه توهین، ناسزا و اطلاعات غلط را در اینترنت نشر دهند. اما به محض اینکه همان فرد با هویت مشخص و صدای خود وارد اتاق می‌شود به نظر می‌رسد محدودیت‌های اجتماعی و اخلاقی به او اجازه‌ی پرداختن به صحبت‌های بی‌پایه و اساس، نمی‌دهد. ویژگی جالب دیگر این است که اتاق توسط تعدادی مدیر اداره می‌شود و برخلاف شبکه‌های اجتماعی نظیر توییتر که هر کس می‌تواند در هر موردی نظر دهد در این اتاق‌ها ابراز نظر به شکلی کنترل شده صورت می‌گیرد.با اقبال و پذیرش این امکان توسط کاربران، در آینده نیاز به آرشیو گفتگوها و جستجو درون کلمات و جملاتی که در فایل‌های آرشیو شده موجود است بیش از پیش احساس خواهد شد. در حال حاضر یکی از اهداف نرم‌افزارهای رایگانی چون کلاب‌هاوس جمع‌آوری داده‌ی انبوهی (Big Data) از گفتگوها و صداهای مردم است. این داده‌ی انبوه کمک بزرگی برای الگوریتم‌های هوش مصنوعی است تا بتوانند برای تحلیل، درک و جستجوی گفتار و صدای افراد مختلف با زبان و لهجه‌های گوناگون تعلیم ببینند. شبکه‌های عصبی مصنوعی صرفا از راه مواجهه‌ مکرر با داده‌ها می‌توانند چیزهای بسیار پیچیده‌ای را در حافظه‌ی خود ذخیره کنند. آموزش یا تعلیم هوش مصنوعی، همان قرار گرفتن در معرض داده‌ها است. اگر فرایند آموزش با حجم بزرگی از داده‌ها انجام شود، آنگاه شبکه‌ی عصبی می‌تواند محاسباتی بسیار پیچیده را یاد گرفته و پردازش کند. شرکت گوگل چند سالی است که متن صوتیِ ویدئوها را در یوتوب، ایندکس‌گذاری و ترجمه می‌کند. اگر کلمه‌ای را به انگلیسی در گوگل جستجو کنید احتمالا مشاهده خواهید کرد که نتایج جستجو در یوتوب با نمایش زمان دقیق ادای آن کلمه در فیلم نشان داده می‌شود.فرهنگ شفاهی برای انباشت و ذخیره‌ی انواع خاصی از دانش مناسب نیست. در فرهنگ مکتوب توانایی تفکر پیچیده‌ی مفهومی، استنباطی و پی‌درپی وجود دارد. در متن‌های فلسفی و علمی می‌توان اجتماع ارزشمند دلایل و نظم در استدلال را مشاهده کرد. نویسندگان در فرهنگ مکتوب تا آنجا که می‌توانند سعی دارند تا از تناقض‌گویی اجتناب کنند چون می‌دانند که به سرعت چرندیاتشان برملا شده و آبرویی برای آنها باقی نمی‌ماند. برخلاف فرهنگ شفاهی، در فرهنگ مکتوب نیازی به پاسخگویی سریع و بدون تامل به نظرات دیگری نیست، نویسندگان می‌توانند با صبر، تحمل و تاخیر پاسخ یکدیگر را بدهند. با این حال به نظر می‌رسد قابلیت گفتگوی شفاهیِ مجازی برای جامعه‌ی بیشتر شفاهی و کمتر مکتوب ایرانی که در آن جریان‌های متضاد و معاند فراوانی با یکدیگر مبارزه می‌کنند، فرصت کم‌نظیر و تاریخی‌ای را ایجاد کرده باشد. چراکه این قابلیت جدید می‌تواند بستری برای گفتگویی کم‌سابقه میان طیف‌های گوناگونِ سیاسی و فکری ایران فراهم کند.مجتبی یکتافروردین 1400مجتبی یکتامجتبی یکتاWed, 21 Jul 2021 15:58:31 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/بینوایان-مش-حسن-و-گاوهای-شیرده-ymr9grk2xvwzبه دعوت دوست عزیزی به یکی از مراکز فناوری تحت نظر یکی از موسسات اقتصادی رفتم. آن مرکز که در طبقه آخر ساختمانی 15 طبقه قرار داشت با معماری مدرن و طراحی داخلی فلت قرار است محلی برای ارتباط با شبکه سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان باشد. در طول مدتی که آنجا بودم متوجه شدم تقریبا 90 درصد میزها خالی است. از ظاهر دختران و پسران جوان حاضر در آن طبقه به نظر می‌رسید که در انتخاب و راه‌یابی تیم‌های دانش‌بنیان گزینش‌های سخت و در راستای آرمان‌های انقلاب صورت گرفته است. با دوستم در اتاق جلسات نشستیم و در مورد کارها و پروژه‌هایی که می‌توانیم با هم انجام دهیم بسیار گفتگو کردیم. هر دو توانمند و در حوزه کاریِ خود سالها تجربه داریم. بدون نیاز به گفتن جزئیات تنها با چند کلمه متوجه منظور هم می‌شویم. همه چیز خوب است و تنها یک مشکل وجود دارد؛ پول.امکانات سخت‌افزاری برای جذب نیرو در صنعت آی تی کم نیست. با این حال نیروی کار در تهران و شهرهای بزرگ به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور زندگی هر روز بیشتر به سمت حاشیه‌ی شهر رانده می‌شوند. آنها که خوش شانس هستند، می‌توانند به شغل خود به صورت دورکاری ادامه دهند و بقیه باید هر روز مسافتی طولانی را در قطار و ترافیک طی کنند تا به محل کار خود برسند. نیروهای توانمند و باتجربه در حوزه آی تی به سرعت جذب شرکت‌های خارجی شده و از ایران مهاجرت می‌کنند. در این دوران جدید، آموزش مداوم و کسب توانایی و مهارت‌های جدید یکی از کلیدی‌ترین کارهایی است که نیروی کار باید برای در امان ماندن از بیکاری انجام دهد.نگارنده مدتی است برای به‌روزآوریِ خود و آشنایی با معماری‌ها و روش‌های جدید در صنعت تولید نرم‌افزار، دوره‌های مختلف برنامه‌نویسی و معماری را خریداری و دانلود می‌کنم. وب سایت یوتوب هم منبع بسیار ارزشمندی برای آشنایی با دانش روز جهان است، بنابراین فیلترشکن باید دائم‌الاتصال باشد. استفاده دائم از فیلترشکن یعنی استفاده از پهنای باند خارج از کشور و به همین دلیل در اواسط ماه 80 گیگابایت اینترنتِ تمام بهای من تمام می‌شود، در حالی که هنوز 160 گیگابایت اینترنت نیم‌بهای داخلی دارم. از تامین کننده اینترنت پیامک می‌آید که «با توجه به اینکه بر اساس خط مشی مصرف منصفانه، شما بیش از حد مجاز از بستر اینترنت خود استفاده کرده‌اید، سرعت اینترنت شما به 256 کیلوبیت بر ثانیه تغییر کرد». کلمات و تصاویر در ذهنم می‌چرخند: مصرف منصفانه، طراحی فلت، میزهای خالی. واقعا منصفانه نیست، خجالت نکشیدم این همه اینترنت مصرف کردم. ناراحت نباشید در عوض در مراکز فناوریِ خالی، اینترنت نامحدود به وفور موجود است. 90 درصد آب کشور در بخش کشاورزی هدر می‌رود اما سالهاست که در رسانه‌ی ملی به مردم سرکوفت می‌زنند که چرا در مصرف آب صرفه‌جویی نمی‌کنید. بیش از 70 درصد برق کشور صرف مصارف غیرخانگی و استخراج کنندگانِ چینیِ بیت‌کوین می‌شود ولی ما سالها در رسانه ملی شاهد بابا برقی با سبیل برادر بزرگتر بودیم که هرگز فراموشان نشود که کشور صاحب دارد.چندی پیش در وب سایت لینکداین یکی از کارآفرینان محترم و با سابقه‌ی صنعت آی تی کشور نسخه‌ی پی‌دی‌اف کتاب «نامه‌ای به فرزندم» را برای مطالعه‌ی عموم در صفحه خود ارسال کرد. در جلد سوم این کتاب که حاصل پژوهش و گردآوری رضا زمانی است، گفتگوها و سروده‌هایی از مفاخر و مشاهیر ماندگار تولید، صنعت و کارآفرینی برای فرزندان و جوانان ایران‌زمین گردآوری و منتشر شده است. کارآفرینان بزرگ ایرانی از کارخانه‌هایی که راه‌اندازی نمودند، ارائه‌هایی که گشته‌اند و راه‌هایی که آغاز نمودند و بسیاری از نمودن‌های دیگر رونمایی نمودند و ما هم بسیار لذت بردیم از این همه خوبی و انرژی مثبت. چطوری جون دل؟ برقراری عزیز؟ تعداد زیادی نوشابه‌ی باز شده در قالب انشاء برای مطالعه و اتلاف وقتِ جوانانِ بیکار.در سختی‌هایی که این بزرگواران در راه رسیدن به هدف و کارآفرینی در ایران متحمل شدند، شکی نیست و قدردان ایشان هستیم. اما نکته‌ی قابل توجه برای نگارنده این بود که فرزندان اکثریت مطلق آنان در خارج از کشور تحصیل کرده‌اند. در واقع ایشان فرزندان خود را برای یادگیریِ راه و چاه اصلی به پای درس پیشکسوتان غربی فرستاده‌اند و نکات گهرباری چون «انسان باید انسان باشد» و «بسیار سفر باید تا پخته شود خامی» را برای ما بینوایان به یادگار گذاشته‌اند. همان الگوی بابابرقی.وضعیتی که در آن هستیم فیلم گاو را برایم تداعی می‌کند. در روستای بَیَل، در فیلم گاو، تنها یک گاو وجود دارد، گاو مش‌حسن، و تنها یک وسیله حمل و نقل وجود دارد، گاریِ مش اسلام. زنان بینوا هر روز عصر کاسه به دست به خانه‌ی مش‌حسن می‌آیند تا اندکی از شیر گاو نصیبشان شود. مردم ناتوان و بی‌پول به تنهایی قادر به خرید گاو دیگری برای خود نیستند. شاید مش‌حسن به کمک مش‌اسلام، کدخدا و دیگر ساکنان روستا می‌توانستند امکان خرید گاو جدید را برای اهالی روستا فراهم کند ولی مش‌حسن چرا باید انحصارِ صاحب گاو شیرده بودن را رها کند؟در جامعه‌ی رانتی و خودی/غیرخودی امروز هر صاحب کسب و کار و کارآفرینی سعی می‌کند تا گاو انحصاری خود را پیدا کند. به مدد «فیلترتحریم‌نت» تقریبا تمام سرویس‌های اینترنتی جهانی بسته شده و عده‌ای معدود در ایران با دریافت کمک‌های مالیِ دولتی نمونه‌های خارجی را کپی و در داخل به کاربری که دستش از همه جا کوتاه است تحمیل می‌کنند. موتور جستجوی ملی، پیام‌رسان بومی، سرویس به اشتراک‌گذاری ویدئوی داخلی، سرویس پخش فیلم و سریال اینترنتی با پخش سانسور شده و بدون مجوز محصولات خارجی، اینترنت ملی، تامین کننده‌های اینترنت داخلی با حجم منصفانه برای بچه‌های خوب، مراکز فناوری با طراحی داخلی فلت برای بچه‌های خوب‌تر، خودرو ملی و خلاصه انواع گاوهای شیرده ملی موجود است. مش‌حسن‌ها هم خوشحال از اینکه با تلاش و استقامت توانسته‌اند گاوی تهیه کرده و شیری به ملت برسانند.در فیلم گاو، بلوری‌ها به مثابه دشمنان ابدی اهالی روستای بیل همواره باعث و بانی بدبختی‌های مردم به شمار می‌آیند. اما در فیلم بیشتر شاهد دزدی اهالی بیل از روستای بلور هستیم و نه برعکس. همین حالت در ایران امروز ما برقرار است. روزها مرگ بر آمریکا می‌گوییم و شب‌ها پای رایانه از ویندوز بدون مجوز به تماشای فیلم‌های آمریکایی بدون مجوز مشغولیم. وب‌سایت‌های ایرانی که در خارج از کشور میزبانی شده باشند با انواع محدودیت‌ها مثل کندی به دلیل ارسال نویز روی بسته‌های اینترنت و یا غیرفعال شدن مجوز SSL مواجه می‌شوند. تقریبا تمام سرورهای میزبانی وب در داخل ایران که سیستم عامل ویندوز دارند، غیرمجاز است.زنان در فیلم گاو تقریبا هیچ نقش کلیدی ندارند، آنان تنها نظاره‌گر وقایع هستند تنها کاری که از دستشان برمی‌آید شیون و زاری است. حتی مش‌حسن ترجیح می‌دهد شب را در محل کسب و کار خود یعنی طویله و در کنار گاو شیردهِ خود سپری کند و هم‌آغوشی با همسر، جذابیتی برای او ندارد. با نگاهی به آگهی استخدام برخی شرکت‌های بزرگِ آی تی در ایران، متوجه خواهید شد که نقش زنان آنچنان تغییری نکرده است. استخدام کارشناس سرویس‌های شبکه و کارشناس مرکز تماس، فقط آقا، همان شرکت فخیمه در روز زن در حساب لینکداین خود می‌نویسد: «زن کانون پرفروغ خانواده، مرکز مهر، مظهر عشق، نمایشگر پاکی، نمونه عطوفت و چشمه عنایت است». بین خودمان می‌ماند، گاو شیرده چیز دیگری است.یکی از کارآفرینان در کتاب نامه‌ای به فرزندم حال و حوصله‌ی همان انشاءنویسی را هم ندارد و در ترکیبی از جملات قصار برگرفته از سریال‌های جم تی وی نیم صفحه را پر کرده (ماشاءالله) و جالب‌تر اینکه گردآورنده در پاصفحه می‌نویسد نامه کوتاه ولی عمیقی که می‌خوانید، پیرو درخواست بنده از ایشان برای حضور در این کتاب ارائه گشته است!. نامه‌ی کوتاه...، عمیق...، خداوندا ما را بخور! باری به قول همان عمیق‌اندیش بزرگوار: «از دیگران شکایت نکنیم بلکه خود را تغییر دهیم؛ چراکه کفش پوشیدن، راحت‌تر از فرش کردن دنیاست». صبحت بخیر جون دل، سر کیفی عزیز؟ صاحب این کیبورد هم به این نتیجه رسیده است که باید خودش را تغییر دهد و پس از سالها اصرار بر ماندن حالا فکر می‌کند یک ثانیه ماندن هم اضافی است؛ باید رفت.مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 42آذر ماه 1399مجتبی یکتامجتبی یکتاThu, 03 Jun 2021 02:00:14 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/فروپاشی-خط-زمان-در-مورد-فیلم-تنت-wn4qwt4cwluhکاربری در توییتر نوشته بود معنی کلمه Tenet را نمی‌دانستم، جستجو کردم، نوشته بودند انگاشته، عالی شد حالا معنی دو کلمه را نمی‌دانم! ایمانوئل کانت وقتی نسخه‌ی خطی کتاب سنجش خرد ناب را به دوست خود هرتس که خیلی به مطالب نظری و فکری سرگرم بود داد، هرتس پس از خواندن نیمی از آن، کتاب را پس داد و گفت که می‌ترسد اگر همه‌ی آن را بخواند دیوانه شود. کانت در پاسخ به انتقادهای دوستانش نوشت «گیجی و کرختی نخستین که لامحاله بوسیله‌ی انبوهی از مفهوم‌های کاملا نامعمول، و یک زبان تازه‌ی باز هم غیرعادی‌تر که با اینهمه ضرورتا به آن مفهوم‌ها تعلق دارد، ایجاد می‌شود، از میان خواهد رفت.»[1] بعد از گذشت نزدیک به 250 سال از انتشار این کتاب نه تنها آن کرختی برطرف نشده بلکه برای ذهن آسان‌گیر و تنگ‌حوصله‌ی نسل امروز به مراتب دشوارتر هم شده. کریستوفر نولان برای به تصویر کشیدنِ قوانینِ دشوار فیزیک سعی می‌کند مانند استنلی کوبریک که از او بسیار الهام گرفته، آن مفاهیم را در قابل داستانی جذاب و اکشن روایت کند. با این حال بعید است بیننده‌های امروز یا آینده با تماشای این فیلم برای بار اول همچون حضاری که در سالن اپرا در ابتدای فیلم به خواب می‌روند، احساس گیجی و کرختی نکنند.فیزیک‌دانان نظری به مدد قانون نسبیت عام و معادلات میدان اینشتین به این نتیجه رسیده‌اند که تمدن‌های پیشرفته می‌توانند برای مسافرت‌های بین‌ستاره‌ای، کرم‌چاله‌هایی در فضا ایجاد کنند. این کرم‌چاله‌ها تونلی در فضازمان ایجاد می‌کنند که می‌توان از طریق آنها مسافت‌هایی در حد چند سال نوری را در کسری از ثانیه پیمود. فیلم قبلی کریستوفر نولان «بین ستاره‌ای»(Interstellar) در مورد همین امکان است. اخترفیزیکدانی به نام کیپ تورن (Kip Thorne) معتقد است اگر از نظر قوانین فیزیکی ساخت کرم‌چاله‌ها ممکن است، آنگاه تبدیل کردن آن کرم‌چاله به ماشین زمان برای برگشت به گذشته هم هیچ یک از قوانین فیزیک یا علیت را نقض نخواهد کرد[2]. قبلا دیوید هیوم فیلسوف قرن هجدهم امکان تفکر روی این موضوع را فراهم کرده بود. قهرمان اصلی فیلمِ تنت با بازی جان دیوید واشنگتن در آزمایشگاه وقتی برای اولین بار گلوله‌ای را با آنتروپی معکوس، مشاهده می‌کند، آن را باور نمی‌کند و می‌پرسد مگر علت قبل از معلول رخ نمی‌دهد. باربارا، محققی که در آزمایشگاه کار می‌کند، پاسخ می‌دهد، نه تو صرفا زمان را اینگونه درک می‌کنی. به گفته‌ی هیوم، تنها ضابطه‌ی حقیقت، قانون عدم تناقض است. چنان‌چه نتوان یک گزاره را بدون تناقض رد کرد، آن گزاره باید صادق باشد[3]. بنابراین هیوم وجود هرگونه پیوند یا ارتباطی را بین علت و معلول نفی می‌کند و معتقد است ما تنها تصور می‌کنیم رویداد الف در ظاهر علت رویداد ب است و ارتباطی بین آنها وجود دارد، با این حال همه‌ی آنچه واقعا معلوم است عبارت از این است که دو رویداد الف و ب در فضا پیوسته هستند و الف بر حسب زمانی مقدم بر ب است. در فیزیک کوانتوم می‌دانیم ذره تابعی از احتمال است و اگر بگوییم مثلا در نقطه‌ای هم هست و هم نیست، تناقضی رخ نداده است. کیپ تورن می‌پرسد آیا تمدنی پیشرفته می‌تواند حالتِ گربه‌ی شرودینگر را در رویداد P زنده اندازه‌گیری کند (تابع احتمال به حالت زنده سقوط کند)، سپس در زمان به عقب برود و قبل از وقوع P گربه را بکشد (و تابع احتمال آن به حالت مرده سقوط کند)؟ در فیلم تنت آیندگان قرار است همان بلایی را بر سر انسان‌های امروز بیاورند که تورن می‌خواست بر سر گربه‌ی شرودینگر بیاورد.طرحی از کرم چاله در فضا زماننولان کلمه‌ی تنت را از لوح باستانی معروفی به نام مربع سِیتور برگرفته است. مربع سیتور یا مربع راتوس شامل 5 کلمه‌ی لاتین Sator، Arepo، Tenet، Opera و Rotas است. این کلمات روی لوح‌های باستانی به گونه‌ای نوشته شده که از هر طرف خوانده شوند باز همان پنج کلمه به دست می‌آید. قدیمی‌ترین شواهد باستان‌شناسی یافت شده از مربع سیتور مربوط به قرن اول میلادی است که در خرابه‌های شهر باستانی پمپئی در روم باستان واقع در جنوب ایتالیا بدست آمده است. منشاء اصلی این لوح همچنان مورد مناقشه است و برخی محققان معتقدند ممکن است این لوح مربوط به آیین‌های مهرپرستی، یهودی یا یونان باستان باشد. جمله‌ای که این پنج کلمه می‌سازد به صورت ساده نزدیک به این است: «کشاورز آرِپو با گاوآهن خود کار می‌کند». در فیلم نولان علاوه بر کلمات تنت و سیتور (الیگارش روسی با بازی با بازی کنت براناگ) از سه کلمه‌ی دیگر نیز استفاده شده است. آرپو نام نقاش اسپانیایی و دوست کاترین بارتون (با بازی الیزابت دبیکی) است که آثار فرانسیسکو گویا را جعل می‌کند. آرپو یکی از نقاشی‌های گویا را در دو نسخه کپی کرده است. نسخه‌ی اول را کاترین در یک حراجی به فروش می‌رساند. خریدار سیتور است که 9 میلیون دلار پرداخت می‌کند هم نقاشی را می‌خرد و هم دل کاترین را و چون نقاشی جعلی است، سیتور بعدا از آن به عنوان نوعی حق‌السکوت برای کنترل تمام زندگیِ کاترین، استفاده می‌کند. کلمه‌ی اپرا به همان سالن اپرا در شهرِ کیِف در ابتدای فیلم اشاره دارد. وقوع انفجار در این سالن در ابتدای فیلم همزمان است با انفجار در انتهای فیلم در شهر استالسک-12 جایی که سیتور در آن به دنیا آمده است. و در نهایت روتاس نام شرکتی است که شبکه‌ای از ساختمان‌های پنج ضلعی شبیه به ساختمانِ پنتاگون در مناطق آزاد فرودگاه‌ها می‌سازد. مجموعه‌داران برای فرار از مالیات آثار هنری و مجموعه‌های خود را در این ساختمان‌های امن نگهداری می‌کنند. سیتور علاوه بر نقاشی جعلی، دستگاه پیشرفته‌ای را در آنجا قرار داده که در آینده ساخته شده و او از آن برای معکوس کردن آنتروپی، تماس با آیندگان و سفر به گذشته استفاده می‌کند.شروع فیلم تنت در حقیقت در میانه‌ی آن است آنجا که سیتور به دنبال قطعه نهایی از یک الگوریتم فیزیکی است تا با آن آنتروپی جهان را معکوس کند و این معکوس شدن در نهایت منجر به نابودی دنیا خواهد شد. سربازی که می‌خواهد نکات مهم عقب رفتن در زمان را به قهرمان اصلی توضیح دهد می‌گوید با خودت که در زمان به جلو می‌رود تماس نداشته باش چون باعث نابودیت خواهد شد. مهم نیست چند بار فیلم را از اول به آخر و برعکس تماشا کنیم، باز هم درک فیلم دشوار است، هر چه بیشتر متوجه می‌شوید سوالات جدیدتری پیش می‌آید. به نظر می‌رسد بهترین راه توضیح فیلم تنت، بررسی آن روی نمودار خط زمانی است. بنابراین در ادامه وقایع فیلم تنت را در 24 مرحله شرح می‌دهیم. خواننده می‌تواند با خواندن مراحل 24 گانه و بررسی اینفوگرافیک زیر درک بهتری از فیلم به دست آورد.1- سالن اپرا: تروریست‌ها قصد منفجر کردن سالن را دارند، قهرمان اصلی به دنبال قطعه‌ای از الگوریتم است. یک تروریست می‌خواهد قهرمان اصلی را بکشد اما نیل (با بازی رابرت پتینسون) که در زمان به عقب می‌رود به او شلیک می‌کند و قهرمان اصلی نجات پیدا می‌کند.2- خودکشی: قهرمان اصلی هنگام فرار از سالن اپرا توسط افرادی ناشناس دستگیر و شکنجه می‌شود، او قرص خودکشی را می‌خورد اما قرص تقلبی است و او به کما می‌رود.3- توربین‌های بادی: قهرمان اصلی به هوش می‌آید و متوجه می‌شود آن عملیات یک آزمایش برای ارزیابی او بوده است.4- آزمایشگاه: قهرمان اصلی به آزمایشگاهی رفته و اشیائی را که آنتروپی معکوس دارند مشاهده می‌کند.5- سفر به بمبئی: منشاء گلوله‌های موجود در آزمایشگاه به بمبئی برمی‌گردد. قهرمان اصلی آنجا نیل را استخدام می‌کند.6- ملاقات اول با پریا: پریا تاجر اسلحه است و در مورد سیتور به قهرمان اصلی توضیح می‌دهد. او می‌گوید زمانی که گلوله‌ها را به سیتور فروخته بود، آنها معکوس نبودند.7- ملاقات با سِر مایکل کراسبی: سر مایکل کراسبی (با بازی سِر مایکل کین) راه‌حل تماس با سیتور را از طریق همسر او کاترین، شرح داده و یک کارت اعتباری برای تامین مخارج پروژه‌ی نجات جهان به او می‌دهد.8- تماس با کاترین: قهرمان اصلی به گالری کاترین می‌رود و نقاشیِ جعلیِ گویا که توسط آرپو جعل شده را به او نشان می‌دهد.9- ملاقات در رستوران: قهرمان اصلی از کاترین می‌خواهد شرایطی را فراهم کند تا او با سیتور ملاقات کند. در عوض قهرمان اصلی قول داد نقاشی جعلی گویا که سیتور آن را در منطقه‌ی آزادِ فرودگاهِ اسلو نگهداری می‌کند، بدزدد.10- منطقه آزاد اسلو: نیل و قهرمان اصلی نقشه‌ی نفوذ به منطقه آزاد در فرودگاه اسلو را طراحی می‌کنند. آنان برای اینکار یک هواپیما را دزدیده و در فرودگاه منفجر می‌کنند. در آنجا قهرمان اصلی برای اولین بار با دستگاه معکوس‌کننده‌ی آنتروپی مواجه می‌شود و با خودش که از آینده در زمان به عقب می‌رود مبارزه می‌کند. قهرمان اصلی که ماسک دارد و در زمان رو به عقب می‌رود از آنطرف دستگاه به خط زمانی رو به جلو باز می‌گردد و از دست نیل فرار می‌کند.11- ملاقات دوم با پریا: پریا به قهرمان اصلی می‌گوید که سیتور به دنبال پلوتونیم 241 است و او می‌تواند به ما در برابر مهاجمین از آینده کمک کند. پلوتونیوم 241 در واقع قطعه‌ای از الگوریتم است که در ابتدای فیلم با کمک قهرمان اصلی به دست نیروهای امنیتی اوکراینی می‌افتد.12- ملاقات با سیتور: قهرمان اصلی موفق می‌شود با سیتور ملاقات کند. سیتور او را به یک قایق‌سواری لوکس و هیجان‌انگیز دعوت می‌کند. کاترین در آنجا سعی می‌کند سیتور را بکشد اما قهرمان اصلی سیتور را نجات می‌دهد و اعتماد او را جلب می‌کند. سیتور برای دزدیدن پلوتونیوم 241 در استونی به قهرمان اصلی یک شمش طلا می‌دهد. قهرمان اصلی هنوز نمی‌داند پلوتونیوم 241 در حقیقت قطعه‌ای از الگوریتم است.13- دزدیدن پلوتونیوم: بعد از دزدیدن قطعه، اتومبیلِ نیل و قهرمان اصلی (بی ام و) توسط اتومبیل دیگری تعقیب می‌شود. درون آن اتومبیل سیتورِ معکوس شده (که در زمان به عقب می‌رود) و کاترین غیرمعکوس حضور دارند. اتومبیل سومی (ساب) به تعقیب و گریز می‌پیوندد که درون آن قهرمان اصلیِ معکوس شده حضور دارد. قهرمان اصلیِ غیرمعکوس کیف خالی را به ماشین سیتور پرتاب می‌کند ولی قطعه را به ماشین دیگر که خودِ معکوس در آن حضور دارد می‌اندازد. سیتور از ماشینِ در حال حرکت پیاده می‌شود و قهرمان اصلی کاترین را که در ماشین بدون راننده گیرافتاده نجات می‌دهد، اما آن دو مجددا توسط سیتور و افرادش دستگیر می‌شوند.14- شلیک به کاترین: در اتاقی که دستگاه معکوس‌کننده‌ی آنتروپی وجود دارد، سیتور کاترین را به سمت معکوس می‌برد (توجه داشته باشید از زوایه نگاه ما که در زمان به جلو می‌رویم سیتور کاترین را به داخل می‌برد ولی از زاویه نگاه معکوس، سیتور کاترین را از اتاق خارج می‌کند) و قهرمان اصلی به سمت دیگر می‌رود. سیتورِ معکوس که از آینده به گذشته می‌رود می‌داند که قهرمان اصلی قرار است چه بگوید (به این عمل گازانبر زمانی می‌گویند). بنابراین سیتور سوالات را بر طبق پاسخ‌های قهرمان اصلی که قبلا داده است، آماده می‌کند در حین بازجویی سیتور برای به حرف آوردن قهرمان اصلی به کاترین شلیک می‌کند. قهرمان اصلی می‌گوید قطعه درون خودروی بی ام و است. از دید قهرمان اصلی که در زمان جلو می‌رود، سیتور در یک زمان از هر دو سمت زمان وارد دستگاه معکوس‌کننده می‌شود و بعد از باز شدن دربِ دستگاه او ناپدید شده است. در واقع او به گذشته رفته است. برای درک بهتر پدیده، طرح سه بعدی آن را در این ویدئو ببینید.15- قهرمان اصلیِ معکوس: قهرمان اصلی با استفاده از دستگاه معکوس‌کننده در زمان به عقب می‌رود، تا بفهمد چه اتفاقی برای قطعه الگوریتم افتاده است. او سوار خودرو ساب می‌شود (این همان اتومبیل سومی است که در مرحله 13 به آن اشاره شد). قهرمان اصلی و سیتور اکنون هر دو معکوس و در تعقیب خودروی بی ام و غیرمعکوس هستند. اینجا قطعه از خودروی ساب خارج شده و به داخل خودروی بی ام و می‌رود (از دید قهرمان و سیتور این عمل به صورت معکوس اتفاق می‌افتد) و در این لحظه سیتور متوجه می‌شود قهرمان اصلی قطعه را به داخل ساب انداخته است، بنابراین حالا افراد غیرمعکوس سیتور می‌توانند در آینده قطعه را از ساب بردارند! برای درک بهتر سکانس طرح سه بعدی آن را از اینجاببینید.16- نجات از یخ‌زدگی: سیتور خودروی قهرمان اصلی را چپ کرده و آن را آتش می‌زند اما چون آنتروپیِ قهرمان اصلی معکوس است دمای بدن او به شدت پایین آمده و شروع به یخ زدن می‌کند. آیوْز (با بازی آرون تیلور جانسون) و افرادش قهرمان اصلی را دوباره غیرمعکوس کرده و او را نجات می‌دهد.17- سفر با کشتیِ معکوس: نیل و قهرمان اصلی برای نجات کاترین که بعد از شلیک سیتور زخمی شده بود، دوباره خود را معکوس می‌کنند و کاترین را به عقب برمی‌گردانند تا زخم او مداوا شود. بعد از انفجار هواپیما در مرحله 10، شرکت روتاس قطعات و آثار هنری را در کانتینرهایی با کشتی از کشور خارج می‌کند. تیم نجات کاترین که این موضوع را می‌داند، نیل، قهرمان اصلی و کاترین را درون یکی از کانتینرهای کشتیِ شرکت روتاس قرار می‌دهند تا با حرکت به عقب در زمان به فرودگاه اسلو در لحظه‌ی وقوع انفجار هواپیما برسند.18- بهبود کاترین: در فرودگاه اسلو کاترین، قهرمان اصلی و نیل مجددا به حالت معمولی برمی‌گردند و حال کاترین خوب شده است. در اینجا قهرمان اصلی متوجه می‌شود شخصی که با او در مرحله 10 مبارزه کرده بود خودش است. او حالا مبارزه را از زوایه نگاه دیگری تجربه می‌کند.19- ملاقات سوم با پریا: این ملاقات در حقیقت در زمانی بین ملاقات اول و ملاقات دوم و بعد از حادثه فرودگاه اسلو اتفاق افتاده است. قهرمان اصلی از پریا می‌خواهد که در مقالات دوم که بعدا اتفاق خواهد افتاد به او اخطار بدهد که به دنبال پلوتونیوم 241 نرود تا قطعه‌ی الگوریتم در آینده به دست سیتور نیفتد. اما پریا با آن مخالفت می‌کند او معتقد است که قطعه‌ی نهم باید به دست سیتور بیفتد چراکه تنها از این طریق می‌توان محل نگهداریِ هشت قطعه‌ی دیگر را بدست آورد. قهرمان اصلی از پریا می‌خواهد آسیبی به کاترین نرساند، پریا معتقد است او بیش از اندازه می‌داند اما به قهرمان اصلی اطمینان می‌دهد این کار را نخواهد کرد. پریا به قهرمان اصلی می‌گوید که به نروژ برود، در آنجا آیوز درون یک کشتی تیمی را آماده کرده و در زمان به عقب خواهند رفت.20- برنامه‌ریزی برای نجات جهان: تیم آیوز به همراه قهرمان اصلی، نیل و کاترین در روز چهاردم ماه، همان روزی که سالن اپرا در اوکراین منفجر شد به سواحل سیبری نزدیک شهر استالسک-12 می‌رسند. قهرمان اصلی از کاترین می‌خواهد یک روز دیگر به عقب و به ویتنام برود، همانجایی که قبلا تعطیلات خود را با سیتور سپری کرده بود. در مکالمه‌ی بین کاترین، نیل و قهرمان اصلی در کشتی، آنها متوجه می‌شوند در روز چهاردم بمبی قرار است منفجر شود، آن بمب الگوریتم را فعال می‌کند و در نتیجه کل جهان نابود خواهد شد. قهرمان اصلی طبق صحبتی که با سر مایکل کراسبی داشته می‌داند مکان آن بمب در درون هایپوسنتر در شهر استالسک-12 است. ساعتی که در دست سیتور است به محض اینکه او بمیرد ایمیلی ارسال می‌کند و بمب مذکور منفجر خواهد شد. سیتور سرطان لاعلاجی دارد و او می‌خواهد روز چهاردهم خود را بکشد. کاترین می‌گوید روز چهاردهم سیتور با پروازی از ویتنام خارج شده، نیل می‌گوید سیتور به سالن اپرا در اوکراین رفته بود. بنابراین سیتور در آینده می‌داند که او در روز چهاردهم در گذشته در ویتنام نیست پس با خیال راحت بدون نگرانی از تماس با خود در گذشته از آینده به آن محل می‌رود تا خود را در آنجا بکشد و الگوریتم را فعال کند.21- گازانبر زمانی: قهرمان اصلی، نیل و تیمِ آیوز برای عملیات گازانبر زمانی در روز چهاردهم در شهر استالسک-12 خود را آماده کرده‌اند. هدف از عملیات لو رفتن محلی است که الگوریتم در آن مخفی شده است. سیتور الگوریتم را زیر زمین در هایپوسنتر، جایی که آزمایشات هسته‌ای انجام می‌شده مخفی کرده است. در همین زمان کاترین باید در ویتنام مطمئن شود تا قبل از اینکه قهرمان اصلی الگوریتم را به دست نیاورده سیتور خودش را نمی‌کشد. برای عملیات گازانبری دو تیم وجود دارد، تیم قرمز که در زمان رو به جلو می‌رود، تیم آبی که معکوس است و رو به عقب می‌رود، به غیر از نیل و قهرمان اصلی اعضای دو تیم یکی هستند. قهرمان اصلی با تیم قرمز و نیل با تیم آبی است. بعد از اینکه تیم قرمز عملیات پاکسازی را انجام داد تبدیل به تیم آبی می‌شود و در زمان به عقب حرکت می‌کند. اما در ده دقیقه‌ی عملیات دو تیم آبی و قرمز در یک مکان هستند. قهرمان اصلی و آیوز در تیم قرمز، قرار است به داخل تونل بروند و الگوریتم را از هایپوسنتر در زیر زمین بردارند.22- کاترین سیتور را می‌کشد: نزدیک به پایان عملیات است، کاترین علامتی از سمت همکارِ قهرمان اصلی ندیده است، با این حال سیتور را می‌کشد به این امید که قهرمان اصلی الگوریتم را به دست می‌آورد.23- نیل: در حین عملیات، نیل که در زمان به عقب می‌رود متوجه می‌شود ولکف، مامورِ سیتور در ورودی تونل بمب کار گذاشته است. بعد از ورودِ قهرمان اصلی و آیوز به داخل تونل بمب منفجر می‌شود و ورودی بسته می‌شود. نیل برای هشدار به قهرمان اصلی وارد دستگاه معکوس‌کننده‌ی زمان می‌شود و به حالت عادی زمان برمی‌گردد. وقتی نیل نمی‌تواند قهرمان اصلی را از ورود به تونل بازدارد، با اتومبیل به بالای هایپوسنتر (همان جایی که الان الگوریتم، ولکف، آیوز و قهرمان اصلی حضور دارند) می‌رود. طنابی را از دریچه‌ی هایپوسنتر به داخل می‌اندازد و آن را می‌کشد. قهرمان اصلی و آیوز که خود و الگوریتم را به طناب بسته‌اند قبل از انفجار از هایپوسنتر خارج می‌شوند. نیل از صحبت‌های آیوز متوجه می‌شود شخصی در هایپوسنتر دربِ قفل شده را برای آنها باز کرده است و نیل که قفل‌ساز ماهری است، می‌فهمد آن شخص خود او بوده است. بنابراین با آیوز برمی‌گردد تا دوباره به تیم آبی ملحق شده و در زمان به عقب برگردد. اینبار او که از اتفاقات روی داده اطلاع دارد در لحظه‌ی مناسب خود را جلوی شلیک ولکف قرار می‌دهد، درب را باز کرده و می‌میرد (برای بررسی این سکانس بی‌نظیر طرح سه بعدیِ آن را در کانال یوتوب ببینید). نیل در آخرین صحبت‌های خود با قهرمان اصلی به او می‌گوید که تو من را استخدام کردی، از زاویه نگاه من چند سال قبل است و از زوایه نگاه تو چند سال بعد. طبق شواهد مختلف در فیلم به احتمال بسیار زیاد نیل همان مکس پسر کاترین است که بزرگ شده و در زمان به عقب آمده است.24- مرگ پریا تکمیل عملیات: پس از این وقایع پریا قصد دارد بر خلاف گفته‌ی خود کاترین را بکشد چون تصور می‌کند کاترین بیش اندازه می‌داند و این برای عملیات خطرناک است. در این زمان قهرمان اصلی سر می‌رسد و پریا را می‌کشد.امید کریستوفر نولان این بود که با انتشار فیلم تنت در میانه‌ی همه‌گیری کرونا بتواند سالن‌های سینما را نجات دهد. اما آنطور که باید از این فیلم استقبال نشد و حتی در جشنواره اسکار هم تنها در دو بخش جلوه‌های تصویری و طراحی صحنه نامزد شد که جایزه‌ی بهترین جلوه‌های تصویری را از آن خود کرد. برای ما بخت برگشتگان ایرانی امکان تماشای نسخه‌ی IMAX فیلم وجود ندارد. طبق توصیف آنان که فیلم را در سالن‌های سینمای IMAX تماشا کردند چنان تجربه‌ی باورنکردنی بوده است که نگویم برایتان. جزئیات ریز، دقیق و شفاف و کنتراست خیره‌کننده که از ابتدا تا انتها شما را میخکوب خواهد کرد. جلوه‌های طبیعی و بی‌نقصِ گرد و غبار ناشی از اصابت گلوله به دیوار، جزئیات آجرهای روی دیوارِ مدرسه در پس‌زمینه، بافت لباس‌ها و بسیاری جزئیات پر زرق و برق دیگر که در نسخه‌ی دیجیتالی همه‌ی آنها را از دست داده‌ایم. به هر حال تنت فیلمی نیست که یک بار دیدن آن کفایت کند هر چه بیشتر آن را ببینیم و در مورد تنت تحقیق کنیم جزئیات و نکات بیشتری را می‌فهمیم. برای آنان که از یافتن چیزهای جدید لذت می‌برند و برای آنان که فیلم‌های اکشن را می‌پسندند، تنت کم نگذاشته است.مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 43دی ماه 1399پی‌نوشت[1] سنجش خرد ناب، ایمانوئل کانت، ترجمه دکتر میرشمس‌الدین ادیب سلطانی، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1362، ص. XIX[2] Kip S. Throne, 1988, 'Wormholes, Time Machines, and the Weak Energy Condition', Physical Review Letters, Vol. 61, no. 13, pp. 1446-1449[3] کهن الگوهای یونگی، رابین رابرتسون، ترجمه بیژن کریمی، نشر دف، تهران، 1398، ص. 41مجتبی یکتامجتبی یکتاTue, 11 May 2021 22:10:55 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/رمزگشایی-از-جعبه-ی-سیاه-پیش-نیازِ-همزیستی-با-هوش-مصنوعی-lhtpxzpo81n6نویسنده: کلینت دوزیهترجمه: مجتبی یکتاسال 2020 از بسیاری جهات، سال وحشتناکی بود. همه‌گیریِ کووید-19 تقریبا کل جهان را تعطیل کرد و میلیون‌ها نفر بر اثر این ویروس آلوده و کشته شدند. بازار و اقتصاد بسیاری از کشورهای بزرگ راکد شده و میلیون‌ها نفر تنها در ایالات متحده شغل خود را از دست داده‌اند. و بدتر از همه‌ی اینها، 2020 سالی بود که ادی ون هالن (Eddie Van Halen) یکی از بزرگترین نوابغ موسیقی (سلطان گیتار از دیدگاه من) پس از نبردی طولانی با سرطان از پیش ما رفت. البته نمی‌گوییم در 2020 هیچ اتفاق خوبی رخ نداده، بلکه در یکی از حوزه‌ها شاهد چنان پیشرفتی تنها در سال 2020 بودیم که قبلا هرگز سابقه نداشته است؛ توسعه‌ی هوش مصنوعی.از مهمترین پیشرفتهای هوش مصنوعی، می‌توان به تولید GPT-3 توسط شرکت OpenAI و ساخت AlphaFold توسط Deepmind، شرکت توسعه‌ی هوش مصنوعیِ زیرمجموعه‌ی گوگل، اشاره کرد. صادقانه بگویم، GPT-3 باحال‌تر و جالبتر از AlphaFold است، اما AlphaFold کار مهمتری انجام داده است. وقتی می گویم GPT-3 «باحال‌تر» است، منظورم این است که در نگاه اول انسان را بسیار تحت تاثیر قرار می‌‎دهد. GPT-3 همان چیزی است که به عنوان مدلی برای زبان طبیعی شناخته می‌شود، به این معنی که می‌تواند زبان طبیعی انسان را تفسیر و پردازش کند، اما این کار را به طرز غیرقابل باوری خوب انجام می‌دهد.سیستم GPT-3 همه کاری انجام می‌دهد، از نوشتن مقاله و پاسخ به سوالات تا جعل شخصیت‌های تاریخی و خود را جای آنها گذاشتن. GPT-3 حتی برای رایانه کد می‌نویسد، طراحی وب سایت انجام می‌دهد و تنها از طریق توصیف یک چهره، تصویر آن را تولید می‌کند. کانال یوتوبِ ColdFusion ویدئویی عالی با جزئیات فراوان از GPT-3 منتشر کرده است. با این حال در بین کارشناسان در مورد اینکه GPT-3 دقیقا چقدر چشمگیر است، بحث و اختلاف نظر وجود دارد.اما AlphaFold موفقیتی شگفت‌انگیز است و کارشناسان در مورد آن هیچ اختلاف نظری ندارند. به زبان ساده، AlphaFold مساله‌ای به قدمت چند دهه را در شناخت زیستیِ تاشدگیِ پروتئین (Protein folding) حل کرده است. مساله‌ی تاشدگی پروتئین این است (یا بود) که از طریق توالی اسیدهای آمینه‌ی پروتئین، بتوان شکل سه بعدی آن را تعیین کرد.«حل شدن» این مساله یعنی AlphaFold توانسته است در مسابقه‌ی «ارزیابیِ انتقادیِ پیش‌بینی ساختار» (CASP) امتیاز 87 را بدست آورد. در این مسابقه کسب امتیاز 90 یا بشتر تقریبا معادل ساختار تعیین شده به صورت تجربی در نظر گرفته می‌شود. پیامدهای این دستاورد به ویژه در افزایش سرعت و کارآیی تحقیقات پزشکی و تولید دارو بسیار قابل توجه است. محقق هوش مصنوعی و سازنده‌ی پادکست، لکس فریدمن (Lex Fridman) ویدیوی خوبی در یوتوب در این زمینه منتشر کرده است.با این حال، مشکل اساسی در چنین پیشرفت‌های هوش مصنوعی این است که محققان هنوز به طور کامل نحوه‌ی کار الگوریتم‌های موجود در این سیستم‌ها را درک نمی‌کنند. به عبارتی، این سیستم‌های هوش مصنوعی فرایندی از تصمیم‌گیری را برای تولید خروجی به کار می‌گیرند، اما محققان نمی‌دانند چرا این تصمیمات گرفته می‌شود. مشکل الگوریتم‌های هوش مصنوعی این است که «جعبه سیاه» هستند.الگوریتم چیزی جز مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها نیست، آن را مثل یک دستور پخت غذا در نظر بگیرید. الگوریتم می‌تواند به اندازه‌ی «این دو عدد را با هم ضرب کنید»، ساده و یا به اندازه‌ی مغز انسان پیچیده باشد. هر نوعی از هوش، چه بیولوژیکی یا غیر بیولوژیکی، از الگوریتم یا مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها برای تولید نتیجه یا حل مسئله بهره می‌برد. الگوریتم‌ها، برای انجام هر کاری از رانندگی با ماشین گرفته تا انجام تکالیف جبر یا حتی تماشای نت‌فلیکس، در حال استقرار و اجرا روی سخت‌افزاری به نام مغز شما هستند.پس چرا همین مورد برای هوش مصنوعی به مشکل تبدیل می‌شود؟ محققان علوم کامپیوتر در توسعه‌ی الگوریتم‌های پیچیده‌ای مانند GPT-3 و AlphaFold بسیار موفق بوده‌اند، اما تنها این موفقیت‌ها نیستند. هوش مصنوعی در اتخاذ تصمیم‌هایی در سرویس‌هایی نظیر فیس‌بوک و یوتوب هم بسیار موفق بوده است، اما محققان هر روز کمتر می‌توانند توضیح دهند چرا سیستم چنان تصمیماتی گرفته است. بنابراین، این الگوریتم‌ها تبدیل به «جعبه سیاه» شده‌اند.مکس تگمارک، محقق هوش مصنوعی، فیزیکدان و نویسنده‌ی کتاب «زندگی 3.0: انسان بودن در عصر هوش مصنوعی»، به تازگی در پادکست لکس فریدمن حاضر شده و درباره‌ی این موضوع بحث کرده است[1]. تگمارک در مورد فناوری‌هایی نظیر AlphaFold و GPT-3 می‌گوید: «... نکته‌ی مشترک در همه‌ی این سیستم‌ها علاوه بر قدرتمند بودن، این است که ما به طور کامل از نحوه‌ی عملکردشان اطلاعی نداریم ... آنها اساسا جعبه سیاه هستند ...» تگمارک پیشتر در مورد هدایتِ پژوهشی در MIT و تلاش برای شفاف‌سازیِ فرایندِ داخلیِ سیستم‌های هوش مصنوعی، صحبت کرده بود. او بر ضرورت حل این مشکل پیش از وقوع اتفاقی ناگوار و نه بعد از آن تاکید دارد.رسیدن به این امر مرتبط با هستیِ ماست، و باید قبل از استقرارِ هوش مصنوعی در موقعیت‌های مهم‌تر و بالقوه خطرناکتر تحقق یابد، نه اینکه بعد از مشاهده‌ی آسیب‌ها، تازه به فکر چاره باشیم. الگوریتم‌های فیس‌بوک به طور بالقوه اتاق‌های پژواک [2] را افزایش داده و به قطبی شدن جامعه کمک کرده است، اما این مشکل حداقل اصلاح‌پذیر است. اما الگوریتمی که اتومبیل شما را می‌راند، هواپیما را هدایت می‌کند یا داروهای جدیدی اختراع می‌کند چطور؟ در این شرایط وقوع خطا به هیچ عنوان قابل پذیرش نیست. به همین دلیل، مشکل جعبه‌ی سیاه بسیار مهم است و باید قبل از آنکه سیستم هوش مصنوعی فاجعه‌ای درست کند، حل شود؛ زمان به تندی می‌گذرد و فرصت محدود است.منبع: The Daily Illiniپی‌نوشت[1] کتابِ مکس تگمارک به فارسی با ترجمه‌ی میثم محمدامینی، توسط فرهنگ نشر نو منتشر شده است.[2] اصطلاح اتاق پژواک به این پدیده اشاره دارد که در شبکه‌های اجتماعی فرد تنها با عقاید خود یا عقایدی منطبق با عقاید خود روبرو می‌شود، بنابراین دیدگاه‌های او تقویت شده و دیگر ایده‌های جایگزین را در نظر نمی‌گیرد.ماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 44بهمن ماه 1399مجتبی یکتامجتبی یکتاSat, 01 May 2021 12:23:14 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/مورد-عجیب-ابر-آروان-pm99tbmppbybسه‌شنبه 26 اسفند بود که متوجه شدیم وب‌سایتِ یکی از مشتریان ما به کندی باز می‌شود. فردای همان روز ابر آروان در اطلاعیه‌ای نوشت: «به منظور عملیات نگه‌داری، امکان ساخت و انجام عملیات بر روی ابرک در دیتاسنتر آسیاتک به طور موقت و برای چند ساعت امکان‌پذیر نیست». مسئول پایگاه داده بعد از مشاهده‌ی مشکل از بانک اطلاعات یک پشتیبان تهیه کرد، اما فکرش را نمی‌کردیم نه تنها بانک اطلاعات بلکه کل سرور به همراه فایل‌ها و برنامه‌ها و بانک‌های اطلاعاتی (آش با جاش) از بین برود. در حالی که ابر آروان به طور رسمی اطلاعیه‌ی بالا را منتشر کرده بود ناخدای اجرایی ابر آروان (مشخص نیست منظور از این عنوان خودساخته چیست) در توییتر می‌نویسد: «به دلیل حملات گسترده‌ی هکرها روی زیرساخت پردازش ابری آروان در آسیاتک و برای جلوگیری از آسیب به دیتای مشتریان، موقت تمام دسترسی‌ها به این دیتاسنتر قطع شده است».مشکل بزرگی که اینجا وجود دارد تفاوت عمیق و فاحش بین عبارات عملیات نگه‌داری در اطلاعیه ابر آروان و حملات گسترده هکرها روی زیرساخت است که در توییتر نوشته شده است. عبارت عملیات نگهداری معمولا برای تهیه‌ی پشتیبان‌ها، اصلاح و بروزرسانیِ رویه‌ها و نرم‌افزارها و همچنین رفع خطاها و اشکالات پیدا شده، به کار می‌رود. این در حالی است که اگر مشتریانِ ابر آروان می‌دانستند مشکل تا چه حد جدی است خود را آماده کرده و به احتمال بسیار زیاد خسارات کمتری متحمل می‌شدند.چند ساعت بعد ناخدا مجددا توییت می‌کند: «تا الان در حدود ۹۰ درصد از اطلاعات سرورهای ابری، به کمک نسخه‌های پشتیبان بازیابی شد‌ه است. فرآیند احیای کلاستر ادامه دارد». به این ترتیب مشکل نباید چندان جدی باشد و صاحبان کسب و کاری که به ابر آروان اعتماد کرده بودند باید خیالشان راحت شود. اما بعد از گذشت سه روز نه تنها اطلاعاتی بازیابی نمی‌شود بلکه متوجه می‌شویم اطلاعات برای همیشه از بین رفته است. مدیر روابط عمومی ابر آروان در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید از میان حدود 7000 مشتری ابر آروان که تحت تاثیر این حمله قرار گرفته‌اند تنها اطلاعات 800 مشتری بازیابی، و از این بین تنها مشکل 450 مشتری به طور کامل برطرف شده است. تا اینجا متوجه می‌شویم که ابر آروان که به گفته‌ی مدیر روابط عمومی، شرکتی در حوزه‌ی کلاد است، نه تنها از اطلاعات پشتیبانِ مناسبی تهیه نکرده بلکه همان اطلاعاتِ پشتیبانِ ناقص هم خراب بوده و اطلاعات به درستی بازیابی نمی‌شوند، و این یعنی قبلا عملیات پشتیبان‌گیری به درستی انجام نشده است. در عملیات پشتیبان‌گیری روش استاندارد این است که بازیابی اطلاعات تست شود تا در زمان بحران اطلاعات به درستی بازیابی شوند. اطلاعات پشتیبان باید در مکان و سرورهای دیگری نگهداری و ذخیره شوند تا در صورت وقوع حملات یا بلایای طبیعی و غیرطبیعی بتوان اطلاعات را از آن مکان امن بازیابی کرد. اساسا یکی از دلایل شکل‌گیریِ خدمات ابری این است که شرکتی که صاحب اطلاعات و خدمات آنلاین است، دیگر درگیر پشتیبان‌گیری، امن نگه داشتن اطلاعات، نگهداری از سرور، مدیریت پهنای باند و مدیریتِ منابع سخت‌افزاری و نرم‌افزاری خود نباشد.تا اینجا می‌دانیم که ابر آروان در مواجهه با این بحران اطلاعات متناقض و گمراه‌کننده‌ای به مشتریان خود داده که نه تنها کمکی به حل مشکل نکرده بلکه باعث سردرگمی و بلاتکلیفی آنها نیز شده است. مساله‌ی دیگر این است که واقعا چه اتفاقی افتاده است؟ با توجه به عدم صداقت متولیان ابر آروان چند سناریو محتمل است:1- بر طبق گفته‌ی ناخدا و مدیر روابط عمومی، زیرساختِ شرکت مورد حملات گسترده قرار گرفته است.2- با توجه به اینکه اغلب مشتریان و استارتاپ‌هایی که از ابر آروان خدمات گرفته‌اند، در روزهای آخر سال کارزارهای تبلیغاتی متعددی راه انداخته‌اند و همین امر باعث شده حجم ترافیک، تراکنش‌ها و در کل بار روی سرورهای ابر آروان بیش از ظرفیت واقعیِ سرورها شود و در نتیجه‌ی این بارِ بیش از حد، تجهیزات سخت‌افزاری ابر آروان نظیر دیسکِ سختِ سرورها از بین رفته است.3- یک کارمند یا نیروی متخصصِ ناراضی که به اطلاعات و کلیدهای امنیتیِ ابر آروان دسترسی داشته آنها را در اختیار هکرها قرار داده و یا خود شخصا اطلاعات را حذف کرده است.در سناریوی اول انتظار بر این است که مدیران ابر آروان گزارشی از نحوه‌ی حمله، حفره‌های مورد استفاده‌ی هکرها و چگونگی وجود حفره‌ها ارائه دهد. آیا حمله از سوی کشورهای خارجی بوده یا از داخل صورت گرفته است؟ آیا این حملات به تلافیِ حملات سایبری ایران به آمریکا و اسرائیل بوده است؟ در زمان تایپِ این سطور هنوز گزارشی از سوی ابر آروان ارائه نشده است.اینترنت ملیبا توجه به عدم شفاف‌سازی ابر آروان سناریوهای دوم و سوم هم محتمل به نظر می‌رسد، چراکه چنین حمله‌ای در نوع خود بسیار کم‌سابقه است. چگونه هکری با سطح دسترسی تا این حد بالا تنها به حذف اطلاعات و ابرک‌ها بسنده کرده و نشت اطلاعات مشتریان اتفاق نیفتاده؟ آیا هکر یا هکرها از مدت‌ها قبل به سرویس‌ها و اطلاعات مشتریان دسترسی داشته و در روزهای آخر سال برای سنگین‌تر شدن ضربه، تصمیم گرفته‌اند اطلاعات را حذف کنند؟سوال‌های بی‌پاسخ بسیار است، فعلا تا مشخص شدن پاسخ‌ها، به گفتگوی مدیر روابط عمومی ابر آروان با بی‌بی‌سی برگردیم. مجری از همکاری ابر آروان در پروژه اینترنت ملی می‌پرسد. مدیر روابط عمومی می‌گوید: «... ما خودمان مصرف‌کننده‌ی اینترنت هستیم و از نهادهای بالادستی اینترنت می‌گیریم. پروژه ابر ایران که ما در آن شرکت کرده‌ایم در واقع کلاد محور کردن یک سری دیتاسنتر در شهرستان‌ها است ...» و در مورد اینکه اگر قرار باشد اینترنت ملی شود شرکتی مثل آروان باید همکاری کند، می‌افزاید: «آروان شرکت شفافی است (!) ما در هیچ پروژه‌ای که منجر به محدودسازی یا قطع اینترنت شود شرکت نمی‌کنیم و زیرساخت آروان را در اختیار پروژه‌های این‌چنینی قرار نمی‌دهیم». برای شفاف‌تر شدن این جملات بهتر است نقل قولی از شهاب جوانمردی مدیرعامل هلدینگ فناپ (ابر آروان یکی از زیرمجموعه‌های این هلدینگ است)، بیاوریم. در 22 بهمن 1399 جوانمردی در گفتگویی با ماهنامه پیوست می‌گوید: «تا قبل از ماجرای قطع اینترنت در کشور واکنش‌ها به نگرانی‌های مردم این بود که این حرف‌های خنده‌دار چیست. اما الان ما این نگرانی‌ها را می‌فهمیم و درک می‌کنیم. ما به عنوان یک ارائه‌کننده سرویس، چه پیش از تجربه قطعی اینترنت چه بعد از آن، به توسعه سرویس‌های زیرساخت شبکه فکر می‌کردیم و برای آن برنامه داشتیم. اگر بخواهیم وجه مثبت توسعه‌ی زیرساخت شبکه داخلی را نگاه کنیم باید گفت در آن دوران سرویس‌هایی که به داخل مهاجرت کرده بودند فعال ماندند و مردم از سرویس‌های آن‌ها استفاده کردند». بنابراین به طور خلاصه کل پروژه‌ی اینترنت ملی چیزی نیست جز انتقال خدمات اینترنتی از خارج از کشور به داخل و فراهم کردن معادل‌هایی برای خدمات اینترنتی خارجی در داخل ایران. مدیرعامل فناپ به خوبی می‌داند که هرچه سرویس‌های اینترنتی بیشتری به داخل ایران آورده شود در هنگام قطع اینترنت نارضایتی مردم هم کمتر خواهد بود. از طرف دیگر حکومت با ایجاد اختلالات و قطعی‌های مکرر برای سرویس‌هایی که خارج از کشور میزبانی می‌شوند و با گران کردن ترافیک بین‌الملل، شرکت‌ها را مجبور می‌کنند تا از میزبان‌ها و سرویس‌های ابری داخلی استفاده کنند. متاسفانه برخلاف نظر مدیر روابط عمومی ابر آروان، اکثر اهالی صنعت آی تی نه تنها معتقدند ابر آروان به پروژه اینترنت ملی کمک می‌کند بلکه از نظر ایشان فلسفه توسعه‌ی ابر آروان اساسا همین است؛ ابر آروان خودِ اینترنت ملی است. آنچه مورد ابر آروان را عجیب کرده این است که چطور این تعداد ملوان زبل و ناخدایان بازی با کلمات در یک جا جمع شده‌اند.امنیتهمیشه باید برای حملات آماده بود مخصوصا شرکت‌های ارائه دهنده‌ی خدمات ابری که همواره در کانون این حملات قرار دارند. با انجام مانورهای دفاعی و استخدام تیم متخصص برای انجام آزمون‌های متعدد می‌توان آسیب‌پذیری را کمتر کرد. موردی که در بین جامعه‌ی آی تی در ایران نادیده گرفته می‌شود این است که تقریبا تمام سرورهای ویندوزی در دیتاسنترهای خصوصی و ارگان‌های دولتی بدون مجوز است. سیستم‌عاملِ ویندوزِ بدون مجوز یعنی بروزرسانی‌ها به درستی دریافت نشود و سرور در مقابل انواع حملات هکرها و باج‌افزارها آسیب‌پذیر باشد. در مستند روز صفر (Zero Days) محصول سال 2016 به کارگردانی الکس گیبنی (Alex Gibney)، یکی از مهندسان آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) به ماموریت بزرگتری بر علیه ایران به نام Nitro Zeus اشاره می‌کند. او می‌گوید: «در صورتی که اسرائیل به ایران حمله کند، ما قطعا درگیر ماجرا خواهیم شد. برای همین ما حملات بسیار گسترده‌ای بر علیه شبکه‌ی مخابراتی و ارتباطی ایران مهیا کرده‌ایم. به این ترتیب در هنگام جنگ، ارتباط ایرانی‌ها با یکدیگر قطع خواهد شد و آنها نمی‌توانند با موشک به هواپیماهای ما و متحدان ما شلیک کنند. ما حتی به سیستم‌های خدماتی مردم هم نفوذ کرده‌ایم. شبکه‌ی برق، حمل و نقل، ارتباطات، سیستم‌های مالی و ...، ما داخل سیستم‌هاشون هستیم و آماده‌ایم تا از طریق حملات سایبری این سیستم‌ها را نابود و مختل کنیم. استاکس نت در مقایسه با عملیات NZ شبیه به شوخی است». یکی از راه‌های نفوذ هکرهای اسرائیلی و آمریکایی که قبلا در استاکس نت آن را تجربه کرده‌اند، نفوذ از طریق ویندوزهای بدون مجوز است که اغلب بروز نبوده و حفره‌های امنیتی فراوانی دارند. اما نه ابر آروان و نه سایر دیتاسنترها توجهی به این موضوع ندارند.نیروی انسانیادامه‌ی پروژه‌ی اینترنت ملی اگرچه برای مردم آبی ندارد اما برای شرکت‌هایی چون فناپ و ابر آروان نان دارد. ولی نکته‌ای که به آن توجه نمی‌شود فرار سرمایه‌های انسانی از کشور به دنبال ملی شدن اینترنت است. در صنعت آی تی، بسیاری از نرم‌افزارها و پروژه‌ها به صورت متن باز و با مشارکت برنامه‌نویسان و متخصصان در سراسر جهان شکل گرفته است. امروز اگر متخصصان در توسعه‌ی این جامعه نقش و مشارکت نداشته باشند جایگاهی در این صنعت نخواهند داشت. محدود شدن اینترنت در ایران منجر به دور شدن جامعه‌ی آی تی از لبه‌های فناوری می‌شود و بنابراین نیروهای متخصصی که شرکت‌هایی نظیر ابر آروان در چنین روزهای بحرانی به شدت به آنها نیاز دارند، ترجیح می‌دهند از ایران مهاجرت کنند.سوال دیگری که پیش می‌آید این است که ابر آروان که نقش مهمی برای خود تعریف می‌کند و خود را به عنوان رقیب شرکت‌هایی چون Cloudflare و Akamai Technologies می‌بیند تا چه حد به استانداردهای چنین شرکت‌هایی نزدیک است. برای رسیدن به درکی از مقیاس شرکت‌ها تعداد پرسنل را بررسی می‌کنیم در وب سایت لینکداین تعداد پرسنل شرکت کلادفلر 1946 نفر و تعداد پرسنل شرکت آکامای 7858 نفر درج شده است. تعداد پرسنل ابر آروان در لینکداین 38 نفر است. انتظار نداریم که ابر آروان هم صدها کارمند داشته باشد. مقصود از این مقایسه این است که نشان دهیم برای راه‌اندازی خدمات ابری، CDN و عناوین و خدمات عظیمی که ابر آروان مدعی آنهاست نیاز به گردهم آوردن نیروهای متخصصِ ویژه و بین‌المللی است که در دنیا برای استخدام آنها رقابت زیادی وجود دارد. با این وضعیت فیلترتحریم‌نت نیروی بین‌المللی پیش‌کش، نیروی ایرانی هم پیدا نخواهید کرد. چندی پیش در تلگرام آگهی همکاری‌ای از طرف یکی از مهندسین ابر آروان دیدم که نوشته بود: «برای راه‌اندازی پروژه‌ی CDN APP شرکت ابر آروان نیازمند نیرو با مهارت جاوا اسکریپت هستیم که بتواند اپلیکشن‌هایی را که بر بستر کلادفلر می‌باشند، بر بستر ابر آروان پیاده‌سازی کند». بعد از پیگیری متوجه شدم این دوستان قصد استخدام ندارند و صرفا پروژه‌ای موقت برای این کار تعریف کرده‌اند. خیلی دوستانه می‌توان به این عزیزان گفت که بدون استخدام نیرو و با بهره‌گیری از برنامه‌نویسان فریلنس و مستقل نمی‌توان با شرکت‌هایی مثل کلادفلر و آکامای رقابت کرد. اگر بودجه‌ی کافی ندارید چرا تبلیغات و ادعاهای بزرگتر از توان خود می‌کنید؟متاسفانه مدیریت در ایران همچنان بی‌توجه به تجربیات گذشته است. در صنعت خودرو انحصار ایجاد کردند و راه تجارت آزاد را بستند به این بهانه که هزاران کارگر در شرکت‌های ایران خودرو و سایپا بیکار خواهند شد. نتیجه اینکه شرم‌آورترین و بی‌کیفیت‌ترین خودروهای جهان را تولید کردیم، صنعت خودروی ملی رشد نکرد و ده‌ها هزار ایرانی در این خودروهای بی‌کیفیت کشته شدند. باز به نظر می‌رسد مدیران فناوری درون حکومت در حال ادامه‌ی همان مسیر گذشته در صنعت خودرو هستند، بی‌توجه به این نکته که در این عرصه‌ی جدید جایی برای تفکر سنتی نیست، نیازمند دانشِ بروز، مدیران متخصص و جامعه‌ی باز است.مجتبی یکتااول فروردین 1400مجتبی یکتامجتبی یکتاMon, 22 Mar 2021 12:05:41 +0430https://virgool.ir/@endregion.ir/آستانه-ناشناختگی-bpd086parbbwیا چگونه کندترین برنامه رایانه‌ای محدودیت بنیان‌های ریاضی را آشکار می‌سازد؟تصویرسازی عملکرد طولانی‌ترین ماشین تورینگِ 5 قانونی که تاکنون شناخته شده است. هر ستون از پیکسل‌ها، از چپ به راست یک مرحله از محاسبات را نشان می‌دهد. مربع‌های سیاه نشان می‌دهد که دستگاه کجا عدد 1 چاپ کرده است. آخرین ستون در راست تصویر جایی است که ماشین متوقف شده است.مدت زمان اجرای کد، پارامتر بسیار مهمی است و برنامه‌نویس هنگام کد زدن سعی می‌کند بهینه‌ترین کد را بنویسد. اما در سال 1962، ریاضی‌دان مجارستانی به نام تیبور رادو (Tibor Radó)، مساله متفاوتی مطرح کرد؛ چطور می‌توانیم برنامه‌ای بنویسیم که کامپیوتر اجرای آن را تا حد ممکن کِش بدهد. نه به این معنا که در چرخه‌ی بینهایت گیر کند بلکه حتما باید در نقطه‌ای پایان یابد ولی تا آنجا که می‌شود مراحل اجرای آن زیاد باشد. رادو اسم این برنامه‌ی غیربهینه ولی کاربردی را «بیوِرِ مشغول» (Busy Beaver) گذاشت.از آن زمان تاکنون برخی از برنامه‌نویسان و علاقه‌مندان به ریاضی به دنبال ساخت چنین برنامه‌هایی بوده‌اند ولی خیلی زود معلوم شد که این بازی، معمایی سخت پیچیده و گمراه‌کننده است. با این حال در چند سال اخیر، بازی بیور مشغول، تبدیل به موضوع مطالعات بسیار جدی‌ای شده است. پژوهشگران معتقدند این بازی با برخی از عمیق‌ترین مفاهیم و مسائل بازِ ریاضی ارتباط پیدا می‌کند.بازی بیوِر مشغولقبل از پرداختن به مسائل باز ریاضی، ببینیم نحوه‌ی کار این بازی چگونه است. بازیِ بیور مشغول که به اختصار به آن BB خواهیم گفت، مدل ساده شده‌ای از ماشین تورینگ است. ماشین تورینگ هم مدل ساده‌ای از یک رایانه است. نوار بی‌نهایت بلندی را تصور کنید که روی آن تعداد زیادی مربع وجود دارد. روی هر مربع می‌توان مقدار 0 یا 1 را نوشت (مقدار پیش‌فرض روی مربع 0 است). علاوه بر این نوار، کارت‌هایی وجود دارد مثلا به تعداد N عدد که دستورالعمل پردازش روی آن نوشته شده است. ماشین مرحله به مرحله اجرا می‌شود. در هر مرحله، ماشین، عددی را که روی مربعِ جاری نوشته شده، می‌خواند. سپس با توجه کارتِ جاری و عددی که خوانده شده، یا متوقف می‌شود، و یا روی مربع یک عدد نوشته و کارت بعدی را فعال می‌کند و سپس روی نوار به سمت چپ یا راست شیفت پیدا می‌کند. اگر تا اینجا متوجه نحوه‌ی کار ماشین نشدید، نهراسید! در ادامه با یک مثال ساده بازی بیور مشغول را با سه کارت انجام خواهیم داد که به آن BB-3 می‌گویند.طبق تصویر بالا ما سه کارت داریم؛ کارت A، کارت B و کارت C. ماشین با خواندن کارت اول یا همان کارت A شروع به کار می‌کند. در هر کارت ستون سمت چپ نمایانگر مقداری است که ماشین از روی نوار در ابتدای هر مرحله می‌خواند که یکی از دو مقدار 1 یا 0 خواهد بود. در ستون سمت راست در هر سطر یک رشته‌ی سه کاراکتری وجود دارد. کاراکتر اول می‌گوید ماشین در مرحله بعد کدام کارت را بخواند. کاراکتر دوم می‌گوید ماشین روی نوار چه مقداری را بنویسد، و کاراکتر سوم می‌گوید ماشین در مرحله بعد به سمت چپ یا راست شیفت پیدا کند. در کارت C در ستون سمت راست برای مقدار 1، اولین کاراکتر H است، به این معنی که به هیچ کارتی نرو یا به عبارتی برنامه را متوقف کن.توجه داشته باشید که این تنها یک کد از کدهای بسیاری است که می‌توان برای این سه کارت نوشت. به هر یک از این کدها یک ماشین تورینگ گفته می‌شود. بیشتر ماشین‌های نوشته شده وارد چرخه‌ی بینهایت می‌شوند که در بازی بیور مشغول مردود هستند یعنی تنها ماشین‌هایی قابل قبول هستند که بعد از اجرای چند مرحله متوقف شوند، ممکن است یک ماشین تورینگ چند میلیون مرحله داشته باشد ولی حتما باید در آخر کار متوقف شود. در مثال بالا ماشین بعد از 12 مرحله و نوشتن شش 1 روی نوار متوقف خواهد شد.برنده‌ی بازی BB-N کسی است که ماشین تورینگِ N کارتی‌ای که طراحی کرده بیشترین مراحل را طی کند و در نهایت متوقف شود. تیبور رادو در هنگام معرفی بازی بیور مشغول اثبات کرد که سریِ BB(N) غیر قابل محاسبه است. مقدار این تابع سریعتر از هر تابع محاسبه‌پذیری رشد می‌کند. چهار مقدار اول این سری به دست آمده است ولی هیچ راهی برای یافتن همه مقادیر این سری وجود ندارد. تعداد حالت‌هایی که باید چک شود تا برنده‌ی بازی بیور مشغول با N مرحله مشخص شود، از فرمول زیر محاسبه می‌شود:این فرمول نشان می‌دهد هر چه مقدار N افزایش یابد تعداد حالت‌هایی که باید چک شود (یا تعداد ماشین‌های تورینگ که باید نوشته شود) به شکلی سریعتر از نمایی افزایش خواهد یافت[1]. به عنوان مثال در یک بازی بیور مشغول با دو کارت، تعداد 6561 ماشین تورینگ مختلف می‌توان نوشت. یکی از آنها تا 6 مرحله اجرا شده و بعد متوقف می‌شود. این ماشین که طولانی‌ترین مراحل اجرا را در بازی BB-2 به خود اختصاص داده برنده بازی است. عدد برنده در BB-3 مقدار 21 است که در سال 1965 توسط رادو و شن لین (Shen Lin) اثبات شد. عدد برنده در BB-4 مقدار 107 است که در سال 1983 توسط آلن بردی (Allan Brady) اثبات شد. پاسخ بازی‌های BB-5 به بعد را هیچکس نمی‌داند و هنوز کسی آنها را اثبات نکرده است.از BB-5 به بعد گویی ارقام منفجر می‌شوند؛ محققان یک ماشین تورینگ 5 کارتی (یا 5 قانونی) را در سال 1989 شناسایی کرده‌اند که قبل از توقف 47.176.870 مرحله را اجرا می‌کند. هیچ کس نمی‌داند آیا این عدد، عدد برنده‌ی بازی BB-5 است یا خیر. اما تا اینجا می‌دانیم عدد برنده، بزرگتر یا مساوی آن است. تاکنون 43 ماشینِ دیگر [2] برای بازی BB-5 منتشر شده که احتمالا هرگز متوقف نخواهند شد اما هیچ کس تاکنون نتوانسته عدم توقف آنها را ثابت کند.مسائل باز ریاضیدانشمند علوم کامپیوتر اسکات آرونسون (Scott Aaronson) در پژوهشی که اخیرا روی بازی بیور مشغول انجام داده به این نتیجه رسیده است که جستجو برای برنامه‌هایی با اجرای طولانی نظیر همین بازی می‌تواند مرزهای دانش ریاضی را به ما نشان دهد و حتی مشخص کند که چه چیزی شناختنی است. به گفته محققان، بازی بیور مشغول، معیار مشخصی برای ارزیابی سختی مسائلی همچون حدس گلدباخ و حدس ریمان فراهم می‌آورد. این بازی حتی ردی از نقاطی را که در آنجا بنیان منطقی ریاضی فرومی‌ریزد، آشکار می‌سازد. ریاضی‌دادن و منطق‌دان بزرگ کورت گودل تقریبا یک قرن پیش وجود چنین حوزه‌های کشف نشده‌ای در ریاضی را پیش‌بینی کرده بود. اما بازی بیور مشغول، مثل نقشه‌های باستانی که مرزهای جهان را نشان می‌داد سرزمین‌های ناشناخته‌ی ریاضی را بر روی خطی از اعداد نشان می‌دهد.آستانه ناشناختگیدر حال حاضر برخی از ریاضی‌دانان در حال تحقیق و بررسی روی بازی بیور مشغول هستند تا بتوانند از آن به عنوان معیاری برای سنجش مسائل باز ریاضی استفاده کرده یا بفهمند اصولا چه چیزی از نظر ریاضی قابلیت شناسایی و اندازه‌گیری دارد. به عنوان مثال، حدس گلدباخ می‌پرسد که آیا هر عدد صحیح بزرگتر از 2 جمع دو عدد اول است؟ اثبات درستی یا نادرستی این حدس، واقعه‌ای تاریخی در نظریه اعداد خواهد بود، و کمک خواهد کرد تا ریاضی‌دانان توزیع اعداد اول را بهتر درک کنند.در سال 2015، یک کاربر ناشناس به نام Code Golf Addict کدی را در گیت‌هاب منتشر کرد[3]. این کد یک ماشین تورینگ 27 قانونی است که اگر و تنها اگر حدس گلدباخ نادرست باشد متوقف خواهد شد وگرنه تا بی‌نهایت اجرا می‌شود. این ماشین با شمارش تمام اعداد زوج بزرگتر از 4 کار می‌کند. به این صورت که تمام حاصل‌جمع‌های ممکن برای هر عدد را پیدا کرده و چک می‌کند آیا آن جفت عدد اول است یا خیر. به محض پیدا شدن جفت عدد اول، عدد زوج بعدی بررسی شده و روند قبلی تکرار می‌شود. اگر یک عدد صحیح زوج که توسط هیچ جفت عدد اولی قابل جمع نیست، یافت شود برنامه متوقف خواهد شد.راه‌اندازی یک ماشین حساب برای حل حدس گلدباخ کافی نیست، چون ما نمی‌دانیم آیا پایانی بر این محاسبه وجود دارد یا خیر؟ اما بازی بیور مشغول مساله را کمی برای ما روشن می‌کند. اگر می‌دانستیم مقدار BB(27) چقدر است آنگاه می‌دانستیم حداکثر زمان مورد نیاز برای اینکه حدس گلدباخ به صورت خودکار حل شود، چقدر خواهد بود. چون می‌دانیم عدد BB(27) برابر است با حداکثر مراحلی که یک ماشین تورینگ با 27 قانون باید اجرا کند تا متوقف شود (اگر بتواند این کار را انجام دهد). اگر این عدد را بدانیم، می‌توانیم ماشین تورینگ را به تعداد همین عدد اجرا کنیم اگر ماشین در آن نقطه متوقف شد یعنی حدس گلدباخ نادرست بوده است. اما اگر تا آن مرحله رفت و متوقف نشد می‌توان با اطمینان گفت که از این به بعد نیز متوقف نخواهد شد؛ بنابراین حدس گلدباخ درست بوده است.دشواری کار اینجاست که عدد BB(27) به طرز غیرقابل درکی بزرگ است، به طوریکه اجرای ماشینی که حدس گلدباخ را رد کند با آن تعداد مرحله، در عالم فیزیکی که ما زندگی می‌کنیم حتی در خیال هم ممکن نیست. با این وجود، این عدد بزرگِ غیرقابل درک همچنان تصویر دقیقی از عظمت چیزی است که به گفته آرونسون بیانگر دانش فعلی ما از نظریه‌ی اعداد است.در سال 2016، آرونسون با همکاری دو نفر دیگر توانست یک ماشین تورینگ با 744 قانون شناسایی کند که اگر و تنها اگر حدس ریمان نادرست باشد، متوقف خواهد شد. حدس ریمان که مربوط به توزیع اعداد اول است و یکی از «مسائل هزاره»ای است که توسط موسسه ریاضی Clay انتخاب شده و برای حل آن یک میلیون دلار جایزه تعیین شده است. ماشین آرونسون هم راه‌حلی شبیه به ماشین گلدباخ دارد، یعنی بعد از طی BB(744) مرحله به صورت خودکار حدس ریمان را رد یا تایید خواهد کرد. این ماشین تا زمانی که نمونه رد کننده‌ی حدس را پیدا نکند شمارش را ادامه می‌دهد.البته، مقدار BB(744) حتی از عدد عظیمی چون BB(27) نیز دست‌نیافتنی‌تر است. اما تلاش برای سنجش چیزی آسان‌تر نظیر BB(5)، به گفته‌ی آرونسون، می‌تواند مسائل جدیدی را نمایان کند که در نوع خود جالب هستند. به عنوان مثال، ریاضی‌دانی به نام پاسکال میشل (Pascal Michel) در سال 1993 نشان داد که نمایش تاریخچه‌ی اعدادِ اغلبِ ماشین‌های تورینگ با 5 قانون، رفتاری بسیار شبیه به عملکرد توصیف شده در حدس کولاتز دارند. حدس کولاتز که یکی دیگر از مسائل باز در نظریه‌ی اعداد است می‌گوید شما می‌توانید از هر عدد صحیحِ مثبت شروع کرده و دو کار را انجام دهید: 1- اگر عدد زوج است آن را بر 2 تقسیم کن. 2- اگر فرد است، آن را سه برابر کرده و یکی به آن اضافه کن. حدس این است که این فرایند در نهایت به عدد 1 ختم می‌شود.نمودار تعداد مراحل لازم برای رسیدن به عدد 1 در حدس کولاتزاخیرا، آرونسون از معیار جدید نشأت گرفته از بازی بیور مشغول، برای اندازه‌گیری چیزی که او آن را «آستانه ناشناختگی» برای کل سیستم ریاضیات می‌نامد، بهره برده است. نظریه‌ی معروفِ ناتمامیت گودل در سال 1931 ثابت کرد که هر مجموعه از اصول موضوعه‌ی اساسی که بتواند به عنوان پایه‌ی احتمالیِ منطقی برای ریاضیات باشد، محکوم به یکی از این دو سرنوشت است: یا اصول موضوعه ناسازگار هستند و منجر به وقوع تناقض می‌شوند (مانند اثبات 1 = 0)، یا ناکامل هستند و نمی‌توانند تعدادی از گزاره‌های صحیح را درباره‌ی اعداد ثابت کنند (مانند ثابت کردن 2+2=4). نظریه‌ی مجموعه‌های زرملو-فرانکل که به عنوان پشتیبانِ سیستم اصلِ موضوعه‌ی تقریبا تمام ریاضیات جدید محسوب می‌شود هم مرزهای گودلی خاص خود را دارد، و آرونسون می‌خواست از بازی بیور مشغول برای تعیین مکان آن مرزها بهره ببرد.در سال 2016، او و دانشجوی تحصیلات تکمیلی خود آدام یدیدیا (Adam Yedidia) یک ماشین تورینگ با 7910 قانون را طراحی کردند که اگر و تنها اگر نظریه مجموعه‌های زرملو-فرانکل ناسازگار باشد متوقف خواهد شد. به عبارتی BB(7910) محاسبه‌ای است که در چارچوب اصول موضوعه‌ی نظریه‌ی مجموعه‌های زرملو-فرانکل قرار نمی‌گیرد. برای اینکه ثابت کنیم BB(7910) یک عدد را به جای دیگری نشان نمی‌دهد، باید راه دیگری پیدا کنیم چون اصول موضوعه‌ی ذکر شده در اینجا کاربرد ندارد، درست مثل اینکه نتوان ثابت کرد 2+2 برابر با 4 است یا 5.متعاقبا دانشمند دیگری به نام استفان اوریر (Stefan O’Rear) ماشین تورینگ دیگری با 748 قانون ابداع کرد که در صورت ناسازگار بودن اصول موضوعه‌ی زرملو-فرانکل، متوقف خواهد شد، در حقیقت او مرزهای آستانه ناشناختگی را از BB(7910) به BB(748) محدودتر کرد. هاروی فریدمن (Harvey Friedman)، منطق‌دان و استاد برجسته‌ی دانشگاه ایالتی اوهایو معتقد است این موضوع که تعداد قوانینِ ماشینِ تورینگ در حد دیوانه‌کننده‌ای بزرگ نیست، خود یک پیشرفت چشمگیر است. از نظر او تعداد قوانین را می‌توان تا 50 کاهش داد، به عبارتی مرزها را می‌توان حتی محدودتر کرد. آرونسون گمان می‌کند که آستانه‌ی واقعی حتی ممکن است به نزدیکیِ BB(20) برسد.خیلی دور، یا خیلی نزدیک، در هر صورت آستانه ناشناختگی قطعا وجود دارد. به گفته آرونسون این چشم‌انداز جهانی است که ما از زمان گودل تاکنون داشته‌ایم و بازی بیورِ مشغول، راه دیگری برای استحکام آن است.منبع: Quanta Magazineمجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 41آبان ماه 1399پی‌نوشت[1] نگارنده یک برنامه برای تست ماشین‌های تورینگ با تعداد کارت‌های دلخواه نوشته است. می‌توانید با مراجعه به آدرس زیر کد آن را دریافت کنید:https://github.com/mojtaba-yekta/beasy-beaver.git[2] http://skelet.ludost.net/bb/nreg.html[3] https://gist.github.com/anonymous/a64213f391339236c2fe31f8749a0df6مجتبی یکتامجتبی یکتاThu, 25 Feb 2021 17:07:18 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/اَبَر-بحران-افسردگی-cncozrh221m8اشارهاین داستان/سناریو در روز جمعه 2 اسفند 1398 برای شرکت در مسابقه آینده نوشته شده است.خبرنگاران و تحلیلگران با بهت و حیرت در دفتر خبرگزاری نشسته‌اند و نمی‌دانند چه مطلبی بنویسند تا آنچه در حال روی دادن است، به خوبی توصیف شود. فعلا نشسته‌اند و آمارها را بروز می‌کنند. در شبکه‌های اجتماعی هشتگ #IranSuicide ترند اول جهانی شده است. از هر گوشه‌ای از ایران خبر می‌رسد که فردی به تنهایی و یا چندنفر با هم خودکشی کرده‌اند. در همه‌ی خودکشی‌ها یا خود شخص یا شخص دیگری از عمل خودکشی فیلم می‌گیرد و همزمان یا بعدا با هشتگ #IranSuicide برای شبکه‌های اجتماعی ارسال می‌کند. دست‌کم روزی 1500 ویدئوی جدید از خودکشی به اشتراک گذاشته می‌شود. اغلبِ افرادِ حاضر در این ویدئوها جوان یا دانشجو به نظر می‌رسند.سازمان بهزیستی و دیگر نهادهای دولتیِ مرتبط کاملا غافل‌گیر شده و برنامه‌ای برای اقدام در جهت حل مشکل ندارند. شرایط به گونه‌ای است که هیچ چشم‌اندازی از بهبود وضعیت مشاهده نمی‌شود. افراد درون ویدئوها تنها می‌خواهند به زندگی خود پایان دهند. آنها هیچ خواسته‌ای از حکومت یا جامعه ندارند. روانشناسان نام این پدیده را اَبَر بحران افسردگی گذاشته‌اند.در این بین توجه سرمایه‌گذاران و شتابدهنده‌ها به نوپاهایی جذب شد که روی سیستم‌های تشخیص حالات انسانی کار کرده‌اند. برخی از این شرکت‌ها دست‌بندهایی طراحی کردند که کاربر با بستن آنها به دور مچ خود این امکان را به نرم‌افزارِ تعبیه شده درون دستبند می‌دهد تا احساسات فرد را پایش کرده و بفهمد آیا او خوشحال، عصبانی و یا افسرده است آنگاه در لحظه توصیه‌ها و دوستورالعمل‌هایی را به کاربر می‌دهد تا روحیه‌ی خود را بهتر و شادتر کند. درخواست‌های بسیار زیادی از طرف والدین برای خرید این نوع محصولات ارسال شده است. آنها می‌خواهند از همه‌ی احوالات فرزند خود باخبر شوند تا مبادا فرزندشان خودکشی کند.شهرداری‌ها تصمیم گرفتند تا مکان‌های زیادی را در شهر برای گردهم‌آیی مردم و گفتگوهای عمومی اختصاص دهند تا بلکه مردم بتوانند از ناراحتی‌ها و مشکلات روحی خود صحبت کنند. اما این طرح به دلیل ایراداتی که نهادهای مذهبی به آن گرفته‌اند هنوز اجرایی نشده است. در نهایت دولت تصمیم می‌گیرد با سفارش و تولید حجم بالایی از قرص‌های ضد افسردگی و توزیع خانه به خانه‌ی این قرص‌ها با افسردگیِ جمعی مقابله کند. اما به نظر می‌رسد اکثریت مردم دچار افسردگی شدید شده‌اند به طوریکه مشاهده می‌شود در مواردی مردم از خوردن قرص خودداری کرده و یا با تقلب وانمود می‌کنند که قرص را خورده‌اند. دولت تصمیم می‌گیرد داروهای ضد افسردگی را در قالب واکسن تولید کند تا با تزریق دارو از تاثیر آنها مطمئن شود. این اقدامات هم نتوانست از سونامیِ خودکشی جلوگیری کند در برخی موارد به محض اینکه داروی ضد افسردگی تاثیر خود را از دست می‌داد فردِ آماده برای خودکشی به خود می‌آمد و در اولین فرصت خود را می‌کشت.اولین بار ده دانشجو در دانشگاه تهران از هشتگِ #IranSuicide استفاده کردند. در ویدئوی منتشر شده، نماینده‌ی دانشجویان این متن را می‌خواند: «زمانی فرا می‌رسد که انسان دیگر خسته است و نمی‌تواند منتظر باشد تا خداوند به وظایفش عمل کند، در نتیجه خود انسان آنچه را می‌خواهد انجام می‌دهد. خودکشی همان تبلور اراده‌ی بشر در مقابل خواستِ خالق جهان است. ما ده دانشجوی دانشگاه تهران هیچ خواسته‌ای از هیچ کسی نداریم و تنها تصمیم گرفته‌ایم در این لحظه به عمر خود پایان دهیم». بعد از خواندن این متن هر یک از آنها لیوانِ حاوی سم کشنده‌ای را سر می‌کشند و ظرف 15 ثانیه همگی نقش بر زمین شده‌اند.آسایشگاه‌های روانی دیگر گنجایش ندارند، سایر بیمارستان‌ها هم بخشی از ظرفیت خود را برای بستری کردن موارد افسردگی شدید اختصاص داده‌اند. صدا و سیما به دلیل ممیزی‌های خود اما امکان پوشش اخبار مربوط به خودکشی را ندارد تنها در سریالی به نام «فوق دکتری‌ها» اشاره‌هایی به این معضل می‌شود.بعد از این اتفاقات و با مشاهده‌ی عملکرد نامناسب نهادهای دولتی، خود مردم تصمیم می‌گیرند با استفاده از روش‌های درمانیِ گروهی به مداوای خود بپردازند. در پی این تصمیم تشکیلات و گروه‌های به هم پیوسته‌ی عظیمی در سرتاسر کشور شکل می‌گیرد. این گروه‌ها هر هفته دور هم جمع می‌شوند و یا از طریق ویدئو کنفرانس جلسات را تشکیل داده و در مورد مشکلات خود گفتگو می‌کنند. با منسجم‌تر شدن و قوی‌تر شدن این گروه‌ها، نقش دولت هر روز کمتر می‌شود و در نهایت، دولت تنها به نظاره‌گری منفعل در برابر اتفاقات پیش رو تبدیل می‌شود.مجتبی یکتامجتبی یکتاWed, 03 Feb 2021 01:31:41 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/who-is-the-enemy-i68mmhjzb7u6In 2010 Julian Assange and Mark Zuckerberg were two candidates for TIME’s Person of the Year, the winner of course was Zuckerberg. The mainstream media considers WikiLeaks as a competitor which is changing the rules in politics game. So they preferred glass walls of Zuckerberg on Assange’s. Six years later, against desires of mainstream media, while Assange was a refuge in the Embassy of Ecuador in London, and Zuckerberg was the CEO of one the most powerful companies in the world, both of them helped Trump to win the presidential election. Assange’s WikiLeaks by revealing true information from Hillary Clinton’s emails and Zuckerberg’s Facebook by selling users' personal data to Trump's advertising team plus spreading of fake news and disinformation on social media. After 11 years, maybe it’s time for mainstream media to rethink about it’s real enemies which is the fake news not the freedom of speech.مجتبی یکتامجتبی یکتاTue, 05 Jan 2021 14:24:31 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/فیلترتحریمنت-wsuqvbmhhosmیکی از برنامه‌نویسان در گروه پیام داد که گیت‌لب(GitLab) ما را تحریم کرد. من هنوز می‌توانم با استفاده از فیلترشکن کدهای برنامه‌ام را به سرور گیت‌لب ارسال کنم. اما حساب کاربری چند برنامه‌نویس به کلی مسدود شده است. به عبارتی گیت‌لب که قبلا آی‌پی‌های ایران را مسدود کرده بود حالا به تدریج در حال شناسایی و مسدود کردن حساب کاربران ایرانی است. قبلا نظیر همین اتفاق در سرویس گیت‌هاب (GitHub) افتاده بود و برنامه‌نویسان ایرانی گروه گروه به گیت‌لب مهاجرت کرده بودند. حالا به نظر می‌رسد آخرین سنگر ما بیت‌باکت (BitBucket) باشد، باید کدهایمان را بر دوش گذاشته، به این سرویس مهاجرت کنیم؛ تا کی باشد که بیت‌باکت هم ما را تحریم کند، از این ستون به آن ستون فرج است. این مخازنِ کد که نامشان رفت، تنها سرویسی برای ذخیره‌سازی کدهای برنامه‌نویسان نیستند که بخواهیم به راحتی جایگزین ایرانی برای آن پیدا کنیم. گیت‌لب علاوه‌بر مدیریت کدها، ابزارهای دیگری چون اتوماسیون‌سازی یا هم به برنامه‌نویسان ارائه می‌دهد. در سرویس‌های جهانیِ مخازن کد خدمات گسترده‌ای ارائه می‌شود. برنامه‌نویسان ایرانی در این سرویس‌ها در پروژه‌های متن‌بازِ جهانی مشارکت می‌کنند. اگر بخواهیم خود را محدود به مخزن کدهای بومی کنیم از آخرین دست‌آوردهای جامعه جهانی دور خواهیم ماند. این برای کل صنعت فناوری اطلاعات ایران یک شکست است و همه‌ی ما در درازمدت از این اقدام ضرر خواهیم کرد.هنگام برنامه‌نویسی گاهی گوش دادن به یک موسیقی ملایم کمک می‌کند تا بیشتر روی کار تمرکز کنم. آدرس وب‌سایتِ ساندکلاد را تایپ می‌کنم، باز نمی‌شود، این سرویس که سال 1396 رفع فیلتر شده بود به نظر می‌رسد دوباره فیلتر شده است. نمی‌دانم این مشکل از فیلتر است یا تحریم؟ در گوگل این عبارت را جستجو می‌کنم «ساندکلاد تحریم شده یا فیلتر»!! (از لحاظ سطح دغدغه‌های یک برنامه‌نویس ایرانی) روزنامه‌ی دنیای اقتصاد نوشته ساندکلاد ما را تحریم کرده، تجارت نیوز می‌گوید فیلتر شده است (اصلا چه اهمیتی دارد؟). در هرصورت اکثر اوقات فیلترشکن روشن است و می‌توان همزمان از سد تحریم و فیلتر عبور کرد. ولی همیشه به این سادگی نیست، یک کار بانکی پیش می‌آید با فیلترشکنِ روشن نمی‌شود. آن را خاموش می‌کنم، کارم که تمام شد دوباره فیلترشکن را روشن می‌کنم و به ادامه‌ی کار می‌پردازم. تهیه‌ی فیلترشکن در ایران یکی از عجیب‌ترین پدیده‌هاست. استفاده از فیلترشکن غیرقانونی است ولی همه مسئولان و مردم ایران از فیلترشکن استفاده می‌کنند. شاید در گذشته امکان‌پذیر بود اما امروز با حجم تحریم‌ها و فیلترهای موجود اینترنت بدون فیلترشکن، شیر بی‌یال و دم اشکمی است به نام فیلترتحریمنت؛ شبکه‌ای از تحریم‌ها و فیلترها. برای یافتن فیلترشکن کافی است در گوگل جستجو کنیم. آنجا به راحتی با یک جستجوی ساده می‌توان لیست فیلترشکن‌های پولی را پیدا کرد و یک حساب یک ماهه خرید. بعد از خرید فیلترشکن شکل مشکلات عوض می‌شود؛ حالا سرویس‌های داخلی باز نمی‌شوند، سرعت سرورهای فیلترشکن پایین است و زمان پینگ حداقل 3 برابر افزایش می‌یابد. همه می‌دانیم که نیروهای امنیتی و انتظامی این فیلترشکن‌ها را تهیه و از طریق درگاه‌های رسمیِ بانک‌ها به فروش می‌رسانند (شرکت‌های مستقل و خصوصی مگر جرات چنین کاری دارند؟!) عجیب اینجاست که اگر سایت‌ها فیلتر نبودند و مردم بدون فیلترشکن از اینترنت استفاده می‌کردند، با توجه اینکه کل ترافیک از شرکت ارتباطات زیرساخت عبور می‌کند، پایش ترافیک برای نیروهای امنیتی و انتظامی راحت‌تر می‌بود. اما در این حالت استفاده از فیلترشکن‌های رنگارنگ و رایگان که هویت تولیدکنندگان آن معلوم نیست، امنیت اطلاعات کاربران را به خطر می‌اندازد و زمینه‌ساز وقوع کلاهبرداری‌های اینترنتی است.این قصه سر دراز دارد، در سال ۱۳۹۷ موج گسترده‌ای از اپلیکیشن‌های ایرانیِ مبتنی بر آی‌اواس از کار افتادند. اپلیکیشن‌های ایرانی با ارائه‌ی نسخه‌ی تحت وب (با استفاده از فناوریِ PWA) سعی کردند راه‌حل جایگزینی برای این مشکل ارائه دهند اما نسخه‌ی تحت وب همه‌ی قابلیت‌های اپلیکیشن‌های بومیِ سیستم عامل آی او اس را ندارد. در مرداد ماه امسال ایمیلی از شرکت تامین‌کننده‌ی دامنه‌های خود دریافت کردم که رجیسترارِ OpenSRS ایران را تحریم کرده و تا شهریور فرصت داریم تا دامنه‌های بین‌المللی (مثل دامنه‌های دات کام) را به رجیسترارِ دیگری منتقل کنیم. با پرداخت مجدد هزینه‌ی دامنه و تمدید آن مشکلِ من برطرف شد اما می‌توانم حدس بزنم چه حجم کار و هزینه‌هایی بر شرکت تامین‌کننده‌ی هاست تحمیل شده است، در حالی که شرکت‌های مشابه خارجی شاید حتی یکبار هم با چنین مشکلاتی مواجه نشوند.با کاهش ارزش پولِ کشور فرصتی پیش آمد که شرکت‌های خارجی، توسعه‌ی پروژه‌های برنامه‌نویسی خود را به برنامه‌نویسان ایرانی بسپارند. با دلار 30 هزار تومانی و با توجه به حداقل دستمزد 2.5 میلیون تومانی در سال 1399، دریافت تنها 500 دلار در ماه برای برنامه‌نویسانی که دستمزد ماهیانه 4 الی 10 میلیون تومانی دارند، بسیار جذاب خواهد بود. اما با تشدید تحریم‌ها و تلاش دولت ترامپ برای قطع اقتصاد کشور از جهان خارج از یک طرف و زمزمه‌های راه‌اندازی اینترنت ملی و قطع کامل اتصال مردم از اینترنت جهانی از طرف دیگر، این راه درآمد و ارزآوری را هم با ابهام مواجه کرده است. زمانی در نمایشگاه جیتکس در شهر دوبی شرکت‌های ایرانی غرفه داشتند و می‌توانستند در حد و اندازه‌های جهانی کار خود را عرضه کنند. در حالی که همان زمان برنامه‌نویسان پاکستانی در راه‌روهای جیتکس برای دریافت پروژه‌های برنامه‌نویسی با ساعتی یک دلار تقریبا از رهگذاران گدایی می‌کردند. حالا به سختی می‌توان گفت که وضع ما بهتر از برنامه‌نویسان پاکستانی است.تصور می‌کنم در دنیایی موازی ایرانِ ما یک کشور عادی بود و مردم زندگی نرمالی داشتند. بدون تحریم و فیلتر می‌توانستیم روی کار تمرکز کنیم. به جای اینکه ساعتها در بیهودگی مطلق، در حال رفع خطاهای شبکه، دور زدن تحریم و فیلتر و قطع و وصل کردن فیلترشکن باشیم، نه تنها در توسعه‌ی بهترین و سرآمدترین نرم‌افزارهای دنیا مشارکت داشتیم، بلکه خود، نرم‌افزارهایی می‌ساختیم که دست‌کم در کل منطقه‌ی خاورمیانه کاربر داشته باشد. افسوس که حس آزادی، برای ما حسی غریب و ناآشنا است. اگر روزی همه چیز عادی و آزاد باشد مدتی طول می‌کشد تا از شوک دربیاییم و بتوانیم در دنیای آزاد قدم برداریم. اجبارِ زمانه لایه لایه روی ما آوار می‌شود. ما را مجبور می‌کند از کاری که در آن توانایی و استعداد داریم دور شویم، این لایه‌های اجبار در ایران به طرز رقت‌باری اضافی است. هر چه زمان بگذرد پی‌گیری برنامه‌هایی که زمانی در جوانی برای خود داشتیم دشوارتر می‌شود. لحظه‌ای می‌رسد که می‌بینیم نه تنها آن آرزوها دست‌نیافتنی شده‌اند بلکه حتی دیگر حسی به آن آرزوها نداریم؛ لحظه‌ای که پیر شده‌ایم.مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 39شهریور ماه 1399مجتبی یکتامجتبی یکتاWed, 23 Dec 2020 19:40:43 +0330https://virgool.ir/@endregion.ir/معاملات-الگوریتمی-فرصتی-برای-کسب-درآمد-hzq2opfbcaakبا اینکه در دهه‌ی 1960 تعدادی سرمایه‌گذار برای تجارت آربیتراژ از کامپیوتر بهره می‌بردند اما در دهه 1970 بود که برای اولین بار بازار بورس نیویورک سیستمی را معرفی کرد به نام دات (Designated Order Turnaround) که به سفارشات الگوریتمی امکان می‌داد، درخواست خرید و فروش سبدهای بزرگ سهام را به سرعت به متخصص بورس ارسال کند. این سیستم برای اولین بار امکان معامله مستقیم بدون نیاز به واسط یا کارگزار را فراهم کرده بود. اما مهمترین فناوری که دنیای معاملات بازارهای بورس را تغییر داد و انقلابی در وال‌استریت برپا کرد، بدون شک «ترمینال بلومبرگ» (Bloomberg Terminal) است. مایکل بلومبرگ (کاندیدای دوره‌ی اخیر انتخابات ریاست جمهوری که به بایدن باخت) این گجت را در سال 1981 ساخت؛ اولین سیستم رایانه‌ای که داده‌های بازار، قیمت سهام و نقل و انتقالات را بلادرنگ و لحظه به لحظه به معامله‌گر نمایش می‌داد و تا به امروز هم در حال تکامل و توسعه‌ی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است. با وجود این دستگاه، حالا دیگر معامله‌گران می‌توانستند محاسبات مالی مهم را بدون نیاز به عملیات پیچیده‌ی کاغذی انجام دهند. اما با وجود امکانات بسیار زیاد و دیتابیس عظیم ترمینال بلومبرگ، به دلیل تحریم‌های آمریکا، در دیتابیس‌های این سیستم هیچ اطلاعاتی از بازار سهام ایران یافت نمی‌شود و همچنین معامله‌گران ایران هم نمی‌توانند از امکانات انبوه و شگفت‌انگیزِ این دستگاه بهره‌مند شوند.چند سالی است که معاملات الگوریتمی در ایران هم مورد توجه قرار گرفته است، اما تاکنون برآوردی از حجم اینگونه معاملات انجام نشده است. مقدار دقیق معاملات الگوریتمی و معاملات فرکانس بالا در بازارهای مدرن جهانی هم مشخص نیست. اما بیشتر تخمین‌ها برآورد می‌کنند 50 الی 70 درصد معاملات در امریکا و 30 الی 50 درصد معاملات در اروپا، معاملات الگوریتی و با فرکانس بالا باشد. در بازار ایران نمی‌توان به صورت آنلاین و الگوریتمی معاملات را باز و مدیریت کرد. به همین دلیل اصلا معاملات فرکانس بالا (High Frequency Trading) در ایران نداریم. برنامه‌نویسان در ایران از یک اپراتور در کنار الگوریتم خود برای انجام معاملات کمک می‌گیرند. نحوه کار به این صورت است که الگوریتم در هنگامی که تشخیص می‌دهد باید خرید یا فروش یک سهم انجام شود، زنگ هشداری به صدا در می‌آورد. اپراتور در همان لحظه پای برنامه‌های کارگزاری است و بعد از شنیدن زنگ هشدار، دستور خرید یا فروش را از طریق پورتال کارگزار ارسال می‌کند!برخی دیگر ربات‌هایی ساخته‌اند که با روش مهندسی معکوس و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای تحت وب که کارگزاری‌ها برای انجام معاملات در اختیار کاربران قرار داده‌اند سعی می‌کنند به صورت سرخطی درخواست‌های خرید عرضه‌ی اولیه را ارسال کنند و با این روش کسی که از ربات استفاده می‌کند شانس بالاتری برای قرارگیری در صف‌های خرید و فروش و صف‌های عرضه اولیه دارد. این ربات‌های به اصطلاح سرخطی رویداد کلیکِ دکمه‌ی خرید در برنامه‌ی تحت وبِ کارگزاری را فراخوانی می‌کنند، به این ترتیب کارگزاری نمی‌تواند بفهمد کاربری که درخواست خرید یا فروش را ارسال کرده ربات است یا انسان. لازم به ذکر است سازندگان این ربات‌ها تضمینی به خریداران نمی‌دهند که صد در صد جزو اولین نفرات قرار خواهند گرفت و یا حتما خرید و فروش را انجام خواهند داد. همچنین ربات‌های موجود در بازار، محاسبات تحلیلی انجام نمی‌دهند و معامله‌گر خود باید تشخیص دهد چه سهمی را خریداری کرده و یا بفروشد. همانطور که مرزهای ایران برای تجارت آزاد بسته است و ما شاهد پدیده‌ی کولبری و قاچاق کالا هستیم، بستن بازار بورس ایران به روی معاملات الگوریتمی هم موجب پیدایش کولبری‌های دیجیتال شده که البته نه تنها آسیب کمتری به ستون فقرات برنامه‌نویسانِ مذکور وارد می‌کند بلکه پول خوبی هم به جیب می‌زنند.با این حال خرید و فروش سهام از طریق معاملات الگوریتمی تنها درصد کوچکی از حوزه معاملات الگوریتمی به شمار می‌رود. عمده کاربرد این الگوریتم‌ها در این است که در تصمیم‌گیری‌های استراتژیک برای خرید و فروش به معامله‌گر کمک کند. این الگوریتم‌ها با اتخاذ یک استراتژی و بر مبنای آن به تحلیل بازار می‌پردازند و زمان ورود و خروج از معامله را به معامله‌گر می‌گویند. یکی دیگر از کاربردهای کدنویسی برای بازارهای مالی این است که شما می‌توانید با ابزارهای شبیه‌سازی شانس موفقیت استراتژی معاملاتی خود را ارزیابی کنید. ممکن است شخصی بسیار حرفه‌ای و باتجربه در بازار بورس مدت زمان زیادی برای طراحیِ یک استراتژی معاملاتی صرف کند، اما یک اکسپِرت‌نویس (برنامه‌نویسِ الگوریتم‌های معامله‌گر) ظرف چند روز تنها با پیاده‌سازی آن استراتژی روی کد و اجرای آن روی داده‌های چند سال گذشته‌ی بازار در شبیه‌سازها به این نتیجه برسد که آن استراتژی بسیار زیانده است و با شکست مواجه خواهد شد.هرچند به کندی اما قطعا در آینده، بورس تهران نیز برای جذب سرمایه‌های بیشتر مجبور است به سمت معاملات خودکارِ الگوریتمی و پربسامد گام بردارد. اما تا آن زمان برای برنامه‌نویسان فرصت‌های زیاد دیگری وجود دارد که می‌توانند در آن فعالیت کنند. یکی از این فرصت‌ها سیستم معاملاتیِ متاتریدر (MetaTrader) است. متاتریدر یک پلتفرم یا محیط کاری برای معاملات برخط در بازار سهام و فارکس است. با استفاده از نرم‌افزار متاتریدر می‌توانید به سرورهای کارگزارتان وصل شوید، قیمت سهام و ارزها را دریافت کنید و با استفاده از نمودارها و اندیکاتورها، بازارهای مالی را آنالیز و تحلیل کرده، خرید و فروش کنید. شرکت Meta Quote (سازنده پلتفرم متاتریدر) با فراهم کردن امکانات بسیار مناسب مثل زبان برنامه‌نویسی MQL که بسیار شبیه به زبان برنامه‌نویسی C است، معامله‌گران و برنامه‌نویسان را قادر ساخته تا استراتژی‌های معاملاتی خود را به برنامه‌ای اجرایی تبدیل کنند.اما قسمت جذاب پلتفرم متاتریدر در اینجاست که سازندگان آن، در پایگاه اینترنتیِ mql5.com جامعه‌ای مجازی ایجاد کرده‌اند که معامله‌گران و برنامه‌نویسان می‌توانند کدهای اکسپرت و محصولات خود را در آنجا به فروش برسانند. وب‌سایت mql5.com شامل بخش‌های متعددی است. در بخش بازار، تولیدکنندگان، محصولات متعددی نظیر ربات‌ها، اندیکاتورها و برنامه‌های معاملاتی را برای فروش به خریداران عرضه کرده‌اند. این سایت همچنین شامل قسمت‌هایی نظیر سیگنال‌ها و مشاغل مستقل است. در قسمت سیگنال‌ها اکسپرت‌نویسان عملکرد برنامه‌های خود را به صورت زنده در معرض دید همگان قرار داده‌اند. کاربران می‌توانند با مشاهده نمودار سوددهیِ یک برنامه در بازار هدف، در صورت تمایل با پرداخت مبلغ تعیین شده همان اکسپرت را کپی کرده و اجازه دهند تا به جای آنها معامله کند. در بخش مشاغل مستقل هم پروژه‌های بسیار زیادی تعریف شده و برنامه‌نویسان آزاد می‌توانند این پروژه‌ها را انجام دهند.سوال اینجاست که چقدر می‌توان در این وب‌سایت درآمد کسب کرد؟ و آیا تحریم‌ها برای ایرانیان مشکل ایجاد نمی‌کند؟ در پاسخ به سوال اول باید گفت میزان درآمد رابطه مستقیمی با تجربه و مدت زمان فعالیت در وب‌سایت دارد. هر چقدر برنامه‌نویس مدت زمان بیشتری در این جامعه‌ی مجازی فعالیت کرده باشد، می‌تواند پروژه‌های بیشتری به دست بیاورد و محصولاتی که تولید کرده بیشتر به فروش می‌رود چراکه کاربران به تولیدکنندگان باسابقه بیشتر اعتماد می‌کنند. اما میزان درآمد بسته به حجم فعالیت می‌تواند از 30 دلار تا چند هزار دلار در ماه باشد. با توجه به سقوط ریال در برابر دلار این میزان درآمد تاحدی مناسب خواهد بود و مزیت آن این است که مبالغ مبادله شده در وب‌سایت mql5.com برای برنامه‌نویسان غربی و کشورهای ثروتمند جذاب نیست. بنابراین ایرانیان در این جامعه‌ی مجازی راحت‌تر می‌توانند برای به دست آوردنِ پروژه و فروش محصول خود با دیگران رقابت کنند. در مورد سوال دوم باید توجه داشت که مالکان اصلی شرکت Meta Quote روسی هستند و دفتر مرکزی آنها در قبرس است. بنابراین نسبت به شرکت‌های دیگر بسیار آسان‌تر می‌توان با آنها تسویه‌های مالی را انجام داد. نکته دوم اینکه در وب‌سایت mql5.com می‌توان از حساب مالی وب‌مانی (WebMoney) استفاده کرد. وب‌مانی یک سیستم پرداخت جهانی برای انجام فعالیت‌های مالی برخط است که برای کسب‌وکارهای اینترنتی و مردم سراسر جهان امکان دریافت و ارسال پول را فراهم می‌کند. دفتر اصلی این شرکت در روسیه است. می‌توان گفت که این شرکت خدماتی مشابه با پی‌پل (PayPal) ارائه می‌دهد، با این تفاوت که به‌دلیل روسی بودن، ساکنان کشورهای تحت تحریم مثل ایران هم می‌توانند از آن بدون هیچ مشکلی استفاده کنند.به نظر می‌رسد ایرانیان این روزها در حال تبدیل شدن به قهرمانان دو و میدانی هستند؛ آنها می‌دوند و پول هم می‌دود ولی تعداد برندگان در این مسابقه بسیار اندک است. برخی به آرامی با یخچالی بر پشت از کوه بالا می‌روند و برخی به مدد دسترسی به فرصت‌ها، آموزش و اطلاعاتی که در دسترس همگان نیست با سرعت در حال پیشی گرفتن و دور شدن از بقیه هستند. اما شاید بستر اینترنت و دسترسی به آموزش‌ها و مستندات فراوانی که در اینترنت موجود است، بتواند فرصت‌هایی هرچند اندک را برای مناطق محروم‌تر فراهم کند. برای انجام معاملات الگوریتمی نیاز نیست حتما برنامه‌نویس حرفه‌ای و یا دانش‌آموخته‌ی مهندسی کامپیوتر باشید. برای موفقیت در معاملات الگوریتمی شاید بتوان گفت 20 درصد مهارت برنامه‌نویسی مورد نیاز است و 80 درصد داشتنِ دانش تحلیل و معامله‌گری و مدیریت ریسک در بورس. بنابراین با صرف زمان و آموزش درست هرکسی می‌تواند وارد این بازار شود.بروزرسانیبه دلیل خروج ایران از FATF پایگاه اینترنتی mql5.com نیز به ایران خدمات نمی‌دهد و برنامه‌نویسان مستقل که پروژه‌هایی انجام داده و محصولاتی در آن سایت دارند نمی‌توانند تسویه‌حساب کرده و درآمد خود را برداشت کنند.مجتبی یکتاماهنامه پیشران (آینده‌پژوهی کسب‌وکار)/‌شماره 38مرداد ماه 1399مجتبی یکتامجتبی یکتاWed, 23 Dec 2020 13:56:10 +0330