https://virgool.ir/feed/@ela.tavanaروزنامه‌نگارfa2026-11-12 18:57:57https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@ela.tavanahttps://virgool.ir/@ela.tavana/روزگار-دوزخی-دستها-yvhocbztexf7ِDan Stockholm «طرف از دست‌های خودش هم می‎‌ترسه»؛ در مواقعی به‌کار می‌رود که شخصی زیادازحد احتیاط به‌خرج می‎‌دهد و دائم نگران است اتفاق بدی بیفتد. شاید تعجب کنید که چطور این ضرب‌المثل تا حالا به گوش‌تان نخورده‌است. اگر خواننده‌ی پی‌گیری باشید، شاید گوشی را بردارید و این ضرب‌‌المثل را گوگل کنید. شاید حتی بروید سراغ فرهنگ امثال کتابخانه‌تان تا ته‌وتوی قضیه را دربیاورید. قبل از این‌که به‌زحمت بیفتید، باید اعتراف کنم که این ضرب‌المثل وجود ندارد. یعنی «هنوز» وجود ندارد. فعلا توی ذهن من است و توی این یادداشت. داشتم فکر می‌کردم اگر مَثل‌هایی از روزگار ما ساخته‌شود و به آینده راه پیدا کند، یکی‌اش باید همین حکایت ترسیدن از دست‎ باشد. کی فکرش را می‌کرد یک‌روز از دست‌هایمان بترسیم؟ از دست‌هایمان بیمار شویم و دست‌هایمان را از هم پنهان و دریغ کنیم؟ تا چندماه پیش هنوز کارهای ساده و کوچکی از دست‌ها برمی‌آمد؛ دهانمان را وقت دروغ گفتن می‌پوشاندیم و چشم‌هایمان را بعد از ساعت‌ها کارکردن می‌مالیدیم و شقیقه‌های‎ به‌دردآمده از گرما و سرما را آرام می‌کردیم. می‌زدیم روی شانه یا گونه یا پشت دست کسی که یعنی من کنارتم، دوستت دارم، مراقب باش. حالا قبل از همه‌ی این کارها، می‌گردیم دنبال اسپری الکل و ژل دست یا اصلا بی‌خیالش می‌شویم. بعدها، نسلی که درکی از هراس‌های امروز ما ندارد، وقتی می‌بیند ما با دست‌هایمان چقدر غریبه‌ایم بعید نیست درباره‌مان بگوید «طرف از دست‌های خودش هم می‌ترسه» و این‌طوری برویم قاطی ضرب‌المثل‌ها. امیدواری کودکانه‌ای ته دلم می‌گوید اوضاع خیلی هم بد نباید باشد. همان‌طور که بچه‌ی امروز از مادرش می‌پرسد «جوالدوز» یعنی چی وقتی می‌شنود «یک سوزن به خودت بزن، یک جوالدوز به دیگری»؛ کودک فردا هم از پدرش می‌پرسد چرا یک‌نفر باید از دست خودش بترسد؟ «این نیز بگذردِ» خو‌ش‌باشانه‌ای در این رویاپردازی هست که آدم را تسکین می‌دهد. چطور روز جوالدوز به‌سر رسید؟ روزگار دست‌های ترسناک و ترس‌خورده هم می‌گذرد و تنها خاطره‌ی گنگی باقی می‌ماند. واقع‌بینی بزرگسالانه اما اجازه نمی‌دهد این خیال زیاد دوام بیاورد. ما قبلا با دست‌هایمان جز کارهای ساده و کوچک، کارهای بزرگ و مهمی هم می‌کردیم. پول درمی‌آوردیم، مایحتاجمان را فراهم می‌کردیم، خانه و ماشین می‌خریدیم و حالا که ویروس مستقیما به دست‌هایمان حمله کرده‌است هرکار می‌کنیم، شبیه هیچ‌کاری نکردن است. این همان واقعیت غیرقابلِ اغماضی‌ست که رویای آینده‌ی آرام و بی‌هراس را می‌آشوبد. ما از دست‌هایمان فقط بیمار نمی‌شویم، ندار هم می‌شویم. رنج بیماری این‌روزها ضربدر اضطراب نداری شده‌است. دست‌هایمان روزبه‌روز ناتوان‌تر می‌شوند و روزبه‌روز ترس‌های تازه به جانمان می‌افتند. این روزها، روزگار دوزخی دست‌ها بالاخره سپری می‌شوند و از رنج‌های امروزمان جز مثلی برای نسل آینده باقی نمی‌ماند؛ این باور تسکین‌بخشی است اما کافی نیست. زندگی حالا بیشتر از همیشه بهمان سخت گرفته‌است و جای کسانی که وعده داده و وظیفه‎ داشته‌اند باری از دوشمان بردارند یا لااقل چیزی بر آن اضافه نکنند، بدجوری خالی‌ست مثل دست‌های ما![*] برگرفته از «روزگار دوزخی آقای ایاز»؛ رمانی به قلم رضا براهنیالهه تواناالهه تواناMon, 20 Jul 2020 18:14:46 +0430