https://virgool.ir/feed/@ehsanfaghihاحسان فقیه هستم، هم‌بنیانگذار فضای کار اشتراکی و شتابدهنده پویتک‌.fa2026-11-11 17:38:38https://files.virgool.ir/upload/users/27359/avatar/3dJg17.jpeghttps://virgool.ir/@ehsanfaghihhttps://virgool.ir/@ehsanfaghih/دستورالعمل-پیش-فروش-یک-استارتاپ-n8h1taxje2zkچرا باید برای یک استارتاپ جذب سرمایه کرد؟«وقتی به این فکر می‌کنم که قرار است بخشی از شرکتم را به دیگری بدهم و او بدون اینکه کاری بکند، قرار است از دسترنج من استفاده کند، دلم به درد می‌آید. این استارتاپ، فرزند من است و من چگونه فرزند خود را به کسی بفروشم؟»این شکوائیه، درد دل بعضی از تیم‌های نوپایی است که به ما -به عنوان یک شتابدهنده- مراجعه می‌کنند و وقتی می‌شنوند در عمر پیش روی استارتاپِ هنوز متولد نشده‌شان، قرار است بخش زیادی از سهام کسب‌وکار را از دست بدهند، به گلایه می‌گویند.اگر واقعا این طور است، پس چرا باید در بیشتر مواقع، بخش نسبتا بزرگی از سهام کسب‌وکار خود را به سرمایه‌گذاران جسور یا همان شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر داد و حسرت خرید؟آیا راه دیگری وجود دارد؟اگر فکر می‌کنید شیوه‌ای خلاقانه برای تامین مالی به جز جذب سرمایه وجود دارد و یا کسب‌و‌کارتان می‌تواند روی پای خودش بایستد و از جیب بخورد و اصطلاحا بوت اِستِرَپ پیش برود، بسم الله. کفش‌های آهنین‌تان را به پا کنید و تا آنجا که می‌شود جذب سرمایه را به تاخیر بیاندازید. فقط پیش از پوشیدن کفش‌های آهنینتان، ادامه این نوشته را بخوانید.ارزش پول سرمایه‌گذار مگر چقدر است که اینقدر سهم می‌خواهد؟بیایید بررسی کنیم که سرمایه گذاران در واقع چه چیز به همراه می‌آورند. در مراحل اولیه راه‌اندازی استارتاپ، شتابدهنده‌ها -به عنوان اولین حلقه از زنجیر سرمایه‌گذاری- علاوه بر سرمایه‌ی نقدی، آموزش می‌آورند. همراه خود تعداد مناسبی بلدِراه یا همان مِنتور می‌آورند -کسی که پیش‌تر، چندین و چند بار مسیرهای مشابه را رفته، چند پیراهن بیش‌تر پاره کرده و دیده کجاها چه خبر است- پیگیری و پشتیبانی می‌آورند و کمک می‌کنند تا تیم سر و شکل بگیرد و مثل کودکی تازه راه افتاده، گام به گام همراه تیم هستند و هرچه بیشتر به انتهای مسیر نزدیک می‌شوید، بیشتر به فکر مستقل شدنتان هستند.سرمایه‌گذارهای خطرپذیر هم که پس از شتابدهنده‌ها و در ادامه‌ی راه، تامین مالی انجام می‌دهند، فقط پول نمی‌آورند. تجربه‌ی رشد و بزرگ شدن می‌آورند. ارتباط و شبکه می‌آورند. بازار و فروش می‌آورند.همه‌ی این‌ها در کنار هم را می‌گوییم پول هوشمند یا همان smart money. اگر پول، هوشمند نباشد، بیشتر دردسر دارد تا منفعت. پس وقتی درباره‌ی جذب سرمایه برای استارتاپ‌ها صحبت می‌کنیم، درباره پولی حرف می‌زنیم که یک مجموعه‌ی باتجربه را به کسب‌وکار نوپای ما پیوند می‌زند.خودم سرمایه می‌گذارم!هم خوب است و هم نه. در ابتدای مسیر، خوب است که خودتان کمی سرمایه بگذارید. این‌طور، هم معنی واقعی پول و بعضا سوخت شدن سرمایه را متوجه می‌شوید و هم قدر پول را بیشتر می‌دانید. ضمنا به سرمایه‌گذاران آتی نشان می‌د‌هید که خیلی جدی هستید و فقط حرف نمی‌زنید.باز خوب است چون هرچه دیرتر جذب سرمایه کنید، سهم کمتری می‌دهید. البته این به شرطی است که رشد خوبی را تجربه کنیم. در غیر این صورت، هم پیاز را خورده اید و هم چوب را. چون در صورت عدم رشد مناسب، کمتر کسی روی شما سرمایه گذاری می‌کند. ضمنا باید مراقب باشید نوشدارو پس از مرگ سهراب نشود.اما بد است چون تامین سرمایه از یک جایی به بعد و از یک میزانی بیشتر، برای ما شاید سخت یا بسیار سخت و پر ریسک باشد. همین‌جا این نکته‌ی کنکوری را هم بگویم که وام برای یک استارتاپ مثل سم، می‌تواند مهلک باشد. پس در شرایط پر ریسک بهتر است ریسک‌های راه اندازی را به شریکی کار بلد منتقل کنیم.خودم ریسک‌های سرمایه گذاری را قبول می‌کنم.این روحیه ستودنی است ولی با توجه به پشتوانه مالیتان، قدرت تحمل ریسک شما چقدر است؟ همین‌طور باید دید ریسک راه اندازی کسب‌و‌کار شما چه میزان است؟ اگر در مورد یک استارتاپ حرف می‌زنیم، پس داریم درباره کسب‌وکاری نو در یک شرایط با عدم قطعیت بالا حرف می‌زنیم. یعنی ریسک بالا و احتمال شکست بالا و البته سود بالا در صورت موفقیت.سرمایه‌گذاران خطرپذیر شغلشان تحلیل کسب‌وکار و تخمین ریسک و مدیریت ریسک است. این سرمایه‌گذاران، با سرمایه‌ی خود سبدی از کسب‌وکارهای مختلف تشکیل می‌دهند و همه‌ی پول خود را روی یک استارتاپ سرمایه‌گذاری نمی‌کنند‌. به این روش ریسک شرایط عدم قطعیت را برای کل سرمایه‌ی خود مدیریت می‌کنند. مثلا ممکن است از ۱۰ کسب‌وکاری که روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند، ۲ مورد بسیار موفق داشته باشند، ۲ مورد با رشد نه چندان دلچسب و ۶ مورد هم کاملا شکست بخورند. اما آن دو مورد بسیار موفق، ضرر موارد دیگر را جبران می‌کند.دلیل دیگر که بهتر است سرمایه‌گذار و بنیانگذاران استارتاپ از هم جدا باشند این است که به این ترتیب دیگر بار روانی سرمایه‌گذاری روی اعضای تیم نیست و می‌توانید با تمرکز بیشتری به توسعه‌ی کسب و کار خود بپردازید. علاوه بر این، ریسک شکست به خاطر شراکت با یک سرمایه‌گذار باتجربه، کاهش می‌یابد و زمان -این تنها دارایی واقعی تیم- با سعی و خطاهای اضافه‌ی ناشی از آشنا نبودن به مسیر، هدر نمی‌رود.اصلا آن‌قدرها هم پول نیاز ندارم.اگر کسب و کار شما یک استارتاپ است، به این معنی است که قابلیت رشد بالایی دارد و می‌تواند حسابی فراگیر و اصطلاحا اِسکِیل بشود، پس به احتمال زیاد سرمایه‌ی زیادی لازم دارد. به این هم فکر کنید که در بیشتر موارد، در حوزه‌ی کسب‌وکارهای نوپا، رقابت در بازار زیاد و بسیار تنگاتنگ است. رقبای شما هم جذب سرمایه می‌کنند و اگر سهم بزرگی از بازار را زودتر از شما بگیرند، احتمالا کلاهتان پس معرکه است.اگر هم فکر می‌کنید کسب و‌ کارتان آنقدرها هم قرار نیست یا نمی‌تواند بزرگ بشود، پس می‌شود گفت استارتاپ نیستید و چندان با درخواست‌های جذب سرمایه شما توسط سرمایه‌گذاران خطرپذیر موافقت نخواهد شد‌.این نکته را هم همین‌جا اضافه کنم که سرمایه‌گذاران خطرپذیر با پرداخت همه‌ی پول مورد نیاز یک کسب و کار به صورت یکجا موافقت نمی‌کنند. چون بسیار ریسک بالایی دارد. اصلا صلاح کسب‌و‌کار شما هم نیست که همه پول را در ابتدای کار و یکجا بگیرید. چون در ابتدا فقط یک نمونه ‌اولیه دارید و یا یک کسب و کار نوپا هستید که فروش کمی دارد. پس هنوز آنقدرها ارزشمند نیستید و باید برای جذب سرمایه‌ی زیاد، سهم بسیار زیادی از کسب و کارتان را به سرمایه گذار بدهید. اما اگر همان پول را در فاصله‌های زمانی حساب شده از سرمایه‌گذارهای مختلف در سطوح مختلف سرمایه‌گذاری (شتابدهنده‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری کوچک و صندوق‌های بزرگتر) بگیرید، در اولین گام، سهم کوچکی را در ازای پول کمتری می‌دهید و فرصت دارید تا نشان بدهید چقدر می‌توانید بزرگ شوید. آن‌وقت می‌توایند آینده‌ی کسب‌وکار و احتمال رشد و موفقیت خود را گام به گام ثابت کرده و در ازای سهامی متناسب، کسب و کار خود را پیش‌فروش کنید.چرا باید دلخوش به سهام کمی از کسب‌وکار خودم باشم؟بخش کوچکی از یک کیک بزرگ، بزرگتر از همه‌ی یک کیک کوچک است. سرمایه‌گذاران خطرپذیر با ارزیابی کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری روی استارتاپ، نشان می‌دهند که این کسب‌وکار یک چیز ارزشمند است. نه فقط با حرف و روی کاغذ، بلکه واقعا ارزشمند است، چون بخشی از آن فروخته شده. مثلا وقتی یک شتابدهنده ۱۵ درصد سهام استارتاپ شما را با تامین مالی ۱۵۰ میلیون تومانی می‌خرد، این پیام را مخابره می‌کند که این کسب و کار ۱ میلیارد ارزش دارد. پس شما موفق به خلق یک کسب و کار با ارزش یک میلیارد شده‌اید.در گام بعد و با رشد استارتاپ، اگر یک شرکت سرمایه گذاری جسورانه با تامین مالی ۸۰۰ میلیون، برای یک و نیم سال هزینه‌های استارتاپ شما را تامین کند و ۲۰ درصد از شرکت را تملک کند، به معنی این است که شرکت شما حدود ۴ میلیارد می‌ارزد.پس هرچند میزان سهام و مالکیت شما کم شده (حدود ۶۵ درصد) ولی ارزش شرکت شما به شدت افزایش پیدا کرده (از صفر به چهار میلیارد) و در واقع کیک بزرگ شده است. فقط شرط طی شدن این مسیر، قابلیت رشد بسیار زیاد کسب و کار، در کنار توانمندی و تمرکز تیم است. به علاوه این روش تامین مالی، مسیری برای تحقق رویای شماست. رویایی که در سر دارید تا با ارزشی که خلق می‌کنید، مساله‌ای را حل و دردی را کم کنید و جهانی آسوده ‌بیافرینید.اصلا اگر راه اندازی استارتاپ این‌همه ریسک دارد، چرا باید این کار را بکنیم؟اگر فکر می‌کنید از این میزان ریسک و عدم قطعیت خوشتان نمی‌آید و نمی‌خواهید استارتاپ داشته باشید، سه هیچ جلو هستید. پس پا به این نوع زندگی نگذارید و زمان و عمر خود را در این مسیر پر نشیب و فراز صرف نکنید. ارزش‌آفرینی، راه اندازی کسب‌و‌کار و آنهم از نوع نوپا و استارتاپش، یک نوع سبک زندگی است نه یک شغل و شما یا مشتاق این نوع سبک زندگی هستید یا نه.در آخر این نوشتار را با عبارتی از کتاب عربی دوم دبیرستان زمان ما به پایان ببرم که می‌گفت «الهَزيمةُ جِسرُ الاِنتِصار». این جمله از همان سال در یادم مانده. معنی‌اش می‌شود «شکست پلی است برای پیروزی». راه اندازی کسب‌و‌کار بیشتر از این که شروعی برای کسب درآمد باشد، شروعی است برای یادگیری و این تجربه‌ها و ته‌نشینی آموخته‌ها، اندوخته‌هایی است برای شروعی دوباره.احسان فقیهاحسان فقیهTue, 01 Feb 2022 10:46:37 +0330https://virgool.ir/@ehsanfaghih/چرا-برای-اولین-بار-در-انتخابات-1400-رای-می-دهم-ruetuvyp3wptآنچه در این نوشتار خواهید خواند، برآیندی از گفتگوهای من پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ با نزدیک به ۱۰۰ نفر از کسانی است که با انتخاب نامزد مورد نظر جریان قدرت مخالف بودند اما به نامزد مقابل نیز رای نمی‌دادند. نظرات این دوستان را دسته بندی کرده‌ام و برای هر کدام پاسخی ارائه داده‌ام که در ادامه خواهید خواند. در نهایت خواهم گفت که چرا پس از عدم مشارکت در ۴ دوره‌ی انتخابات ریاست جمهوری، برای اولین بار در انتخابات شرکت کرده و به همتی رای خواهم داد.در این نوشتار فرض‌هایی را در نظر گرفته ام که اهمیت ویژه‌ای دارند:عدم مشارکت تاثیری بر مشروعیت نظام ندارد. مشروعیت یعنی «پذیرش قدرت» و مشروعیت حاکمیت بر سه قسم است. سنتی (مانند نظام‌های پادشاهی)؛ کاریزماتیک (مانند هیتلر و گاندی)؛ عقلانی-قانونی (مانند کشورهای مبتنی بر قوانین برخاسته از خواست مردم)؛ طبق اصل پنجم قانون اساسی، حکومت از آن خداست و مردم به طور مستقیم نمی‌توانند صاحب این حق شوند. در واقع مشروعیت حاکمیت ما سنتی است و شوربختانه این نوع حاکمیت در قانون اساسیِ مورد تایید پدرانمان نیز تصریح شده. به این ترتیب عدم مشارکت در انتخابات یک نظام سنتی، نافی مشروعیت آن حاکمیت نیست چون منبع مشروعیتش از جانب خداست. صندوق‌های رای شمارش می‌شود. اگر مطمئنید که انتخابات یک نمایش بزرگ است و هیچ یک از صندوق‌های رای شمارش نمی‌شود، این یک بن بست بزرگ است و نمی‌توان دیالوگی داشت. اما به امکان تقلب در ادامه نوشتار پرداخته‌ام.جریان قدرت برای انتخاب یک نامزد خاص برنامه ریزی کرده است. مشارکت حداکثری بدون استثنا در تمامی ادوار برای حاکمیت اولویت بوده. اما این بار با آگاهی تاثیر قلع و قمع نامزدهای جریان مخالف، مشارکت حداکثری را قربانی کرده است. این اقدام یکی از مقدمه‌های سناریویی بزرگتر است که در این نوشتار به آن خواهم پرداخت. در ادامه دو گزینه‌ی نامطلوب را نام برده‌ام. اگر به دلیلی رای نمی‌دهید که نهایتا منجر به یکی از این حالات نامطلوب می‌شود، پیشنهاد می‌کنم کمی بیشتر بررسی کنید:انقلاب گزینه‌ی نامطلوبی است. من با انقلاب مخالف هستم، نه فقط به این معنا که آن را پیشنهاد نمی‌کنم بلکه با راه حل‌هایی که منتج به انقلاب می‌شود مخالفم و آن‌ها را کنار می‌گذارم. دلایلم در این باب مفصل است و در این نوشتار نمی‌گنجد.مداخله ی خارجی یک راه حل بسیار نامطلوب است. نه فقط به این معنا که آن را پیشنهاد نمی‌کنم بلکه با راه حل‌هایی که منتج به مداخله‌ی کشورهای خارجی می‌شود مخالفم و آن‌ها را کنار می‌گذارم. فکر نمی‌کنم این فرض نیازمند توضیح بیشتری باشد.امروز، موضوع ما به هیچ وجه رای به رئیس جمهور نیست، بلکه موضوع، رای به جمهوریت است. می‌دانم نباید رای داد ولی نمی‌دانم پس از آن چه باید کرد؟رای ندادن در شرایطی می‌تواند یک کنش موثر تلقی شود که بخش کوچکی از یک سناریوی آینده‌نگر باشد. بی‌شک مسئولیت تحلیل شرایط سیاسی و در ادامه انتخاب کنشی متناسب به عهده‌ی ماست. آیا مسئولیت خطرات احتمالی تصمیماتمان را خواهیم پذیرفت؟ به نظر میرسد باید به جای ارائه‌ی راه حلی ابتر و مقطعی، با مسئولیت پذیری، راه حلی جامع و همه جانبه پیشنهاد داد و آینده نگرانه بگوییم چه باید کرد.من دلخور/عصبانی هستم پس رای نمی‌دهم.در برابر دلخوری/عصبانیت دو راه پیش روی ماست. اول اقدامی مسئولانه و دوم اقدامی منفعلانه. رای دادن یا رای ندادن، به خودی خود یک اقدام مسئولانه یا منفعلانه به شمار نمی‌روند. بلکه بررسی و سنجش مولفه‌های موثر و کلیدی، کنشی قابل دفاع برای رسیدن به یک انتخاب مسئولانه و تحول آفرین است.اگر دردی عمیق از وضع ایران امروز در خود یافته‌اید، یا با دلیل رای ندهید و یا با دلیل رای بدهید؛ اما انفعال ناشی از دلخوری/عصبانیت، صرفا جریان قدرت را به مقصود خود خواهد رساند چون جریان قدرت، تاثیر رد صلاحیت گسترده نامزدها را بر تحریم انتخابات پیش بینی کرده و در سناریوی خود بر روی این عدم مشارکت حساب کرده است.همتی ضعیف‌تر از آن است که بتواند رئیس جمهور مناسبی باشد.امروز، موضوع ما به هیچ وجه انتخاب رئیس جمهور نیست، بلکه انتخاب جمهوریت است. جریان حاکم در سال ۹۸ با ایجاد یک مجلس حداقلی و انتصابی و با ادامه ی همین روند در سال ۱۴۰۰ -چه در انتخابات ریاست جمهوری و چه در انتخابات شورای شهر و روستا- نشان داد که جمهوریت را هدف گرفته و یک برنامه‌ی جدی برای بسته‌تر شدن فضای سیاسی و محدود کردن همین ساختار دموکراتیک نیم‌بند دارد.آش آنقدر شور شده که ۸۱٪ از اعضای «فعلی» شورای شهر استان تهران که نامزد شرکت در دور بعد بوده‌اند (یعنی ۲۳۲ نفر) رد صلاحیت شده‌اند. من برای مخالفت با نظام رای نمی‌دهم.شورای نگهبان با حذف نامزدهای توانمندتر و باقی گذاشتن دو نامزد کمتر شناخته شده، تلاش کرد تا گزینه‌ی اصلی خود را از صندوق رای بیرون بیاورد. پس رای دادن به همتی همان کارکرد مخالفت با جریان قدرت را دارد و خطرات احتمالی متاثر از یک دست شدن حاکمیت را ندارد. (خطر یک دست شدن حاکمیت را توضیح خواهم داد)تجربه نشان داده هر دو جریان سیاسی کاری برای مردم انجام نداده اند و با هم تفاوتی ندارند، پس رای نمی‌دهم.در ابتدای نوشتار توضیح دادم جریان حاکم، مشروعیت خود را از خدا می‌گیرد و نیازی به مشروعیت مبتنی بر رای جمهور ندارد. اما جریان مخالف، مشروعیت خود را صرفا از آراء شهروندان می‌تواند کسب کند و ابزار دیگری ندارد. از سوی دیگر هدف جریان مخالف، کسب قدرت است و همانطور که گفته شد برای این هدف، نیاز به راضی نگهداشتن نسبی شهروندان برای حفظ مشروعیت خود دارد. به همین دلیل مجبور است تا «حد لازم» منافع شهروندان را برای حفظ مشروعیت خود تامین کند.اصولا تمرکز قدرت، فساد آور است و ساختارهای دموکراتیک با تحزّب و البته با نظارت مردم -مبتنی بر رکن چهارم دموکراسی یعنی مطبوعات آزاد- این قدرت طلبی ذاتی احزاب را مدیریت و از تقابل احزاب برای جلوگیری از تمرکز قدرت و نیز بهبود مستمر استفاده می‌کنند.این رویکرد تمامیت خواهانه با ذبح مشارکت حداکثری که اولویت همیشگی جریان حاکم بود، آبستن خطرات احتمالی بزرگتری در آینده برای جمهوریت ساختار سیاسی کنونی است. حاکمیت به دنبال مشروعیت است و برای مشروعیت ندادن به نظام، رای نمی‌دهم.رد صلاحیت‌های گسترده و بی سابقه‌ی مجلس در سال ۹۸ و ریاست جمهوری و شورای شهر در ۱۴۰۰ برای اولین بار نمایانگر عدم نیاز جریان حاکم به مشروعیت مبتنی بر آرای مردمی است. این رویکرد تمامیت خواهانه با ذبح مشارکت حداکثری که اولویت همیشگی جریان حاکم بود، آبستن خطرات احتمالی بزرگتری در آینده نزدیک برای جمهوریت ساختار سیاسی کنونی است. همچنین در فرض‌های ابتدای نوشتار هم این نکته را شفاف کردم که مشارکت در انتخابات یک نظام سنتی، شاخصی برای مشروعیت نظام نیست چون منبع مشروعیت از جانب خداست و نه رای و مشارکت جمهور. دوره‌های قبل هم با همین دلایل گول خوردیم و این بار رای نخواهم داد.این دوره با تمامی دوره‌های پیشین متفاوت است. این بار بر خلاف تمامی دوره‌ها، موضوع حاکمیت، مشارکت حداکثری نیست و انتخاب ما، تنها انتخاب نامزدی از میان کاندیداهای ریاست جمهوری نباید باشد. برای اولین بار، حاکمیت دست به قلع و قمع علنی نامزدهای جریان مخالف زده تا جایی که با حذف فردی مثل علی لاریجانی! صدای اعتراض بعضی اصولگرایان هم به گوش رسید. این دوره، اصلی ترین هدف انتخاب ما برای حفظ ساختار نیم بند دموکراتیک و به وجود نیامدن سلطه‌ی مطلق است. سال ۸۸ تقلب شد و این بار اگر حاکمیت ببیند که به مطلوب خود نمی‌رسد، باز تقلب می‌کند.اگر فکر می‌کنید تقلب به قدری گسترده است که اصولا رای دادن بی معناست، بر اساس فرضی که در ابتدای نوشتار کردم به بن بستی بزرگ رسیده‌ایم و دیالوگی باقی نمی‌ماند. اما اگر امکان تقلب را در این اندازه نمی‌بینید، به این نکته توجه کنید که سال ۸۸ وزارت کشورِ دولت نهم مسئول برگزاری انتخابات بود و امسال دولت روحانی.اصولا حاکمیت به رای ما نیازی ندارد پس من رای نمی‌دهم.اگر حاکمیت ترسی از رای ما ندارد و رای ما بی اثر است، چرا بیش از ده نفر از نامزدهای توانمند جریان مخالف و حتی طیف اعتدال و نیروهای بسیار نزدیک به خود را رد صلاحیت کرد؟ چرا بر خلاف همه‌ی ادعاهای پیشین خود، مشارکت حداکثری را سر برید و هزینه‌ای چنین سنگین داد؟آش آنقدر شور شده که ۸۱٪ از اعضای «فعلی» شورای شهر استان تهران که نامزد شرکت در دور بعد بوده‌اند (یعنی ۲۳۲ نفر) رد صلاحیت شده‌اند. اگر حاکمیت برنامه‌ای داشته باشد به هر نحو آن را اجرا می‌‌کند پس رایِ بی‌اثر نمی‌دهم.هر چند که همه‌ی شواهد و آنچه تا اینجا گفته شد اصلا چنین توانی و امکان این چنینی را برای حاکمیت به ذهن متبادر نمی‌کند ولی اگر همه‌ی دلایل کافی نیست باید گفت به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل / وگر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم.همچنین وقتی با خطر احتمالی بزرگی نظیر سلطه‌ی مطلق مواجه‌ایم، دفع این خطر احتمالی اقدامی منطقی، فوری و ضروری به شمار می‌رود.امیدی به تغییر ندارم پس رای نمی‌دهم.پیشتر گفته‌ام انگار دولت‌هامان مهارت خوبی در از بین بردن مفاهیمی دارند که داعیه دار همان‌ها هستند. اما تا روزی که انتظار رسیدن یک منجی در سر داریم که قرار است امیدمان را به او ببندیم و تغییر را از او بخواهیم کاری از پیش نخواهیم برد. توسعه‌ی سیاسی فرآیندی بسیار زمان بر است و از خود ما شروع می شود.ما کم هستیم و مشخصا نامزد مورد نظر حاکمیت رای خواهد آورد پس رای نمی‌دهم.فقط کافیست شما هم در شبکه‌های اجتماعی خود این دیدگاه را به رای بگذارید. نیمی از افرادی که رای نمی‌دهند با این تصور که هیچ کسی از هم نظرانش رای نخواهد داد، تصمیم بر عدم مشارکت گرفته‌اند. این در حالیست رای همین ۵۰٪ به همتی، برای رای نیاوردن نامزد مورد نظر جریان حاکم کافیست! من نمی‌خواهم در این انتخابات هیچ مشارکتی داشته باشم، پس رای نمی‌دهم.بر اساس آنچه تا اینجا گفته شد به خصوص با رد صلاحیت های گسترده شورای نگهبان، نباید فراموش کنمی که رای به همتی یک رای آزادانه نیست. یک انتخاب در شرایط تحمیلی است‌. در واقع در این دوره اصولا موضوع، مشارکت در انتخابات نیست بلکه صرفا رای به نامزد مخالف، موضوع است. رای به همتی ابزاری است برای مقابله با نگاه جنگ‌طلبانه‌ی جریان قدرت با حق محدود شده‌ی جمهور و از همین جهت با مشارکت در انتخابات به معنای مصطلحش هم ارز نیست. این رای به هدف صیانت از ساختار دموکراتیک نیم‌بند فعلی و جلوگیری از انسداد سیاسی است. راهی است برای زنده نگه داشتن امکان توسعه‌ی سیاسی.رای نمی‌دهم چون می‌خواهم با یک‌دست شدن حاکمیت، منبع واقعی درد عیان بشود.نتایج انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ نشان داد که طرفداران جریان قدرت با ۱۵ میلیون رای حدود ۲۸٪ واجدین شرایط اند. همچنین طیف اعتدال و اصلاحطلب با ۲۳ میلیون رای حدود ۵۲٪ کل واجدین شرایط. ۳۰٪ از واجدین شرایط نیز مشارکت نداشتند که به نظر من این گروه جزو طرفداران جریان قدرت نیستند چون در غیر این صورت در انتخابات ۹۶ شرکت می‌کردند‌. در این شرایط از نظر استراتژیک اولویتی وجود ندارد که برای تغییر نگرش صرفا ۲۸٪ از کل واجدین شرایط (شهروندان) اقدامی انجام داد. چون دست آورد موثری ندارد و همین امروز، مصدر درد برای ۷۲٪ کل شهروندان مشهود است.از سوی دیگر با حساسیت بی سابقه انتخابات ۱۴۰۰ و احتمال یک دست شدن حاکمیت، خطر حذف قدرت نیم‌بند جمهور با تغییر ساختار به نظام پارلمانی وجود دارد.با یک دست شدن حاکمیت، منافع بیشتری از ملت تامین می‌شود، پس رای نمی‌دهم.واقعیت این است که احتمال اینکه منافع کوتاه مدت شهروندان با انتخاب نامزد مورد نظر جریان قدرت بیشتر تامین شده و همچنین سنگ اندازی برای دولت او به‌خصوص از طرف مجلس اقلیت کم باشد، بسیار است. اما منافع بلند مدت ملت چطور؟ آیا ترجیح می‌دهیم چند سالی در شرایط بهتر و کوتاه مدت تحت سلطه‌ی یک نظام کمتر دموکراتیک روزگار بگذرانیم یا برای ساخت آینده‌ای مبتنی بر خواست آزاد ملت تلاش می‌کنیم و منافع کوتاه مدت را به منافع بلند مدت و پایدار ترجیح نمی‌دهیم؟تجربه‌ی کشورهای توسعه یافته که شاخص‌های رفاه در آنها موید ساختارهای سیاسی اقتصادی پیاده شده در آن است نشان داده تا چه میزان یک ساختار سیاسی مبتنی بر نظر اکثریت می‌تواند بهبود مستمر ایجاد کند و از سوی دیگر تاریخ نشان داده که تلفیق اقلیت حاکم و اکثریت پیرو می‌تواند تا کجا فاجعه بار بشود.این نکته مهم را اضافه کنم که ساختارهای دموکوکراتیک در کشورهای مثل آلمان، فرانسه، سوئیس، کشورهای نوردیک و ... با نظام سیاسی ما فرسنگ‌ها فاصله دارد. در واقع آنچه که ما در کشورمان از یک ساختار سیاسی دموکراتیک ادراک می‌کنیم تنها شبهی از یک جمهوری است اما همین ساختار نیم‌بند می‌تواند پلی برای ایجاد ساختارهای حزبی و مبتنی بر خواست جمهور و دور از نظر یک جریان محدود باشد. بحث بیشتر در این باره را به زمان دیگر موکول می‌کنم.این دوره انتخابات هم مثل دوره‌های پیشین است و اهمیتی ندارد، پس رای نمی‌دهم.دو دلیل برای اهمیت بی‌سابقه‌ی این دور از انتخابات ریاست جمهوری وجود دارد. این واقعیت را نیز در نظر بگیرید که اقدام بی سابقه‌ی شورای نگهبان در حذف نامزدهای دو طیف اصلاح‌طلب و معتدل، احتمال وقوع این دو وضعیت را پررنگ می‌کند:اول. در چند سال اخیر، نظام پارلمانی و حذف جایگاه ریاست جمهوری از ساختار حکمرانی و بازگرداندن جایگاه نخست وزیری، یک گزینه‌ی مطلوب معرفی شده است. در این میان مقایسه‌ی واکنش شهروندان به رد صلاحیت‌های گسترده در انتخابات مجلس ۹۸ و ریاست جمهوری ۱۴۰۰ اهمیت پیدا می‌کند و می‌توان به سادگی دید که مهندسی انتخابات مجلس، با حذف نامزدهای کمتر شناخته شده، بسیار کم هزینه تر از مهندسی انتخابات ریاست جمهوری است.دقت کنیم که بسیاری از ما حتی هنوز نمی‌دانیم چه کسانی از نامزدهای مجلس ۹۸ (و شورای شهر ۱۴۰۰) رد صلاحیت شده اند. این درحالیست که رد صلاحیت افرادی مثل علی لاریجانی، اسحاق جهانگیری، علی مطهری و بسیاری دیگر، به روشنی شورای نگهبان را هدف انتقادات آحاد جامعه قرار می‌دهد و منطقی نیست این هزینه هر چهار سال یکبار به نظام تحمیل شود.پس چه بهتر که با حذف جایگاه ریاست جمهوری، هزینه‌ی تمامیت خواهی جریان قدرت را در رد صلاحیت نامزدهای مجلس سرشکن کرد و انتخاب نخست وزیرِ مطلوبِ جریان قدرت را از مجلس حداقلی انتظار داشت و حق انتخاب آزاد جمهور را لگد مال کرد.دوم. بر اساس اصل صد و یازده قانون اساسی در صورت فوت رهبر، شورایی‏ مرکب‏ از رئیس‏ جمهور، رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و یکی‏ از فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ به انتخاب‏ مجمع تشخیص‏ مصلحت‏ نظام‏، همه‏‌ی وظایف‏ رهبری‏ را به‏ طور موقت‏ به‏ عهده‏ می‏‌گیرد. توجه کنیم که رئیس قوه‌ی قضاییه و فقهای شورای نگهبان منصوب رهبر و همواره از یک طیف مشخص هستند. انتخابات ۱۴۰۰ در صورت چنین اتفاقی تا ۸ سال آینده، می‌تواند از یک دست شدن این شورا جلوگیری کند. پس موضوع امروز ما، فراتر از انتخاب رئیس جمهور است.چه پیشنهادی وجود دارد؟بسیاری از ما که این دوره با رای دادن مخالف هستیم، هیچ پیشنهاد جایگزینی نداریم. اثر رای ندادن خود را در ۸ سال پیش رو بررسی نمی‌کنیم و نمی‌گوییم پس از آنکه رای ندادیم و نامزد جریان قدرت انتخاب شد چه باید کرد و چه می‌شود.تا اینجا دلایلی را بررسی نمودم و اینجا پیشنهاد خود را مطرح می‌کنم.اول: یک پیشنهاد آینده نگر و همه جانبه داشته باشیم. مسئولانه به تاثیرات اقدام خود فکر کنیم و بر اساس شرایط موجود راه حلی بدهیم و پیش بینی کنیم با توجه به واقعیت های موجود فعلی، با رای ندادن چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. دموکراسی یعنی انتخاب آزاد ولی مسئولانه.دوم: اگر پیشنهاد همه جانبه و آینده نگری نداریم به همتی رای بدهیم. این پیشنهاد به هدف «دفع خطرات احتمالی» نظیر تغییر ساختار سیاسی به نظام پارلمانی است که این تغییر در کنار ابزار نظارت استصوابی هیچ راه برگشتی به جمهوریت باقی نخواهد گذاشت و نهایتا یک طیف سیاسی حداقلی، به سلطه‌ی مطلق دست خواهد یافت و راه توسعه‌ی سیاسی مسدود می‌شود.سوم: تنها راه رسیدن از وضع فعلی به وضع مطلوب، آموزش و یادگیری است. از آنجاکه با انتخاب همتی با فضای سیاسی بسته‌تری مواجه نخواهیم بود، ۸ سال فرصت داریم که با آموزش دادن و آموزش دیدن و تلاش برای بهبود بینش سیاسی در شهروندان، گام‌های موثری در مسیر توسعه‌ی سیاسی برداریم. هرچند این گام سختی های زیادی دارد ولی پایدار، دسترس پذیر و کم ریسک است.احسان فقیهاحسان فقیهSat, 12 Jun 2021 02:14:52 +0430