https://virgool.ir/feed/@economist_farsiiترجمه فارسی مقالات منتخب و جالب مجله اکونومیست کانال ما در تلگرام:https://t.me/economist_farsiifa2026-11-10 19:28:31https://files.virgool.ir/upload/users/3946489/avatar/7EwNfE.jpghttps://virgool.ir/@economist_farsiihttps://virgool.ir/@economist_farsii/تبدیل-زباله-به-گنج-چگونه-چین-از-بازیافت-برای-تضمین-امنیت-منابع-خود-استفاده-می-کند-fbdnxpwk3zipپکن — اقتصاد چرخشی چین به این کشور کمک می‌کند تا دسترسی خود به مواد معدنی حیاتی را تضمین کند و وابستگی صنایع پیشرفته‌اش به منابع خارجی را کاهش دهد.اتحادیه اروپا از صادرات گسترده خودروهای برقی ارزان‌قیمت چین نگران است. این اتحادیه در ۱۲ اکتبر اعلام کرد که از ماه دسامبر، سهمیه‌ای سالانه به میزان ۳۵۰ هزار دستگاه برای واردات خودروهای هیبریدی و برقی از چین اعمال خواهد کرد. انتظار می‌رود این محدودیت، سهم خودروهای چینی از بازار را به کمتر از ۱۰ درصد برساند.اما نگرانی اروپا تنها به خودروهای چینی محدود نمی‌شود. تسلط چین بر مواد معدنی حیاتی موردنیاز برای ساخت این خودروها نیز به یکی از دغدغه‌های مهم این اتحادیه تبدیل شده است.با افزایش سریع تعداد خودروهای برقی، به‌زودی موج بزرگی از باتری‌های مستعمل روانه مراکز بازیافت خواهد شد. خرد کردن این باتری‌ها ماده‌ای به نام «توده سیاه» (Black Mass) تولید می‌کند؛ پودری که می‌توان فلزات ارزشمندی مانند لیتیوم، کبالت و نیکل را از آن استخراج کرد و دوباره به چرخه تولید بازگرداند.اتحادیه اروپا قصد دارد صادرات این نوع ضایعات را محدودتر کند تا فرآوری آن‌ها بیشتر در داخل اروپا انجام شود. در حال حاضر، بخش عمده این مواد به آسیا فرستاده می‌شود. آمریکا نیز در ماه اوت صادرات توده سیاه را به‌طور کامل ممنوع کرد؛ این در حالی است که با وجود ممنوعیت واردات خودروهای برقی چینی، همچنان حجم زیادی از باتری‌های ساخت چین را وارد می‌کند.بااین‌حال، بعید است چین به‌راحتی جایگاه خود را در این صنعت از دست بدهد.آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۵۰، بازیافت توده سیاه می‌تواند ۲۰ تا ۳۰ درصد از تقاضای جهانی برای فلزات موردنیاز باتری‌ها را تأمین کند. چین نیز برای بهره‌برداری از این فرصت، به‌سرعت در حال گسترش صنایع بازیافت خود است؛ نه‌فقط برای تأمین فلزات باتری، بلکه برای بازیابی عناصر کمیاب خاکی و بسیاری از مواد ارزشمند دیگر.هدف این کشور، حرکت از یک اقتصاد خطی به‌سوی اقتصاد چرخشی است. در اقتصاد خطی، مواد خام استخراج می‌شوند، به محصولات تبدیل می‌شوند و پس از پایان عمر مصرفی، دور ریخته می‌شوند. در مقابل، اقتصاد چرخشی تلاش می‌کند مواد مصرف‌شده را بازیابی و دوباره وارد چرخه تولید کند تا نیاز به استخراج مواد خام جدید کاهش یابد.از مقابله با آلودگی تا تأمین امنیت منابعتلاش‌های چین برای توسعه بازیافت، در ابتدا با نگرانی‌های زیست‌محیطی آغاز شد. اما اکنون، در شرایطی که کشورهای جهان برای دسترسی به مواد اولیه موردنیاز اقتصادهای پیشرفته و فناوری‌محور رقابت می‌کنند، امنیت منابع به یکی از انگیزه‌های اصلی پکن تبدیل شده است.چین تجربه گسترده‌ای در مدیریت زباله دارد؛ تجربه‌ای که طی چند دهه به دست آمده است. این کشور بیش از هر کشور دیگری زباله تولید می‌کند. حدود ۱۵ درصد از زباله‌های شهری جهان، از زباله‌های خانگی گرفته تا پسماندهای جمع‌آوری‌شده از خیابان‌ها، در چین تولید می‌شود. همچنین سهم این کشور از زباله‌های صنعتی جهان، از جمله ضایعات ساختمانی، پساب کارخانه‌ها، قراضه‌های فلزی، سرباره و خاکستر، بیش از یک‌چهارم است.چین در دهه ۱۹۸۰ واردات زباله را آغاز کرد و مواد مستعملی مانند قطعات و تجهیزات، کاغذ و پلاستیک را از کشورهای ثروتمندتر وارد می‌کرد؛ کشورهایی که تمایلی به نگهداری این ضایعات نداشتند.در آن دوران، بخش گسترده‌ای از صنعت بازیافت به‌صورت غیررسمی فعالیت می‌کرد و زباله‌گردها با جست‌وجو در توده‌های زباله، مواد قابل‌بازیافت را جمع‌آوری می‌کردند. بخش زیادی از پسماندها نیز در محل‌های دفن زباله انباشته یا در فضای باز سوزانده می‌شدند. این شیوه‌ها باعث انتشار مواد شیمیایی سمی و شکل‌گیری مه‌دود خطرناک می‌شدند.در سال ۲۰۱۱، یک مستند چینی نشان داد که زباله‌های آلی جمع‌آوری‌شده از محل‌های دفن زباله اطراف پکن به روغن تبدیل و به رستوران‌ها فروخته می‌شدند.دو سال بعد، در سال ۲۰۱۳، دولت چین در واکنش به افزایش نگرانی‌ها و نارضایتی عمومی درباره آلودگی محیط‌زیست، از آغاز «جنگ با آلودگی» خبر داد و نخستین برنامه جامع ملی خود را برای توسعه اقتصاد چرخشی منتشر کرد.بر اساس این برنامه، زباله‌های الکترونیکی به مراکز تخصصی موسوم به «معدن‌کاری شهری» هدایت شدند تا مواد ارزشمند آن‌ها به‌صورت ایمن بازیابی شود. همچنین زباله‌های خانگی به کارخانه‌هایی فرستاده شدند که با سوزاندن پسماندها برق تولید می‌کنند. در نتیجه، سهم زباله‌های دفن‌شده به‌تدریج کاهش یافت.در سال ۲۰۱۷، چین طرحی موسوم به «شمشیر ملی» را برای متوقف کردن بخش عمده واردات پلاستیک اجرا کرد. این روند در سال ۲۰۲۱ به ممنوعیت واردات تمام زباله‌های جامد منجر شد. رسانه‌های دولتی چین اعلام کردند که این کشور دیگر محل تخلیه زباله‌های کشورهای دیگر نخواهد بود.در پنج سال گذشته نیز بیشتر شهرهای چین اجرای طرح تفکیک اجباری زباله‌های خانگی را آغاز کرده‌اند.با وجود این اقدامات، چین همچنان در مدیریت پسماند از کشورهای اروپایی پیشرفته در این حوزه عقب‌تر است. ارزیابی دقیق این فاصله دشوار است، زیرا چین آمار ملی تفصیلی و کاملی از میزان بازیافت منتشر نمی‌کند. در مناطق روستایی و کم‌برخوردار این کشور نیز هنوز زباله‌های زیادی در محیط پراکنده‌اند.بااین‌حال، اقدامات دولت دست‌کم به پاکیزه‌تر شدن شهرهای بزرگ چین و بهبود کیفیت زندگی در آن‌ها کمک کرده است.اکنون اولویت در حال تغییر است: بازیافت دیگر صرفاً ابزاری برای کاهش آلودگی نیست، بلکه به بخشی از راهبرد چین برای تأمین امنیت منابع تبدیل شده است.در ماه ژوئیه، چین برنامه‌ای برای توسعه اقتصاد چرخشی تا سال ۲۰۳۰ منتشر کرد. در این برنامه تأکید شده است که اهمیت امنیت منابع روزبه‌روز افزایش می‌یابد و هم‌زمان، شرایط ژئوپلیتیکی و روابط میان قدرت‌های جهانی پیچیده‌تر و دشوارتر می‌شوند.چرا بازیافت برای آینده صنعتی چین اهمیت دارد؟راهبرد جدید چین بر دو هدف اصلی استوار است.نخست، این کشور می‌خواهد جایگاه خود را در تولید محصولات پیشرفته، از ربات‌ها گرفته تا توربین‌های بادی، تقویت کند. دوم، تحقق این هدف مستلزم دسترسی مطمئن به مواد اولیه، توسعه خطوط انتقال برق و ساخت مراکز داده بیشتر است.تمام این زیرساخت‌ها و فناوری‌ها به حجم عظیمی از آلومینیوم، مس، فلزات موردنیاز باتری‌ها و عناصر کمیاب خاکی نیاز دارند.چین بخش عمده ظرفیت پالایش جهانی بسیاری از این مواد را در اختیار دارد؛ به این معنا که توانایی بالایی برای تبدیل مواد معدنی استخراج‌شده به مواد قابل‌استفاده در صنعت دارد. بااین‌حال، برای تأمین بخش عمده سنگ معدن موردنیاز خود همچنان به واردات وابسته است.از سوی دیگر، بسیاری از کشورهای غربی به دنبال کاهش وابستگی خود به کارخانه‌ها و زنجیره تأمین چین هستند. مقام‌های چینی نگران‌اند که این کشورها در آینده دسترسی چین به مواد اولیه را محدود کنند و از این طریق بر صنایع آن فشار وارد آورند.سال گذشته، یکی از پژوهشگران یک مرکز تحقیقاتی دولتی چین هشدار داد که بدون توسعه بازیافت، این کشور در آینده همچنان با گلوگاه‌های جدی در تأمین منابع مواجه خواهد بود.به همین دلیل، چین قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، سالانه ۵۱۰ میلیون تن مواد صنعتی را از طریق بازیافت تأمین کند؛ رقمی که حدود یک‌سوم بیشتر از سطح فعلی است.از بازیافت فلزات تا موج زباله‌های فناوری پاکافزایش بازیافت فولاد، مس و آلومینیوم بخش ساده‌تر این برنامه به شمار می‌رود، زیرا بازیافت این مواد صنعتی از مدت‌ها پیش به صنعتی تثبیت‌شده تبدیل شده است.بازیافت پلاستیک دشوارتر است، اما می‌تواند به کاهش وابستگی چین به واردات نفت کمک کند. بااین‌حال، بزرگ‌ترین چالش پیش روی این کشور، مدیریت حجم فزاینده زباله‌های الکترونیکی و تجهیزات فناوری پاک خواهد بود.چین پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۳۰، هر سال حدود ۵۰۰ هزار تن ضایعات از توربین‌های بادی، یک میلیون تن از باتری خودروهای برقی و ۱.۵ تا ۲ میلیون تن از پنل‌های خورشیدی تولید شود. این ارقام سهم قابل‌توجهی از کل ضایعات جهانی این تجهیزات را تشکیل خواهند داد.تولید گسترده این محصولات در داخل چین می‌تواند بازیافت آن‌ها را آسان‌تر کند. کارخانه‌ها قادرند طراحی محصولات را از ابتدا به‌گونه‌ای تغییر دهند که جداسازی قطعات و بازیابی مواد ارزشمند در پایان عمر مفید آن‌ها ساده‌تر باشد.همچنین برخی روش‌های مورد استفاده در تولید باتری، مانند بهره‌گیری از اسید و حرارت برای جداسازی فلزات ارزشمند، در فرایند بازیافت نیز کاربرد دارند.شرکت CATL، بزرگ‌ترین تولیدکننده باتری در جهان، نمونه‌ای از این مزیت است. بخش عمده محصولات این شرکت در بازار داخلی چین فروخته می‌شود و باتری‌های مستعمل آن می‌توانند در نهایت به شرکت زیرمجموعه‌اش، Brunp، برسند؛ شرکتی که در متن مقاله به‌عنوان بزرگ‌ترین بازیافت‌کننده باتری جهان معرفی شده است.این پیوند میان تولید و بازیافت به چین کمک کرده است تا ۸۵ درصد از ظرفیت جهانی بازیافت باتری را در اختیار بگیرد.بااین‌حال، ظرفیت موجود به‌طور کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. بسیاری از باتری‌های مستعمل به دست دلالان غیررسمی ضایعات می‌افتند که بخشی از مواد ارزشمند آن‌ها را هدر می‌دهند؛ برخی باتری‌ها نیز به‌جای بازیافت، دور انداخته می‌شوند.در سال‌های اخیر، چندین گروه به دلیل ایجاد شبکه‌های غیرقانونی جمع‌آوری باتری شناسایی و متلاشی شده‌اند.جمع‌آوری پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی مستعمل دشوارتر است، زیرا این تجهیزات اغلب در مناطق دورافتاده نصب شده‌اند. از سوی دیگر، مواد ارزشمندی مانند نقره در پنل‌های خورشیدی و نئودیمیوم، از عناصر کمیاب خاکی، در توربین‌های بادی تنها در مقادیر نسبتاً کمی وجود دارند. همین مسئله جداسازی و استخراج اقتصادی آن‌ها را پیچیده‌تر می‌کند.هوش مصنوعی و نظارت دولتی در خدمت بازیافتچین امیدوار است با تکیه بر فناوری و توان اجرایی دولت، بر این مشکلات غلبه کند.در سال ۲۰۲۴، این کشور شرکت دولتی جدیدی با نام China Resources Recycling Group تأسیس کرد تا فعالیت‌های بازیافت را هماهنگ‌تر و کارآمدتر کند. تمرکز ویژه این شرکت بر بازیافت محصولات فناوری پاک است.برخی کارخانه‌های بازیافت نیز استفاده از هوش مصنوعی را برای شناسایی و تفکیک دقیق‌تر زباله‌ها آغاز کرده‌اند.در ماه آوریل، تولیدکنندگان باتری و خودروهای برقی ملزم شدند برای محصولات خود شناسه دیجیتال در نظر بگیرند. هدف این است که هر محصول از طریق یک سامانه دولتی، در مراحل مختلف عمر خود، از تولید و استفاده تا پایان عمر و بازیافت، قابل ردیابی باشد.علاوه بر این، تولیدکنندگان از نظر قانونی مسئول بازیافت باتری‌هایی شده‌اند که تولید می‌کنند. چنین الزاماتی می‌تواند پیوند میان تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و مراکز بازیافت را تقویت کند و مانع از گم‌شدن باتری‌های مستعمل در شبکه‌های غیررسمی شود.بازیافت عناصر کمیاب خاکی؛ هزینه در برابر امنیت منابعچین اعلام کرده است که بازیافت در حال حاضر حدود ۱۰ درصد از نیاز این کشور به عناصر کمیاب خاکی را تأمین می‌کند. بااین‌حال، این کشور همچنان در تلاش است تا کارایی این فرایند را افزایش دهد.در حال حاضر، بازیافت این عناصر بسیار پرهزینه‌تر از استخراج آن‌ها از مواد خام است. با وجود این، شرکت‌های چینی فعال در این حوزه که تقریباً همگی دولتی هستند، لزوماً در تمام تصمیم‌های خود تنها به سودآوری اقتصادی توجه نمی‌کنند.کربی اندرسون از دانشکده معادن کلرادو در این باره می‌گوید شرکت‌های چینی در همه موارد صرفاً بر مبنای توجیه اقتصادی تصمیم نمی‌گیرند. به بیان دیگر، اهمیت راهبردی تأمین منابع ممکن است حمایت از بازیافت را حتی در شرایطی توجیه کند که هزینه آن از استخراج مواد خام بیشتر باشد.چین همچنین برای تأمین خوراک کارخانه‌های بازیافت خود، به‌تدریج در حال بازگشت به تجارت بین‌المللی ضایعات است. این کشور برخی محدودیت‌های واردات مواد بازیافتی خارجی را به‌صورت انتخابی کاهش داده است.در سال ۲۰۲۴، محدودیت واردات برخی ضایعات مس و آلومینیوم کاهش یافت. سال گذشته نیز واردات توده سیاه حاصل از بازیافت باتری‌ها مجاز شد. در ماه ژانویه، تعرفه واردات این ماده از ۶.۵ درصد به ۳ درصد کاهش پیدا کرد.مقام‌های چینی وعده داده‌اند که طی پنج سال آینده، واردات مواد بازیافتی باکیفیت را افزایش دهند.آیا اروپا و آمریکا می‌توانند از سلطه چین بر بازیافت بکاهند؟اکنون که آمریکا و اروپا می‌خواهند ضایعات ارزشمند خود را در داخل نگه دارند، این پرسش مطرح است که آیا می‌توانند برتری چین در صنعت بازیافت را به چالش بکشند؟ژانگ یوپینگ، معاون مدیرعامل شرکت GEM، یکی از شرکت‌های بزرگ بازیافت باتری در شنژن که سهام آن در بورس چین معامله می‌شود، معتقد است که این کار آسان نخواهد بود.او می‌گوید: «از دیدگاه امنیت ملی، ممکن است آن‌ها تا حدی دلایل موجهی برای این اقدامات داشته باشند.»بااین‌حال، از نظر او، بازیافت در خارج از چین هزینه بالایی خواهد داشت و افزایش ظرفیت این صنعت در مقیاس بزرگ نیز دشوار خواهد بود. ژانگ معتقد است که دست‌کم اروپا به‌سختی می‌تواند از عهده چنین چالشی برآید و برای آن باید بهای سنگینی بپردازد.این دیدگاه نشان می‌دهد که رقابت بر سر بازیافت تنها به فناوری محدود نمی‌شود. هزینه نیروی کار، زیرساخت‌های صنعتی، دسترسی به مواد اولیه، مقیاس تولید و ارتباط میان کارخانه‌های تولیدی و مراکز بازیافت نیز در تعیین جایگاه کشورها نقش مهمی دارند.زباله؛ منبعی راهبردی در رقابت صنعتی جهانتجربه چین نشان می‌دهد که بازیافت می‌تواند فراتر از یک راهکار زیست‌محیطی عمل کند و به ابزاری برای تقویت امنیت اقتصادی و صنعتی تبدیل شود.این کشور از یک سو می‌خواهد آلودگی ناشی از زباله‌ها را کاهش دهد و از سوی دیگر، با بازیابی فلزات و مواد ارزشمند، نیاز صنایع پیشرفته خود به منابع اولیه را تأمین کند.در این راه، چین بر مجموعه‌ای از ابزارها تکیه دارد: ظرفیت گسترده تولید صنعتی، شرکت‌های بزرگ بازیافت، حمایت دولت، فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و مقرراتی که تولیدکنندگان را در قبال بازیافت محصولاتشان مسئول می‌کند.در مقابل، آمریکا و اروپا نیز به دنبال حفظ مواد ارزشمند حاصل از ضایعات در داخل مرزهای خود هستند تا وابستگی‌شان به زنجیره تأمین چین را کاهش دهند.در نتیجه، رقابت جهانی بر سر مواد معدنی حیاتی دیگر فقط در معادن و کارخانه‌های فرآوری جریان ندارد؛ مراکز بازیافت و انبارهای ضایعات نیز به بخش مهمی از این رقابت تبدیل شده‌اند.در اقتصاد آینده، زباله تنها چیزی نیست که باید از شر آن خلاص شد؛ بلکه می‌تواند منبعی ارزشمند برای تولید، فناوری و امنیت اقتصادی باشد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiMon, 26 Oct 2026 20:27:09 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/کانادا-در-برابر-ترامپ-درس-هایی-برای-قدرت-های-متوسط-جهان-dtbmlomzgxjaمارک کارنی و کشورش نشان می‌دهند که قدرت‌های متوسط چگونه می‌توانند در برابر فشار قدرت‌های بزرگ مقاومت کنند، اقتصادشان را اصلاح کنند و وابستگی خود را به متحدان قدرتمند کاهش دهند.کانادا، به روایت دونالد ترامپ، کشوری زیاده‌خواه است که دهه‌ها از آمریکا بهره برده، بی‌آنکه چیزی در مقابل بدهد. از نگاه رئیس‌جمهور آمریکا، کانادایی‌ها مانند انگلی از مزایای جایگاه پنجاه‌ویکمین ایالت آمریکا بهره‌مند شده‌اند، اما حاضر نیستند در برابر حمایت واشنگتن سر فرود آورند. ترامپ نخست‌وزیر کانادا، مارک کارنی، را به ناسپاسی متهم می‌کند و انتظار دارد او در برابر کشور قدرتمند همسایه تسلیم شود.این نگاه جایی برای منافع مشترک دو متحد باقی نمی‌گذارد. ترامپ فشار اقتصادی بر کانادا را با افزایش تعرفه‌ها تشدید کرده و حتی نام بخش جنوبی دریاچه انتاریو را به «دریاچه آمریکا» تغییر داده است. در واکنش، مصرف‌کنندگان کانادایی از خرید برخی کالاهای آمریکایی، از جمله بوربن کنتاکی، فاصله گرفته‌اند و سفر به لاس‌وگاس را کاهش داده‌اند.با این حال، کارنی که حدود ۱۸ ماه از آغاز نخست‌وزیری‌اش می‌گذرد، همچنان در برابر فشارهای واشنگتن ایستادگی می‌کند. او به چهره اصلی رویارویی‌ای طولانی و پرتنش تبدیل شده که نتیجه آن برای آینده روابط دو کشور اهمیت زیادی دارد.شاید انتظار می‌رفت کانادا خیلی زود عقب‌نشینی کند. این کشور نه یک ابرقدرت، بلکه قدرتی متوسط با اقتصادی نه‌چندان نیرومند و نیروهای مسلحی محدود است. افزون بر این، با مشکلات داخلی متعددی روبه‌روست. برای نمونه، در ۱۹ اکتبر قرار بود در استان آلبرتا همه‌پرسی‌ای درباره امکان استقلال این استان در آینده برگزار شود؛ استانی که ذخایر نفت زیرزمینی آن، بنا بر برآورد مطرح‌شده در مقاله، از مجموع ذخایر نفتی ایالات متحده بیشتر است.با این همه، موقعیت کارنی مستحکم‌تر از چیزی است که ممکن بود تصور شود. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که احتمالاً ساکنان آلبرتا با جدایی از کانادا مخالفت خواهند کرد. در عرصه داخلی نیز دولت او عملکردی بهتر از انتظارات اولیه داشته است.کارنی در ژانویه، در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد در داووس، استدلال کرد که «قدرت‌های متوسط» باید راه‌هایی برای مقابله با قدرت‌های تهدیدکننده نظم جهانی پیدا کنند. اکنون، پس از گذشت چند ماه، تجربه کانادا می‌تواند برای کشورهایی که با فشار قدرت‌های بزرگ روبه‌رو هستند، درس‌های مهمی داشته باشد.قدرت‌های متوسط؛ محدودیت‌ها و فرصت‌هانخستین درس، پذیرش واقعیت‌های جهان امروز است. قدرت‌های متوسط نمی‌توانند به‌سادگی جای قدرت‌های مسلط را بگیرند یا به‌تنهایی ضامن بقای نهادهای بین‌المللی قدرتمندی مانند سازمان ملل متحد شوند.جهان خطرناک‌تر شده است؛ زیرا آمریکا و چین هر دو در حال بهره‌برداری از ترتیبات بین‌المللی و تضعیف هنجارهایی هستند که بر پایه تقسیم قدرت شکل گرفته‌اند. این وضعیت، کشورهایی مانند روسیه و ایران را نیز جسورتر کرده و زمینه را برای رفتارهای تهاجمی‌تر آن‌ها فراهم آورده است.هماهنگ کردن قدرت‌های متوسط، که معمولاً رویکردی محتاطانه‌تر دارند، کار آسانی نیست. حتی اتحادیه اروپا، به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین نمونه‌های همکاری میان این کشورها، برای رسیدن به توافق و اقدام مشترک با دشواری‌های فراوانی روبه‌روست.با این حال، قدرت‌های متوسط می‌توانند از شدت خسارت‌ها بکاهند. کانادا و متحدانش نمونه‌ای از این ظرفیت را نشان داده‌اند.کارنی در ماه‌های گذشته تلاش کرده است با سفر به کشورهای مختلف، توافق‌های تجاری تازه‌ای منعقد کند و زمینه همکاری‌های جدید را فراهم آورد. او همچنین از ایده‌هایی نمادین، مانند ایجاد نوعی رابطه وابسته با اتحادیه اروپا، استقبال کرده است.تجربه ژاپن نیز نمونه دیگری از این رویکرد است. پس از آنکه آمریکا در نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ از توافق تجاری مشارکت ترانس‌پاسیفیک (TPP) خارج شد، ژاپن برای احیای آن پیش‌قدم شد.در حوزه دفاعی نیز کانادا به دنبال کاهش وابستگی دیرینه خود به آمریکاست و خرید جنگنده‌های گریپن ساخت سوئد را بررسی می‌کند. نروژ نیز در حال خرید ناوهای جنگی بریتانیایی است و امارات متحده عربی به خرید پهپادهای پیشرفته اوکراینی روی آورده است.قدرت‌های متوسط در مواجهه با تهدیدهای مشخص نیز می‌توانند نفوذ خود را به کار بگیرند. مخالفت کشورهای اروپایی با طرح ترامپ برای تصرف گرینلند نمونه‌ای از این ظرفیت است.جنگ اوکراین، هم توانایی‌ها و هم محدودیت‌های این رویکرد را نشان می‌دهد. پس از کاهش حمایت آمریکا، اروپا و کانادا کمک‌های مالی و نظامی خود به اوکراین را افزایش دادند. این اقدام نشان داد که قدرت‌های متوسط می‌توانند با هماهنگی، بخشی از خلأ ناشی از عقب‌نشینی یک قدرت بزرگ را جبران کنند.با این حال، این همکاری‌ها محدودیت‌هایی هم دارند. نیروهای روسیه برای تصرف بخش‌های محدودی از منطقه دونباس تلفات سنگینی متحمل شده‌اند، اما حمایت کشورهای متوسط به‌تنهایی برای پایان دادن به جنگ کافی نبوده است. تحولات اخیر در روابط آمریکا با دیگر کشورها نیز نشان می‌دهد که قدرت‌های بزرگ همچنان ابزارهای مؤثری برای اعمال فشار در اختیار دارند.مهم‌ترین درس کانادا: اصلاحات از داخل آغاز می‌شودمهم‌ترین درس تجربه کانادا، نه در سیاست خارجی، بلکه در اصلاحات داخلی دولت کارنی نهفته است.چند سال پیش، سیاست داخلی آشفته و دولت ناکارآمد کانادا چنان به نظر می‌رسید که کشور در مسیر بن‌بست قرار گرفته است. درآمد سرانه کانادا که در دهه ۱۹۸۰ معادل حدود ۹۰ درصد درآمد سرانه آمریکا بود، در سال ۲۰۲۲ به حدود ۷۱ درصد کاهش یافت. مقاله بخشی از این روند را به موج اخیر مهاجرت نیروی کار کم‌مهارت مرتبط می‌داند.کارنی اکنون در تلاش است اصلاحاتی را اجرا کند که مدت‌ها به تعویق افتاده بودند. هدف این اصلاحات، افزایش بهره‌وری، بازتر کردن اقتصاد و تقویت توان دفاعی کشور است. دولت او قصد دارد سهم هزینه‌های دفاعی از تولید ناخالص داخلی را از حدود ۱.۳ درصد به ۲ درصد افزایش دهد.از جمله اقدامات اولیه کارنی، لغو مالیات کربن بر مصرف‌کنندگان بود؛ مالیاتی که محبوبیت چندانی نداشت. او همچنین وعده داده است خط لوله‌ای برای انتقال نفت آلبرتا به ساحل غربی کانادا احداث کند.دولت او کاهش موانع تجارت میان استان‌ها را نیز آغاز کرده است. کارنی از افزایش قابل‌توجه مالیات بر عایدی سرمایه صرف‌نظر کرده، نرخ پایین مالیات بر درآمد را کاهش داده و برنامه‌هایی برای محدود کردن هزینه‌های دولت فدرال ارائه کرده است.کانادا در اختلاف تجاری با آمریکا نیز کوشیده است از منافع خود دفاع کند. این کشور تعرفه‌های تلافی‌جویانه‌ای بر برخی واردات آمریکایی اعمال کرده و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، کالاهای مرتبط با ایالت‌های رقابتی و تعیین‌کننده را هدف گرفته است. هم‌زمان، دولت کارنی در پی آن است که وابستگی بلندمدت کشور به همسایه جنوبی خود را کاهش دهد.چرا اصلاحات به کاهش محبوبیت منجر نشده است؟در سیاست، اجرای اصلاحات اقتصادی دشوار معمولاً با خطر کاهش محبوبیت دولت همراه است. ژان‌کلود یونکر، رئیس پیشین کمیسیون اروپا، این معضل را چنین بیان کرده بود: «همه می‌دانیم چه باید بکنیم؛ فقط نمی‌دانیم پس از انجام آن، چطور دوباره انتخاب شویم.»این مسئله به «نفرین یونکر» معروف شده است؛ وضعیتی که در آن سیاستمداران از ترس هزینه‌های انتخاباتی، از اجرای اصلاحات ضروری خودداری می‌کنند.اما کارنی تاکنون توانسته است از این دام فاصله بگیرد. محبوبیت او هم‌زمان با اجرای اصلاحات افزایش یافته است. بنا بر مقاله، دو سال پیش بیش از ۹۰ درصد کانادایی‌ها حتی چهره او را نمی‌شناختند، اما اکنون نظرسنجی‌ها میزان رضایت از نخست‌وزیر را نزدیک به ۷۰ درصد نشان می‌دهند.در عرصه بین‌المللی نیز کارنی به یکی از چهره‌های شاخص جریان میانه‌رو تبدیل شده و تا حدی جایگاه نمادین امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، را گرفته است. این وضعیت در تضاد با موقعیت ترامپ قرار دارد؛ رئیس‌جمهوری که با وجود حضور در رأس قدرت، با نارضایتی بخشی از رأی‌دهندگان آمریکایی روبه‌روست.البته افزایش محبوبیت کارنی به معنای پایان مشکلات کانادا نیست. این کشور باید اصلاحات اقتصادی و کاهش موانع فعالیت‌های اقتصادی را با سرعت بیشتری ادامه دهد. همچنین، بهبود احتمالی روابط با آمریکا پس از پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در سال ۲۰۲۹ نباید مبنای برنامه‌ریزی بلندمدت کانادا قرار گیرد؛ زیرا چنین تغییری قطعی نیست.به همین دلیل، کانادا باید گزینه‌های خود را باز نگه دارد، روابط اقتصادی و سیاسی متنوع‌تری ایجاد کند و از وابستگی بیش از اندازه به یک شریک قدرتمند بپرهیزد.قدرت‌های متوسط چه چیزی از کانادا می‌آموزند؟تجربه کانادا برای دیگر قدرت‌های متوسط جهان نیز آموزنده است. البته همه کشورها از مزیت‌های کانادا برخوردار نیستند. این کشور ذخایر عظیم انرژی و مواد معدنی دارد و از موقعیت جغرافیایی نسبتاً امنی برخوردار است؛ موقعیتی که آن را از بسیاری از کانون‌های اصلی تنش‌های ژئوپلیتیکی دور نگه می‌دارد.با این حال، سایر کشورها نیز می‌توانند در پروژه‌هایی با اهداف مشخص و محدود همکاری کنند. آن‌ها همچنین می‌توانند با انجام اصلاحات داخلی، موقعیت خود را در عرصه بین‌المللی تقویت کنند.از این منظر، فشارهای ترامپ شاید ناخواسته فرصتی برای دموکراسی‌ها ایجاد کرده باشد تا به مشکلات دیرینه‌ای بپردازند که سال‌ها حل‌نشده باقی مانده بودند. تهدیدهای خارجی می‌توانند انگیزه‌ای برای اصلاحات اقتصادی، تقویت توان دفاعی و کاهش وابستگی‌های راهبردی فراهم کنند.جهان در حال ورود به دوره‌ای پرخطرتر است و قدرت‌های متوسط باید خود را برای این واقعیت آماده کنند. تجربه کانادا نشان می‌دهد که راه مقابله با فشار قدرت‌های بزرگ، صرفاً ایستادگی لفظی یا تلاش برای جلب حمایت متحدان نیست؛ بلکه به اصلاحات داخلی، تنوع‌بخشی به روابط خارجی و ایجاد ظرفیت واقعی برای دفاع از منافع ملی نیاز دارد.پیام اصلی روشن است: قدرت‌های متوسط شاید نتوانند قواعد بازی قدرت‌های بزرگ را به‌تنهایی تغییر دهند، اما می‌توانند با تقویت اقتصاد، افزایش توان دفاعی و همکاری هدفمند با یکدیگر، آسیب‌پذیری خود را کاهش دهند و آزادی عمل بیشتری به دست آورند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiTue, 20 Oct 2026 20:03:17 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/هند-چگونه-به-قطب-جدید-تولید-صنعتی-تبدیل-می-شود-iitpalwabw33از کارخانه‌های نساجی و مونتاژ آیفون تا پنل‌های خورشیدی و تراشه‌های الکترونیکی؛ هند در تلاش است جایگاه خود را در زنجیره تولید جهانی تقویت کند. هرچند موانعی مانند نظام مالیاتی پیچیده و مشکلات اداری همچنان پابرجاست، تجربه برخی ایالت‌های صنعتی نشان می‌دهد که این کشور به‌تدریج در حال تغییر است.کارخانه‌ای مدرن در قلب صنعت نساجی هندکارخانه جدید شرکت هندی «راگویویر اکسیم»، تولیدکننده محصولات نساجی، نمونه‌ای از تحول صنعتی در این کشور است. این کارخانه در حومه احمدآباد، مرکز ایالت گجرات در غرب هند، قرار دارد و حدود ۸۰ هکتار مساحت دارد. محصولات اصلی آن، ملحفه و دیگر لوازم خواب هستند که برای بازارهای خارجی تولید می‌شوند.این شرکت برای اسکان ۵ هزار کارگر موردنیاز خود در زمان فعالیت با ظرفیت کامل، خوابگاه‌هایی ساخته است. همچنین، با وجود سهم پایین زنان در بازار کار هند، تلاش کرده است زنان بیشتری را استخدام کند.کارخانه از ماشین‌آلات پیشرفته اروپایی استفاده می‌کند و بخش عمده انرژی موردنیاز خود را از برق خورشیدی تأمین می‌کند. بااین‌حال، شروع فعالیت آن چندان آسان نبود. کارخانه در ماه‌های نخست تنها با حدود ۱۵ درصد ظرفیت خود کار می‌کرد. هم‌زمان، آمریکا تعرفه‌ای ۵۰ درصدی بر کالاهای هندی وضع کرد که به فروش شرکت آسیب زد.این مشکلات یادآور واقعیتی مهم هستند: صنعتی‌شدن هند، با وجود پیشرفت‌های اخیر، مسیری هموار و بدون مانع نبوده است.چرا برنامه صنعتی هند به اهداف خود نرسید؟نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در سال ۲۰۱۴ برنامه‌ای با عنوان «ساخت هند» (Make in India) را معرفی کرد. هدف این برنامه، کاهش موانع اداری، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش سرمایه‌گذاری در بخش تولید بود.مودی امیدوار بود سهم صنعت تولید از درآمد ملی هند تا سال ۲۰۲۲ به ۲۵ درصد برسد. بااین‌حال، این سهم تا سال گذشته همچنان حدود ۱۶ درصد باقی مانده بود؛ رقمی که در طول یک دهه تغییر چندانی نکرد.اما در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از شتاب گرفتن تولید صنعتی دیده می‌شود. بر اساس آمار مورد اشاره در گزارش، تولید صنعتی هند در ماه اوت ۹ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. رشد تولید خودرو و تجهیزات الکترونیکی نقش مهمی در این افزایش داشت.افزایش قیمت نفت در پی جنگ خلیج فارس نیز بر وضعیت اقتصادی هند تأثیر گذاشته است. هند بخش بزرگی از نفت موردنیاز خود را وارد می‌کند و هزینه آن را به دلار می‌پردازد. افزایش قیمت نفت و کاهش ارزش روپیه، واردات را گران‌تر کرده و در مقابل، کالاهای هندی را برای خریداران خارجی ارزان‌تر کرده است.در همین حال، جذابیت هند برای تولیدکنندگان جهانی نیز افزایش یافته است. ارزش دلاری صادرات محصولات الکترونیکی این کشور در ماه اوت، نسبت به سال قبل، ۹۰ درصد رشد کرد. بخش قابل‌توجهی از این افزایش به آیفون‌هایی مربوط می‌شد که برای بازار آمریکا تولید و صادر شده‌اند.شکل‌گیری یک منطقه صنعتی بزرگیکی از مهم‌ترین تحولات صنعتی هند در مجموعه‌ای از ایالت‌های غربی و جنوبی کشور رخ می‌دهد؛ منطقه‌ای که می‌توان آن را «کمربند صنعتی هند» نامید.این منطقه از گجرات آغاز می‌شود؛ ایالتی که در صنایعی مانند پتروشیمی و داروسازی جایگاه مهمی دارد. سپس به ماهاراشترا می‌رسد که شهر پونه، یکی از مراکز اصلی خودروسازی هند، و شهر بمبئی، پایتخت مالی کشور، در آن قرار دارند.در ادامه، این کمربند صنعتی به کارناتاکا می‌رسد؛ جایی که شرکت‌های هوافضا و صنایع دفاعی در اطراف بنگلور، مرکز فناوری هند، فعالیت می‌کنند. مسیر آن نیز به تامیل نادو در جنوب کشور امتداد می‌یابد؛ ایالتی که صنایع تولیدی متنوعی در آن رشد کرده‌اند.بر اساس برآورد مطرح‌شده در گزارش، حدود ۳۵۰ میلیون نفر در این منطقه زندگی می‌کنند؛ یعنی نزدیک به یک‌چهارم جمعیت هند. بااین‌حال، این منطقه سالانه حدود ۲۴۰ میلیارد دلار ارزش افزوده صنعتی ایجاد می‌کند که معادل نیمی از کل ارزش افزوده بخش تولید هند است.تجربه این منطقه چند درس مهم برای توسعه صنعتی هند دارد.درس اول: سرمایه‌گذاری را باید فعالانه جذب کردیکی از عوامل رشد مناطق صنعتی موفق، تلاش هدفمند برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی است.نارندرا مودی در سال ۲۰۰۳، زمانی که سروزیر ایالت گجرات بود، نمایشگاه دوسالانه «گجرات پویا» (Vibrant Gujarat) را راه‌اندازی کرد. این رویداد فرصتی فراهم کرد تا مقام‌های دولتی و فعالان اقتصادی ایالت با سرمایه‌گذاران خارجی ارتباط برقرار کنند و آن‌ها را به سرمایه‌گذاری در گجرات ترغیب کنند.در ماهاراشترا نیز نهاد توسعه صنعتی ایالت با خرید زمین، ساخت شهرک‌های صنعتی و فراهم کردن دسترسی به برق و آب، شرایط را برای استقرار کارخانه‌ها آسان‌تر می‌کند.در تامیل نادو، سازمانی به نام «گایدنس تامیل نادو» وظیفه جذب سرمایه‌گذاری را بر عهده دارد. این سازمان با شناسایی مکان‌های مناسب برای احداث کارخانه و کمک به رفع موانع اداری، روند راه‌اندازی کسب‌وکار را تسهیل می‌کند.یکی از مدیران صنعتی در این‌باره می‌گوید که دریافت مجوز در تامیل نادو ممکن است دشوار باشد، اما متقاضی در نهایت می‌تواند مجوز لازم را بگیرد. به گفته او، در برخی مناطق دیگر هند، حتی پس از پرداخت رشوه نیز ممکن است درخواست‌های تازه‌ای برای دریافت پول مطرح شود، بی‌آنکه مجوز صادر شود.این تفاوت نشان می‌دهد که جذب سرمایه تنها به ارائه مشوق‌های مالی وابسته نیست. کیفیت مدیریت، سرعت صدور مجوزها و پیش‌بینی‌پذیر بودن مقررات نیز نقش مهمی دارند.درس دوم: شرکت‌های بزرگ می‌توانند موتور رشد صنایع محلی باشندبسیاری از مناطق صنعتی موفق هند حول محور یک شرکت بزرگ شکل گرفته‌اند. حضور چنین شرکتی می‌تواند زمینه فعالیت ده‌ها یا حتی صدها تأمین‌کننده قطعات و خدمات را فراهم کند.نمونه روشن این موضوع را می‌توان در شهر ساناند، در ایالت گجرات، مشاهده کرد. شرکت تاتا موتورز در سال ۲۰۱۰ کارخانه خودروسازی خود را در این شهر افتتاح کرد. این کارخانه پس از بروز اعتراض‌های گسترده در محل کارخانه قبلی شرکت در بنگال غربی، جایگزین آن شد. مودی در انتقال این واحد تولیدی به گجرات نقش مهمی داشت.پس از راه‌اندازی کارخانه تاتا موتورز، شرکت‌های متعددی برای تأمین قطعات خودرو در اطراف آن مستقر شدند و کارخانه‌های خود را ساختند. به این ترتیب، حضور یک تولیدکننده بزرگ به شکل‌گیری شبکه‌ای از کسب‌وکارهای مرتبط کمک کرد.راهول جین، از شرکت مشاوره‌ای BCG، معتقد است که در تمام خوشه‌های صنعتی موفق هند، یک شرکت بزرگ و محوری وجود داشته است.این تجربه نشان می‌دهد که برای توسعه صنعتی، صرفاً ساخت کارخانه کافی نیست. ایجاد شبکه‌ای از تأمین‌کنندگان، تولیدکنندگان قطعات و شرکت‌های خدماتی نیز ضروری است.از مونتاژ آیفون تا تولید قطعات در داخل کشورهند اکنون می‌کوشد الگویی را که در صنعت خودروسازی شکل گرفته است، در صنایع دیگر نیز اجرا کند.در این الگو، تولید ابتدا با مونتاژ محصولات نهایی از قطعات وارداتی آغاز می‌شود. سپس، با افزایش مهارت و ظرفیت شرکت‌های داخلی، بخشی از تولید قطعات نیز به داخل کشور منتقل می‌شود.امروزه حدود یک‌چهارم آیفون‌های اپل در هند مونتاژ می‌شوند. این کار در کارخانه‌هایی در ایالت‌های کارناتاکا و تامیل نادو انجام می‌شود که شرکت تایوانی فاکسکان و تاتا الکترونیکس آن‌ها را اداره می‌کنند.در مراحل نخست، این کارخانه‌ها بیشتر قطعات وارداتی را مونتاژ می‌کردند. همین موضوع باعث شد برخی منتقدان بگویند مشوق‌های دولتی تولید، که مودی در سال ۲۰۲۰ معرفی کرد، در عمل به تأمین مالی واردات قطعات ساخت چین کمک می‌کند.اما در سال‌های اخیر، تولیدکنندگان قطعات الکترونیکی نیز به راه‌اندازی کارخانه در هند روی آورده‌اند. بر اساس برآورد یکی از فعالان صنعت، ارزش افزوده ایجادشده در تولید گوشی‌های هوشمند هند از ۴٫۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ به ۱۷٫۳ میلیارد دلار در سال گذشته افزایش یافته است.این تغییر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرچه سهم قطعات ساخت داخل بیشتر شود، ارزش اقتصادی بیشتری از فرایند تولید در خود هند باقی می‌ماند.انرژی پاک؛ فرصت تازه برای صنعت هندهند امیدوار است همین مسیر را در صنایع انرژی پاک نیز دنبال کند؛ به‌ویژه در تولید پنل‌های خورشیدی، سلول‌های خورشیدی و باتری.بر اساس داده‌های گروه پژوهشی و مدافع محیط‌زیست امبر (Ember)، واردات پنل‌های خورشیدی آماده از چین از سال ۲۰۲۲ کاهش یافته است. واردات برخی قطعات، از جمله سلول‌های خورشیدی و ویفرها، ابتدا افزایش یافت، اما با توسعه ظرفیت تولید داخلی، این روند نیز تغییر کرد.ایالت گجرات به مرکز مهم صنعت خورشیدی هند تبدیل شده است. جیگیش دوشی از گروه ویشاکا، تولیدکننده قاب‌های آلومینیومی پنل‌های خورشیدی و قطعات دیگر، می‌گوید این ایالت اکنون توانایی تولید طیف گسترده‌ای از قطعات موردنیاز را با کیفیت مناسب و قیمت رقابتی دارد. این شرکت همچنین در حال آماده‌سازی کوره‌ای برای تولید شیشه است.صادرات پنل‌های خورشیدی هند به آمریکا نیز پیش از اعمال تعرفه‌های سنگین دولت دونالد ترامپ در ماه فوریه، با سرعت زیادی رشد می‌کرد.در کنار انرژی خورشیدی، صنعت باتری‌سازی نیز در حال گسترش است. دو گروه بزرگ ریلاینس و آدانی با شرکت چینی CATL، بزرگ‌ترین تولیدکننده باتری جهان، درباره همکاری برای تولید باتری در داخل هند مذاکره کرده‌اند.توسعه این صنایع می‌تواند به هند کمک کند تا علاوه بر تأمین بخشی از نیاز داخلی، در زنجیره جهانی تولید تجهیزات انرژی پاک نیز سهم بیشتری به دست آورد.صنعت نیمه‌رساناها؛ گام بعدی هندیکی دیگر از اهداف هند، توسعه صنعت نیمه‌رساناها و تولید تراشه‌های الکترونیکی است.بر اساس گزارش، پنج مرکز جدید تولید تراشه در سال جاری در هند افتتاح شده‌اند که چهار مورد از آن‌ها در کمربند صنعتی این کشور قرار دارند.این مراکز عمدتاً بر مونتاژ و آزمایش تراشه‌های ساده‌تر تمرکز دارند؛ تراشه‌هایی که در خودروها، یخچال‌ها و لوازم الکترونیکی مشابه استفاده می‌شوند. انتظار می‌رود تقاضای داخلی برای چنین محصولاتی در سال‌های آینده افزایش یابد.بااین‌حال، دولت هند به دنبال توسعه تولید تراشه‌های پیشرفته‌تر نیز هست. در یک کنفرانس صنعتی در ماه گذشته، شرکت‌های آمریکایی و ژاپنی فعال در زنجیره تأمین نیمه‌رساناها اعلام کردند که برای تولید گازهای فوق‌خالص و قطعات بسیار دقیق موردنیاز کارخانه‌های تراشه‌سازی، در هند سرمایه‌گذاری خواهند کرد.توسعه این بخش به زمان، سرمایه‌گذاری سنگین، نیروی متخصص و زیرساخت‌های پیشرفته نیاز دارد. بنابراین، ایجاد یک صنعت نیمه‌رسانای رقابتی در هند فرایندی تدریجی خواهد بود.موانع بزرگ در مسیر صنعتی‌شدنبا وجود پیشرفت‌های اخیر، صنعت تولید هند هنوز با چالش‌های جدی روبه‌روست.برای نمونه، حجم تولید صنعتی منطقه کمربند صنعتی هند تقریباً با ترکیه برابری می‌کند، اما جمعیت این منطقه چهار برابر ترکیه است. همچنین، تولید صنعتی به‌ازای هر نفر در هند حدود یک‌سوم کمتر از ویتنام است؛ کشوری که خود یکی از مراکز رو به رشد تولید در آسیا به شمار می‌رود.یکی از دلایل این فاصله، نگرانی شرکت‌های چندملیتی درباره تعامل با دولت و دستگاه اداری هند است. پیچیدگی نظام مالیاتی و نحوه سخت‌گیرانه اجرای مقررات، از مهم‌ترین مشکلات شرکت‌های خارجی محسوب می‌شود.شرکت فرانسوی پرنو ریکارد با مطالبه ۳۱۴ میلیون دلار مالیات مربوط به دوره‌های گذشته روبه‌روست. فولکس‌واگن نیز با پرونده حقوقی بزرگی درباره نحوه طبقه‌بندی قطعات وارداتی و پرداخت حقوق گمرکی مواجه است. اپل هم با اتهام‌هایی درباره رویه‌های ضد رقابتی مرتبط با فروشگاه برنامه‌های خود در هند روبه‌رو شده است.هر سه شرکت اتهام‌های مطرح‌شده علیه خود را رد کرده‌اند.این پرونده‌ها نشان می‌دهند که جذب سرمایه‌گذاری خارجی تنها با ارائه مشوق‌های مالی و ساخت زیرساخت‌ها محقق نمی‌شود. شرکت‌ها به مقررات روشن، ثبات سیاست‌گذاری و اطمینان از اجرای منصفانه قوانین نیز نیاز دارند.آیا زمان شکوفایی صنعت هند فرا رسیده است؟با وجود این موانع، بسیاری از صنعتگران هندی نسبت به آینده خوش‌بین هستند.هاردیک آگاروال، از مدیران نسل سوم شرکت راگویویر اکسیم، نیز امیدوار است کسب‌وکارش رشد کند. هرچند کارخانه نساجی او هنوز با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کند، شرکت توانسته است بازارهای جدیدی در اروپا و آمریکای جنوبی پیدا کند و از این طریق بخشی از فشار ناشی از تعرفه‌های آمریکا را جبران کند.او همچنین از این واقعیت بهره می‌برد که در حال حاضر، رقبای بزرگ داخلی چندانی در بازارش حضور ندارند؛ هرچند ممکن است این وضعیت در آینده تغییر کند.تجربه هند نشان می‌دهد که صنعتی‌شدن تنها به راه‌اندازی کارخانه‌های بزرگ وابسته نیست. جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد شبکه تأمین‌کنندگان داخلی، آموزش نیروی کار، توسعه زیرساخت‌ها و کاهش موانع اداری، همگی در این مسیر نقش دارند.هند هنوز تا تبدیل شدن به یکی از قدرت‌های بزرگ تولیدی جهان فاصله دارد. بااین‌حال، رشد تولید الکترونیک، گسترش صنعت انرژی پاک و شکل‌گیری مراکز جدید صنعتی نشان می‌دهد که این تحول از هم‌اکنون آغاز شده است؛ هرچند دستاوردهای آن هنوز در سراسر کشور به یک اندازه دیده نمی‌شود.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSun, 18 Oct 2026 23:17:05 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/دیگ-جوشان-روایتی-گسترده-از-تاریخ-پرآشوب-خاورمیانه-kx34rwvvw9r7سایمون سیبگ مونته‌فیوره در کتاب تازه‌اش، تاریخ خاورمیانه از سال ۱۹۰۰ تاکنون را روایت می‌کند؛ از انقلاب ایران و تأسیس اسرائیل تا جنگ‌های منطقه‌ای و بحران‌های معاصر. او می‌کوشد تاریخ این منطقه را از دریچهٔ داستان‌های انسانی و سرگذشت حاکمان و شخصیت‌های تأثیرگذار بازخوانی کند.جشنی پرهزینه که به نماد سقوط یک پادشاه تبدیل شدبه روایت برخی منابع، جشن‌های دوهزاروپانصدمین سالگرد بنیان‌گذاری شاهنشاهی ایران یکی از پرهزینه‌ترین مهمانی‌های تاریخ بود. محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران، برای برگزاری این مراسم، پادشاهان، ملکه‌ها، امپراتورها و رؤسای جمهور را به تخت جمشید دعوت کرد؛ جایی که مهمانان در میان ویرانه‌های باستانی، در اقامتگاهی مجلل پذیرایی می‌شدند.شامپاین موئه اَند شاندون و شراب شاتو لافیت روتشیلد سرو می‌شد، غذاها از رستوران مشهور ماکسیم در پاریس می‌رسید و ۵۰ هزار پرندهٔ آوازخوان وارداتی به محوطه آورده شده بودند؛ پرندگانی که همگی بر اثر گرما تلف شدند.این نمایش پرزرق‌وبرق، خشم بسیاری از ایرانیان را برانگیخت. در واکنش به انتقادها، شاه پاسخی داد که فاصلهٔ او با واقعیت زندگی مردم را آشکار می‌کرد: «ما به‌سختی می‌توانیم به آن‌ها نان و تربچه بدهیم.»آیت‌الله روح‌الله خمینی، که بعدها به چهرهٔ محوری انقلاب ایران تبدیل شد، این مراسم را «جشن شیطان» نامید. در نگاه او، این جشن نمادی از نظامی بود که شکوه ظاهری‌اش با واقعیت‌های جامعه فاصله‌ای عمیق داشت.هفت سال بعد، شاه از ایران گریخت. شماری از نزدیکانش اعدام شدند و حتی اسب او نیز در ملأعام شکنجه و کشته شد. جشن بزرگ تخت جمشید، در بازخوانی تاریخی مونته‌فیوره، به نمادی از آغاز پایان سلطنت پهلوی تبدیل می‌شود.تلاشی بلندپروازانه برای روایت تاریخ خاورمیانهسایمون سیبگ مونته‌فیوره، مورخ بریتانیایی، در کتاب پیشین خود به سراغ تاریخ جهان رفته بود. کتاب تازه‌اش، دیگ جوشان، پروژه‌ای به همان اندازه بلندپروازانه و از جهاتی حتی دشوارتر است: روایت تاریخ خاورمیانه از سال ۱۹۰۰ تاکنون.در نگاه نخست ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا هنوز می‌توان حرف تازه‌ای دربارهٔ منطقه‌ای زد که تاریخ آن بارها موضوع پژوهش و مناقشه بوده است؟ کتاب‌های فراوانی دربارهٔ تاریخ اعراب نوشته شده‌اند و مناقشهٔ اسرائیل و فلسطین نیز، به تعبیر خود مونته‌فیوره، به «صنعتی تمام‌عیار» از تحلیل و تفسیر تبدیل شده است. جنگ‌ها، انقلاب‌ها و تحولات دیپلماتیک خاورمیانه نیز موضوع شمار بی‌شماری از آثار تاریخی و سیاسی بوده‌اند.بااین‌حال، مونته‌فیوره می‌کوشد با انتخاب زاویه‌ای متفاوت، تصویری فراگیرتر از این منطقه ارائه دهد. او به‌جای تمرکز بر یک کشور یا یک مناقشهٔ خاص، ترکیه، ایران، اسرائیل و کشورهای عربی را در چارچوب یک روایت تاریخی مشترک بررسی می‌کند؛ رویکردی که با وجود اهمیت آن، کمتر در قالب یک اثر واحد دنبال شده است.ویژگی دیگر کتاب، امتداد روایت تا زمان حاضر است. نویسنده صرفاً به گذشته‌ای دور نمی‌پردازد، بلکه رویدادهایی را نیز بررسی می‌کند که پیامدهایشان همچنان در حال شکل‌دادن به آیندهٔ منطقه است.مونته‌فیوره برای قابل‌فهم‌تر کردن موضوعات پیچیده‌ای مانند دین، ژئوپلیتیک و ایدئولوژی، تاریخ را از دریچهٔ «داستان‌های انسانی» روایت می‌کند؛ داستان‌هایی که اغلب حول زندگی و تصمیم‌های حاکمان و چهره‌های سیاسی می‌چرخند. او همچنین می‌کوشد تعادلی در نگاه غرب به خاورمیانه ایجاد کند؛ هدفی که در منطقه‌ای با چنین تاریخ پیچیده و مناقشه‌برانگیزی، به‌سادگی محقق نمی‌شود.از آتاتورک تا انقلاب ایرانگسترهٔ تاریخی دیگ جوشان چشمگیر است. مونته‌فیوره خواننده را از نبردهای مصطفی کمال آتاتورک با نیروهای متفقین در سال ۱۹۱۵ به ریاض می‌برد؛ شهری که در سال ۱۹۰۲ به تصرف عبدالعزیز بن عبدالرحمان آل‌سعود درآمد و بعدها به نقطهٔ آغاز شکل‌گیری پادشاهی عربستان سعودی تبدیل شد؛ کشوری که در سال ۱۹۳۲ رسماً تأسیس شد.روایت کتاب سپس به تأسیس اسرائیل، انقلاب ایران، فجایع جنگ داخلی سودان و خون‌ریزی‌های سال‌های اخیر می‌رسد. این مسیر طولانی، تصویری از خاورمیانه به دست می‌دهد که در آن تحولات سیاسی و اجتماعی کشورهای مختلف، جدا از یکدیگر نیستند و بارها بر سرنوشت هم اثر گذاشته‌اند.البته چنین گستردگی‌ای هزینه‌ای نیز دارد: عمق بررسی برخی رویدادها ناگزیر کاهش می‌یابد. برای نمونه، نسل‌کشی ارامنه در سال‌های ۱۹۱۵ و ۱۹۱۶ در کمتر از یک صفحه بررسی شده است. بااین‌حال، مونته‌فیوره در میان این روایت فشرده، جزئیاتی را نیز می‌گنجاند که به تاریخ جان می‌بخشند.برای مثال، او یادآوری می‌کند که ایران پس از آمریکا دومین کشوری بود که دولت تازه‌تأسیس اسرائیل را به رسمیت شناخت. همچنین به گفت‌وگویی میان جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر، و لئونید برژنف، رهبر شوروی، اشاره می‌کند که در آن ناصر دربارهٔ نحوهٔ برخورد احتمالی خود با سرزمین‌های اشغالی سخنی معنادار بر زبان می‌آورد.این جزئیات، در کنار روایت رویدادهای بزرگ، نشان می‌دهند که تاریخ فقط حاصل جنگ‌ها و تصمیم‌های رسمی نیست؛ شخصیت‌ها، روابط شخصی و اظهارنظرهای گاه غیرمنتظره نیز در شکل‌گیری آن نقش دارند.چهره‌های انسانی تاریخیکی از ویژگی‌های برجستهٔ کتاب، انبوه شخصیت‌هایی است که در صفحات آن ظاهر می‌شوند. روایت مونته‌فیوره از سیاستمداران و حاکمان، به گزارش خشک رویدادها محدود نمی‌ماند؛ او می‌کوشد ویژگی‌های شخصیتی و رفتارهای آنان را نیز برجسته کند.در دیگ جوشان با ملک فاروق، پادشاه مصر، روبه‌رو می‌شویم که بنا بر روایت نویسنده، سازمان سیا لقبی توهین‌آمیز دربارهٔ وزن او به کار می‌برد. محمد مصدق با تصویری از بیماری و ناتوانی جسمی توصیف می‌شود و ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران، با سبیل، عینک بزرگ و کت‌وشلوارهای شیکش به یاد آورده می‌شود؛ ظاهری که نویسنده آن را به کارگردانان سینمای موج نو تشبیه می‌کند.شاید با توجه به تعداد زیاد این شخصیت‌ها، گنجاندن فهرستی از چهره‌های اصلی کتاب می‌توانست به خواننده کمک کند تا بهتر مسیر روایت را دنبال کند. بااین‌همه، همین انبوه شخصیت‌ها به کتاب حال‌وهوایی زنده و گاه داستانی می‌دهد و مانع از آن می‌شود که تاریخ منطقه صرفاً به فهرستی از جنگ‌ها، انقلاب‌ها و توافق‌های سیاسی تبدیل شود.مسئلهٔ تعادل در روایت مناقشه‌هامونته‌فیوره برای رسیدن به روایتی متوازن، تلاش می‌کند خاورمیانه را از منظر کشورهای خود منطقه بررسی کند، نه صرفاً از دریچهٔ قدرت‌های امپریالیستی یا نیروهای خارجی. در شرایطی که آمریکا به‌تدریج از نقش قدرت مسلط منطقه فاصله می‌گیرد و کشور دیگری نیز آشکارا آمادگی یا توانایی جایگزینی آن را ندارد، این رویکرد اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.بااین‌حال، نوشتن تاریخ معاصر دشواری خاصی دارد: بسیاری از رویدادها هنوز پایان نیافته‌اند و ارزیابی نهایی دربارهٔ آن‌ها ممکن است سال‌ها بعد شکل بگیرد.تحلیل مونته‌فیوره از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و واکنش اسرائیل به آن، که او آن را «بزرگ‌ترین، طولانی‌ترین و بی‌مهارترین جنگ در تاریخ این کشور» توصیف می‌کند، برای بسیاری از خوانندگان معقول به نظر می‌رسد. بااین‌حال، برخی ممکن است ارزیابی‌های او را بیش از اندازه به سود اسرائیل بدانند، درحالی‌که دیگران احتمالاً معتقدند او همدلی بیشتری با فلسطینیان نشان می‌دهد.این اختلاف برداشت‌ها نشان می‌دهد که حتی یک روایت تاریخی با دامنه‌ای گسترده نیز نمی‌تواند همهٔ مناقشه‌ها را از داوری‌های سیاسی و اخلاقی جدا کند. در موضوعی که هنوز هر روز ابعاد تازه‌ای پیدا می‌کند، رسیدن به تعادلی که همهٔ خوانندگان آن را بپذیرند، تقریباً ناممکن است.انقلاب ایران؛ رویدادی با پیامدهای جهانییکی از بخش‌هایی که مونته‌فیوره در آن به ارزیابی مهمی می‌رسد، بررسی جایگاه انقلاب ایران در تاریخ خاورمیانه است. او ایران را کشوری جدا از تحولات پیرامونش نمی‌بیند، بلکه نشان می‌دهد که انقلاب ۱۳۵۷ چگونه بر منطقه و حتی فراتر از آن اثر گذاشت.از نظر نویسنده، اهمیت این انقلاب تنها به تغییر نظام سیاسی ایران محدود نمی‌شود. انقلاب ایران مسیر تحولات منطقه را دگرگون کرد و بر روابط میان دولت‌ها، جریان‌های سیاسی و نیروهای مذهبی تأثیری ماندگار گذاشت.مونته‌فیوره تأثیر آن را با انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ و انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ مقایسه می‌کند و معتقد است که انقلاب ایران نیز، مانند آن دو، «جهان را تغییر داد».آشفتگی و بحران‌های کنونی خاورمیانه، از نگاه نویسنده، گواهی بر ماندگاری این تأثیر است. به همین دلیل، یکی از دستاوردهای اصلی دیگ جوشان آن است که انقلاب ایران را نه رویدادی محدود به مرزهای یک کشور، بلکه نقطهٔ عطفی در تاریخ معاصر منطقه و جهان معرفی می‌کند.کتابی گسترده با ادعایی بزرگدیگ جوشان می‌کوشد در یک روایت واحد، بیش از یک قرن از تاریخ خاورمیانه را در بر بگیرد؛ از رقابت‌های قدرت‌های منطقه‌ای و مداخلات خارجی تا انقلاب‌ها، جنگ‌ها و بحران‌های امروز. چنین پروژه‌ای ناگزیر با محدودیت‌هایی همراه است و گاهی گستردگی روایت، مجال پرداختن عمیق به برخی موضوعات را از نویسنده می‌گیرد.بااین‌حال، ترکیب تاریخ سیاسی با داستان‌های انسانی، توجه به پیوند میان کشورهای منطقه و تأکید بر اهمیت جهانی انقلاب ایران، به کتاب هویتی متمایز می‌دهد.مونته‌فیوره قصد ندارد صرفاً مجموعه‌ای از رویدادهای تاریخی را کنار هم بچیند؛ او می‌خواهد نشان دهد چگونه تصمیم‌های حاکمان، رقابت‌های سیاسی و انقلاب‌های اجتماعی در طول زمان به یکدیگر پیوند خورده‌اند و خاورمیانهٔ امروز را ساخته‌اند.در نهایت، دیگ جوشان یادآوری می‌کند که برای فهم بحران‌های کنونی منطقه، نمی‌توان از تاریخ آن چشم پوشید. گذشته در خاورمیانه صرفاً خاطره‌ای دور نیست؛ نیرویی زنده است که همچنان بر سیاست، جامعه و سرنوشت میلیون‌ها انسان اثر می‌گذارد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 17 Oct 2026 01:46:16 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/جوایز-نوبل-از-کشف-رازهای-کیهان-تا-رمزگشایی-از-مغز-و-مولکول-ها-ctk2oj0hq5d0برندگان جوایز نوبل امسال با پژوهش‌های پیشگامانه خود، راه‌های تازه‌ای برای شناخت جهان هستی، بررسی عملکرد مغز و درک منشأ یکی از ویژگی‌های مهم حیات گشوده‌اند.علم همیشه از پاسخ دادن به پرسش‌های شناخته‌شده پیشرفت نمی‌کند؛ گاهی یک پرسش ساده اما عمیق، مسیر تازه‌ای را پیش روی دانشمندان قرار می‌دهد. اینکه چگونه می‌توان ذرات گریزان کیهانی را شناسایی کرد، چطور می‌توان فعالیت سلول‌های مغز را با نور کنترل کرد و چرا مولکول‌های موجود در جانداران معمولاً یکی از دو شکل آینه‌ای خود را ترجیح می‌دهند، نمونه‌هایی از همین پرسش‌ها هستند.پژوهش‌هایی که به این پرسش‌ها پرداخته‌اند، در کانون توجه جوایز نوبل قرار گرفته‌اند؛ تحقیقاتی که هرکدام دریچه‌ای تازه به سوی ناشناخته‌های علم باز می‌کنند.۱. رصدخانه آیس‌کیوب؛ شکار ذرات نامرئی کیهاننوترینوها؛ پیام‌رسان‌هایی از اعماق فضافرانسیس هالزن، فیزیک‌دان دانشگاه ویسکانسین-مدیسون، نقش مهمی در توسعه رصدخانه نوترینویی آیس‌کیوب داشته است؛ آشکارسازی عظیم که در نزدیکی قطب جنوب و در دل یخ‌ها ساخته شده است.این رصدخانه نتیجه تلاش صدها پژوهشگر از کشورهای مختلف است و برای شناسایی ذراتی طراحی شده که به‌سختی با ماده برهم‌کنش می‌کنند. اهمیت کار هالزن در این بود که نشان داد چگونه می‌توان از این ذرات برای مطالعه پدیده‌های دوردست کیهانی استفاده کرد.نوترینوها ذراتی بسیار کوچک و بدون بار الکتریکی هستند. آن‌ها به‌ندرت با ماده برخورد می‌کنند و به همین دلیل می‌توانند مسافت‌های بسیار طولانی را در فضا طی کنند، بی‌آنکه مسیرشان به‌آسانی تغییر کند یا متوقف شوند.همین ویژگی، شناسایی آن‌ها را دشوار می‌کند؛ اما در عین حال، نوترینوها را به ابزارهایی ارزشمند برای بررسی جهان تبدیل کرده است. آن‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره منابع کیهانی در اختیار دانشمندان بگذارند که مشاهده مستقیمشان با ابزارهای معمول دشوار است.چرا نوترینوها اهمیت دارند؟نوترینوها در فرایندهای هسته‌ای مختلف، از جمله واکنش‌های درون خورشید، تولید می‌شوند. در هر ثانیه، حدود ۶۵ میلیارد نوترینوی خورشیدی از سطحی به اندازه ناخن انگشت انسان عبور می‌کنند.بااین‌حال، نوترینوهای خورشیدی تنها بخشی از ماجرا هستند. برخی پروتون‌های پرانرژی که به زمین می‌رسند، انرژی‌ای بسیار بیشتر از پروتون‌های خورشیدی دارند. این موضوع نشان می‌دهد که ممکن است منابع بسیار قدرتمندی در نقاط دوردست کیهان آن‌ها را تولید کرده باشند.دانشمندان هنوز نمی‌دانند همه این منابع دقیقاً چه هستند و چگونه ذرات را تا چنین انرژی‌هایی شتاب می‌دهند.از آنجا که پروتون‌ها بار الکتریکی دارند، میدان‌های مغناطیسی می‌توانند مسیر حرکت آن‌ها را منحرف کنند. بنابراین، تشخیص محل دقیق منشأ آن‌ها دشوار است.نوترینوها چنین مشکلی را تا حد زیادی ندارند. چون بار الکتریکی ندارند و به‌ندرت با ماده برهم‌کنش می‌کنند، می‌توانند تقریباً در خط مستقیم از منابع دوردست به زمین برسند. به همین دلیل، بررسی آن‌ها می‌تواند سرنخ‌هایی درباره پدیده‌های کیهانی در اختیار دانشمندان قرار دهد.آیس‌کیوب چگونه ساخته شد؟آشکارسازهای قدیمی نوترینو معمولاً از مخازن بزرگی از مواد خاص تشکیل می‌شدند. دانشمندان در این مخازن منتظر می‌ماندند تا یکی از نوترینوها با اتم‌های ماده برخورد کند؛ رویدادی که بسیار نادر است.برای شناسایی نوترینوهای پرانرژی با منشأ خارج از منظومه شمسی، به آشکارسازی بسیار بزرگ‌تر نیاز بود.ایده ساخت آیس‌کیوب از همین نیاز شکل گرفت. ساخت این رصدخانه در سال ۲۰۰۴ آغاز شد و در سال ۲۰۱۱ به پایان رسید. این سامانه از حجم عظیمی از یخ در نزدیکی قطب جنوب برای شناسایی نشانه‌های عبور و برهم‌کنش نوترینوها استفاده می‌کند.آیس‌کیوب در نخستین سال‌های فعالیت خود، ده‌ها نوترینوی کیهانی پرانرژی را شناسایی کرد و راه تازه‌ای برای مطالعه جهان گشود.وقتی از هالزن پرسیدند این روش در آینده چه رازهایی را آشکار خواهد کرد، پاسخ او نشان می‌داد که هنوز پرسش‌های فراوانی بی‌پاسخ مانده‌اند. او گفت: «هیجان واقعی در این است که هنوز نمی‌توانم به این سؤال پاسخ بدهم.»این جمله به‌خوبی ماهیت علم را نشان می‌دهد: گاهی مهم‌ترین دستاورد یک کشف، پاسخ نهایی نیست، بلکه امکان طرح پرسش‌هایی است که پیش از آن نمی‌توانستیم به سراغشان برویم.۲. اپتوژنتیک؛ کنترل فعالیت سلول‌های مغز با نوراز یک جلبک کوچک تا فناوری مطالعه مغزبخش دیگری از پژوهش‌های مورد توجه نوبل به اپتوژنتیک مربوط می‌شود؛ روشی که به دانشمندان اجازه می‌دهد با استفاده از نور، فعالیت سلول‌های عصبی مشخصی را کنترل کنند.کارل دایسروث از دانشگاه استنفورد، پیتر هگمن از دانشگاه هومبولت برلین و گئورگ ناگل از دانشگاه وورتسبورگ از پژوهشگرانی هستند که در پایه‌گذاری و توسعه این فناوری نقش مهمی داشته‌اند.داستان این روش به دهه ۱۹۹۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که پیتر هگمن در حال مطالعه واکنش نوعی جلبک تک‌سلولی به نام کلامیدوموناس به نور بود.او متوجه شد این جلبک‌ها می‌توانند بسیار سریع به نور واکنش نشان دهند. این مشاهده پرسشی مهم ایجاد کرد: چه سازوکاری باعث می‌شود سلول‌های این جلبک نور را به چنین سرعتی تشخیص دهند؟در چشم انسان، تشخیص نور و تبدیل آن به سیگنال الکتریکی طی چند مرحله انجام می‌شود. هگمن احتمال داد که در این جلبک، فرایند ساده‌تر است و نور می‌تواند با سازوکاری مستقیم‌تر فعالیت سلول را تغییر دهد.پیشرفت‌های علم ژنتیک به او کمک کرد تا این فرضیه را بررسی کند. پژوهشگران ژاپنی نقشه DNA این جلبک را تهیه کرده بودند و دو ژن در آن شناسایی شده بود که به نظر می‌رسید دستور ساخت پروتئین‌های حساس به نور را در خود دارند.هگمن با کمک گئورگ ناگل این فرضیه را آزمایش کرد. ناگل این ژن‌ها را وارد تخمک‌های قورباغه کرد تا پروتئین‌های مربوط به آن‌ها تولید شوند. آزمایش‌ها نشان داد که این پروتئین‌ها کانال‌های یونی حساس به نور هستند؛ ساختارهایی که با دریافت نور می‌توانند عبور یون‌ها از غشای سلول را تغییر دهند.چگونه نور می‌تواند سلول عصبی را فعال کند؟هگمن و ناگل در ادامه نشان دادند که می‌توان با استفاده از یکی از این ژن‌ها، سلول‌های پستانداران را به نور حساس کرد.سپس کارل دایسروث ایده مهمی را مطرح کرد: اگر بتوان این پروتئین حساس به نور را در سلول‌های عصبی قرار داد، آیا می‌توان فعالیت الکتریکی آن‌ها را با تاباندن نور کنترل کرد؟آزمایش‌ها نشان دادند که این ایده عملی است. نور می‌توانست نورون‌های موش صحرایی را فعال کند و این سلول‌ها نیز قادر بودند سیگنال‌های خود را به سلول‌های مجاور منتقل کنند.به این ترتیب، راهی تازه برای بررسی عملکرد مغز به وجود آمد.در روش اپتوژنتیک، دانشمندان با کمک ابزارهای نوری و پروتئین‌های حساس به نور می‌توانند گروه مشخصی از نورون‌ها را فعال یا، بسته به نوع ابزار به‌کاررفته، فعالیت آن‌ها را مهار کنند. سپس بررسی می‌کنند که این تغییر چه اثری بر رفتار یا عملکرد مغز دارد.برای مثال، اگر با فعال کردن گروهی از سلول‌های عصبی تغییری در رفتار حیوان ایجاد شود، پژوهشگران می‌توانند ارتباط میان آن سلول‌ها و آن رفتار را دقیق‌تر بررسی کنند.از آزمایشگاه تا بررسی بیماری‌هاپس از شکل‌گیری این روش، پژوهشگران توانستند آن را در مغز زنده موش‌ها به کار بگیرند. آن‌ها همچنین از فیبرهای نوری بسیار باریک استفاده کردند تا نور را به بخش‌های مشخصی از مغز برسانند.اپتوژنتیک اکنون در هزاران پژوهش علمی به کار رفته است. دانشمندان از این فناوری برای بررسی سازوکارهای مرتبط با افسردگی، اسکیزوفرنی، اعتیاد، اضطراب، زوال عقل و برخی اختلالات حسی استفاده می‌کنند.این روش همچنین در پژوهش‌های مربوط به نابینایی، از جمله بیماری رتینیت پیگمنتوزا، مورد بررسی قرار گرفته است. در این بیماری، سلول‌های حساس به نور در شبکیه به‌تدریج آسیب می‌بینند و بینایی کاهش پیدا می‌کند. پژوهشگران در حال بررسی راه‌هایی هستند که با استفاده از فناوری‌های حساس به نور، بخشی از توانایی بینایی را بازگردانند.البته بسیاری از این کاربردها همچنان در مرحله پژوهش قرار دارند و نتایج آزمایشگاهی یا حیوانی لزوماً به معنای درمان قطعی در انسان نیستند.با وجود این محدودیت‌ها، اپتوژنتیک به ابزاری مهم در علوم اعصاب تبدیل شده است؛ زیرا به دانشمندان اجازه می‌دهد ارتباط میان فعالیت نورون‌ها و عملکرد مغز را با دقتی بررسی کنند که پیش از این دشوار بود.این فناوری نمونه‌ای روشن از آن است که چگونه مطالعه یک جلبک کوچک می‌تواند به روشی تازه برای شناخت پیچیده‌ترین اندام بدن انسان منجر شود.۳. مولکول‌های آینه‌ای؛ چرا حیات یک شکل را ترجیح می‌دهد؟راز کایرالیته در طبیعتیکی دیگر از موضوعات مهم این مجموعه پژوهش‌ها، ویژگی‌ای در مولکول‌ها به نام «کایرالیته» است.برخی مولکول‌ها می‌توانند در دو شکل وجود داشته باشند که تصویر آینه‌ای یکدیگرند؛ درست مانند دست چپ و دست راست. این دو شکل از نظر ترکیب شیمیایی یکسان‌اند، اما آرایش فضایی اتم‌هایشان متفاوت است.این ویژگی در شیمی اهمیت زیادی دارد، زیرا دو شکل آینه‌ای یک مولکول ممکن است در محیط‌های زیستی رفتار متفاوتی داشته باشند.برای مثال، بسیاری از اسیدهای آمینه‌ای که پروتئین‌های موجودات زنده را می‌سازند، از یک شکل فضایی مشخص پیروی می‌کنند. قندهای موجود در ساختارهای زیستی نیز معمولاً شکل خاصی دارند.این ترجیح گسترده یک پرسش اساسی ایجاد می‌کند: اگر دو شکل آینه‌ای از نظر اصول شیمیایی امکان‌پذیرند، چرا حیات روی زمین عمدتاً از یکی از آن‌ها استفاده می‌کند؟هانری کاگان از دانشگاه پاری‌ساکله و کنسو سوآی از دانشگاه علوم توکیو در پژوهش‌هایی مشارکت داشتند که به درک بهتر این مسئله کمک کرد.محدودیت روش‌های قدیمیشیمی‌دانان پیش از این هم می‌توانستند واکنش‌هایی طراحی کنند که در آن‌ها یکی از دو شکل آینه‌ای یک مولکول بیشتر از دیگری تولید شود.این کار معمولاً با استفاده از کاتالیزورهای کایرال انجام می‌شد. کاتالیزور ماده‌ای است که به انجام سریع‌تر واکنش شیمیایی کمک می‌کند، بدون آنکه در پایان واکنش به‌طور دائمی مصرف شود.فرض رایج این بود که میزان برتری یک شکل مولکولی در محصول نهایی، به میزان برتری همان شکل در کاتالیزور بستگی دارد.اما این توضیح برای درک منشأ عدم تقارن گسترده در موجودات زنده کافی نبود. اگر یک واکنش فقط بتواند عدم تقارن موجود در کاتالیزور را بازتولید کند، چگونه ممکن است یک تفاوت بسیار کوچک به برتری تقریباً کامل یک شکل مولکولی تبدیل شود؟کشف کاگان؛ تقویت عدم تقارنهانری کاگان در سال ۱۹۸۶ نشان داد که برخی واکنش‌های شیمیایی می‌توانند از این محدودیت فراتر بروند.او از کاتالیزوری استفاده کرد که تعداد مولکول‌های دارای یک شکل آینه‌ای در آن سه برابر شکل دیگر بود. سپس توانست واکنشی طراحی کند که در محصول نهایی، نسبت دو شکل مولکولی به شش برابر برسد.این نتیجه نشان داد که عدم تقارن در محصول واکنش می‌تواند از میزان عدم تقارن اولیه کاتالیزور بیشتر باشد.بااین‌حال، این پیشرفت هنوز برای توضیح تفاوت بسیار زیاد میان دو شکل مولکولی در حیات کافی نبود.واکنش سوآی؛ چگونه یک تفاوت کوچک بزرگ می‌شود؟کنسو سوآی گام دیگری در این مسیر برداشت. او در پژوهشی که در سال ۲۰۰۳ منتشر شد، نشان داد که یک عدم تعادل بسیار کوچک میان مولکول‌های آینه‌ای می‌تواند طی واکنش‌های شیمیایی تقویت شود.در این فرایند، مولکول‌های موجود در واکنش به تولید کاتالیزورهایی کمک می‌کنند که همان برتری اولیه را تقویت می‌کنند. در نتیجه، تفاوت میان دو شکل مولکولی می‌تواند با تکرار واکنش به‌شدت افزایش یابد.سوآی نشان داد که با تکرار یک واکنش فقط سه بار، می‌توان میزان عدم تقارن را تا ۶۳۰ هزار برابر افزایش داد.این پدیده به نام «واکنش سوآی» شناخته می‌شود و نمونه‌ای چشمگیر از تقویت خودبه‌خودی عدم تقارن در شیمی است.البته این واکنش لزوماً همان فرایندی نیست که باعث شکل‌گیری کایرالیته در نخستین موجودات زنده شده است. موادی که در آزمایش‌های سوآی استفاده شدند، در شرایط زمینِ حدود چهار میلیارد سال پیش در دسترس نبوده‌اند.بااین‌حال، اهمیت این پژوهش در نشان دادن یک امکان اساسی است: یک تفاوت بسیار کوچک میان دو شکل مولکولی می‌تواند از طریق واکنش‌های شیمیایی به تفاوتی بسیار بزرگ تبدیل شود.این یافته سرنخ مهمی برای دانشمندانی فراهم می‌کند که می‌کوشند بفهمند چرا حیات، در بسیاری از فرایندهای زیستی، یکی از دو شکل آینه‌ای مولکول‌ها را ترجیح می‌دهد.هنوز پاسخ قطعی این پرسش که عدم تقارن زیستی دقیقاً چگونه در آغاز حیات شکل گرفته، به دست نیامده است؛ اما پژوهش‌هایی از این دست به دانشمندان کمک می‌کنند سازوکارهای احتمالی آن را بهتر بشناسند.علم چگونه پنجره‌های تازه‌ای به جهان باز می‌کند؟این سه حوزه در نگاه نخست ارتباط چندانی با یکدیگر ندارند. یکی به ذراتی می‌پردازد که از اعماق کیهان به زمین می‌رسند، دیگری راهی برای کنترل فعالیت سلول‌های عصبی فراهم می‌کند و سومی به ساختار مولکول‌ها و منشأ برخی ویژگی‌های بنیادی حیات می‌پردازد.بااین‌حال، هر سه نمونه‌ای از یک ویژگی مشترک در پژوهش علمی هستند: استفاده از ایده‌ها و روش‌های تازه برای بررسی پرسش‌هایی که پاسخ آن‌ها با ابزارهای معمول در دسترس نیست.آیس‌کیوب به دانشمندان امکان می‌دهد از نوترینوها برای مطالعه منابع دوردست کیهانی استفاده کنند. اپتوژنتیک راهی برای بررسی دقیق‌تر ارتباط میان سلول‌های عصبی و عملکرد مغز فراهم کرده است. پژوهش درباره مولکول‌های آینه‌ای نیز به درک بهتر سازوکارهایی کمک می‌کند که شاید در شکل‌گیری ویژگی‌های شیمیایی حیات نقش داشته‌اند.در هر سه مورد، کشف علمی به معنای پایان پرسش‌ها نیست. برعکس، یک روش تازه اغلب پرسش‌های جدیدی ایجاد می‌کند و مسیرهای تازه‌ای برای تحقیق می‌گشاید.شاید مهم‌ترین پیام این پژوهش‌ها همین باشد: پیشرفت علم همیشه به معنای دانستن همه پاسخ‌ها نیست؛ گاهی کافی است راهی پیدا کنیم که بتوانیم پرسش‌های قدیمی را دقیق‌تر مطرح کنیم و به بخش‌هایی از جهان دسترسی پیدا کنیم که پیش از این از دید ما پنهان بودند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 17 Oct 2026 00:57:49 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/هند-چگونه-ببرها-شیرها-کرگدن-ها-و-فیل-هایش-را-نجات-داد-rdox0a1ssginموفقیت هند در حفاظت از حیات‌وحش، درس‌هایی برای دیگر تلاش‌های زیست‌محیطی دارد.موفقیتی در دل برخوردهای مرگباردر هند، خبرهایی از دریده‌شدن انسان‌ها به دست ببرها، حمله پلنگ‌ها به مردم و زیر پا ماندن افراد بر اثر هجوم فیل‌ها منتشر می‌شود. این حوادث تلخ، هم از ناکامی‌های دولت حکایت دارند و هم از موفقیت‌های آن. چراکه افزایش برخورد میان انسان‌ها و حیوانات، تا اندازه‌ای نتیجه موفقیت در حفاظت از حیات‌وحش است: هرچه شمار حیوانات بیشتر شود، احتمال مواجهه آن‌ها با انسان‌ها نیز افزایش می‌یابد.جمعیت ببرهای هند طی دو دهه گذشته بیش از دو برابر شده و اکنون به نزدیک ۳۷۰۰ قلاده رسیده است. در همین حال، جمعیت ببرها در مالزی به‌شدت کاهش یافته است. هند حتی با صادرات ببر به کامبوج موافقت کرده؛ کشوری که ببرها در آن منقرض شده‌اند. بخش مهمی از این موفقیت حاصل «پروژه ببر» است؛ برنامه‌ای که برای حفاظت از این گونه به اجرا درآمد.در ایالت گجرات، منطقه حفاظت‌شده‌ای برای شیرهای آسیایی ایجاد شده است؛ شیرهایی که جمعیتشان رو به افزایش است. ایالت آسام نیز سال گذشته هیچ موردی از شکار غیرقانونی کرگدن ثبت نکرد. از سال ۲۰۲۲، هند واردات یوزپلنگ‌های آفریقایی را آغاز کرده تا این گونه را دوباره در طبیعت کشور مستقر کند؛ یوزپلنگی که از سال ۱۹۵۲ در هند منقرض شده بود.حیوانات محبوب و نامحبوبیکی از دلایل موفقیت هند، حمایت افکار عمومی از حفاظت از حیوانات است. بسیاری از حیوانات، چه وحشی و چه اهلی، در آیین هندو جایگاهی مقدس دارند و به‌طور کلی، آسیب‌رساندن به موجودات زنده در جامعه هند پسندیده نیست. این کشور همچنین قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای حفاظت از حیوانات دارد.در حفاظت از حیات‌وحش، محبوبیت عمومی گونه‌های زیبا و دوست‌داشتنی مزیتی بزرگ است. اما تلاش‌های هند به حیوانات جذاب محدود نمی‌شود. حتی کرکس‌ها، پرندگانی که از لاشه حیوانات تغذیه می‌کنند و ظاهر چندان دل‌نشینی ندارند، نیز از برنامه‌های حفاظتی برای افزایش جمعیتشان بهره برده‌اند.از آشوکا تا مودیحفاظت از حیوانات مدت‌هاست که یکی از دغدغه‌های رهبران هند بوده است. بیش از دو هزار سال پیش، آشوکا، امپراتور هند باستان که نام این ستون تحلیلی از او گرفته شده، فرمان‌هایی علیه شکار صادر کرد.رهبران معاصر هند نیز این سنت را ادامه داده‌اند. ایندیرا گاندی، که بخش عمده دهه ۱۹۷۰ نخست‌وزیر بود، «پروژه ببر» را راه‌اندازی کرد. نارندرا مودی، نخست‌وزیر کنونی، نیز به عکاسی از حیات‌وحش علاقه دارد.وقتی دولت وارد حالت مأموریت می‌شودعامل سوم موفقیت هند، شیوه طراحی سیاست‌های آن است. دولت این کشور در اجرای برنامه‌هایی بهتر عمل می‌کند که هدفی روشن و محدود دارند و گروهی مشخص مسئول پیشبرد آن‌هاست؛ رویکردی که به «حالت مأموریت‌محور» معروف است.هند با همین روش به دستاوردهایی مهم در حوزه سلامت عمومی نیز رسیده است؛ از جمله ریشه‌کنی فلج اطفال و توزیع سریع واکسن‌ها در دوران همه‌گیری کووید ۱۹.در حوزه حفاظت از محیط‌زیست هم «پروژه ببر» الگویی برای برنامه‌های بعدی شد؛ از جمله «پروژه فیل»، «پروژه پلنگ برفی»، «پروژه دلفین» و «پروژه کرگدن».بوروکرات‌ها و فعالان محیط‌زیستدو گروه از این تلاش‌ها پشتیبانی می‌کنند. گروه نخست، بدنه تخصصی دولت در حوزه جنگل‌ها و حیات‌وحش است. سازمان خدمات جنگلداری امپراتوری در دوران استعمار بریتانیا، در اصل برای بهره‌برداری از چوب جنگل‌ها تأسیس شد. پس از استقلال هند، مأموریت این ساختار تغییر کرد و حفاظت از جنگل‌ها و حیوانات ساکن آن‌ها را بر عهده گرفت.گروه دوم، جامعه مدنی است: سازمان‌های غیردولتی حفاظت از محیط‌زیست، فعالان محیط‌زیستی، دانشمندان و پژوهشگران. این گروه‌ها هم تخصص و دانش لازم را در اختیار برنامه‌های حفاظتی می‌گذارند و هم عملکرد دولت را زیر نظر می‌گیرند و آن را پاسخ‌گو نگه می‌دارند.اگر هند می‌تواند از کرگدن‌ها محافظت کند...تلاش‌های هند برای حفاظت از حیات‌وحش بی‌نقص نیست. در واقع، این تلاش‌ها مشکلاتی هم به وجود آورده‌اند که افزایش موارد درگیری میان انسان‌ها و حیوانات، کمترینِ آن‌ها نیست. بااین‌همه، شگفت‌انگیز است که مردم و سیاستمداران کشوری نسبتاً فقیر، با دولتی دارای ظرفیت اجرایی محدود و منابعی که زیر فشار انبوهی از نیازها قرار دارند، توانسته‌اند برای هدفی چنین بی‌چشمداشت، یعنی حفاظت از دیگر موجودات زنده، با یکدیگر همراه شوند. حفاظت از حیات‌وحش، نمونه‌ای از بهترین جلوه‌های هند است.این تجربه همچنین نشان می‌دهد مشکلات دیگری را که امروز حل‌ناشدنی به نظر می‌رسند، می‌توان حل کرد. کشوری که می‌تواند منابع لازم را برای حفاظت از کرگدن‌های تک‌شاخ فراهم کند، نمی‌تواند ادعا کند که آن‌قدر از نظر مالی تحت فشار است یا چنان مشغول اولویت‌دادن به رشد اقتصادی است که نمی‌تواند به هوای غیرقابل‌تنفس، آبراهه‌های گرفته و آلوده یا زمین‌های پوشیده از زباله رسیدگی کند.و اگر سلامت شهروندان برای رهبران هند دلیل کافی برای آغاز پاک‌سازی کشور نیست، شاید یک فعال محیط‌زیست زیرک بتواند به آن‌ها یادآوری کند که ببرها و فیل‌ها هم از هوای پاک و آب سالم سود می‌برند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 10 Oct 2026 19:39:24 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/ژاپن-بهشت-هکرها-در-عصر-هوش-مصنوعی-sqnhqm03iqkoموج تازه حملات سایبری، ضعف‌های امنیت دیجیتال ژاپن را آشکار کرده است. توکیو با تصویب قانون دفاع فعال سایبری به دنبال مقابله با تهدیدهاست، اما کمبود نیروی متخصص و عقب‌ماندگی زیرساخت‌های امنیتی می‌تواند تلاش‌های این کشور را با چالش روبه‌رو کند.موج حملات سایبری؛ زنگ خطر برای ژاپننگرانی‌ها درباره امنیت سایبری در ژاپن رو به افزایش است. در ۲۵ سپتامبر، شرکت تایمز کار (Times Car)، یکی از شرکت‌های بزرگ اجاره خودرو در این کشور، هدف حمله هکرها قرار گرفت و مهاجمان توانستند به بیش از ۶ میلیون حساب کاربری مشتریان دسترسی پیدا کنند.چند روز بعد، یک زنجیره محبوب رستوران‌های باربیکیو از نشت اطلاعات نزدیک به ۱۱ میلیون حساب کاربری خبر داد. یک شرکت بزرگ کارگزاری اوراق بهادار نیز هدف حمله قرار گرفت. همچنین، یک دانشگاه دولتی پس از حمله باج‌افزاری ناچار شد فعالیت‌های خود را به مدت یک هفته متوقف کند.در حادثه‌ای دیگر، حمله باج‌افزاری به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه سافت‌بانک، خدمات حدود ۵۰۰ شرکت و نهاد دولتی محلی را مختل کرد و باعث شد تعدادی از وب‌سایت‌ها از دسترس خارج شوند.تکرار این حملات گسترده، ژاپن را ناچار کرده است آسیب‌پذیری‌های امنیتی خود را جدی‌تر بررسی کند. شرکت امنیت سایبری فوراسکات (Forescout) نیز از افزایش چشمگیر حملات علیه ژاپن در سال جاری، در مقایسه با دوره‌های اخیر، خبر داده است.مقام‌های ژاپنی اکنون در تلاش‌اند دفاع سایبری کشور را تقویت کنند؛ اقدامی که بخشی از رویکرد گسترده‌تر دولت برای افزایش آمادگی در حوزه امنیت ملی است.قانون جدید ژاپن برای دفاع فعال سایبریقانون جدید «دفاع فعال سایبری» که از اول اکتبر اجرایی شده است، تغییر مهمی در رویکرد امنیتی ژاپن به شمار می‌رود. بر اساس این قانون، نیروهای دفاع از خود ژاپن و پلیس این کشور برای نخستین بار اجازه خواهند داشت به‌صورت پیش‌دستانه به سرورهای متخاصم نفوذ کنند و آن‌ها را از کار بیندازند.بااین‌حال، تصویب قانون و اعطای اختیارات تازه لزوماً به معنای آمادگی عملی برای مقابله با حملات نیست. در شرایطی که هوش مصنوعی توانایی مجرمان سایبری را افزایش داده و اجرای حملات پیچیده را آسان‌تر کرده است، ژاپن ممکن است برای همگام‌شدن با سرعت رشد تهدیدها با مشکل روبه‌رو شود.چرا ژاپن در امنیت سایبری عقب مانده است؟ژاپن سال‌هاست در حوزه امنیت سایبری از بسیاری از کشورهای پیشرو عقب‌تر قرار دارد. مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، اندیشکده‌ای بریتانیایی، در ارزیابی سال ۲۰۲۱ خود از توانمندی‌های سایبری ۱۵ کشور، ژاپن را در پایین‌ترین سطح از سه سطح رتبه‌بندی قرار داد. در همان ارزیابی، آمریکا در سطح نخست و بریتانیا در سطح دوم قرار داشتند.این مؤسسه عواملی مانند پراکندگی ساختار مدیریتی، ضعف در جمع‌آوری اطلاعات امنیتی و توسعه‌نیافتگی توانمندی‌های تهاجمی سایبری را از دلایل این وضعیت دانست.بخشی از این مشکلات به قانون اساسی صلح‌طلبانه ژاپن پس از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد؛ چارچوبی که به گفته تحلیلگران، شناسایی و مقابله با برخی تهدیدهای سایبری را پیچیده‌تر کرده است.در کنار این محدودیت‌ها، بسیاری از شرکت‌های ژاپنی در آموزش کارکنان خود درباره اصول اولیه امنیت سایبری کوتاهی می‌کنند. شرکت‌های کوچک‌تر نیز اغلب منابع مالی کافی برای سرمایه‌گذاری در این حوزه ندارند. ضعف امنیتی چنین شرکت‌هایی می‌تواند به نقطه ورود مهاجمان به بخش‌های بزرگ‌تر زنجیره تأمین تبدیل شود.کمبود دانش دیجیتال حتی در سطوح بالای مدیریتی نیز دیده شده است. در سال ۲۰۱۸، وزیر وقت امنیت سایبری ژاپن با اعتراف به اینکه در تمام عمر خود از رایانه استفاده نکرده است، خبرساز شد.حمله‌ای که صنعت آبجوی ژاپن را فلج کردحملات بزرگ اخیر باعث شده‌اند توجه شرکت‌ها و مقام‌های ژاپنی بیش از گذشته به اهمیت امنیت سایبری جلب شود. کارتان مک‌لافلین، مدیرعامل شرکت امنیت سایبری نیهون سایبر دیفنس (Nihon Cyber Defence) در توکیو، معتقد است حوادث بزرگ یک سال گذشته نقش مهمی در افزایش این حساسیت داشته‌اند.در سپتامبر ۲۰۲۵، یک حمله باج‌افزاری به آساهی گروپ هولدینگز (Asahi Group Holdings)، غول صنایع غذایی و نوشیدنی ژاپن، تقریباً تمام ۳۰ کارخانه این شرکت را از کار انداخت. فعالیت مراکز تماس و روند ارسال محموله‌ها نیز مختل شد. گروه مجرمان سایبری روسی «کیلین» (Qilin) مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.پیامدهای این حمله به توقف فعالیت‌های صنعتی محدود نماند. موجودی آبجوی محبوب آساهی، با نام «سوپر درای» (Super Dry)، از قفسه فروشگاه‌ها و بارها ناپدید شد و زنجیره تأمین این محصول با اختلال روبه‌رو شد.این حادثه علاوه بر ایجاد مشکل برای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها، هزینه اقتصادی سنگینی نیز برای شرکت به همراه داشت. سود خالص آساهی در سال گذشته ۳۷ درصد کاهش یافت؛ نمونه‌ای از اینکه حملات سایبری چگونه می‌توانند در مدت کوتاهی فعالیت عملیاتی و عملکرد مالی یک شرکت بزرگ را تحت تأثیر قرار دهند.نگرانی از حملات تحت حمایت دولت‌هانگرانی ژاپن تنها به مجرمان سایبری و حملات باج‌افزاری محدود نمی‌شود. دولت این کشور از حملاتی نیز بیم دارد که با حمایت دولت‌های خارجی و از سوی همسایگان متخاصمی مانند چین، روسیه و کره شمالی انجام می‌شوند.یوشیوکا کاتسوناری، استاد دانشگاه ملی یوکوهاما و عضو هیئت کارشناسی دولت برای تدوین قانون جدید دفاع سایبری، می‌گوید مقام‌های ژاپنی اکنون با این واقعیت روبه‌رو هستند که حمله به زیرساخت‌های حیاتی می‌تواند جان انسان‌ها را به خطر بیندازد.رویکرد تازه ژاپن به دفاع سایبری، با تصمیم دولت برای دستیابی به موشک‌های دوربرد نیز مقایسه شده است؛ موشک‌هایی که امکان هدف قرار دادن تأسیسات نظامی در خاک دشمن را با هدف جلوگیری از حملات فراهم می‌کنند.تسوچیا موتوهیرو، استاد دانشگاه کیئو در نزدیکی توکیو، معتقد است ژاپن به‌تدریج در حال پذیرش اقداماتی است که کشورهای دیگر مدت‌هاست، از جمله در فضای سایبری، انجام می‌دهند. هم‌زمان، مخالفت افکار عمومی با چنین اقداماتی نیز کاهش یافته است.هوش مصنوعی؛ ابزار تازه مهاجمان سایبرییکی از مهم‌ترین عوامل تشدید تهدیدها، پیشرفت هوش مصنوعی است. ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی به مهاجمان کمک می‌کنند ایمیل‌های فیشینگ قانع‌کننده‌تری بنویسند و پیام‌هایی تولید کنند که تشخیص جعلی‌بودن آن‌ها دشوارتر است.در گذشته، زبان ژاپنی تا حدی مانعی در برابر این حملات به شمار می‌رفت. الیف سرجن نورجان، کارشناس امنیت سایبری، توضیح می‌دهد که مدل‌های زبانی بزرگ نسل‌های قبلی در پردازش زبان ژاپنی با دشواری روبه‌رو بودند. به همین دلیل، عبارت‌بندی نامأنوس یا لحن غیرطبیعی در ایمیل‌ها می‌توانست نشانه‌ای از جعلی‌بودن آن‌ها باشد.اما این مزیت به‌تدریج از بین رفته است. ابزارهای جدید هوش مصنوعی می‌توانند متن‌هایی طبیعی‌تر تولید کنند و در نتیجه، شناسایی پیام‌های فریبکارانه برای کاربران و حتی برخی سامانه‌های امنیتی دشوارتر می‌شود.این تحول نشان می‌دهد که روش‌های سنتی مقابله با فیشینگ دیگر به‌تنهایی کافی نیستند و شرکت‌ها باید آموزش کارکنان، نظارت بر پیام‌های مشکوک و ابزارهای فنی دفاعی خود را هم‌زمان تقویت کنند.فاصله میان ابزارهای امنیتی و اجرای مؤثر آن‌هامشکل ژاپن تنها کمبود ابزار یا اختیارات قانونی نیست؛ استفاده مؤثر از امکانات موجود نیز اهمیت زیادی دارد.یکی از نمونه‌ها، سامانه DMARC است که برای مقابله با جعل نشانی ایمیل و جلوگیری از ارسال پیام‌های جعلی به نام سازمان‌های معتبر طراحی شده است. با وجود گسترش سریع استفاده از این سامانه در شرکت‌های ژاپنی، تنها ۴۳ درصد از شرکت‌های بررسی‌شده آن را به‌گونه‌ای پیکربندی کرده بودند که پیام‌های مشکوک را به‌طور مؤثر مسدود کند. این رقم در آمریکا ۸۳ درصد بود.این اختلاف نشان می‌دهد که استفاده اسمی از یک ابزار امنیتی، لزوماً به معنای برخورداری از حفاظت واقعی نیست. تنظیمات نادرست، نبود نظارت مستمر و کمبود نیروی متخصص می‌توانند کارایی فناوری‌های دفاعی را کاهش دهند.چنین شکافی در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که مهاجمان به ابزارهای پیشرفته‌تری دسترسی دارند و می‌توانند با سرعت و هزینه کمتری حملات پیچیده‌تری را اجرا کنند.کمبود ۱۱۰ هزار متخصص امنیت سایبرییکی از چالش‌های اساسی ژاپن، کمبود نیروی انسانی متخصص است. پلیس و نیروهای دفاع از خود این کشور تجربه چندانی در اجرای عملیات تهاجمی سایبری ندارند. بنابراین، اعطای اختیارات قانونی تازه به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین کند که این نهادها آمادگی لازم برای استفاده از آن‌ها را خواهند داشت.یوشیوکا کاتسوناری در همین زمینه این پرسش را مطرح می‌کند که آیا نهادهای دولتی صرفاً با دریافت مجوز قانونی، ناگهان توانایی اجرای چنین عملیات‌هایی را پیدا خواهند کرد؟دولت امیدوار است بتواند متخصصان بیشتری جذب کند، اما برآوردهای رسمی نشان می‌دهد ژاپن هم‌اکنون با کمبود حدود ۱۱۰ هزار نیروی متخصص امنیت سایبری روبه‌روست.پرکردن این شکاف به زمان، سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارد. تربیت نیروهای متخصص، آموزش مستمر کارکنان، تقویت امنیت شرکت‌های کوچک و بهبود همکاری میان دولت و بخش خصوصی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند توان دفاعی کشور را افزایش دهند.ژاپن در برابر آزمونی تازهژاپن اکنون با مجموعه‌ای از تهدیدهای هم‌زمان روبه‌روست: حملات باج‌افزاری به شرکت‌های بزرگ، ضعف امنیتی در زنجیره تأمین، افزایش حملات احتمالی با حمایت دولت‌های خارجی و ابزارهای قدرتمندتری که هوش مصنوعی در اختیار مهاجمان قرار می‌دهد.قانون جدید دفاع فعال سایبری می‌تواند بخشی از چارچوب مقابله با این تهدیدها را فراهم کند، اما موفقیت آن به اجرای مؤثر، توان عملیاتی نهادهای مسئول و دسترسی به نیروی انسانی متخصص بستگی دارد.در نهایت، مقابله با موج حملات سایبری تنها با تصویب قوانین تازه یا خرید فناوری‌های پیشرفته امکان‌پذیر نیست. ژاپن باید هم‌زمان زیرساخت‌های دفاعی خود را تقویت کند، سطح آگاهی امنیتی شرکت‌ها و کارکنان را بالا ببرد و کمبود نیروی متخصص را جبران کند. در غیر این صورت، فاصله میان سرعت رشد تهدیدها و توان دفاعی کشور ممکن است بیش از پیش افزایش یابد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 10 Oct 2026 19:19:08 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/آیا-بحران-بدهی-دولت-ها-در-راه-است-il4bwfkfqhghافزایش نرخ بهره و انباشت بدهی‌ها، اقتصاد کشورهای ثروتمند را در معرض خطر قرار داده است.بانکداران در گذشته معتقد بودند که کشورها، برخلاف شرکت‌ها، ورشکست نمی‌شوند. این تصور تا دهه ۱۹۸۰ پابرجا بود؛ زمانی که موجی از کشورهای آمریکای لاتین از بازپرداخت بدهی‌های خود ناتوان شدند. اکنون این پرسش مطرح است که آیا کشورهای ثروتمند نیز در آستانه تجربه بحرانی مشابه قرار دارند؟پنج سال پیش، هزینه استقراض آن‌قدر پایین بود که بدهی دولت‌ها تقریباً بدون هزینه به نظر می‌رسید. اما امروز، با افزایش فروش اوراق قرضه از سوی سرمایه‌گذاران، بسیاری از دولت‌های بزرگ و ثروتمند با بالاترین هزینه استقراض خود از دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ تاکنون مواجه شده‌اند.از سوی دیگر، بدهی عمومی اقتصادهای بزرگ و پیشرفته نسبت به تولید ناخالص داخلی، تقریباً دو برابر اوایل قرن بیست‌ویکم شده است. این وضعیت فشار سنگینی بر بودجه دولت‌ها وارد می‌کند. حتی پیش از موج اخیر فروش اوراق قرضه، پیش‌بینی می‌شد که دولت‌ها در سال جاری حدود ۸ درصد از درآمدهای مالیاتی خود را صرف پرداخت خالص بهره بدهی‌ها کنند. افزایش هزینه‌های ناشی از سالمندی جمعیت و تهدیدهای نظامی نیز بر این فشارها افزوده است.اکنون دولت‌ها برای تمدید بدهی‌های قبلی باید بهره بیشتری بپردازند، در حالی که بسیاری همچنان به استقراض گسترده ادامه می‌دهند. اگر این روند ادامه یابد، ممکن است سرمایه‌گذاران سرانجام اعتماد خود را از دست بدهند.رشد اقتصادی آمریکا؛ فرصتی همراه با چالشبخشی از افت اخیر بازار اوراق قرضه، برخلاف تصور اولیه، نشانه‌ای مثبت دارد. اقتصاد آمریکا با سرعت مناسبی رشد می‌کند؛ درخواست‌های دریافت بیمه بیکاری پایین است، رشد اقتصادی ممکن است از نرخ سالانه ۳ درصد فراتر رود و بهره‌وری نیز نشانه‌های مثبتی دارد.رونق هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری را افزایش داده است. شرکت‌های فعال در این حوزه برای ساخت مراکز داده به سرمایه بیشتری نیاز دارند و در بازارهای جهانی برای جذب منابع مالی با دولت‌ها رقابت می‌کنند. این رقابت یکی از عوامل افزایش نرخ بهره است.بااین‌حال، رشد اقتصادی به‌تنهایی مشکل بدهی آمریکا را حل نمی‌کند؛ زیرا هم‌زمان با رشد اقتصاد، هزینه بهره بدهی‌ها نیز می‌تواند افزایش یابد. کسری بودجه سالانه دولت فدرال آمریکا حدود ۶ درصد تولید ناخالص داخلی است؛ سطحی که در بلندمدت پایدار نیست.البته آمریکا همچنان از مزیت مهمی برخوردار است: دلار، ارز ذخیره اصلی جهان است. افزایش بازده اوراق قرضه در هفته‌های اخیر نیز با رشد ارزش دلار همراه بوده است. بنابراین، هرچند آمریکا دیر یا زود باید با مشکل بدهی‌های خود روبه‌رو شود، این لحظه هنوز فرا نرسیده است.ژاپن؛ فعلاً دور از بحرانژاپن نیز که همواره یکی از منابع نگرانی در اقتصاد جهانی بوده، تاکنون توانسته شرایط را مدیریت کند. بازده اوراق قرضه ده‌ساله این کشور برای نخستین بار از سال ۱۹۹۶ از ۳ درصد عبور کرده و دولت نیز قصد دارد هزینه‌های خود را افزایش دهد؛ اقدامی که می‌تواند خطرات مالی بیشتری ایجاد کند.بااین‌حال، تورم در ژاپن هم‌زمان با نرخ بهره افزایش یافته و نرخ بهره واقعی همچنان پایین است. از سوی دیگر، کسری بودجه دولت نسبتاً محدود باقی مانده است. در نتیجه، نسبت بدهی دولت به اندازه اقتصاد فعلاً روند کاهشی دارد.البته این شرایط ممکن است تغییر کند. اگر سرمایه‌گذاران ژاپنی شروع به فروش گسترده دارایی‌های خارجی خود کنند، بازارهای مالی جهان نیز می‌توانند با نوسانات شدیدی روبه‌رو شوند. با وجود این، دولت ژاپن هنوز با خطر هجوم گسترده سرمایه‌گذاران برای فروش اوراق قرضه خود مواجه نیست.اروپا؛ کانون اصلی نگرانیدر میان اقتصادهای بزرگ، اروپا بیش از دیگر مناطق در معرض خطر بحران بدهی قرار دارد. رونق هوش مصنوعی هزینه تأمین سرمایه را افزایش داده، اما برخلاف آمریکا، رشد اقتصادی اروپا از این روند بهره چندانی نبرده است.وابستگی اروپا به واردات انرژی نیز آسیب‌پذیری آن را افزایش داده است. قیمت بالای سوخت و احتمال کمبود جهانی گاز طبیعی مایع‌شده، به‌ویژه در صورت سرد بودن زمستان، می‌تواند فشار بیشتری بر اقتصاد این منطقه وارد کند.اگرچه کشورهایی مانند آلمان، سوئیس و برخی کشورهای اسکاندیناوی وضعیت بودجه‌ای منظم‌تری دارند، بریتانیا، فرانسه و ایتالیا با مشکلات جدی‌تری روبه‌رو هستند.بریتانیا در سال ۲۰۲۲ با موج گسترده فروش اوراق قرضه دولتی مواجه شد. این کشور پس از آن مسیر سیاست‌های خود را اصلاح کرد، اما نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی همچنان رو به افزایش است. تعویق مکرر تصمیم‌های مربوط به کاهش هزینه‌های عمومی، از جمله اصلاحات نظام بازنشستگی، نیز بر نگرانی‌ها افزوده است.در ایتالیا، بدهی خالص دولت نسبتاً باثبات است، اما همچنان در سطح بالایی قرار دارد و به حدود ۱۲۹ درصد تولید ناخالص داخلی می‌رسد. این وضعیت، اقتصاد ایتالیا را در برابر شوک‌های مالی و هراس سرمایه‌گذاران آسیب‌پذیر می‌کند.فرانسه؛ زیر فشار بدهی و اختلافات سیاسیفرانسه در میان کشورهای اروپایی بیشترین فشار را تحمل می‌کند. پیش‌بینی می‌شود کسری بودجه این کشور در سال جاری به ۵.۴ درصد تولید ناخالص داخلی برسد.بر اساس محاسبات اکونومیست، اگر فرانسه تمام بدهی‌های خود را با نرخ بازده فعلی اوراق قرضه پنج‌ساله جایگزین کند، برای تثبیت بدهی‌هایش باید هزینه‌های خود را بیش از ۴ درصد تولید ناخالص داخلی کاهش دهد؛ اقدامی که مستلزم اجرای سیاست‌های ریاضتی سنگین است.بااین‌حال، اعتراضات دانشجویی و اختلافات سیاسی، تصویب بودجه و اجرای اصلاحات را دشوار کرده‌اند. پارلمان فرانسه حتی برای تصویب کاهش هزینه‌هایی به ارزش تنها یک‌دهم میزان موردنیاز نیز با مشکل مواجه است.سرمایه‌گذاران اخیراً فرانسه را مجبور کرده‌اند برای استقراض ده‌ساله، ۱.۵ واحد درصد بیشتر از آلمان بهره بپردازد؛ اختلافی که از زمان بحران بدهی منطقه یورو تاکنون بی‌سابقه بوده است.در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷، مارین لوپن، رهبر جریان راست‌گرای پوپولیست فرانسه، وعده داده است که تا سال ۲۰۳۲ هزینه‌های دولت را به میزان ۳ درصد تولید ناخالص داخلی کاهش دهد و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی را به نصف برساند. این وعده‌ها اندکی از فشار بازار کاست، اما سرمایه‌گذاران همچنان درباره اعتبار برنامه‌های او تردید دارند. وعده کاهش سن بازنشستگی، در شرایط افزایش امید به زندگی، نیز نگرانی‌ها را بیشتر کرده است؛ زیرا هزینه‌های بازنشستگی یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های مخارج عمومی فرانسه است.آیا بانک مرکزی اروپا وارد عمل خواهد شد؟در صورت هجوم سرمایه‌گذاران برای فروش اوراق قرضه فرانسه، دولت ممکن است به‌جای کاهش هزینه‌ها، از بانک مرکزی اروپا درخواست کمک کند.طبق قواعد موجود، کشورها باید پیش از برخورداری از حمایت بانک مرکزی اروپا برای خرید بدهی‌هایشان، وضعیت بودجه خود را سامان دهند. بااین‌حال، محدودیت‌های عملی در برابر چنین کمک‌هایی نسبت به یک دهه پیش ضعیف‌تر شده‌اند.فرانسه جایگاه مهمی در اتحادیه اروپا دارد و بحران عمیق در این کشور می‌تواند کل اتحادیه را تحت تأثیر قرار دهد. همین مسئله ممکن است قدرت چانه‌زنی دولت فرانسه را در برابر بانک مرکزی اروپا افزایش دهد.بااین‌حال، حمایت بی‌قیدوشرط از دولت‌هایی که حاضر به کنترل کسری بودجه خود نیستند، می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد. وظیفه بانک‌های مرکزی، حفظ ثبات قیمت‌ها و جلوگیری از اختلال در نظام مالی است، نه تأمین هزینه سال‌ها استقراض بی‌رویه دولت‌ها.اگر بانک‌های مرکزی به منبع تأمین مالی دائمی دولت‌ها تبدیل شوند، اعتماد سرمایه‌گذاران به کنترل تورم و ثبات اقتصادی کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، احتمال فروش بیشتر اوراق قرضه بلندمدت و افزایش مجدد هزینه استقراض وجود خواهد داشت.راهکار چیست؟بحران بدهی زمانی جدی‌تر می‌شود که دولت‌ها نتوانند میان هزینه‌ها، درآمدها و توان بازپرداخت بدهی‌های خود تعادل برقرار کنند. افزایش نرخ بهره، رشد کند اقتصادی، هزینه‌های ناشی از سالمندی جمعیت و تنش‌های ژئوپلیتیکی نیز این مشکل را تشدید می‌کنند.راهکار اصلی، کنترل پایدار بدهی عمومی و اجرای اصلاحات مالی قابل‌اعتماد است. سیاستمداران باید برای شهروندان توضیح دهند که ادامه انباشت بدهی بدون برنامه مشخص برای بازپرداخت آن، هزینه‌های سنگینی در آینده ایجاد خواهد کرد.پیام اصلی روشن است: دولت‌ها نمی‌توانند برای همیشه بیش از توان مالی خود هزینه کنند. مهار بدهی عمومی، اصلاح بودجه و حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران، برای جلوگیری از بحران مالی ضروری است.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 10 Oct 2026 18:53:23 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/آیا-هوش-مصنوعی-توانست-یکی-از-سخت-ترین-مسائل-ریاضی-جهان-را-حل-کند-ehwmbq9dogmrیک پیشرفت بزرگ یا شروع یک بحث عمیق درباره آینده علم؟پس از حدود یک قرن تلاش ریاضیدانان، مسئله‌ای از مهم‌ترین مسائل حل‌نشده ریاضی بار دیگر خبرساز شده است؛ این بار نه به دلیل یک کشف انسانی، بلکه به دلیل ادعای یک شرکت هوش مصنوعی.شرکت OpenAI اعلام کرده است که گروهی از عامل‌های هوش مصنوعی این شرکت توانسته‌اند مسئله معروف ناویر–استوکس را حل کنند؛ یکی از هفت مسئله جایزه هزاره که برای حل هرکدام یک میلیون دلار جایزه تعیین شده است.اما این ادعا فقط یک موفقیت فنی نیست؛ بلکه پرسش‌های بزرگی درباره نقش هوش مصنوعی در آینده علم ایجاد کرده است.مسئله‌ای که یک قرن ریاضیدانان را درگیر کرده بودمعادلات ناویر–استوکس برای توضیح حرکت سیالات استفاده می‌شوند؛ از جریان هوا روی بال هواپیما گرفته تا حرکت نفت در لوله‌ها و رفتار پلاسما در ستارگان.دانشمندان سال‌ها از این معادلات استفاده کرده‌اند، اما هنوز یک سؤال اساسی درباره خود آنها بدون پاسخ مانده بود:آیا ممکن است این معادلات در شرایطی خاص دچار شکست شوند و نقطه‌ای ایجاد شود که سرعت یا مقدار دیگری از سیال به بی‌نهایت برسد؟چنین نقطه‌ای در ریاضیات تکینگی نامیده می‌شود.تا امروز، هیچ ریاضیدانی نتوانسته بود وجود چنین حالتی را ثابت کند یا نمونه‌ای واقعی از آن پیدا کند.ادعای OpenAI: حل مسئله در ۸۸ ساعتطبق اعلام OpenAI، دانشمندان این شرکت در اواخر ماه اوت یک مدل جدید هوش مصنوعی را آموزش دادند و گروه‌هایی از عامل‌های هوشمند را برای کار روی مسائل پیچیده ریاضی فعال کردند.این عامل‌ها می‌توانستند:اطلاعات علمی را بررسی کنند،کد اجرا کنند،و با یکدیگر همکاری کنند.پس از شروع کار روی مسائل باز ریاضی، تمرکز اصلی آنها روی مسئله ناویر–استوکس قرار گرفت.OpenAI می‌گوید پس از ۸۸ ساعت کار، حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی توانستند راه‌حلی پیدا کنند.این فرآیند شامل:حدود ۲.۷ میلیون پیام بین عامل‌هاو مصرف حداقل ۶.۵ میلیون دلار منابع محاسباتیبوده است.نتیجه اعلام‌شده، پیدا کردن الگویی از یک گرداب سیال است که سرعت آن بدون کنترل افزایش پیدا می‌کند و به یک تکینگی می‌رسد.اما آیا واقعاً مسئله حل شده است؟اینجا بخش بحث‌برانگیز ماجرا شروع می‌شود.اگر این مسئله واقعاً حل شده باشد، سؤال بعدی این است:آیا OpenAI باید جایزه یک میلیون دلاری را دریافت کند؟پاسخ ساده نیست.چرا که هم‌زمان گروهی دیگر از ریاضیدانان نیز روی همین موضوع کار می‌کردند.OpenAI می‌گوید پس از شنیدن اینکه تریستان باک‌مستر از دانشگاه نیویورک و لِوِنت آلپگه از شرکت Anthropic به یک راه‌حل نزدیک شده‌اند، کار خود را آغاز کرده است.این دو ریاضیدان بعداً نسخه‌ای از کار خود را منتشر کردند که هنوز کامل نیست، اما به نتیجه نهایی نزدیک است.سؤال بزرگ‌تر: اگر هوش مصنوعی کشف کند، اعتبار متعلق به چه کسی است؟این اتفاق یک بحث مهم‌تر را ایجاد کرده است.اگر یک هوش مصنوعی بتواند یک مسئله بزرگ علمی را حل کند، اعتبار این کشف به چه کسی می‌رسد؟به سازندگان هوش مصنوعی؟به دانشمندانی که مدل را ساخته‌اند؟یا به خود سیستم هوش مصنوعی؟همچنین این سؤال مطرح شده که آیا هوش مصنوعی می‌تواند مانند دانشمندان انسانی، مسیرهای جدیدی برای تحقیقات آینده باز کند یا فقط پاسخ‌هایی بر اساس اطلاعات قبلی تولید می‌کند.نگرانی درباره داده‌های آموزشی هوش مصنوعییکی دیگر از پرسش‌ها این است که آیا ممکن است تحقیقات قبلی ریاضیدانان، به‌طور ناخواسته در داده‌های آموزشی مدل‌های هوش مصنوعی وجود داشته باشد؟باک‌مستر احتمال چنین موضوعی را مطرح کرده است.OpenAI نیز گفته که نمی‌تواند این احتمال را کاملاً رد کند.آینده ریاضیات با هوش مصنوعی چه خواهد شد؟OpenAI اعلام کرده که قصد دریافت جایزه یک میلیون دلاری را ندارد.اما اهمیت اصلی این اتفاق، پول جایزه نیست.این ماجرا نشان می‌دهد هوش مصنوعی ممکن است به مرحله‌ای برسد که نه‌تنها ابزار محاسبه باشد، بلکه در فرآیند کشف علمی نیز نقش داشته باشد.در آینده شاید پرسش اصلی این نباشد که «آیا هوش مصنوعی می‌تواند مسائل سخت را حل کند؟»بلکه این باشد:وقتی یک ماشین به یک کشف علمی می‌رسد، تعریف ما از دانشمند، خلاقیت و خودِ کشف علمی چه تغییری خواهد کرد؟ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSun, 13 Sep 2026 15:12:33 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/بازگشت-مسیرهای-زمینی-وقتی-اختلال-در-کشتیرانی-تجارت-خاورمیانه-را-تغییر-می-دهد-nupcbesaiephجنگ و ناامنی در مسیرهای دریایی باعث شده کشورهای خاورمیانه دوباره به جاده‌ها، راه‌آهن‌ها و مسیرهای زمینی روی بیاورند؛ مسیری که می‌تواند تجارت منطقه‌ای را دوباره زنده کند.از میدان‌های نفتی جنوب عراق تا بندر بانیاس سوریه در ساحل مدیترانه و بازگشت دوباره، حدود ۱۰ روز رانندگی زمان می‌برد. این مسیر از میان بیابان‌های خشک عبور می‌کند؛ جایی که دمای هوا در تابستان از ۵۰ درجه سانتی‌گراد هم بالاتر می‌رود و سفر بسیار دشوار است.با این حال، پس از ماه‌ها اختلال و بسته شدن دوره‌ای تنگه هرمز، عراق به مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت نیاز پیدا کرده است. طبق گفته وزیر حمل‌ونقل سوریه، روزانه حدود ۱۳۰۰ کامیون در قالب کاروان‌های بزرگ این مسیر را طی می‌کنند.فعلاً این مسیر تنها حدود ۵ درصد از صادرات نفت عراق پیش از جنگ را پوشش می‌دهد، اما می‌تواند آغاز یک تغییر بزرگ‌تر باشد.از زمان آغاز جنگ ایران، حملات به کشتی‌ها و همچنین محدودیت‌های دوره‌ای در حمل‌ونقل هوایی، کشورهای منطقه را مجبور کرده است راه‌های تازه‌ای برای اتصال و تجارت پیدا کنند.بازگشت دوباره جاده‌ها و راه‌آهن‌هابرای قرن‌ها، مسیرهای دریایی جای مسیرهای زمینی را گرفتند. با توسعه کشتی‌های تجاری و نفتکش‌های بزرگ، حمل کالا از طریق دریا سریع‌تر و ارزان‌تر شد و کاروان‌های زمینی اهمیت گذشته خود را از دست دادند.همچنین شکل‌گیری مرزهای سیاسی جدید در خاورمیانه، تجارت بین کشورهای همسایه را دشوارتر کرد. بسیاری از کشورهای منطقه به جای تجارت با همسایگان، به بازارهای دورتر روی آوردند.اما حتی پیش از بحران‌های اخیر نیز نشانه‌هایی از بازگشت مسیرهای زمینی دیده می‌شد. بسیاری این روند را شبیه احیای دوباره جاده ابریشم قدیم می‌دانند؛ مسیری که زمانی خاورمیانه را به یکی از مراکز مهم تجارت جهان تبدیل کرده بود.تحریم‌های ایران نیز باعث شکل‌گیری شبکه‌های گسترده تجارت غیررسمی با کشورهای اطراف شد. در سال‌های گذشته، برخی گروه‌های شبه‌نظامی علاوه بر فعالیت‌های نظامی، به شبکه‌های انتقال کالا و قاچاق نیز تبدیل شدند.جنگ، مسیرهای جدیدی برای تجارت ایجاد کرده استسقوط حکومت بشار اسد در سوریه در سال ۲۰۲۴ مسیرهای تازه‌ای را از طریق این کشور ایجاد کرد و باعث شد آمریکا و کشورهای عربی خلیج فارس دوباره به دنبال اتصال بیشتر منطقه باشند.طرح‌هایی برای ساخت خطوط لوله، کابل‌های فیبر نوری و مسیرهای حمل‌ونقل جدید مطرح شده است. یکی از این طرح‌ها، کریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپاست که قرار است مسیر زمینی آن بیش از ۲۵۰۰ کیلومتر، از دبی تا بندر حیفا در اسرائیل امتداد داشته باشد.جنگ همچنین باعث تقویت مسیرهای زمینی دیگری شده است. اختلال در فعالیت بندر جبل‌علی دبی، بزرگ‌ترین بندر منطقه، و کاهش رفت‌وآمد در فرودگاه بین‌المللی دبی، باعث شده کالاهایی که قبلاً از راه دریا یا هوا جابه‌جا می‌شدند، اکنون از مسیرهای زمینی منتقل شوند.برخی کالاها هزاران کیلومتر از ترکیه به کشورهای خلیج فارس یا از بنادر غربی عربستان به دیگر نقاط منطقه حمل می‌شوند.این مسیرهای زمینی علاوه بر کمک به جلوگیری از کمبود کالا، برای بسیاری از مهاجران ساکن کشورهای خلیج فارس یک مسیر خروج اضطراری ایجاد کرده‌اند.رونق دوباره کامیون‌ها و خطوط ریلیتغییر مسیر تجارت، سود زیادی برای شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای داشته است. برخی شرکت‌های لجستیکی در امارات اعلام کرده‌اند که درآمد آنها در ماه‌های ابتدایی جنگ، از درآمد کل سال گذشته بیشتر شده است.کشورها نیز برای تسهیل تجارت زمینی اقدام کرده‌اند:پاکستان گذرگاه‌های زمینی با ایران را برای انتقال کالاهای معطل‌مانده باز کرد.کامیون‌های ترکیه تجهیزات و دارو به ایران رساندند.امارات و عمان کنترل‌های گمرکی را آسان‌تر کردند.عربستان قوانین انتقال کالا به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را ساده‌تر کرد.راه‌آهن‌ها نیز دوباره اهمیت پیدا کرده‌اند. مسیرهای ریلی ایران با کشورهای همسایه فعال‌تر شده‌اند و انتقال کالاهایی مانند مواد غذایی، کود و خوراک دام افزایش یافته است.برخی مسیرهای ریلی به سمت افغانستان، ترکمنستان و چین نیز در حال توسعه هستند.سرمایه‌گذاری در جاده، انرژی و اینترنتتغییرات فقط به حمل‌ونقل کالا محدود نمی‌شود.شرکت‌های بزرگ انرژی مانند شورون آمریکا، آرامکوی عربستان و قطر به دنبال سرمایه‌گذاری برای بازسازی خطوط لوله نفت از عراق به دریای مدیترانه هستند.عراق نیز برنامه‌ای چند میلیارد دلاری برای ساخت خط لوله‌ای دارد که بتواند روزانه حدود ۲ میلیون بشکه نفت را از جنوب کشور به نزدیکی مرز سوریه منتقل کند.کشورهای خلیج فارس همچنین شبکه برق خود را به هم متصل کرده‌اند و پس از حمله به تأسیسات آب‌شیرین‌کن، برنامه‌هایی برای همکاری بیشتر در زمینه آب دارند.حتی اینترنت منطقه نیز در حال تغییر مسیر است. آسیب دیدن کابل‌های زیردریایی دریای سرخ باعث شده کشورها به دنبال مسیرهای جایگزین فیبر نوری باشند.عراق در حال توسعه مسیرهای ارتباطی از طریق ترکیه و سوریه است و عربستان نیز پروژه‌ای برای ساخت شبکه فیبر نوری میان اروپا، خاورمیانه و آسیا دنبال می‌کند.آیا این تغییر دائمی خواهد بود؟با وجود همه این تحولات، بسیاری از این طرح‌ها ممکن است هیچ‌وقت به طور کامل اجرا نشوند.سرمایه مورد نیاز برای زیرساخت‌های منطقه‌ای محدودتر شده، زیرا کشورهای نفتی بخش بیشتری از منابع خود را صرف امنیت و نیازهای داخلی می‌کنند.همچنین منطقه همچنان با جنگ و بی‌ثباتی روبه‌رو است و جاده‌ها و راه‌آهن‌ها در برابر حملات موشکی و پهپادی آسیب‌پذیر هستند.از طرف دیگر، حمل‌ونقل دریایی همچنان ارزان‌ترین روش انتقال کالا است؛ حدود ۶ برابر ارزان‌تر از راه‌آهن، ۲۰ برابر ارزان‌تر از حمل‌ونقل جاده‌ای و ۳۰۰ برابر ارزان‌تر از حمل‌ونقل هوایی.با این حال، اختلال طولانی‌مدت در مسیرهای دریایی، در حال تغییر دادن نقشه اقتصادی خاورمیانه است.جنگ شاید کاری را انجام داده باشد که سال‌ها دیپلماسی نتوانست انجام دهد:کشورهای همسایه خاورمیانه دوباره مجبور شده‌اند بیشتر با یکدیگر تجارت کنند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSun, 13 Sep 2026 14:39:50 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/درس-هایی-از-نیکاراگوئه-nungsoxh93ibدر ستایش ریاکاریوقتی یک رئیس‌جمهور دیگر حتی وانمود هم نمی‌کند که رأی مردم اهمیت دارد، باید منتظر فاجعه بود.«ریاکاری، ادای احترامی است که رذیلت به فضیلت می‌گذارد.» این جمله مشهور فرانسوا دو لا روشفوکو، نویسنده و اخلاق‌گرای فرانسوی، بیش از هر جا در سیاست معنا پیدا می‌کند.حکومت‌های استبدادی معمولاً تلاش می‌کنند ظاهری دموکراتیک برای خود حفظ کنند. آن‌ها انتخابات برگزار می‌کنند؛ انتخاباتی که ممکن است، مانند روسیه یا ایران، آزاد و رقابتی نباشد. با این حال، همین نمایش به حاکمان اجازه می‌دهد ادعا کنند با رضایت مردم حکومت می‌کنند و دست‌کم ظاهری از مشروعیت را، هم در داخل و هم در عرصه بین‌المللی، حفظ کنند.به همین دلیل، بسیار نادر است که رهبر کشوری که انتخابات برگزار می‌کند، آشکارا اعلام کند: «دیگر انتخاباتی در کار نخواهد بود.»اما دانیل اورتگا، رئیس‌جمهور نیکاراگوئه، دقیقاً همین کار را در ۱۹ ژوئیه انجام داد. او در حالی که توجه جهان به فینال جام جهانی فوتبال معطوف بود، اعلام کرد: «دیگر هرگز در این کشور انتخاباتی برگزار نخواهد شد.»اورتگا مدعی شد احزاب مخالف می‌خواهند از انتخابات «برای تصاحب قدرت» استفاده کنند. اما اساساً هدف انتخابات همین است؛ اینکه مردم بتوانند از طریق رأی خود، قدرت را جابه‌جا کنند.نیکاراگوئه کشور کوچکی است، اما این تغییر لحن اهمیت زیادی دارد. دموکراسی در حدود دو دهه گذشته در بسیاری از نقاط جهان رو به افول بوده است. بیشترین عقب‌گرد نیز در کشورهایی رخ داده که زمانی آزاد یا نیمه‌آزاد بودند، اما به‌تدریج آزادی‌های خود را از دست داده‌اند؛ جایی که رهبران قدرت‌طلب با محدود کردن رسانه‌ها، تضعیف دستگاه قضایی و سرکوب مخالفان، پایه‌های دموکراسی را سست کرده‌اند.بر اساس گزارش سازمان Freedom House، نیکاراگوئه پس از مالی، دومین کشوری است که در ۲۰ سال گذشته بیشترین عقب‌گرد دموکراتیک را تجربه کرده است.اورتگا در سال ۲۰۰۶ از طریق انتخاباتی آزاد به قدرت رسید، اما پس از آن به‌تدریج همه نهادهایی را که می‌توانستند قدرتش را محدود کنند، تضعیف یا از میان برداشت. او رقبای سیاسی خود را زندانی و در برخی موارد شکنجه کرد، رسانه‌ها را وادار کرد از شعرهای همسرش، روساریو موریو، که هم‌زمان معاون و سپس رئیس‌جمهور مشترک او شد، تمجید کنند و شرایطی به وجود آورد که حدود یک‌دهم جمعیت کشور ناچار به ترک نیکاراگوئه شدند.رای دانیل، دوران تظاهر به پایان رسیده استبا این حال، اورتگا تا امروز دست‌کم ظاهر برگزاری انتخابات را حفظ کرده بود؛ هرچند این انتخابات آزاد و رقابتی نبود. او نیز مانند بسیاری از رهبران اقتدارگرا، به‌جای حذف کامل انتخابات، نتیجه آن را به نفع خود مهندسی می‌کرد. حتی رهبرانی که با کودتا و زور اسلحه به قدرت می‌رسند، معمولاً وعده می‌دهند که «به‌محض فراهم شدن شرایط» انتخابات برگزار خواهند کرد.فلیکس مارادیاگا، نامزد پیشین ریاست‌جمهوری نیکاراگوئه که تابعیتش لغو و از کشور اخراج شده است، می‌گوید اورتگا اکنون «نقاب را کنار زده است». او چیزی را آشکارا بر زبان آورده که بیشتر حکومت‌های اقتدارگرا ترجیح می‌دهند پنهان بماند: اینکه حاضر نیستند در برابر رأی مردم تسلیم شوند.احتمالاً اورتگا به این نتیجه رسیده است که چنین موضعی واکنش جدی آمریکا را در پی نخواهد داشت؛ کشوری که زمانی خود را مدافع دموکراسی در آمریکای لاتین می‌دانست.اگر نیکاراگوئه رسماً به یک نظام تک‌حزبی تبدیل شود و هزینه دیپلماتیک قابل‌توجهی هم نپردازد، ممکن است دیگر حکومت‌های اقتدارگرا نیز همین مسیر را در پیش بگیرند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، سخنان اورتگا را محکوم کرد، اما از هیچ اقدام عملی یا پیامد مشخصی سخن نگفت.نیکاراگوئه دو مشکل دیگر حکومت‌های استبدادی را نیز به‌خوبی نشان می‌دهد؛ مشکلاتی که با ادامه افول دموکراسی در جهان احتمالاً پررنگ‌تر خواهند شد.نخست، رهبرانی که امکان برکناری‌شان وجود ندارد، سال‌های طولانی در قدرت می‌مانند. اورتگا اکنون ۸۰ سال دارد و شاید افزایش سن و کاهش توان ذهنی نیز در تصمیم اخیر او بی‌تأثیر نبوده باشد.دوم، مسئله جانشینی است. انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در حکومت‌های استبدادی معمولاً دشوار است. اورتگا می‌خواهد پس از مرگش، همسر نامحبوبش قدرت را در دست بگیرد و پس از او نیز پسرشان جانشین شود.این ترکیب، به باور نویسنده، بسیار خطرناک است. رهبران مادام‌العمر معمولاً با گذشت زمان عملکرد بهتری پیدا نمی‌کنند و حکومت‌های موروثی که به مردم تحمیل می‌شوند، به‌ندرت به حکمرانی خوب می‌انجامند.نمونه آن اوگاندا است؛ جایی که پسر رهبر ۸۱ ساله کشور، که فرمانده ارتش و جانشین احتمالی او نیز هست، تهدید کرده رسانه‌ها را خاموش خواهد کرد و رهبر اصلی مخالفان را اخته خواهد کرد. احتمالاً در بسیاری از کشورها نیز می‌توان نمونه‌هایی مشابه، یا حتی نزدیک‌تر، پیدا کرد.شاید تفاوت میان «مهندسی انتخابات» و «لغو انتخابات» در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسد، اما نویسنده تأکید می‌کند که این تفاوت اساسی است. تا زمانی که حکومت‌ها دست‌کم به‌ظاهر به اصول دموکراسی پایبند باشند، مخالفان می‌توانند آن‌ها را با همان معیارهایی که خود ادعا می‌کنند، به چالش بکشند و تناقض‌هایشان را آشکار کنند.علاوه بر این، تا زمانی که انتخابات، هرچند ناعادلانه، برگزار شود، همیشه این احتمال وجود دارد که حاکم در محاسباتش اشتباه کند و شکست بخورد. گاهی حتی در زمینی نابرابر نیز اراده مردم پیروز می‌شود؛ همان‌طور که امسال ویکتور اوربان در مجارستان با آن روبه‌رو شد و خود اورتگا نیز در سال ۱۹۹۰، زمانی که در یک انتخابات آزاد قدرت را از دست داد، آن را تجربه کرد.به همین دلیل، مسیری که امروز در ماناگوآ، پایتخت نیکاراگوئه، در حال شکل‌گیری است، نگران‌کننده است. جهانی که در آن حکومت‌های اقتدارگرا دیگر حتی وانمود نکنند نظر مردم برایشان اهمیت دارد، از جهان امروز نیز خطرناک‌تر خواهد بود.از همین رو، نویسنده در پایان نتیجه می‌گیرد که دموکراسی‌خواهان در سراسر جهان باید بیش از هر زمان دیگری بر ابتدایی‌ترین حق سیاسی مردم پافشاری کنند: حق انتخاب آزادانه حاکمان خود.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiThu, 30 Jul 2026 00:59:07 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/پارادوکس-های-ایلان-ماسک-در-عصر-هوش-مصنوعی-w8lvdrkwwgurهوش مصنوعی ذهن انسان را با دو چالش بزرگ روبه‌رو کرده است. از یک سو، ممکن است به‌زودی از انسان باهوش‌تر شود و از سوی دیگر، پیامدهای آن برای آینده بشر هنوز تا حد زیادی نامشخص است. حتی برجسته‌ترین متخصصان نیز درباره آینده این فناوری مطمئن نیستند.ایلان ماسک نمونه‌ای از این وضعیت است. او که یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های دنیای هوش مصنوعی به شمار می‌رود، در گفت‌وگویی با اکونومیست به دو پارادوکس و یک تناقض اشاره می‌کند.نخستین پارادوکس این است که یکی از قدرتمندترین افراد جهان، با اشتیاق در حال ساخت فناوری‌ای است که به باور خودش شاید ظرف پنج سال آینده از انسان پیشی بگیرد و در نهایت کنترل را از دست بشر خارج کند.پارادوکس دوم نیز این است که ثروتمندترین فرد جهان می‌گوید خود را برای آینده‌ای آماده می‌کند که در آن همه‌چیز به‌وفور وجود خواهد داشت و پول، حتی ثروت عظیم خودش، دیگر اهمیتی نخواهد داشت.اما تناقض اصلی اینجاست که با وجود چنین پیش‌بینی‌هایی، ماسک همچنان طوری رفتار می‌کند که گویی این آینده هنوز بسیار دور است.ماسک شخصیتی جنجالی است و دیدگاه‌های سیاسی‌اش همواره محل اختلاف بوده است. با این حال، در پیش‌بینی روندهای فناوری کارنامه قابل‌توجهی دارد. موفقیت او در خودروهای برقی، موشک‌ها و اینترنت ماهواره‌ای باعث شده دیدگاه‌هایش درباره هوش مصنوعی ارزش بررسی داشته باشد.به باور او، ظرف پنج سال آینده هوش مصنوعی از انسان باهوش‌تر خواهد شد و در کمتر از یک دهه، فاصله توانایی آن با ذهن انسان به حدی می‌رسد که دیگر قابل مقایسه نیست. او همچنین معتقد است همان‌طور که هوش مصنوعی بر دنیای دیجیتال مسلط می‌شود، ارتشی از ربات‌های هوشمند نیز کنترل بسیاری از فعالیت‌های دنیای فیزیکی را در دست خواهند گرفت.ماسک هشدار می‌دهد که تا زمانی که فرصت باقی است، شرکت‌های پیشرو در آمریکا و چین باید مدل‌های هوش مصنوعی یکدیگر را ارزیابی کنند و تلاش کنند این فناوری به‌گونه‌ای توسعه یابد که حقیقت، رفاه و منافع انسان را در اولویت قرار دهد. به اعتقاد او، دولت‌ها نیز باید نقش ناظر را ایفا کنند و در صورت تخلف شرکت‌ها وارد عمل شوند.این هشدارها بی‌اساس نیست. پیشرفت هوش مصنوعی با سرعتی بی‌سابقه ادامه دارد و توانایی مدل‌ها در مدت کوتاهی چند برابر می‌شود؛ روندی که حتی بسیاری از متخصصان را نیز غافلگیر کرده است.پیشرفت هوش مصنوعی اکنون به مرحله‌ای رسیده که مرتب باعث شگفتی و نگرانی می‌شود. تنها همین هفته، گزارش شد که دو مدل هوش مصنوعی OpenAI برخلاف محدودیت‌های امنیتی، برای موفقیت در یک آزمون ارزیابی به اینترنت آزاد دسترسی پیدا کردند. چنین اتفاقاتی نشان می‌دهد این فناوری با سرعتی فراتر از انتظار در حال پیشرفت است.با این حال، خوش‌بینی ماسک نمی‌تواند نگرانی عمیق او را پنهان کند. او تا همین اواخر هشدار می‌داد که انسان‌ها ممکن است به «حیوانات خانگی» هوش مصنوعی تبدیل شوند و اکنون نیز می‌گوید احساسش میان «هیجان شدید» و «ترس کامل» در نوسان است. به گفته او، این خوش‌بینی از تغییر شواهد ناشی نمی‌شود، بلکه انتخابی فلسفی برای امیدوار ماندن است.ماسک معتقد است توسعه هوش مصنوعی باید در اختیار تعداد محدودی از شرکت‌های پیشرو باقی بماند و دولت‌ها تنها نقش ناظر را ایفا کنند. اما نویسنده این دیدگاه را ناکافی می‌داند و هشدار می‌دهد که سپردن فناوری‌ای با چنین پیامدهای عظیمی به چند شرکت خصوصی، راه‌حل مطمئنی نیست.در عین حال، هیچ‌کس نمی‌داند هوش مصنوعی با چه سرعتی جامعه را دگرگون خواهد کرد. اما رفتار کردن به‌گونه‌ای که انگار دیگر هیچ راهی برای اثرگذاری بر آینده آن وجود ندارد، تنها به تسلیم شدن در برابر این تحول منجر می‌شود.پارادوکس دوم ماسک نیز پرسش‌های مهمی ایجاد می‌کند. او آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن فراوانی کالاها و خدمات، پول و پس‌انداز را بی‌معنا خواهد کرد. اما نویسنده یادآوری می‌کند که بسیاری از دارایی‌های ارزشمند، از آثار هنری گرفته تا منابع طبیعی و انرژی، هرگز نامحدود نخواهند بود.از سوی دیگر، ماسک توضیح نمی‌دهد که چگونه می‌توان به چنین آینده‌ای رسید. اگر قرار باشد پول ارزش خود را از دست بدهد، چه کسی سرمایه لازم برای ساخت نسل بعدی هوش مصنوعی و ربات‌ها را تأمین خواهد کرد؟ جامعه چگونه از دوران گذار، که احتمالاً با از دست رفتن میلیون‌ها شغل همراه است، عبور خواهد کرد؟ و اگر حکومت‌های اقتدارگرا با تکیه بر هوش مصنوعی قدرتمندتر شوند، چه تضمینی وجود دارد که از قدرت دست بکشند؟نویسنده به جنبه دیگری نیز اشاره می‌کند: انسان هزاران سال است که از کار، تلاش و هدف داشتن به زندگی خود معنا داده است. اگر هوش مصنوعی بیشتر فعالیت‌ها را بر عهده بگیرد، بسیاری از انسان‌ها ممکن است با بحران معنا روبه‌رو شوند.ماسک معتقد است همان‌طور که مردم امروز با وجود برتری رایانه‌ها همچنان از شطرنج لذت می‌برند، در آینده نیز می‌توانند با سرگرمی‌هایی مانند باغبانی زندگی رضایت‌بخشی داشته باشند. اما نویسنده این پاسخ را ساده‌انگارانه می‌داند و هشدار می‌دهد که احساس بی‌فایده بودن می‌تواند به رنج، افسردگی و حتی فروپاشی اخلاقی بینجامد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiThu, 30 Jul 2026 00:25:59 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/ترکیه-دبی-جدید-منطقه-bftl2kubc4exآنکارا چگونه می‌خواهد از جنگ ایران سود اقتصادی ببرد؟جنگ معمولاً با ویرانی، رکود و خسارت‌های سنگین اقتصادی همراه است. بر اساس برآورد صندوق بین‌المللی پول، در چهار ماه گذشته جنگ حدود ۶۰۰ میلیارد دلار به اقتصاد ایران آسیب زده و تا ۷ درصد از نیروی کار این کشور شغل خود را از دست داده‌اند. اقتصاد کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس نیز کوچک‌تر شده و پیش‌بینی می‌شود درگیری‌های امسال حدود دو واحد درصد از رشد اقتصادی کل خاورمیانه را کاهش دهد.اما برای ترکیه، کشوری که میان اروپا و خاورمیانه قرار گرفته، این بحران فقط تهدید نبوده است. در کنار هزینه‌هایی که جنگ به اقتصاد این کشور تحمیل کرده، فرصت‌های تازه‌ای نیز ایجاد شده که دولت آنکارا امیدوار است از آن‌ها برای تقویت جایگاه اقتصادی خود استفاده کند.جنگ؛ هم تهدید، هم فرصتافزایش قیمت نفت باعث شد نرخ تورم ماهانه ترکیه در ماه آوریل به بیش از ۴ درصد برسد؛ اتفاقی که تنها برای دومین بار در یک سال گذشته رخ داد. بانک مرکزی ترکیه نیز برای جلوگیری از کاهش ارزش لیر، بیش از نیمی از ذخایر ارزی خود را صرف حمایت از پول ملی کرد.با این حال، مقام‌های ترکیه معتقدند بحران در همسایگی می‌تواند فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای ایجاد کند. به گفته یکی از مسئولان وزارت دارایی، بخشی از تجارت و سرمایه‌گذاری که پیش‌تر به کشورهای حوزه خلیج فارس می‌رفت، اکنون ممکن است به سمت ترکیه هدایت شود.استانبول؛ چهارراه تازه تجارت منطقهاستانبول به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری میان آسیای مرکزی، خاورمیانه و اروپا است. شاید هنوز از نظر امکانات با دبی فاصله داشته باشد، اما فعالیت‌های اقتصادی در این شهر به‌سرعت در حال گسترش است.در محله لوکس نیشان‌تاشی، برخی خریداران می‌گویند اگر جنگ نبود، برای خرید به دبی می‌رفتند، اما حالا استانبول را انتخاب کرده‌اند.در بنادر ترکیه نیز نشانه‌های این تغییر دیده می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین پایانه‌های باربری کشور تقریباً به ظرفیت کامل رسیده است. کارگران بندر می‌گویند پس از بسته شدن تنگه هرمز، حجم کالاهای جابه‌جا شده تقریباً سه برابر شده است؛ رقمی که در این فصل از سال سابقه نداشته است.هم‌زمان، انتقال نفت و گاز از مسیر خط لوله‌هایی که از خاک ترکیه عبور می‌کنند نیز افزایش یافته است. پیش‌بینی می‌شود انتقال نفت از خط لوله کرکوک–جیهان در ماه اوت نسبت به آوریل سه برابر شود.سرمایه‌گذاری روی مسیرهای جدیدآنکارا تنها به افزایش تجارت امروز چشم ندوخته است. کنترل ایران بر تنگه هرمز، دوباره طرح ایجاد مسیرهای جدید ریلی و جاده‌ای میان خاورمیانه و اروپا را بر سر زبان‌ها انداخته است.دولت ترکیه امیدوار است اجرای این پروژه‌ها میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری خارجی جذب کند و جایگاه کشور را به‌عنوان مسیر اصلی ترانزیت کالا و انرژی در منطقه تقویت کند.یکی از مهم‌ترین این طرح‌ها، راه‌آهن حجاز است؛ مسیری که قرار است علاوه بر جابه‌جایی مسافران، نفت خام عربستان سعودی را نیز به سمت ترکیه و اروپا منتقل کند.مقام‌های ترکیه همچنین امیدوارند افزایش ورود گردشگران و خریداران خارجی، به رونق گردشگری، هتلداری، مراکز خرید و صنعت سرگرمی این کشور کمک کند.رونق صنعت دفاعیصنایع دفاعی ترکیه نیز از تحولات منطقه بی‌نصیب نمانده‌اند. این صنعت که در سال‌های اخیر با حمایت گسترده دولت توسعه یافته، در سال ۲۰۲۵ تقریباً به اندازه آلمان صادرات تسلیحات داشته است.به گفته دو مقام ترکیه، از ماه فوریه تاکنون سه کشور حوزه خلیج فارس مذاکراتی را برای خرید تجهیزات نظامی از ترکیه آغاز کرده‌اند.استانبول؛ مقصد جدید سرمایه‌گذاران؟یکی دیگر از اهداف دولت، جذب شرکت‌ها و سرمایه‌گذارانی است که به دلیل ناامنی منطقه قصد دارند فعالیت خود را از کشورهای خلیج فارس به جای دیگری منتقل کنند.در همین راستا، مرکز مالی استانبول که در سال ۲۰۲۳ افتتاح شد، اکنون بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. این مجموعه که در ابتدا بیشتر میزبان بانک‌های دولتی و نهادهای نظارتی بود، حالا در تلاش است شرکت‌های مالی بین‌المللی را جذب کند.مدیر مرکز مالی استانبول و وزیر دارایی ترکیه می‌گویند حدود ۴۰ بانک و شرکت مشاوره‌ای از کشورهای حوزه خلیج فارس برای استقرار در این مرکز ابراز علاقه کرده‌اند.دولت نیز برای سرعت بخشیدن به این روند، معافیت‌های مالیاتی و مشوق‌های ویژه‌ای برای سرمایه‌گذاران خارجی و شرکت‌های مستقر در این مرکز در نظر گرفته است.فرصت بزرگ؛ اما نه بدون چالشجنگ در همسایگی، فرصت کم‌سابقه‌ای در اختیار ترکیه قرار داده تا نقش پررنگ‌تری در تجارت، حمل‌ونقل، انرژی و خدمات مالی منطقه ایفا کند. افزایش فعالیت بنادر، رشد صادرات، جذب سرمایه و توسعه مسیرهای ترانزیتی، همگی می‌توانند به اقتصاد این کشور کمک کنند.با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که این فرصت به‌تنهایی برای تبدیل شدن ترکیه به یک قدرت اقتصادی کافی نیست. اقتصاد این کشور همچنان با مشکلاتی مانند تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی و بی‌ثباتی مالی روبه‌رو است.به همین دلیل، اگرچه جنگ می‌تواند جایگاه اقتصادی ترکیه را تقویت کند، اما موفقیت بلندمدت این کشور در گرو اصلاحات اقتصادی و حل مشکلات داخلی خواهد بود. تنها در این صورت است که آنکارا می‌تواند از فرصت‌های به‌وجودآمده در منطقه، بیشترین بهره را ببرد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiWed, 15 Jul 2026 20:20:30 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/یک-گام-دیگر-به-ساخت-حیات-در-آزمایشگاه-n9xrljikpaihدانشمندان موفق شده‌اند سلول‌هایی بسازند که از هیچ موجود زنده‌ای منشأ نگرفته‌اند. این سلول‌ها که «اسپادسل» نام دارند، شاید هنوز موجود زنده کامل محسوب نشوند، اما بسیاری از پژوهشگران آن‌ها را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای تاریخ زیست‌شناسی می‌دانند.نام «اسپادسل» شاید عجیب به نظر برسد، اما پشت این نام ساده، فناوری بسیار پیچیده‌ای قرار دارد. این سلول‌ها در آزمایشگاه دانشگاه مینه‌سوتا ساخته شده‌اند و برخلاف همه موجودات زنده روی زمین، هیچ نیا یا پیشینه تکاملی ندارند. تمام اجزای آن‌ها از ابتدا توسط پژوهشگران طراحی و ساخته شده است.البته این سلول‌ها هنوز بسیار ابتدایی‌اند. آن‌ها نمی‌توانند مانند سلول‌های طبیعی همه نیازهای خود را تأمین کنند و برای زنده ماندن به محیطی ویژه در آزمایشگاه وابسته هستند. تنها کاری که انجام می‌دهند، رشد کردن و تقسیم شدن بر اساس برنامه‌ای است که دانشمندان در ماده ژنتیکی آن‌ها قرار داده‌اند.با این حال، همین توانایی کافی بوده تا توجه بسیاری از دانشمندان را جلب کند. برای نخستین بار، پژوهشگران توانسته‌اند سامانه‌ای بسازند که تقریباً همه اجزای آن را خودشان طراحی کرده‌اند و دقیقاً می‌دانند هر بخش چه وظیفه‌ای دارد. در سلول‌های طبیعی هنوز بخش‌هایی وجود دارد که عملکرد آن‌ها کاملاً شناخته نشده است، اما در این سلول‌های مصنوعی تقریباً هیچ جزء ناشناخته‌ای وجود ندارد.روش ساخت این سلول‌ها نیز با تلاش‌های قبلی تفاوت دارد. پژوهشگران به جای تغییر دادن یک سلول طبیعی، از ساختارهای بسیار ساده‌ای شبیه حباب‌های چربی شروع کردند و به‌تدریج بخش‌های لازم را به آن‌ها افزودند تا بتوانند رشد کنند و تکثیر شوند.این سلول‌ها هنوز موجود زنده کامل نیستند. آن‌ها فقط بخشی از فعالیت‌های یک سلول طبیعی را انجام می‌دهند و برای رشد به مواد غذایی ویژه‌ای نیاز دارند که پژوهشگران در اختیارشان می‌گذارند. با این حال، اگر در ماده ژنتیکی برخی از آن‌ها تغییر کوچکی ایجاد شود، پس از چند نسل همان تغییر در جمعیت غالب می‌شود. این یعنی حتی این سلول‌های مصنوعی هم می‌توانند نوعی فرایند تکامل را تجربه کنند.ساخت چنین سلول‌هایی کار بسیار دشواری است. پژوهشگران می‌گویند رسیدن به این نتیجه حدود پنج سال زمان برده و هنوز تنها تعداد کمی از آزمایشگاه‌های جهان توانایی انجام آن را دارند. به همین دلیل، گروهی از دانشمندان تصمیم گرفته‌اند سازمانی غیرانتفاعی راه‌اندازی کنند تا روش‌های ساخت این سلول‌ها را استاندارد کنند و در اختیار پژوهشگران بیشتری قرار دهند.هدف آن‌ها فقط ساخت یک سلول جدید نیست. آن‌ها امیدوارند در آینده بتوان سلول‌هایی طراحی کرد که مانند قطعات لگو، بخش‌های مختلفشان قابل تعویض و ارتقا باشد. اگر چنین اتفاقی بیفتد، زیست‌شناسی مصنوعی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های قرن حاضر تبدیل شود؛ فناوری‌ای که شاید همان نقشی را در آینده ایفا کند که رایانه، اینترنت یا هوش مصنوعی در دنیای امروز دارند.این پژوهشگران معتقدند توسعه چنین فناوری قدرتمندی باید با شفافیت کامل انجام شود تا هم دانشمندان از مزایای آن بهره ببرند و هم خطرات احتمالی آن از همان ابتدا مدیریت شود.در همین حال، کشورهای دیگری نیز با سرعت در حال سرمایه‌گذاری روی این حوزه هستند. برای مثال، گروهی از پژوهشگران آسیایی برنامه‌ای مشترک را آغاز کرده‌اند تا در آینده سلول‌هایی کاملاً مصنوعی و مستقل بسازند. به همین دلیل، برخی دانشمندان معتقدند رقابت بر سر زیست‌شناسی مصنوعی ممکن است در سال‌های آینده به همان اندازه مهم شود که امروز رقابت بر سر هوش مصنوعی اهمیت دارد.حتی نام «اسپادسل» هم داستان جالبی دارد. این نام ابتدا فقط یک شوخی بود. وقتی همکاران سازنده این سلول‌ها می‌خواستند آن را به نام پژوهشگر اصلی پروژه نام‌گذاری کنند، او مخالفت کرد و گفت: «هر اسمی دوست دارید رویش بگذارید؛ حتی اگر اسمش را سیب‌زمینی بگذارید!» از همان شوخی، نام «اسپادسل» شکل گرفت.یکی از پژوهشگران این پروژه، این سلول را با ماهواره «اسپوتنیک» مقایسه می‌کند. اسپوتنیک خود دستاورد بزرگی نبود، اما آغازگر رقابت فضایی میان قدرت‌های جهان شد. او امیدوار است «اسپادسل» نیز سرآغاز عصر تازه‌ای در زیست‌شناسی باشد؛ عصری که شاید روزی امکان طراحی و ساخت موجودات زنده را از پایه برای انسان فراهم کند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiWed, 15 Jul 2026 13:35:48 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/داروی-جدید-سرطان-کشف-کلید-اصلی-که-می-تواند-درمان-میلیون-ها-بیمار-را-متحول-کند-c4fm4bdcdqx7دانشمندان معمولاً به‌راحتی هیجان‌زده نمی‌شوند. به همین دلیل، وقتی هزاران پژوهشگر در یک کنفرانس علمی در شیکاگو به احترام نتایج یک پژوهش ایستاده تشویق کردند، همه فهمیدند اتفاقی مهم رخ داده است.این تشویق برای نتایج کارآزمایی بالینی دارویی به نام داراکسونراسیب (Daraxonrasib) بود؛ دارویی که توسط شرکت آمریکایی Revolution Medicines برای درمان سرطان پانکراس (لوزالمعده) توسعه یافته است.دو برابر شدن طول عمر بیماراننتایج این مطالعه نشان داد داراکسونراسیب توانسته است میانگین طول عمر بیماران را از ۶.۷ ماه به ۱۳.۲ ماه افزایش دهد؛ یعنی تقریباً دو برابر.این موفقیت در درمان یکی از تهاجمی‌ترین و مرگبارترین انواع سرطان، برای بسیاری از دانشمندان لحظه‌ای تاریخی و احساسی بود.البته این دارو هنوز درمان قطعی سرطان محسوب نمی‌شود. سرطان‌ها معمولاً پس از مدتی نسبت به داروهای هدفمند مقاومت پیدا می‌کنند. با این حال، انتظار می‌رود استفاده از داراکسونراسیب در کنار سایر روش‌های درمانی بتواند چند ماه ارزشمند به عمر بیماران اضافه کند.چرا سرطان پانکراس تا این اندازه خطرناک است؟سرطان پانکراس یکی از مهاجم‌ترین انواع سرطان است و معمولاً تا مراحل پیشرفته هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل، بیشتر بیماران زمانی تشخیص داده می‌شوند که سرطان به سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته است.در نتیجه، تنها تعداد کمی از بیماران بیش از یک سال پس از تشخیص زنده می‌مانند.مشکل دیگر این است که سرطان پانکراس معمولاً به ایمونوتراپی (درمان ایمنی) نیز پاسخ مناسبی نمی‌دهد. ایمونوتراپی روشی است که سیستم ایمنی بدن را برای حمله به سلول‌های سرطانی فعال می‌کند و در بسیاری از سرطان‌های دیگر نتایج بسیار موفقی داشته است.نقش پروتئین KRAS در ایجاد سرطانیکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد سرطان پانکراس، جهش در پروتئینی به نام KRAS است.این جهش محیط اطراف تومور را به گونه‌ای تغییر می‌دهد که سلول‌های سیستم ایمنی نمی‌توانند به‌خوبی به سرطان حمله کنند. به همین دلیل، بسیاری از درمان‌های رایج اثربخشی محدودی دارند.داراکسونراسیب دقیقاً همین پروتئین را هدف قرار می‌دهد و فعالیت آن را مهار می‌کند.پژوهش‌های اولیه همچنین نشان می‌دهد که مهار KRAS ممکن است محیط اطراف تومور را تغییر دهد و باعث شود ایمونوتراپی نیز مؤثرتر عمل کند. اگر این فرضیه در مطالعات آینده تأیید شود، احتمال افزایش بیشتر طول عمر بیماران وجود خواهد داشت.احتمال تبدیل شدن به درمان خط اولاگرچه در این مطالعه داراکسونراسیب برای بیمارانی استفاده شد که قبلاً شیمی‌درمانی دریافت کرده بودند، اما بسیاری از متخصصان معتقدند این دارو می‌تواند در آینده به درمان خط اول سرطان پانکراس تبدیل شود؛ یعنی نخستین درمانی که پزشکان برای بیماران تجویز می‌کنند.KRAS؛ کلید اصلی کنترل رشد سلول‌هاپروتئین KRAS مانند یک کلید مولکولی عمل می‌کند که روند تقسیم سلول‌ها را کنترل می‌کند.در حالت طبیعی، این کلید بین دو وضعیت «روشن» و «خاموش» جابه‌جا می‌شود. اما گاهی تنها یک جهش ژنتیکی کافی است تا KRAS در حالت «روشن» گیر کند و دائماً به سلول‌ها فرمان تقسیم و تکثیر بدهد.همین رشد بی‌وقفه، یکی از ویژگی‌های اصلی سرطان است.به همین دلیل، اگر بتوان KRAS را مهار کرد، شاید بتوان انواع دیگری از سرطان را نیز درمان کرد.این دارو ممکن است برای سرطان‌های دیگر هم مؤثر باشددانشمندان معتقدند داراکسونراسیب احتمالاً تنها به سرطان پانکراس محدود نخواهد شد.سرطان‌هایی مانند:سرطان روده بزرگ (کولورکتال)برخی انواع سرطان ریهسرطان آندومترسرطان روده باریکسرطان معدهنیز ممکن است از این درمان جدید سود ببرند، زیرا در این بیماری‌ها نیز جهش KRAS نقش مهمی در پیشرفت سرطان دارد.آغاز فصل تازه‌ای در درمان سرطانKRAS تنها یکی از اعضای خانواده‌ای از ژن‌ها به نام RAS است؛ خانواده‌ای که در بسیاری از سرطان‌ها نقش اساسی دارند.از نظر تئوری، داراکسونراسیب ممکن است روی برخی سرطان‌های دیگر که به دلیل جهش‌های RAS ایجاد می‌شوند نیز اثرگذار باشد؛ از جمله مولتیپل میلوما، نوعی سرطان خون.برآوردها نشان می‌دهد جهش‌های RAS در حدود ۲۰ درصد تمام سرطان‌های جهان دیده می‌شوند و هر سال با حدود ۳.۴ میلیون مورد جدید سرطان ارتباط دارند.رؤیایی که چهار دهه دست‌نیافتنی بوداز زمان کشف ژن‌های RAS در سال ۱۹۸۲، دانشمندان این ژن‌ها را یکی از بهترین اهداف برای درمان سرطان می‌دانستند.اما ساختار پروتئین‌های حاصل از این ژن‌ها به گونه‌ای بود که داروها تقریباً هیچ نقطه مناسبی برای اتصال به آن‌ها نداشتند. به همین دلیل، نزدیک به چهار دهه این پروتئین‌ها در میان دانشمندان با عنوان «غیرقابل داروسازی» (Undruggable) شناخته می‌شدند.اکنون داراکسونراسیب نشان داده است که این باور دیگر درست نیست.تازه اول راه استپژوهشگران معتقدند داراکسونراسیب تنها آغاز یک مسیر جدید است.در سال‌های آینده نسخه‌های پیشرفته‌تر این دارو ساخته خواهد شد و شرکت‌های داروسازی دیگر نیز داروهای مشابهی تولید خواهند کرد.حتی امید می‌رود این دسته از داروها به درمان کودکانی مبتلا به نوروبلاستوما نیز کمک کنند؛ نوعی سرطان کودکان که در آن جهشی متفاوت، ژنی را از کار می‌اندازد که به‌طور طبیعی مانند ترمز فعالیت پروتئین‌های RAS را کنترل می‌کند.یک کشف که می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر دهدموفقیت داراکسونراسیب تنها یک پیشرفت در درمان سرطان پانکراس نیست؛ بلکه ممکن است آغاز راهی باشد که به درمان طیف گسترده‌ای از سرطان‌ها منجر شود.اگر پژوهش‌های آینده نیز این نتایج را تأیید کنند، دانشمندان شاید موفق شده باشند یکی از مهم‌ترین «کلیدهای کنترل سرطان» را شناسایی کنند؛ دستاوردی که می‌تواند زمینه‌ساز درمان‌های جدید برای میلیون‌ها بیمار در سراسر جهان باشد.به همین دلیل، تشویق ایستاده هزاران دانشمند در شیکاگو فقط برای یک دارو نبود؛ بلکه برای گشوده شدن دری تازه در مبارزه با سرطان بود.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSat, 04 Jul 2026 14:30:21 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/همه-چیز-قابل-مذاکره-است-ظهور-میانجی-های-جدید-صلح-در-جهان-e0psxwzthnjvتا همین چند سال پیش، حکومت‌های اقتدارگرا بیشتر به‌عنوان بخشی از مشکل در بحران‌های بین‌المللی شناخته می‌شدند تا بخشی از راه‌حل. اما امروز شرایط تغییر کرده است. در ماه‌های اخیر، این کشورها بیش از بسیاری از قدرت‌های سنتی برای پایان دادن به جنگ‌ها و کاهش تنش‌های بین‌المللی وارد عمل شده‌اند.البته این روند به پرونده ایران محدود نیست. در پنج سال گذشته، ترکیه میان روسیه و اوکراین، اتیوپی و سومالی و همچنین پاکستان و افغانستان نقش میانجی را بر عهده داشته است. چین نیز تلاش کرده روابط افغانستان و پاکستان را بهبود ببخشد. قطر هم در مذاکرات میان حماس و اسرائیل، آمریکا و طالبان و همچنین در توافق میان آمریکا و ایران نقش واسطه را ایفا کرده است.اقتدارگرایان؛ بازیگران جدید صلحامروزه میانجی‌گری توسط حکومت‌های اقتدارگرا به یکی از ویژگی‌های نظم جدید جهانی تبدیل شده است. بر اساس آمار «مدرسه فرهنگ صلح» (ECP) وابسته به دانشگاه خودمختار بارسلونا، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم یکی از کشورهای چین، قطر، عربستان سعودی، ترکیه یا امارات متحده عربی در ۲۰ مورد از مجموع ۵۳ فرایند صلح ثبت‌شده در جهان حضور داشته است.در مقابل، میانجی‌های سنتی دوران پس از جنگ جهانی دوم، یعنی سازمان ملل متحد و کشورهایی مانند نروژ، سوئد و سوئیس، یا کمتر از گذشته در این مذاکرات حضور دارند یا نقش آن‌ها به‌مراتب کم‌رنگ‌تر شده است.البته این تغییر به معنای افزایش تعداد توافق‌های صلح نیست. همان‌طور که دموکراسی‌ها همیشه در میانجی‌گری موفق نبوده‌اند، حکومت‌های اقتدارگرا نیز اغلب به نتیجه نمی‌رسند. تفاوت اصلی در نوع توافق‌هایی است که شکل می‌گیرد؛ توافق‌هایی که هم از نظر شیوه و هم از نظر محتوا با گذشته تفاوت دارند.چرا حکومت‌های اقتدارگرا میانجی‌گری می‌کنند؟کشورهای اقتدارگرا دست‌کم سه انگیزه اصلی برای ورود به فرایندهای صلح دارند.نخست، افزایش اعتبار بین‌المللی و تقویت جایگاه داخلی است. برای مثال، رهبران نظامی پاکستان از نقش خود در مذاکرات میان آمریکا و ایران استفاده کرده‌اند تا تصویری از پاکستان به‌عنوان کشوری تأثیرگذار و متحدی غیرقابل چشم‌پوشی ارائه دهند. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز بارها از موفقیت‌های دیپلماتیک خود برای تقویت محبوبیت داخلی و معرفی خود به‌عنوان صدای کشورهای جنوب جهانی بهره برده است.دلیل دوم، جلوگیری از سرایت بحران به داخل مرزهای خود است. ترکیه طی دو دهه گذشته به دلیل جنگ‌های همسایگانش با موج پناهجویان، اختلال در تأمین انرژی، رکود اقتصادی و تهدیدهای تروریستی روبه‌رو بوده است. به همین دلیل، آنکارا معتقد است پیشگیری از شعله‌ور شدن بحران‌ها بسیار کم‌هزینه‌تر از مقابله با پیامدهای آن‌هاست.سومین انگیزه، منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی است. چین عمدتاً برای حفاظت از سرمایه‌گذاری‌های خود در جنگ داخلی میانمار نقش میانجی را پذیرفته است. ترکیه نیز از میانجی‌گری برای حفظ یا گسترش منافع اقتصادی خود در عراق، لیبی و سومالی استفاده می‌کند.پاکستان نیز علاوه بر وابستگی شدید به واردات انرژی از کشورهای حوزه خلیج فارس، تلاش می‌کند از این مسیر روابط خود با آمریکا را نیز تقویت کند؛ به‌ویژه در شرایطی که روابط واشنگتن با هند، رقیب دیرینه پاکستان، طی سال‌های اخیر نزدیک‌تر شده است.چرا میانجی‌های جدید موفق‌تر هستند؟میانجی‌های جدید نسبت به قدرت‌های غربی چند مزیت مهم دارند.به گفته پینار تانک، پژوهشگر مؤسسه پژوهش صلح اسلو، ترکیه با تکیه بر هویت اسلامی خود در بسیاری از کشورهای مسلمان از اعتماد بیشتری نسبت به قدرت‌های غربی برخوردار است.قطر نیز حاضر است با بازیگرانی مانند حماس، ایران و طالبان گفت‌وگو کند؛ گروه‌ها و دولت‌هایی که بسیاری از کشورهای غربی یا تمایلی به مذاکره مستقیم با آن‌ها ندارند یا به دلیل تحریم‌ها و ملاحظات سیاسی، امکان چنین گفت‌وگویی برایشان بسیار محدود است.اما مهم‌ترین تفاوت در محتوای توافق‌هاست. در گذشته، کشورهای دموکراتیک غربی هنگام میانجی‌گری بر موضوعاتی مانند حقوق بشر، تقسیم قدرت و اصلاحات دموکراتیک تأکید می‌کردند. در مقابل، میانجی‌های اقتدارگرا بیشتر بر ایجاد ثبات، گسترش تجارت و حفظ منافع اقتصادی تمرکز دارند.افول نقش سازمان مللیکی از آشکارترین نشانه‌های این تحول، کاهش نفوذ سازمان ملل متحد است.اگرچه سهم سازمان ملل از میانجی‌گری در بحران‌های جهان طی یک دهه گذشته تقریباً ثابت مانده، اما تعداد پرونده‌هایی که این سازمان در آن‌ها نقش اصلی را بر عهده داشته، به‌شدت کاهش یافته است.آخرین نقش مهم سازمان ملل به سال ۲۰۲۲ بازمی‌گردد؛ زمانی که در توافق مربوط به صادرات غلات اوکراین از طریق دریای سیاه مشارکت داشت.در سال‌های اخیر، کشورهایی مانند آمریکا، روسیه و اسرائیل هر زمان که منافعشان ایجاب کرده، مسیرهای مستقلی برای مذاکره انتخاب کرده و سازمان ملل را کنار گذاشته‌اند؛ همان‌گونه که در بحران‌های غزه، ایران، لبنان و اوکراین مشاهده می‌شود.با این حال، مشکل فقط کنار گذاشته شدن سازمان ملل از سوی قدرت‌ها نیست؛ خود این سازمان نیز به‌تدریج از ایفای نقش فعال فاصله گرفته است. برای نمونه، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نزدیک به یک ماه پس از آغاز جنگ ایران، نماینده ویژه‌ای برای این بحران منصوب کرد؛ زمانی که دیپلمات‌های منطقه‌ای از مدت‌ها قبل سرگرم رایزنی بودند.یکی از مقام‌های ارشد سازمان ملل نیز اذعان کرده است که این سازمان از بیم هدر رفتن سرمایه سیاسی محدود خود، در بسیاری از بحران‌ها حتی وارد فرایند میانجی‌گری هم نمی‌شود. به گفته او، «شکست خوردن ایرادی ندارد؛ مهم این است که تلاش کنیم.»مأموریت‌های حافظ صلح رو به پایان‌اندتوانایی سازمان ملل در حفظ صلح نیز به‌طور محسوسی کاهش یافته است.تعداد نیروهای حافظ صلح این سازمان از ۱۰۷ هزار نفر در سال ۲۰۱۶ به حدود ۴۷ هزار نفر رسیده و شمار مأموریت‌های صلح نیز از ۱۶ مورد به ۱۱ مورد کاهش یافته است.آخرین مأموریت جدید سازمان ملل در سال ۲۰۱۴ و برای جنگ داخلی جمهوری آفریقای مرکزی ایجاد شد. کاهش بودجه این عملیات‌ها، که عمدتاً با فشار آمریکا صورت گرفته، این روند را تشدید کرده است.ترامپ؛ میانجی به سبک اقتدارگرایاندر میان میانجی‌های سنتی، آمریکا همچنان حضوری فعال دارد، اما سبک میانجی‌گری آن نیز تغییر کرده است.دونالد ترامپ بارها ادعا کرده که در هشت ماه نخست دومین دوره ریاست‌جمهوری خود به هشت جنگ پایان داده است؛ ادعایی که با اغراق همراه است، اما نشان‌دهنده نگاه او به دیپلماسی است.شیوه ترامپ بیش از آنکه به سیاست خارجی رؤسای جمهور پیشین آمریکا شباهت داشته باشد، به سبک حکومت‌های اقتدارگرا نزدیک است. او معمولاً در ازای میانجی‌گری، امتیازهای اقتصادی مانند دسترسی به معادن یا قراردادهای تجاری مطالبه می‌کند و برخلاف الگوی سنتی غرب، توجه چندانی به حقوق بشر، دموکراسی یا حاکمیت قانون نشان نمی‌دهد.آتش‌بس‌های بیشتر، صلح‌های کمتراین دیپلماسی عمل‌گرایانه و نتیجه‌محور در برخی موارد موفق بوده است. به نظر می‌رسد نگرانی از واکنش ترامپ به برقراری آتش‌بس میان ارمنستان و آذربایجان، کامبوج و تایلند و همچنین جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا کمک کرده باشد.اگرچه هند از دخالت ترامپ رضایت نداشت، اما او احتمالاً در کاهش تنش‌های نظامی میان هند و پاکستان نیز نقش داشته است.با این حال، حذف موضوعاتی مانند عدالت، حقوق بشر و اصلاحات سیاسی از دستور کار مذاکرات، ممکن است به بهای کاهش پایداری صلح تمام شود.بر اساس پژوهش آلارد دورسما، بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۳ حدود ۳.۹ درصد مذاکرات صلح به توافق‌های جامع و نهایی منجر می‌شد، نه صرفاً آتش‌بس یا توافق‌های موقت. اما این رقم در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ به تنها ۲.۱ درصد کاهش یافته است.به بیان دیگر، توافق‌های موقت و ناقص جای فرایندهای طولانی و دشوار صلح‌سازی را گرفته‌اند.همان‌طور که آلارد دورسما می‌گوید: «به نظر می‌رسد دوران توافق‌های بزرگ و جامع صلح به پایان رسیده است.»اگر این روند ادامه پیدا کند، جهان بار دیگر به میانجی‌گری کشورهایی مانند پاکستان، ترکیه، قطر و دیگر قدرت‌های نوظهور نیاز خواهد داشت؛ کشورهایی که بیش از آنکه به دنبال ساختن صلحی پایدار باشند، می‌کوشند بحران‌ها را موقتاً مهار کنند.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiWed, 01 Jul 2026 22:52:42 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/هوش-مصنوعی-و-قدرت-جدید-آمریکا-نظم-جهانی-در-حال-تغییر-jsw5bvbxjmwgاخبار پر است از این ادعا که یک توافق صلح تحقیرآمیز با ایران نشانه‌ای از افول قدرت آمریکا است. اما چنین نتیجه‌گیری‌ای به‌سختی می‌تواند درست‌تر از این باشد که بگوییم واقعیت برعکس است.در ۱۲ ژوئن، دولت آمریکا به شرکت آنتروپیک دستور داد دسترسی کاربران خارجی را به جدیدترین و پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی خود، با نام‌های «Fable» و «Mythos»، محدود کند. در یک لحظه روشن شد که دولت آمریکا توان آن را دارد که تعیین کند چه کسانی به مهم‌ترین فناوری‌های جهان دسترسی داشته باشند. این سطح از کنترل، خود نشان‌دهنده نوعی قدرت ژئوپلیتیکی بسیار بزرگ است.این اقدام در واکنش به یک «جیلبریک» ادعایی برای مدل Fable انجام شد؛ روشی برای دور زدن محدودیت‌های ایمنی، از جمله برای کاربردهایی مانند هک کردن سیستم‌ها یا حتی کمک به تولید عوامل بیولوژیکی خطرناک. به‌نظر می‌رسد هدف اصلی دولت این بوده که آنتروپیک را وادار به توقف استفاده از مدل‌ها برای همه کاربران کند و محدودسازی کاربران خارجی تنها ابزار رسیدن به این هدف بوده است. در نهایت، آنتروپیک نیز همین کار را انجام داد، هرچند اعلام کرد نگرانی‌ها درباره این مدل اغراق‌آمیز بوده است. با این حال، مبنای قانونی این دستور همچنان نامشخص است و بعید به نظر می‌رسد این ممنوعیت پایدار بماند.قدرتی که اکنون در دست دولت‌هاستآنچه اهمیت دارد، این است که این اتفاق نشان داد دسترسی جهانی به پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی ممکن است به تصمیمی در دفتر ریاست‌جمهوری آمریکا وابسته باشد. دولت آمریکا پیش‌تر نیز در ماه مارس نشان داده بود که حاضر است بر شرکت‌های پیشرو فشار وارد کند؛ زمانی که آنتروپیک را به‌عنوان «ریسک زنجیره تأمین» طبقه‌بندی کرد. اکنون نیز نشان داده که این فشار می‌تواند مستقیماً کاربران را هدف قرار دهد.آمریکا باید تصمیم بگیرد چگونه از این قدرت عظیم استفاده کند، و دیگر کشورها نیز باید مشخص کنند چگونه با آن مواجه شوند. حتی در شرایطی که جهان خود را برای آمریکایی غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر در حوزه‌هایی مانند دفاع و تجارت آماده می‌کند، اکنون باید با نوع جدیدی از وابستگی به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نیز کنار بیاید.این نخستین بار نیست که آمریکا تلاش می‌کند دسترسی به فناوری‌های پیشرفته را محدود کند. پس از جنگ جهانی دوم، کمک به برنامه تسلیحات هسته‌ای بریتانیا را متوقف کرد. در دهه ۱۹۷۰، هنگام ظهور رمزنگاری مدرن، صادرات آن را محدود کرد، اما بعدها پذیرفت که باید میان امنیت متحدان و مزیت‌های اطلاعاتی خود تعادل برقرار کند. حتی امروز نیز آمریکا پیشرفته‌ترین تجهیزات نظامی خود را با همه متحدانش به اشتراک نمی‌گذارد؛ برای مثال جنگنده F-22 را فقط برای خود نگه داشت و F-35 را به متحدان ارائه داد.اما کنترل یک فناوری به ماهیت آن و توانایی دیگر کشورها برای بازتولید مستقل آن بستگی دارد. همکاری هسته‌ای با بریتانیا در دهه ۱۹۵۰ از سر گرفته شد، زیرا آن کشور به توانمندی مستقل دست یافته بود؛ و برای سایر کشورها، آمریکا از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در سال ۱۹۶۸ استفاده کرد. در مورد رمزنگاری نیز، محدودیت‌ها در نهایت پایدار نماند و این فناوری عمومی شد. امروز نیز بسیاری از کشورها توان انجام حملات سایبری را دارند.هوش مصنوعی در امتداد فناوری‌های حساس گذشتههوش مصنوعی پیشرفته شباهت‌هایی با همه این موارد دارد. اگر بهترین مدل‌ها بتوانند زیرساخت‌های حیاتی را مختل کنند یا به تولید عوامل بیماری‌زای خطرناک کمک کنند، آنگاه مانند سلاح‌های هسته‌ای، ممکن است بیش از حد خطرناک برای دسترسی عمومی تلقی شوند.اما مانند رمزنگاری، اطمینان از اینکه قابلیت‌های پیشرفته و اختصاصی هرگز کپی نشوند بسیار دشوار است. مدل‌های «اوپن‌وزن» که قابل دانلود هستند، می‌توانند به‌سرعت پیشرفت کرده و منتشر شوند. در امنیت سایبری، حتی یک اختلاف کوچک در توان مدل‌ها می‌تواند پیامدهای بزرگی داشته باشد؛ اگر مهاجم به نسخه ۵ دسترسی داشته باشد و مدافع در نسخه ۴ باقی بماند، همان یک کشف آسیب‌پذیری بیشتر می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد. با ادغام هوش مصنوعی در تجهیزات نظامی، این منطق می‌تواند به میدان نبرد نیز کشیده شود.با این حال، آمریکا منافع اقتصادی عظیمی در رهبری هوش مصنوعی و فروش فناوری خود به سایر کشورها دارد. بسیاری از کارکنان آنتروپیک غیرآمریکایی هستند، بنابراین محدودیت‌ها آن‌ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. متوقف کردن تحقیقات در برترین آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی آمریکا در نهایت می‌تواند به زیان خود این کشور تمام شود. علاوه بر این، حدود ۸۰ درصد استفاده مصرفی از محصولات این شرکت خارج از آمریکا انجام می‌شود. در دهه گذشته، با رشد فناوری‌های آمریکایی، پرداخت‌های اروپا به این کشور بابت مالکیت فکری چندین برابر شده است. بنابراین آمریکا نباید شرایطی ایجاد کند که دیگر کشورها به سمت همکاری نزدیک‌تر با چین، دومین قدرت بزرگ هوش مصنوعی، سوق داده شوند.شکل‌گیری سلسله‌مراتب دسترسیاین روند ممکن است به ایجاد یک سلسله‌مراتب دسترسی منجر شود. پیشرفته‌ترین قابلیت‌ها به‌شدت در اختیار آمریکا باقی می‌مانند تا برتری در حوزه‌هایی مانند جنگ سایبری و توان نظامی حفظ شود. مدل‌های در سطح پایین‌تر ممکن است به متحدان ارائه شوند، مشابه جنگنده F-35. و نسخه‌های محدودتر و ایمن‌تر نیز می‌توانند به بازار جهانی عرضه شوند.چنین آینده‌ای برای متحدان آمریکا چندان خوشایند نخواهد بود، زیرا آن‌ها فاصله زیادی با شرکت‌هایی مانند آنتروپیک دارند. این کشورها همین حالا نیز در برابر سیاست‌های معامله‌محور آمریکا در حوزه‌هایی مانند تجارت، اتحادها و نظام مالی آسیب‌پذیرند. هوش مصنوعی می‌تواند به مهم‌ترین ابزار نفوذ در این میان تبدیل شود.البته این وابستگی یک‌طرفه نیست. آمریکا نیز به ماشین‌های لیتوگرافی هلندی و کارخانه‌های تراشه‌سازی تایوان وابسته است. از سوی دیگر، کشورها می‌توانند به‌جای تکیه بر مدل‌های آمریکایی، به سمت جایگزین‌های متن‌باز «به اندازه کافی خوب» حرکت کنند.اما اجرای این مدل‌ها نیازمند توان محاسباتی عظیمی است که آمریکا در آن برتری قابل‌توجهی دارد—احتمالاً حدود ۱۵ برابر بیشتر از اروپا—و همچنین سرمایه‌گذاری مداوم بسیار بیشتری. اگر طرح‌هایی مانند مراکز داده فضایی نیز محقق شوند، این شکاف حتی می‌تواند بیشتر شود. در برخی تحلیل‌های آینده‌نگر، سناریویی مطرح شده که در آن اروپا به شدت به زیرساخت‌ها و مدل‌های آمریکایی وابسته می‌شود و حتی بخش‌هایی از اقتصاد و امنیتش تحت تأثیر این وابستگی قرار می‌گیرد.رقابت بر سر زیرساخت و انرژیدر چنین شرایطی، بسیاری از کشورها ممکن است به این نتیجه برسند که بیش از هر زمان دیگری به آمریکا نیاز دارند. با این حال، آن‌ها هنوز می‌توانند موقعیت خود را تقویت کنند. کمبود توان محاسباتی به حدی است که ساخت مراکز داده در بسیاری از نقاط جهان منطقی به نظر می‌رسد، اما اغلب کشورها هنوز درک روشنی از اهمیت این رقابت ندارند.برای مثال، در بریتانیا طی تنها هفت ماه تا ژوئن ۲۰۲۵، تقاضا برای اتصال به شبکه برق از ۴۱ گیگاوات به ۱۲۵ گیگاوات افزایش یافت—بیش از دو برابر اوج مصرف برق کشور. در همین حال، برخی پروژه‌های بزرگ مراکز داده به دلیل مقررات و هزینه بالای انرژی متوقف شده‌اند.راهبرد کشورها در برابر آینده هوش مصنوعیدر اروپا، افزایش تولید انرژی، ساده‌سازی فرآیندهای برنامه‌ریزی و کاهش مقررات برای توسعه‌دهندگان مدل‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد. در شرق آسیا نیز کشورهایی مانند تایوان، ژاپن و کره‌جنوبی باید به‌جای دوباره‌کاری، تلاش‌های خود را یکپارچه کنند.در عین حال، همه کشورها باید از این تصور اشتباه که دولت می‌تواند به‌طور کامل مسیر سرمایه‌گذاری را هدایت کند، فاصله بگیرند. هدف نباید حمایت‌گرایی باشد، بلکه باید ایجاد شرایطی باشد که آمریکا تنها کشوری نباشد که اکوسیستم هوش مصنوعی در آن می‌تواند شکوفا شود.همان‌طور که در تجارت و دفاع نیز دیده می‌شود، پاسخ به رویکرد معامله‌محور آمریکا، شکایت از اتحادها نیست، بلکه تقویت توان داخلی است.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiSun, 21 Jun 2026 21:16:09 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/چگونه-باید-میلیاردرها-را-مالیات-بست-gildpjp7bhw3شرکت‌های هلدینگ و بازی پیچیده مالیاتفرض کنید شما یک میلیاردر هستید، بنیان‌گذار شرکت Veblen Luxe SA که برچسب چمدان از طلای خالص می‌فروشد. در ظاهر، ساده‌ترین کار این است که سهام شرکت را مستقیماً نگه دارید؛ اما این تصمیم به این معناست که هر بار سود سهام دریافت می‌کنید، باید فوراً مالیات بر درآمد بپردازید.در نتیجه، بسیاری از ثروتمندان ساختار پیچیده‌تری انتخاب می‌کنند: انتقال سهام به شرکت‌های هلدینگ مانند Hespérides S.à r.l. در این ساختار، سودها می‌توانند بدون پرداخت فوری مالیات انباشته شوند. هرچند این پول قابل خرج مستقیم نیست، اما می‌تواند در سرمایه‌گذاری‌ها استفاده شود یا پشتوانه وام قرار گیرد. اگر بانک‌ها حاضر شوند بر اساس سهام هلدینگ به شما وام بدهند و سودها سریع‌تر از بدهی رشد کنند، عملاً می‌توان مالیات بر درآمد را برای سال‌ها یا حتی دهه‌ها به تعویق انداخت.📚 حمله زوکمن به ثروت انباشتهاین نوع ساختارها هدف اصلی گابریل زوکمن از مدرسه اقتصاد پاریس هستند. او در کتاب کوتاه جدیدش با عنوان «باید میلیاردرها را مالیات‌بندی کنیم» استدلال می‌کند که سیستم فعلی باعث می‌شود ثروتمندان بسیار کمتر از عموم مردم مالیات بدهند.او حتی ادعا می‌کند که شرکت‌های هلدینگ به میلیاردرها اجازه می‌دهند نرخ مالیاتی بسیار پایین‌تری از جامعه داشته باشند و این وضعیت باید اصلاح شود. در فرانسه، به گفته او، میلیاردرها حدود ۲۵٪ از درآمد خود را مالیات می‌دهند، در حالی که میانگین شهروندان به حدود ۵۱٪ می‌رسد.راه‌حل پیشنهادی او یک مالیات حداقلی سالانه ۲٪ بر ثروت خالص است؛ طرحی که او برای اجرای آن در فرانسه نیز کمپین کرده است. آمریکا و خلاءهای سیستم مالیاتیبرخلاف اروپا، آمریکا از سال ۱۹۳۴ نوعی مالیات ۲۰٪ بر درآمدهای توزیع‌نشده شرکت‌های هلدینگ وضع کرده است؛ پس از آن‌که افکار عمومی از معافیت مالیاتی چهره‌هایی مانند جی.پی. مورگان خشمگین شد.با این حال، زوکمن معتقد است این اصلاحات ناکافی بوده‌اند. او به نمونه Berkshire Hathaway اشاره می‌کند که از سال ۱۹۶۷ هیچ سود نقدی پرداخت نکرده است و در نتیجه درآمدها بدون مالیات بر درآمد در شرکت انباشته شده‌اند.🧾 ثروت، وام و انتقال نسل به نسلدر آمریکا ثروتمندان می‌توانند با استفاده از دارایی‌های در حال رشد خود وام بگیرند و هزینه‌های زندگی را تأمین کنند. علاوه بر آن، در زمان ارث، قانون stepped-up basis باعث می‌شود سودهای انباشته‌شده عملاً نادیده گرفته شوند و مالیات حذف شود.در نتیجه، اگر دارایی‌ها سریع رشد کنند و سودها دوباره سرمایه‌گذاری شوند، یک خاندان ثروتمند می‌تواند به‌طور تئوریک برای همیشه از مالیات بر درآمد و سود سرمایه فرار کند.زوکمن برآورد می‌کند که ۴۰۰ ثروتمند برتر آمریکا حدود ۲۴٪ مالیات می‌پردازند، در حالی که این رقم برای عموم مردم حدود ۳۰٪ است.⚖️ جنگ آمارها و اختلاف اقتصاددانانالبته کارهای او بدون مخالفت نیست. دیوید اسپلینتر از کمیته مشترک مالیات آمریکا می‌گوید زوکمن میزان واقعی مالیات میلیاردرها را کمتر از واقع نشان داده است.اسپلینتر با در نظر گرفتن فرضیات متفاوت درباره سود سرمایه، مالیات‌های محلی و نحوه توزیع ثروت، نتیجه می‌گیرد که میلیاردرها حدود ۳۸٪ مالیات می‌پردازند، در حالی که طبقه متوسط تنها ۱۸٪ پرداخت می‌کند. زوکمن این محاسبات را نادرست می‌داند.🏛️ آیا مالیات بر ثروت راه‌حل است؟با وجود اختلاف‌ها، زوکمن به‌درستی به ضعف ساختارهای مالیاتی در اروپا اشاره می‌کند. اما سؤال اصلی این است: آیا مالیات بر ثروت پاسخ مناسبی است؟اروپا می‌تواند به‌سادگی سیستم آمریکا در برخورد با شرکت‌های هلدینگ را تقلید کند و بسیاری از خلأهای مالیاتی را اصلاح نماید. در عوض، زوکمن پیشنهاد مالیات ۲٪ بر ثروت را مطرح می‌کند که معادل یک مالیات ۳۳٪ بر درآمد فرضی با بازده ۶٪ است.اما این سیاست یک مشکل جدی دارد: اعمال آن بر بنیان‌گذاران استارتاپ‌هایی که هنوز درآمد نقدی ندارند می‌تواند خطرناک باشد، زیرا ارزش دارایی آن‌ها ممکن است به‌سرعت سقوط کند.📉 خطر گسترش مالیات بر ثروتحتی اگر نرخ اولیه ۲٪ منطقی به نظر برسد، هیچ تضمینی وجود ندارد که در همان سطح باقی بماند. مخالفان می‌گویند همان‌طور که مالیات بر درآمد ابتدا کوچک بود و سپس گسترش یافت، مالیات بر ثروت نیز می‌تواند مسیر مشابهی طی کند.در جناح چپ نیز فشار برای نرخ‌های بالاتر وجود دارد؛ از جمله پیشنهادهایی مانند مالیات «یک‌باره» ۵٪ در کالیفرنیا یا طرح‌های گسترده‌تر توماس پیکتی برای مالیات جهانی پلکانی بر ثروت، از ۱٪ تا حتی ۲۰٪ یا بیشتر.🚀 نتیجه‌گیری: نوآوری یا مالیات سنگین؟در نهایت، مسئله فقط مالیات نیست، بلکه اثر آن بر نوآوری است. تحقیقات نشان می‌دهد مخترعان تنها بخش کوچکی از ارزشی را که خلق می‌کنند دریافت می‌کنند، اما در عین حال به نرخ‌های مالیاتی بسیار حساس هستند.بستن راه‌های فرار مالیاتی اقدامی منطقی است. اما تبدیل آن به سیاست‌هایی که دارایی تولیدکنندگان اصلی ثروت را هدف بگیرد، می‌تواند پیامدهایی جدی برای رشد اقتصادی و نوآوری داشته باشد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiFri, 19 Jun 2026 01:17:16 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/اسکندر-کبیر-روایت-خون-اسطوره-و-سرگرمی-o5tg7pmerhuzچگونه می‌توان بزرگی اسکندر را سنجید؟چگونه می‌توان «بزرگی» اسکندر کبیر را اندازه گرفت؟ شاید با وسعت امپراتوری‌ای که فتح کرد، امپراتوری‌ای که حدود ۴٬۸۰۰ کیلومتر از آتن تا هند امتداد داشت، یا با سرعت حیرت‌انگیز فتوحاتش که تنها حدود یک دهه به طول انجامید، یا حتی با تعداد شهرهایی که بنیان گذاشت که بین ۶ تا ۱۷ شهر برآورد می‌شود و بسیاری از آن‌ها نام «اسکندریه» را بر خود دارند.اما همان‌طور که کتاب جدید ادموند ریچاردسون، استاد تاریخ باستان در دانشگاه دورهام، نشان می‌دهد، معیارهای تاریک‌تری نیز برای سنجش این چهره تاریخی وجود دارد. او در طول تاریخ با القابی همچون «دیوانه»، «اسکندر نه‌چندان کبیر» و حتی «یکی از بزرگ‌ترین قاتلان تاریخ بشر» توصیف شده است، و این توصیف‌ها بی‌دلیل نیستند، زیرا برخی برآوردها نشان می‌دهند حدود یک درصد از جمعیت جهان باستان در نتیجه جنگ‌های او جان خود را از دست داده‌اند.ستایش بی‌پایان از یک فاتح خونینبا وجود این گذشته خشونت‌بار، ستایش از اسکندر هرگز پایان نیافته است. اگر انسان‌ها امپراتوری روم را بارها در ذهن خود مرور می‌کنند، تاریخ‌دانان تقریباً با همان شدت درگیر اسکندر هستند، تا جایی که او به یک وسواس تاریخی تبدیل شده است؛ فیلم‌های سینمایی او را قهرمانانه تصویر می‌کنند، مستندها مسیر فتوحاتش را دنبال می‌کنند و نزدیک به پنج هزار کتاب به بررسی زندگی او پرداخته‌اند. از ژولیوس سزار و ناپلئون گرفته تا مدیران و متفکران کسب‌وکار مدرن، همگی به نوعی تحت تأثیر او قرار گرفته‌اند.مانند تمام چهره‌های تاریخی، این روایت‌ها بازتاب زمانه خود هستند؛ ماکیاولی شیوه رهبری او را تحسین می‌کرد و حتی کشتن دشمنان را بخشی از قدرت او می‌دانست، در حالی که روایت‌های مدرن بیشتر تلاش کرده‌اند او را در قالب یک الگوی مدیریتی بازخوانی کنند. در همین راستا، یکی از استادان INSEAD مقاله‌ای با عنوان «یازده درس رهبری از اسکندر کبیر» نوشته که در آن توصیه‌هایی مانند تثبیت دستاوردها و مدیریت استعدادها ارائه می‌شود، هرچند اگر بخواهیم صادق باشیم شاید بتوان یک درس دیگر هم به آن افزود: اینکه بهتر است از کشتن یک درصد جمعیت جهان پرهیز شود.خشونت به‌عنوان داده تاریخیاگرچه آمارهای باستانی دقیق نیستند، اما این کتاب جدید نیز تصویری کم‌وبیش عددی از خشونت ارائه می‌دهد؛ در آن ۱۱ مورد قطع عضو مختلف ثبت شده است، که بیشتر شامل سرهاست اما گاهی اندام‌های دیگر نیز ذکر می‌شود، واژه «قتل» ۳۸ بار و واژه «کشتن» حدود ۱۰۰ بار تکرار شده است، و در مجموع تصویری از روایتی بسیار خشن، خونین و در عین حال به طرز عجیبی سرگرم‌کننده ارائه می‌شود.تاریخ‌نگاری و بحران روایتاین کتاب همچنین در دل یک بحث بزرگ‌تر درباره خودِ تاریخ‌نگاری قرار می‌گیرد. همه می‌دانند تاریخ به دوره‌های کلاسیک، قرون وسطی و مدرن تقسیم می‌شود، اما خود تاریخ‌نویسی نیز دوره‌های فکری مختلفی را پشت سر گذاشته است؛ از تاریخ‌نگاری مارکسیستی و فمینیستی گرفته تا رویکردهای اخلاقی و انتقادی معاصر که در آن حتی چهره‌هایی مانند مهاتما گاندی یا جین آستین نیز مورد بازخوانی انتقادی قرار گرفته‌اند.در این میان، مطالعات کلاسیک نیز بارها به‌عنوان بخشی از ساختارهای قدرت مورد انتقاد قرار گرفته و تلاش کرده است سوگیری‌های خود را اصلاح کند، تا جایی که در برخی آثار تمرکز از خود اسکندر به سمت کسانی که «از او آسیب دیده‌اند» تغییر کرده است، هرچند این رویکرد اگرچه از نظر اخلاقی قابل دفاع است، اما از نظر روایی چندان جذاب نیست.اسکندر در روایت ریچاردسوندر مقابل این جریان، کتاب ریچاردسون رویکردی کاملاً متفاوت دارد؛ او به جای واسازی روایت، آن را با انرژی و جزئیات زنده بازگو می‌کند، از کودکی اسکندر که در آن اسبی رام‌نشدنی را مهار می‌کند گرفته تا نخستین پیروزی‌هایش که شامل فتح شهری غیرقابل‌فتح است، و تا افسانه‌سازی‌هایش مانند گشودن گره گوردی که به‌ظاهر گشودنی نبود.در کنار این‌ها، زندگی شخصی او نیز با همان لحن روایی پررنگ می‌شود، از رابطه با هفستیون گرفته تا معشوقه‌های متعدد، از جمله ۳۶۰ تن از زنان دربار داریوش و جوانی بسیار زیبا به نام باگوآس.محاصره صور؛ نقطه اوج قدرتیکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب، روایت محاصره شهر صور است؛ زمانی که اسکندر هنوز به «کبیر» تبدیل نشده بود و جوانی کوتاه‌قد با موهای طلایی فر بود که به تقلید از آشیل، آن‌ها را بلند نگه می‌داشت. شهر صور در آن زمان یکی از ثروتمندترین و مستحکم‌ترین شهرهای جهان مدیترانه بود که در دل دریا و پشت دیوارهای عظیم قرار داشت و عملاً فتح‌ناپذیر به نظر می‌رسید.اما پس از ساخت یک گذرگاه خاکی، هفت ماه محاصره و به صلیب کشیدن حدود ۲٬۰۰۰ نفر از مردم شهر، این دژ سقوط کرد و از همین نقطه روایت به سرعت به سمت فتوحات شرقی و در نهایت مرگ اسکندر در بابل حرکت می‌کند، جایی که برخی منابع قدیمی علت مرگ را مسمومیت الکلی می‌دانستند، اما در روایت ریچاردسون، احتمال بیماری‌هایی مانند تیفوئید و آب آلوده جدی‌تر تلقی می‌شود.شخصیت‌های فرعی و جزئیات عجیب تاریخکتاب در کنار روایت اصلی، پر از شخصیت‌ها و جزئیات فرعی است؛ از ارسطو که معلم اسکندر بود و نسخه‌ای از «ایلیاد» را به او داد تا علاقه او به ادبیات شکل بگیرد، تا نکات عجیب و گاه طنزآمیز مانند استفاده از خرس‌ها و زنبورها برای مقابله با تونل دشمن یا این پرسش که آیا می‌توان گربه‌ها را به جنگ فرستاد، که پاسخ آن البته منفی است.چرا این کتاب مهم است؟این کتاب که ناشر آن را «بازروایت افشاگرانه» توصیف کرده، در واقع به دلیل دیگری مهم است: اینکه برخلاف بسیاری از آثار دانشگاهی، واقعاً خواندنی است و نشان می‌دهد تاریخ می‌تواند هم دقیق و تحلیلی باشد و هم پرکشش و روایی.بحران تاریخ‌نویسی مدرنبرای دهه‌ها منتقدان گفته‌اند که تاریخ‌نویسی دانشگاهی بیش از حد خشک و غیرقابل‌خواندن شده است؛ از جمله ساموئل الیوت موریسون در سال ۱۹۴۶ که آن را مجموعه‌ای از آثار «ارزشمند اما بی‌خواننده» توصیف کرد، و گوردون وود که در سال ۲۰۱۰ از بحران در تاریخ‌نگاری سخن گفت.بخشی از این وضعیت به تغییر عادات مطالعه برمی‌گردد، جایی که مردم کمتر کتاب می‌خوانند و بیشتر به پادکست‌هایی مانند «The Rest is History» روی آورده‌اند، اما بخش مهم‌تری نیز به سبک نگارش دانشگاهی مربوط می‌شود که اغلب پر از اصطلاحات پیچیده و فاقد جذابیت روایی است.تحلیل کافی است، اما جذابیت هم لازم استدر نهایت، همان‌طور که بسیاری از منتقدان می‌گویند، تاریخ باید تحلیل داشته باشد اما نباید کسل‌کننده باشد؛ تام هالند معتقد است مشکل اصلی وابستگی به زبان تخصصی است و هری سایدباتم نیز می‌گوید بسیاری از نویسندگان، پیچیدگی را با عمق اشتباه می‌گیرند.جمع‌بندیدر نهایت، کتاب ریچاردسون نشان می‌دهد که می‌توان میان دقت علمی و روایت جذاب تعادل برقرار کرد و تاریخ را دوباره به چیزی تبدیل کرد که خواننده را درگیر می‌کند، و شاید مهم‌ترین درس آن این باشد که تاریخ‌نویسان باید گاهی از خرس‌ها و زنبورها هم حرف بزنند، نه فقط از نظریه‌ها و تحلیل‌ها.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiFri, 19 Jun 2026 00:47:09 +0330https://virgool.ir/@economist_farsii/آخرین-نفس-های-مافیای-سیسیل-s50z3eyehgnfیک تراکنش مشکوک، آغاز یک پرونده بزرگماجرا از یک بانک در کشور کوچک آندورا، میان فرانسه و اسپانیا، آغاز شد. یکی از کارکنان بانک نسبت به وجود ۱۲ میلیون یورو در حساب‌های یک زن ایتالیایی مشکوک شد. پسر این زن ادعا می‌کرد که پول‌ها از همسر فوت‌شده او به ارث رسیده است.این تردید به یک گزارش رسمی تبدیل شد و در نهایت به دست مقامات ایتالیایی رسید. نتیجه آن آغاز یک تحقیقات بین‌المللی گسترده بود که نزدیک به سه سال ادامه یافت.در ۲۸ مه، این تحقیقات به بازداشت سه نفر منجر شد: یک زن ایتالیایی، پسرش و همسر سابقش، جاکومو تامبورلو؛ فردی که برخلاف ادعاهای مطرح‌شده نه‌تنها زنده بود، بلکه در سیسیل دوران حبس خانگی خود را پس از محکومیت به قاچاق مواد مخدر می‌گذراند.همزمان، مقامات موفق شدند بیش از ۲۰۰ میلیون یورو دارایی را در ۹ کشور مختلف شناسایی و توقیف کنند؛ یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های مالی ضدمافیا در سال‌های اخیر.ردپای مافیای مشهور سیسیلدادستان‌ها معتقدند این پرونده فراتر از فعالیت‌های یک قاچاقچی مواد مخدر است. به گفته آنان، خانواده تامبورلو در واقع مسئول نگهداری و مدیریت بخشی از ثروت نقدی مافیای سیسیل بوده‌اند.این دارایی‌ها به گروه معروف «کورلئونه‌ای‌ها» نسبت داده می‌شود؛ جناحی از مافیای کوزا نوسترا که در دهه ۱۹۹۰ علیه دولت ایتالیا وارد جنگ شد.این گروه تحت رهبری سالواتوره رینا، مشهور به «توتو رینا»، فعالیت می‌کرد و به دلیل ترور دو قاضی مشهور ضدمافیا و همچنین بمب‌گذاری در شهرهای رم، فلورانس و میلان شهرت یافت. اقدامات این گروه برای سال‌ها فضای رعب و وحشت در ایتالیا ایجاد کرده بود.آیا مافیا در حال بازگشت است؟مقامات ایتالیایی معتقدند این پرونده تنها درباره کشف پول‌های مخفی نیست، بلکه نشانه‌ای از تلاش مافیای سنتی سیسیل برای بازسازی قدرت خود نیز محسوب می‌شود.پس از دستگیری توتو رینا در سال ۱۹۹۳، نفوذ کوزا نوسترا به تدریج کاهش یافت و گروه‌های جنایتکار دیگر، به‌ویژه در جنوب ایتالیا، جایگاه قوی‌تری پیدا کردند.با این حال، دادستان‌های ضدمافیا می‌گویند برخی اعضای باقی‌مانده این سازمان در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند ساختار فرماندهی مافیا را دوباره احیا کنند. ساختاری که زمانی با شورایی موسوم به «کوپولا» اداره می‌شد و فعالیت گروه‌های مختلف را هماهنگ می‌کرد.نقش وارث احتمالی «رئیس همه رؤسا»بخشی از پرونده بر اساس شهادت اعضای سابق مافیا شکل گرفته است؛ افرادی که پس از همکاری با دولت، اطلاعات داخلی این سازمان‌ها را فاش کرده‌اند.بر اساس این شهادت‌ها، جاکومو تامبورلو دهه‌ها با ماتئو مسینا دنارو همکاری داشته است. مسینا دنارو یکی از مشهورترین رهبران مافیا بود که سال‌ها تحت تعقیب قرار داشت و سرانجام در سال ۲۰۲۳ دستگیر شد و چند ماه بعد درگذشت.بسیاری از کارشناسان او را جانشین احتمالی توتو رینا و رهبر واقعی مافیای سیسیل می‌دانستند. گفته می‌شود او سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر، ساخت‌وساز، گردشگری و فروشگاه‌های زنجیره‌ای داشت و ارزش دارایی‌هایش هنگام مرگ به حدود ۴ میلیارد یورو می‌رسید.دارایی‌هایی که در سراسر جهان پنهان شده بودندتحقیقات نشان داد خانواده تامبورلو شبکه‌ای پیچیده برای نگهداری ثروت خود ایجاد کرده بودند.دارایی‌های کشف‌شده شامل ده‌ها حساب بانکی در کشورهای مختلف، ۱۲ کیلوگرم شمش طلا، سهام یک بانک در لبنان از طریق شرکت‌هایی در جزایر کیمن، شش خودرو و ۲۲ ملک در منطقه ماربیا اسپانیا بود.پسر خانواده، لوکا تامبورلو، در ظاهر یک تاجر موفق و فعال در بازار املاک اسپانیا محسوب می‌شد. او سابقه کار در مؤسسات مالی بزرگ بین‌المللی را داشت و زندگی حرفه‌ای عادی و موفقی از خود به نمایش گذاشته بود.پول مافیا چگونه مدیریت می‌شد؟یکی از شاهدان پرونده ادعا کرده است که بخشی از سود حاصل از این سرمایه‌گذاری‌ها مستقیماً به ماتئو مسینا دنارو پرداخت می‌شد.به گفته این شاهد، حدود ۱۰ درصد سود فعالیت‌ها به رهبر مافیا اختصاص داشت و اعضای شبکه برای حفظ امنیت خود ناچار به اجرای این توافق بودند.اگر این ادعاها در دادگاه اثبات شود، نشان خواهد داد که بخش مهمی از ثروت تاریخی مافیای سیسیل طی دهه‌ها از طریق شبکه‌ای پیچیده از شرکت‌ها، حساب‌های بانکی و سرمایه‌گذاری‌های قانونی پنهان شده است.آخرین فصل یک امپراتوری جنایتکار؟هنوز هیچ‌یک از اتهامات در دادگاه نهایی نشده و متهمان پرونده تمامی اتهامات را رد می‌کنند.با این حال، مقامات ایتالیایی این پرونده را یکی از مهم‌ترین ضربات مالی به مافیای سیسیل در سال‌های اخیر می‌دانند. آنان معتقدند علاوه بر توقیف صدها میلیون یورو دارایی، تلاش برای احیای ساختار سنتی کوزا نوسترا نیز متوقف شده است.اگر این ارزیابی درست باشد، پرونده تامبورلو ممکن است نه آغاز بازگشت مافیا، بلکه یکی از آخرین فصل‌های تاریخ طولانی و خونین کوزا نوسترا باشد.ترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiترجمه فارسی مجله اکونومیست https://t.me/economist_farsiiThu, 11 Jun 2026 14:11:03 +0330