https://virgool.ir/feed/@ehsan.hnfa2026-11-11 06:20:11https://files.virgool.ir/upload/users/176183/avatar/dHnMWh.jpghttps://virgool.ir/@ehsan.hnhttps://virgool.ir/@ehsan.hn/مامان-موشک-ها-و-چیزهای-دیگر-ufbgn5t4fwsgروز [هزار و]ششم جنگ.سال نودوپنج، شش زلزله آمد تهران. یادم نیست که چه سالی بود و الان هم زیر این آتش موشک و پدافند و آفند، دسترسی به اینترنت آزاد ندارم که گوگل کنم و سالش را پیدا کنم. فقط یادم است که تابستان بود؛ شب خانه‌ی فرزاد و یحیی بودم. پیاله‌ای و سیگاری در دست داشتیم و داشتیم لای نقاشی‌های یحیی می‌چرخیدیم و روی بال دود و باده، از روم به بلخ و بلخ به سمرقند، در معانی زندگی تاب می‌خوردیم. شبِ خیلی تاریکی بود و من زیر نور چراغ خانه‌ی  آن دو برادر داشتم شبی از شب‌های عمر را می‌گذراندم.آن شب به تاریکی بسنده نکرد: زلزله شد. زلزله که آمد، ما سه تایی به خیابان آمدیم. همه‌چیز با جزئیات یادم است. از اول شب برنامه‌مان این بود که شب را تا جایی که می‌شود ادامه دهیم، اما زلزله رشته‌ی کار را قطع کرد. چند دقیقه توی خیابان ایستادیم و صبر کردیم تا بفهمیم اصلا اوضاع چطور شده. به اوضاع که مسلط شدیم، من به تاخت سوار ماشین شدم که بیایم خانه. توی خانه مامان و مادربزرگ تنها بودند و ترس از اینکه پس‌لرزه‌ای یا زلزله‌ی دیگری آن دو تا زن را -که خصوصا یکی‌شان سال‌ها بود که آلزایمر داشت و نیازمند به پرستاری بود- آواره کند. از خانه‌ی فرزاد و یحیی یک‌سره گاز دادم. چراغ‌قرمزها را رد کردم؛ سر چهارراه‌ها توقف نکردم و بی‌وقفه به موبایل مامان زنگ زدم. مامان تلفن را جواب نمی‌داد. می‌دانستم که مامان شب‌ها موبایلش را بی‌صدا می‌کند و تلفن خانه را هم از پریز می‌کشد، اما یک زلزله‌ی پنج‌ریشتری این چیزها را نمی‌فهمید. فکر می‌کردم مامانْ مادربزرگ را از توی جا بلند کرده، از پله‌های طبقه‌ی پنجم به سختی آورده‌اش پایین و آنقدر توی هول‌وولا بوده که اصلا یادش رفته موبایلش را با خود ببرد.ناامید و بی‌پناه و ترسیده، همانطور که دیوانه‌وار می‌راندم، به رادیوی ماشین پناه بردم. امیدی واهی داشتم؛ که ببینم رادیو مثلا هشداری برای زلزله می‌دهد یا خبری از زلزله می‌گوید یا نه. تنها دستآویزم در آن لحظات و پشت فرمان رادیو بود. روی موج رادیو پیام تا خانه راندم و تا به خانه برسم، وقت خبر رادیو نشد. رادیو پیام آن شب داشت یک آهنگ قدیمی، از آن‌ها که افتخاری بازخوانی کرده پخش می‌کرد: «کجا سفر رفتی... که بی‌خبر رفتی... اشکم را چرا ندیدی؛ از من دل چرا بریدی...». توی خیابان، گوشه به گوشه آدم‌ها توی ماشین‌هایشان نشسته بودند، یا توی کوچه‌ها مثل خوابگردها راه می‌رفتند. اما توی رادیو، یک بی‌خیالی‌ای برای زلزله بود که داشت با آواز افتخاری معنی می‌شد. یک‌جور لاقیدی محض، چنان‌که از صدا و سیما انتظار می‌رفت در تمام این سال‌ها.من افتخاری را دوست داشتم قدیم‌ترها. قبل از آن زوال تاریخی در سال هشتادوهشت. هنوز هم بعضی‌وقت‌ها قطعات قدیمی‌اش را می‌شنفم و کیف می‌کنم و البته حسرت هم می‌خورم که چطور می‌شود کسی بقول شاملو «اینگونه فجیع به کُشتن خودِ هنری‌اش بنشیند که افتخاری برخواست.» توی آن شب تاریک، اگر بخاطر زلزله به خانه برنمی‌گشتم، اگر در وضعیت امن و امان و در شرایط نرمال به خانه می‌آمدم، حتما پشت در، توی ماشین می‌نشستم که آن قطعه‌ی افتخاری تمام شود، بعد بروم خانه. که آن قطعه را کامل بشنوم و عیشم مُنَغّص نشود. با این‌همه، هنوز آهنگ تمام نشده بود که به خانه رسیدم و ماشین را کج پارک کردم. سراسیمه از پله‌ها رفتم طبقه‌ی پنجم. در خانه را که باز کردم، دیدم خانه تاریک است. نور شب‌سوزی زیر تاق آرک روشن بود و مساحت کوچکی از پای خودش را روشن می‌کرد. توی آن نور خفه و کم، هیئت مامان و مادربزرگ را دیدم که کنار هم‌دیگر درازکشیده‌اند و صدای نفس‌های منظم‌شان در خواب می‌آید. خواب مامان خیلی سبک است؛ به شنیدن صدای باز کردن در یخچال هم بیدار می‌شود، اما آن شب زلزله بیدارش نکرده بود. باورم نمی‌شد که زلزله مامان و مادربزرگ فراموشی‌گرفته‌ام را بیدار نکرده. هر دو خوابیده بودند، چنان که انگار هرگز خانه نلرزیده است، هرگز کسی توی خیابان‌ها و کوچه‌ها هراسان شب را راه نرفته است و انگار جهان همه‌چیز را درست کنار هم چیده که آن‌ها آن شب را راحت بخوابند. توی خانه‌ی مامان انگار هنوز داشت افتخاری آن آهنگ نیمه‌کاره را می‌خواند: «با غمت در آویزم... از بلا نپرهیزم... پیش از آن بَرَم بنشین... کز میانه برخیزم...». توی این شب‌های جنگ چند شبی را خانه‌ی دوستی در خانه‌ای در بلندی‌های لواسان گذراندم. مامان مایل نبود به من ملحق شود؛ چون معتقد بود من می‌توانم بروم خانه‌ی دوستانم، اما حضور مامان در خانه‌ی دوستان من حتما مزاحمت برای آن‌هاست. من هم نمی‌توانستم مامان را رها کنم. تمام این دو-سه شب اخیر به مامان فکر کردم و خواب راحت نداشتم. امشب اما دیگر نتونستم این وضعیت را ادامه دهم. امشب آن خانه‌ی امن و دنج و پلی‌استیشن و خوش‌گذرانی با عزیزانم را رها کردم و به مامان پیوستم. آمدم به خانه‌ی مامان. که هر چه می‌شود، تویش با مامان شریک باشم. به تهران که رسیدم، هرچه به خانه‌ی مامان که نزدیک‌تر شدم دیدم صدای انفجارها بیشتر و بلندتر می‌شود. توی خانه که آمدم مامان را دیدم که زیر نور چراغ مطالعه‌اش در تنهایی روی پارچه‌ای نقاشی می‌کند. از نزدیکی خانه‌اش صدای موشک و پدافند و آفند قطع نمی‌شد اما مامان یک‌طوری یله و بی‌ترس نشسته بود و داشت توی تنهایی روی پارچه نقاشی می‌کرد که انگار جنگی در کار نیست، صدای موشکی و انفجاری در کار نیست،‌ انگار که از تمام بلندگوهای تهران دارد افتخاری پخش می‌شود: «تو چنان شرر ز خدا خبر، به خدا نداری... رود آتش از سر آن سرا که تو پا گذاری...»همه‌چیز در این خانه، کنار مامان اینطور می‌گذرد. مامان یک «خوف‌نکن بچه...»‌ی همیشگی‌ست. چه ماشین را دزد بزند، چه برای خرید فلان چیز پول کم بیاید، چه توی تهران زلزله آمده باشد، چه اصلا بین ایران و اسرائیل جنگ شده باشد و موشک‌ها دور تهران و دور خانه طواف کنند؛ چه باک؟ زیرْصدای زندگی مامان همیشه دارد یک افتخاری ابدی پخش می‌شود:  فقط... توی این ایمان «خوف‌نکن بچه»ی امشب مامان، توی این خانه و زیر این باران موشک که یا از تهران می‌روند یا به تهران می‌آیند، جای آن یک نفر که مهِ فراموشی تمام جهانش را گرفته بود، آن توده‌ی استخوانی سی کیلویی، خیلی خالی‌ست... خیلی...آن قطعه را هم اینجا و با اینترنت داخلی می‌شود گوش داد. از آپارات.Ehsan HosseininasabEhsan HosseininasabSat, 21 Jun 2025 13:33:37 +0330https://virgool.ir/MePlusBook/نوشتن-رستگاری-است-tpwgtl0jv6khنوشتن باید یک نوع رستگاری باشد؛ یک رستگاری بی‌قید و شرط. شکل چنگ زدن به طنابی که نجات‌بخش است. این را نه به‌عنوان آدمی که دلی در رهن نوشتن دارد، که به عنوان یکی از شیفتگان خواندن می‌گویم؛ به عنوان یک خواننده‌ی حرفه‌ای که از کاویدن کلمات آدم‌ها، از باز کردن لایه‌های مختلف جملات‌شان، از جستجوی عاطفه‌ی پنهان در پاراگراف‌هایی که می‌نویسند، می‌کوشم جوهره‌ی زیستن‌شان را پیدا کنم. امسال توی کتاب‌هایی که خواندم، بیش‌تر از همیشه فهمیدم نوشتن رستگاری است؛ نجات‌بخش است. این‌ها را سال‌های پیش توی شاهکارهای کلاسیک عالم دیده بودم؛ توی جنگ‌وصلح، وقتی با پرنس واسیلی به جنگ می‌رفتم به تولستوی غبطه می‌خوردم که توانسته است با پرنس واسیلی، انسانِ روزگار خود را و انسانِ پنهان در نهاد خود را به ما بنمایاند؛ یا توی «جنایت و مکافات»، وقتی با راسکولنیکوف به دنبال رهایی از بار بزرگ جنایتی می‌گشتم که مرتکب شده بودم، می‌توانستم داستایفسکی را بهتر بفهمم که چگونه انسان را در بزنگاه خوف و خطر تنها نمی‌گذارد. یا وقتی در «عشق سال‌های وبا» همراه فلورینتینو آریزا، عشق ممنوعه‌ی فرمینا دازا را مثل کوهی به دوش می‌کشیدم، مارکز را در هنگامه شكوهمند عشق‌ورزیدن تنها نمی‌دیدم. نوشتن برای آن غول‌ها، باید راهی می‌بود که انسان، انسانِ تنهای رنجور، بتواند خویشتن را عریان به دیگران عرضه کند. اما این اواخر، در آخرین کتابی که حمیدرضا صدر نوشته بود، «رستگاری در نوشتن» را پیش از همیشه‌ي اين سال‌ها دریافتم و درک کردم. حمیدرضا صدر، در «از قیطریه تا اورنج‌کانتی» ته‌مانده‌های حیاتش را ریخته بود توی آن کتاب. آن کتاب مثل تیری بود که از چله‌ی کمان آرش می‌جَست و سرحدات زندگی را به ما نشان می‌داد و وقتی تیرِ رهاشده از کمان به زمین می‌نشست، آرش دیگر زنده نبود. صدر، توی آن کتاب جانش را به سمت ما پَر داده بود و وقتی کتاب به ما رسیده بود که دیگر حمیدرضا صدری در جهان وجود نداشت تا تماشاگر کارش باشد. توی کتاب صدر، مرگ در هر صفحه، در هر سطر، در هر کلمه نشسته بود روبروی ما؛ به ما می‌خندید و خنده‌ی شکسته‌اش اشک‌مان را درمی‌آورد.برتولت برشت در فرازی از شعر «برای آیندگان» می‌سُراید: «آن کس که می‌خندد، خبر هولناک را نشنیده است.» من این فراز از شعر برشت را بسیار دوست دارم چون به آنچه که در این سال‌ها زیسته‌ايم، بسیار نزدیک است. یادم می‌آید رفیق ازدست‌شده‌ام، مهدی شادمانی، پیش از آنکه به سرطان مبتلا شود، انسان دیگری بود؛ شوقی انفسی به زیستن داشت، میلی زمینی به آنچه که انسان را از انواع دیگر حیوان جدا می‌کند. مهدی پیش از ابتلا به سرطان، پییش از آنکه با خبر شود به سرطان مبتلا شده است، انسانی بود شبيه به ما. با همه‌ي اميال انساني براي بقا. بیش از هرکس دیگری امیدوار بود: امیدوار به بزرگ‌شدن بچه‌هایش، به قد کشیدن آوا، به حرف‌زدن آراد. به تماشای آنچه که پدرها و مادرها را محظوظ می‌کند. مهدی، خبر هولناک را نشنیده بود اما تخم آن خبر، توی پایش داشت هر روز بیشتر از روز قبل جان می‌گرفت. توی تحریریه‌ی همشهری جوان، پایش را می‌گذاشت روی صندلی‌ای و کار می‌کرد. پایش درد می‌کرد. نمی‌دانست در زهدان ران پای چپش، نطفه‌ی سرطانی مهلک دارد بزرگ می‌شود. به راستي كه آن کس که می‌خندد، خبر هولناک را نشنیده است. هیچ‌کدام از ما خبر را نمی‌دانستیم. نمی‌دانستیم وقتی مهدی پایش را روی صندلی می‌گذارد، یعنی یک چیزی توی پایش هست که دارد گوشت‌های رانش را می‌جود. نمی‌دانستیم باید آماده باشیم تا افعی از تخم‌بیرون‌جسته‌ی سرطان که توی پایش لانه کرده، روزی سربرمی‌آورد و از همان ران پای چپ او را می‌بلعد. نمی‌دانستیم چه حیوان مهارناشدنی‌ای دارد توی میدان تن او شلتاق می‌کند. حمیدرضا صدر اما خبر هولناک را می‌شنود. خنده بر او در آن كتاب حرام مي‌شود و بر ما، كه خبر هولناك را با او مي‌شنويم.به نظرم «از قیطریه تا اورنج‌کانتی» نمی‌تواند فقط ناداستانی از زيست و سرنوشت یک آدم سرطانی باشد؛‌ كتاب، بيش از يك نان‌فيكشن عمل مي‌كند. اين صحيفه با مرگ نویسنده تمام می‌شود. تیر وقتی به زمین می‌نشیند که آرش جان در بدن ندارد. از نخستین سطر، کتاب مرثیه‌ای می‌شود در سوگ زندگی‌ای که دارد به باد می‌رود و در عین حال، شاهنامه‌ای می‌شود در ستایش زندگی‌ای که پیش از این انجام شده است. سوگ‌نامه‌ای بر مرگی محتوم و ستایش‌نامه‌ای در باب زندگی‌ای که دیگر روزگارش گذشته.آدم‌ها در مواجهه با سرطان، سرطانی که دارد صاحبش را به دروازه‌ی گور می‌برد، حالات عجیبی پیدا می‌کنند. بیماران سرطانی وقتی زوال و فروپاشی مرگ را به خودشان نزدیک می‌بینند، وقتی مرگ را می‌بینند که توی تاریکی نشسته است و تماشایشان می‌کند، وقتی قطعیت مرگ و لزجی و رطوبتش را کنار گوش‌شان احساس می‌کنند و امیدشان به پیوستگی زندگی از هم گسسته می‌شود، رفتارهایشان تغییر می‌کند. مهدی با قطعیت‌یافتن مرگ، درست زمانی که خودش می‌دانست از میز این قمار برنده بیرون نخواهد آمد، در دیگران تکثیر شد. دیگر مهدیِ ما نبود و مهدی همه بود. پسرِ مادرش نبود، پسر تمام مردها و زن‌هایی بود که پسری یا دختری هم‌سال مهدی دارند. برادر ما نبود؛ برادر همه‌ی آدم‌هایی بود که یک‌جایی باید با برادر بزرگ‌ترشان خلوت کنند و رازی بگویند یا کمکی بخواهند. مهدی در ماه‌های آخر حیات داروی بسیار گران و نایابی مصرف می‌کرد. مصرف دو ماه این دارو کافی بود که مهدی مجبور شود خانه‌ و زندگي و دار و ندارش را بفروشد. دارو به سختی و مشقت بسيار زياد برایش پیدا مي‌شد و من هر شبی که مهدی توی بخش هشت دال بیمارستان بستری بود، می‌ترسیدم مهدی بفهمد بیماران سرطانی‌ای توی همان بخش بستری هستند و نمی‌توانند آن دارو رو تهیه کنند و داروي گرانقيمتش را ببخشد به آن‌ها. مهدی با بزرگ‌تر شدن سرطان، دیگر مهدی نبود. سایه‌ای بود که وقتی هویت می‌یافت که آدم دیگری وجود داشته باشد تا مهدي خود را وقف بهتر و بيشتر زيستن او كند. براي مهدي، مرگِ نزديك‌آمده چنان تاثيري داشت. درست شبيه حميدرضا صدر، كه مرگِ نزديك‌آمده به او داشت او را به بيشتر نوشتن و بي‌سانسور نوشتن وامي‌داشت. هركس به شيوه‌ي خود با سرطاني كه دارد جانش را مي‌گيرد كنار مي‌آيد.من بعد از «از قیطریه تا اورنج‌کانتی» كتاب ديگري جُستم كه شبيه كتاب آقاي صدر بود. «آن هنگام كه نفس هوا مي‌شود»، نوشته‌ي پال كالانيتي، جراح مغز و اعصاب هندي آمريكايي، كه اگر درست يادم مانده باشد، دانش‌آموخته هاروارد بود و پزشكي شغلش نبود و علاقه‌اش و زندگي‌اش بود. كالانيتي هم در مواجهه با سرطاني كه افسار گسيخته است و بدن حاملش را به سمت مرگ پيش مي‌برد، به نوشتن رو آورده بود؛ به ادبيات، به رستگاري بي‌قيد و شرط و «آن هنگام كه نفس هوا مي‌شود»، آخرين مرقومه‌اي بود كه كالانيتي نوشته بود و جان بر سر آن گذاشته بود.مرگ سرنوشت محتوم هر موجود زنده‌اي است اما در بين مرگ‌ها، سرطان به شكل منحصربه‌فردي بي‌رحم است. آرام پيش مي‌آيد و اگر بتواند از خودش ردي به جا نگذارد آنقدر پيش مي‌آيد كه ديگر نمي‌توان مهارش كرد. اين بيماري در زمان اوج خودش، تن ميزبان خود را مثل آفتابي كه يخ را مي‌گدازد، آهسته‌آهسته مي‌كاهد و در نهايت خانه‌ي تن ميزبان خود را تصرف مي‌كند. سرطان به معنای واقعی كلمه حق ميزباني را فروگذاري مي‌كند. اثر وقوع مرگ به دليل سرطان براي نزديكان انسانِ ازدست‌رفته بايد سخت‌تر از تحمل مرگ‌هاي ديگر باشد. نزديكان انسان سرطان‌گرفته بارها مرگ عزيز خود را پيش از مرگِ قطعي و حتمي او را مي‌بينند و درك مي‌كنند. اما آن‌ها كه سرطان‌شان را مي‌نويسند، آن‌ها كه در اين دوران پرنشيب و كم‌فراز از روزهاي سخت شيمي‌درماني و تاثيرات مهلك آن براي ما مي‌نويسند، رستگار مي‌شوند. آن‌ها زندگي را درست در لحظه‌ي از دست‌رفتن براي ما فريز مي‌كنند و از اين طريق راهي ابدي به رستگاري مي‌يابند. رستگاري‌اي كه از نوشتن حاصل مي‌شود، رستگاري‌اي كه خودِ نوشتن است.براي من سال گذشته، سال «از قيطريه تا اورنج‌كانتي» بود، سال «آن هنگام كه نفس هوا مي‌شود». سالي كه مرگ نزديك‌مان بود اما كلمات اين دو كتاب مي‌خواستند با نمايش شكوه زندگي آدم‌هايي كه مرگ را زيسته‌اند و آن را برايمان نوشته‌اند، نجات‌مان بدهند. آن‌ها كه مرگ را به اين شكل نوشته بودند، اگرچه نتوانستند بر مرگ فائق آيند [و به راستي كدامين انسان است كه مي‌تواند گردن مرگ را بشكند؟] اما با نوشتن رستگار شدند و شايد، كسي چه مي‌داند، كه با كلمات‌شان ما را به رستگاري رهنمون كرده‌اند. نوشتن رستگاري است. نوشتن، گاهي‌وقت‌ها واقعا رستگاري است.Ehsan HosseininasabEhsan HosseininasabMon, 04 Apr 2022 20:19:54 +0430https://virgool.ir/@ehsan.hn/ریختهها-گریختهها-ch396gyfmieaاحسان حسینی‌نسبمن در دوران شیمی‌درمانیبرای من روی تخت بخش آنکولوژی بیمارستان آراد، جهان همان سرمی بود که توی رگم بود و داروهایم را می‌ریخت توی خونم و من با آن داروها موهایم می‌ریخت، ابروهایم، مژه‌هایم، ریش‌هایم. قطره‌ها از توی سرم می‌ریخت توی رگم و من می‌ریختم. موهایم می‌ریخت و من می‌ریختم. گوشت‌های تنم می‌ریخت و من می‌ریختم. من در طول نزدیک به دو سال شیمی‌درمانی هی ریختم و هر بار که ریخته‌های خودم را جمع کردم،‌ بخشی از منِ ریخته بر زمین گم شد و هرگز هم پیدا نشد. روزی که آخرین شیمی‌درمانی‌ام را انجام دادم، وقت بیرون آمدن از بیمارستان توی آینه‌ی دستشویی به چهره‌ی خودم نگاه کردم. من همان بودم که روزی از روزهای سال 1386 توی بیمارستان آراد شیمی‌درمانی‌ام را شروع کرده بودم؟ چرا بعد از دو سال شیمی‌درمانی قیافه‌ام طور دیگری بود؟ چرا این همه لاغر شده بودم؟ چرا آن آدم سابق نبودم؟من توی هرجلسه‌ی شیمی‌درمانی‌ام از خودم می‌پرسیدم: «من چرا باید این بازی را ادامه بدهم؟ آیا مرگ که یک رنجِ یک‌باره است، بهتر از این عذابِ طولانی‌مدتِ تکرارشونده در هر دوره‌ی شیمی‌درمانی نیست؟» و هربار به خودم پاسخ می‌دادم که: «بله؛ بله! مرگ بهتر از این زندگی است. مرگ بهتر از سیس‌پلاتین است.» شما نمی‌دانید سیس‌پلاتین چیست. سیس‌پلاتین داروی اصلی شیمی‌درمانی‌ام بود. کاش هیچ‌وقت نفهمید سیس‌پلاتین چیست، چه بویی می‌دهد، و وقتی آن را به سرم تزریق می‌کنند و سرِ شلنگ سرم را می‌زنند به آنژیویی که توی رگ دست‌تان فروکرده‌اند، شما چطور می‌شوید، بدن‌تان چطور با تزریق سیس‌پلاتین مورمور می‌شود و بوی چه چیزی می‌پیچد توی دماغ‌تان.در دوران شیمی‌درمانی من در بیمارستان آراد چند نفر از مریض‌های سرطانی فوت کردند. من متوجه مرگ هیچ‌کسی نشدم اما. هیچ‌کس، جز یک نفر. من مرگ یک نفر را فهمیدم. پسری اصفهانی بود؛ هم‌سال خودم. سرطان خون داشت، سرطان مغز هم. سرطان خون متاستاز کرده بود و به کبد زده بود. هیچ امیدی نبود به زنده‌ماندنش. توی بیمارستان مانده بود و مثل من ریخته بود؛ مژه‌هایش، ابروهایش، کرک‌های بدنش، گوشت‌های تنش. توی هر نوبتِ شیمی‌درمانی بدنش هی ریخته بود و خودش بدنِ ریخته‌اش را جمع کرده بود و توی این ریختن‌ها و جمع‌شدن‌ها پاره‌هایی از وجودش گم شده بود. ما مثل هم بودیم. با این تفاوت که من بعد از تزریق سیس‌پلاتین‌ها و به شهادت آزمایش‌هایی که هر بار قبل و بعد از هر تزریق می‌دادم، رو به بهبودی بودم؛ سلول‌های سرطانی‌ام در حال کم‌شدن بودند. آن پسراصفهانی اما بخاطر وخامت حالش رو به زوال بود؛ رو به مرگ، رو به تمام شدن. و با یک تفاوت بزرگ‌تر: من خوابیده، منتظر مرگ بودم و او ایستاده، منتظر زندگی مانده بود. من منتظر بودم توی یکی از شیمی‌درمانی‌ها جرعه‌ی آخر جام زندگی را بنوشم و تفاله‌ی زندگی را تف کنم و همانطور درازکش، برای ابد بخوابم؛ در حالیکه پسر منتظر یک معجزه بود که او را از روی تخت بلند کند و کاری کند که او به وصال دخترخاله‌اش -‌که عشق قدیمِ روزگار نوجوانی‌اش بود-‌ برساند. معجزه‌ای که هیچ‌وقت نرسید اما روشنای انتظار آن معجزه، تاریکیِ انتظار من برای مرگ را فرومی‌کاهید. صبح یکی از روزها که برای ادامه‌ی شیمی‌درمانی به بیمارستان آمدم، با تختِ خالی پسر اصفهانی روبرو شدم. از پرستارها سراغش را گرفتم. گفتند مرخص شده. دروغ می‌گفتند. از کارگر خدماتی که داشت توی راهرو تی می‌کشید سراغ پسر را گرفتم. مرد حواسش نبود نباید به من خبر مردن آن پسر را بدهد؛ ساعت دقیق مرگ پسر را هم برایم گفت و عجیب است که هنوز یادم مانده: 6:20 صبحِ روز شنبه؛ دو ساعت و چهل دقیقه قبل از رسیدن من به بیمارستان.شما نمی‌دانید اما من برایتان می‌گویم که سیس‌پلاتین بوی سرکه می‌دهد. سه دقیقه بعد از آنکه سیس‌پلاتین توی بدن بیمار بچرخد، بیمار احساس سرما و خنکی می‌کند و هم‌زمان بدنش از سرما مورمور می‌شود. با تزریق سیس‌پلاتین توی مشام بیمار بویی شبیه به بوی سرکه می‌پیچد و بیمار به شدت احساس حالت تهوع می‌کند. سیس‌پلاتین قوای شنوایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بیمار در زمان تزریق سیس‌پلاتین با خشکی بدن و خصوصا دهان روبرو می‌شود. من وقت تزریق سیس‌پلاتین چنین حالاتی داشتم و عجیب که درست وقتی که این دارو داشت امید من را برای ادامه‌ی شیمی‌درمانی به کشتن می‌داد، من روشن از امید آن پسر به زندگی بودم.مهدی شادمانی، رفیق ازدست‌رفته‌ام، وقتی بیمار شد سال‌ها از تزریق سیس‌پلاتین و بیمارستان آراد برای من گذشته بود. من هر بار که او را می‌دیدم، گزارش‌های آزمایش خون و سی‌تی‌اسکن‌هایش را می‌دیدم و می‌فهمیدم که مهدی شرایط بیماری‌اش خوب نیست. وقتی بهم گفت متاستاز شده، فهمیدم مسیر درمانش خیلی از چیزی که فکر می‌کردم پیچیده‌تر شده است. مهدی از همه‌ی ما بهتر وضعیت خودش را می‌دانست. می‌دانست که سرطان مغز استخوان در بدنش چنان پیشرفت کرده که امیدی به درمانش نیست. مهدی شیمی‌درمانی که می‌کرد،‌ یاد آن پسر اصفهانی می‌افتادم که توی بیمارستان بستری بود و سرطان خون و سرطان مغز داشت و متاستاز کرده بود و دیگر نمی‌شد درمانش کرد چون هر دارویی که برای سرطان خون به او می‌دادند باعث تحریک وضعیت سرطانی مغزش می‌شد و هر چیزی که برای سرطان مغز موثر بود، سرعت گسترش سرطان خونِ متاستازکرده به کبد را بیشتر می‌کرد. مهدی هم برای درمان سرطان سارکوم داروهایی مصرف می‌کرد و این داروها به ریه‌اش آسیب زده بودند. ریه‌اش را درمان می‌کردند، خونش قدرت انعقاد را از دست می‌داد. برای منعقد شدن خون بهش دارو می‌دادند، دارو به گوارشش آسیب می‌زد. برای بهتر شدن وضعیت گوارش دارو مصرف می‌کرد، ریه‌اش سوراخ می‌شد. برای ریه دارو می‌خورد، بیماری می‌زد به کبدش. می‌خواستند کبدش را درمان کنند، فلج شد. سرطان داشت همه‌ی سنگرهای تن مهدی شادمانی را تصرف می‌کرد اما مهدی قرار نبود جنگ را ببازد،‌ قرار نبود تسلیم شود. قرار نبود وا بدهد. قرار بود به ما بفهماند که حتی می‌شود با آن تنِ ناهنجارِ ناهموار، به زندگی امیدوار بود؛ برایش جنگید و قیمتِ زنده بودن را پرداخت. مهدی زنده بود و تا زنده بود، باید برای زندگی تلاش می‌کرد.اطاق من توی بیمارستان آراد بوی سرکه می‌داد؛ بوی سیس‌پلاتین. اما اطاق مهدی توی بیمارستان بقیة‌الله بوی همه چیز می‌داد. مهدی هر داروئی که فکرش را بکنید استعمال می‌کرد. هر دارو بویی داشت: بوی سرکه، بوی سبزیِ مانده، بوی الکل، بوی سیبِ فاسدشده. اطاق مهدی،‌ شبیه اطاق من بود، چون به بوی داروی شیمی‌درمانی آغشته بود اما بوهای اطاق او از بوی اطاق من غنی‌تر بود. من هر بار که توی اطاق مهدی رفتم، یاد آن پسر اصفهانی افتادم. مهدی، آن پسر اصفهانی بود که توی روزهای شیمی‌درمانی من،‌ توی ساعت‌های انتظار فرساینده‌ام برای رسیدن مرگ که بیاید و من را از زندگیِ فلاکت‌بارِ شیمی‌درمانی نجات دهد، ناجیِ مطلق زندگی‌ام شده بود. مهدی شادمانی، قصه‌گوی بیمارستان بود. داشت برای ما قصه‌ی زندگی را می‌گفت. داستایوفسکیِ بیمارستان بقیةالله تهران، می‌دانست ماندنی نیست اما داشت با ریخته‌های تنش، برای ما قصه‌ای می‌نوشت تا بدانیم زندگی را می‌شود از لای بوی سرکه و بوی سبزیِ‌ مانده و بوی الکل و بوی سیب فاسده شده هم دید. مهدی دردهای سختِ تن را تحمل می‌کرد چون غریزه‌ی حیات در آن آنقدر قوی بود که می‌دانست هزینه‌ی زنده بودن، زندگی کردن است و این بزرگترین غرامتی است که می‌توان از زندگی گرفت. مهدی رنج تن را تحمل می‌کرد تا این‌ها را به ما بفهماند.من توی بیمارستان پیش مهدی شادمانی ماندم، چون می‌خواستم به آهنگ زندگی که توی اطاق او جاری بود گوش بسپارم. چون بوی سرکه، بوی سبزیِ مانده، بوی الکل، بوی سیب فاسده شده، نمی‌توانست شکوه سمفونیِ زندگی را که مهدی داشت توی بیمارستان رهبری می‌کرد، خدشه‌دار کند. چون از آخرین باری که انسانی را دیدم که برای زندگی -برای خود زندگی بدون هیچ روتوش و فیلتری که آن را زیبا کند- مبارزه می‌کند، دوازده سال گذشته بود. آخرین انسانی که با شمشیرِ زندگی به جنگ مرگ رفته بود، آن پسر اصفهانی بود و بعد از آن، دیگر هیچ‌کسی به اندازه‌ی مهدی شادمانی نتوانسته بود به روی مرگ تیغ بکشد. تیغ آن‌ها کُند بود اما آن‌ها به صورت مرگ با همان تیغ کند، خطی عمیق انداخته بودند. آن‌ها مرگ را با زنده بودن‌شان به مسخره گرفتند. به مرگ گفته بودند حتی وقتی سایه‌اش بر روی سر آن‌ها افتاده باشد، آن‌ها راه زندگی کردن را بلدند. آن‌ها از مرگ واهمه نداشتند. من مطمئنم که این مرگ بود که از آن‌ها واهمه داشت. آن‌ها آنقدر از زندگی پر بودند که مرگ یارای روبرویی با آن‌ها را نداشت.من این روزها که بیشتر در خانه مانده‌ام، بیشتر دلم برای مهدی تنگ شده است. شما نمی‌دانید سیس‌پلاتین چه بویی در مشام آدمیزاد می‌پراکند. نمی‌دانید نشستن کنار آدمی که سخت‌ترین داروهای شیمی‌درمانی را دارد توی رگش می‌ریزد، چه بوهایی را در ذهن آدمیزاد زنده می‌کند. شما قدر زندگی را نمی‌دانید، مگر یک بار روی تخت بیمارستان خوابیده باشید، مرگ را دیده باشید که کنارتان قدم می‌زند و نفس‌هایتان را می‌شمارد. مگر وقتی که مبارزه‌ی آدمی را ببینید که پایش را، کمرش را، ریه‌اش را، موهایش را، مژه‌هایش را، نفس‌هایش را، گوشت‌های ریخته‌ی تنش را در قماری هول‌انگیز با بوهای سرکه، سبزیِ مانده، الکل و سیبِ فاسدشد تاخت زده باشد اما همچنان سرود زندگی را بسُراید.این روزهای خانه‌نشینی، یادمان باشد که مهدی شادمانی بیشتر از همه‌ی ما قدر تماشای ابرها و دمیدن رگه‌های تیز آفتاب از زیر ابرها را می‌دانست. قدر باران بهاری را که تند است و زود قطع می‌شود، قدر مرداد را که یکسره توی بیمارستان گذراند، قدر پائیز و زمستان را، قدر برف را، قدر تماشای برج میلاد را. قدر خنده‌ی آوا، دختر زیبایش را. قدر شیطنت‌های آراد، پسرکوچکش را. قدر پشتیبانی‌های بی‌دریغ پانته‌آ، همسرش را. قدر مهربانی‌های مادرش و چشم‌های نگران پدرش را. قدر زندگی را بدانیم. قدر داستانی که مهدی شادمانی با ریخته‌های تنش برای ما نوشت. قدر ریخته‌های تنِ خودمان را توی حبسِ خانه بدانیم. زندگی، همین ریخته‌هاست. همین گریخته‌ها از چنگال مرگ؛ همین آویخته‌ها به دامن زندگی.آخرین روزهای مهدی شادمانی در بیمارستان بقیة‌اللهاین یادداشت در ماهنامه‌ی سه‌نقطه منتشر شده است.Ehsan HosseininasabEhsan HosseininasabTue, 28 Jul 2020 13:31:54 +0430https://virgool.ir/@ehsan.hn/بیا-با-هم-پیر-شیم-zcaq7yfforqjمــراد جهانشاهی رفیق بابا بود. اینطوری که با بابا از قبل ازدواج رفیق بود. سال‌های مجردی بابا با هم سفر می‌رفتند: مشهد، شمال، بندرلنگه. مشهد می‌رفتند زیارت، شمال می‌رفتند خوشگذرانی و زمستان‌ها می‌رفتند بندرلنگه، جنس می‌آوردند تهران و می‌فروختند.بابا ازدواج که کرد مرادجهانشاهی را رها نکرد؛ بودند با پدرم و مادرم. سه‌تایی سفر می‌رفتند: مشهد، شمال. دیگر بندرلنگه نمی‌رفتند جنس بیاورند. بابا شغلش را عوض کرده بود؛ تولیدی داشت. توی کارگاهش قاشق و چنگال استیل تولید می‌کرد. تولیداتش را با مراد می‌برد بازار، می‌فروخت. اوضاع‌شان بهتر شده بود. من هنوز به دنیا نیامده بودم و بابا یک انقلاب، یک جنگ و یک ازدواج را کنار مراد جهانشاهی از سرگذرانده بود.من که به دنیا آمدم، میانه‌ی دهه‌ی شصت، بابا با آقامراد آمد بیمارستان هزارتخت‌خوابی دنبال من و مامان. من بعد از بابا و مامان و پرستاری که بغلم کرده بود، اولین موجود زنده‌ای که دیدم مرادجهانشاهی بود. مراد همیشه بود، همه‌جا بود. آنقدر بود که من بزرگ شدم و بابا و او پیر شدند. پشت لب من سبز شد، موهای سفید لای موهای یک‌دست مشکی بابا درآمد و مرادجهانشاهی سینه‌اش به خس‌خس افتاد؛ کُند شد، سخت راه رفت، نفسش به شماره افتاد. مراد پیر شده بود.‌بابا یک روز از دست مراد خسته شد؛ کم آورد. مراد جهانشاهی دیگر نمی‌توانست پابه‌پای بابا بیاید. زانوهای پیرِ بابا قوت دویدن داشتند هنوز، اما آقامراد جهانشاهی دیگر حتی راه نمی‌رفت. سخت می‌توانست از یک چهارراه به چهارراهی دیگر برود؛ بدون بابا؟ هرگز. بابا هم پیر شده بود آخر؛ دیگر نمی‌توانست زیر بال و پر رفیقش را بگیرد. رفاقت‌شان بعد از سی و چهار سال داشت به پایان راه می‌رسید. به آنجا که بابا راه خودش را برود و آقامراد هم... بالاخره خودش راهی برای باقی زندگی‌اش پیدا کند.بابا اما به رفاقتش با آقامراد خیانت نکرد. مراد را سرپیری، وقت از کارافتادگی، برد طالقان در باغ میراث پدری، تا پیرمرد سال‌های آخر را در آن گوشه گذشته را دوره کند. هرچه بود، باغ طالقان بهتر از گورستان بود. دیروز، عکسی از مراد جهانشاهی گوشه‌ی باغ طالقان دیدم که همچنان توی باغ خرناسه‌ی خاموشی می‌کشید. عکس را به بابا نشان دادم؛ ازش پرسیدم «چرا این پیکان اوراقی رو به یکی از اوراقچیا نمی‌فروشی؟» بابا اخم‌هایش را کرد توی هم. چیزی نگفت. سکوت تلخ زهرداری کرد. آن پیکان خسته‌ی خاموش در گوشه باغ طالقان، سی و چهار سال رفیق بابا بود؛ رفیقی قدیمی که با بابا پیر شده بود، جلوی چشم بابا پیر شده بود، برای بابا پیر شده بود و بابا قصد نداشت رفیق پیرمردش را بسپارد به گورستانِ ماشین‌های از رده‌خارج. این، نفی خودش بود شاید، نفی گذشته‌اش؛ نفی روزگارِ سپری‌شده‌اش. بعد... هیچ!حرفم را پس گرفتم.عکس، تزئینی است و خانم یاسمن محمد آن را گرفته است.Ehsan HosseininasabEhsan HosseininasabSun, 19 Apr 2020 14:57:42 +0430