https://virgool.ir/feed/@dastouranialifa2026-11-12 18:57:54https://files.virgool.ir/upload/users/198477/avatar/7w4f0z.pnghttps://virgool.ir/@dastouranialihttps://virgool.ir/@dastouraniali/تظاهر-آن-ها-یا-نابخردی-ما-oifamej00b4vاخیرا و پس از تماشای مصاحبه بازیگری در برنامه ی مطرحی در تلوزیون، خاطرم حقیقتا آشفته شد، البته این ناخشنودی نه از برای سخنان پرتناقض و بی ارزش وی که سرشار بود از اصطلاحات عوام فریب و حرکات تمرین شده، بلکه از بابت حجم تحسین ها و تشویق های جامعه در پیج شخصی ایشان به وجود آمد. این مصاحبه و بازخوردهایی که از آن دیدم پتکی به سرم کوبید که از قضا درد آشنایی هم دارد: درد سطحی نگری، ظاهر بینی و گم شدن عمق و معنا!به نظر میرسد آنچه میتواند جلوه خردمند و با کمالاتی از یک شخصیت در زمان حاضر بسازد، فحوای کلام او نیست، بلکه تلفیقی از اصطلاحات نافهمیدنی، اسامی افرادی ناشناس در باب فلسفه و شعر و موسیقی و نقل جملاتی - عموما بی ربط به موضوع - از بزرگانی که اسم و جملاتشان در قسمت زرد فضای مجازی دست به دست میشود، برای جذب تحسین قشر عظیمی از جامعه، کفایت میکند؛ این خود البته مایه افسوس و حاصل نیاموختن شیوه تفکر در جایی ست که حفظ مسائل و راه حل های غیرعلمی و بیان طوطی وار اندیشه دیگران، فرد را بر مسند برتری قرار میدهد.در این جا قصد ندارم به نقد مهمان آن مجری مشهور بپردازم، چرا که دغدغه ای از بابت شخص ایشان نیست و هرآنچه در مورد او و کلامش میتوان نوشت بدیهی ست و عیان. تنها قصد دارم بیانی از آنچه از دیدگاه ناپخته و کم تجربه ام در شهرت اینان میبینم به دست دهم که البته اصراری هم بر صحت آن ندارم. آن طور که آینه ی تاریخ به ما نشان میدهد، تجدد و روشنفکری در ایران معاصر با مفهوم مخالفت پیوندی ناگسستنی دارد و با عصیان معنا یافته است. معترضانی که در برهه های گوناگون، علم مخالفت را در کشتی ای برافراشته بودند که ناخدایش هم مقصد مشخصی برایش متصور نبود! تمام آنچه معنی داشت مخالفت بود و حمایت از هر جنبشی که ظاهری فریبنده با رنگ اعتراض داشت؛ روزی در حمایت از مشروطه شعر میگفتند و مقاله مینوشتند و فردا در وصف انقلاب اکتبر و رهبرانش شورانگیز ترین واژگان را به کار میبستند. هرکس که بر مسند قدرت مینشست پیش از ابراز وجود با نقدهای تندشان مواجه میشد و... به هر طریق، سال ها و دهه ها از پی هم گذشتند و روشن فکری از تب و تاب اولیه خود افتاد، آنچه ماند خودروشن فکر پنداری ای بود که در ضمیر جامعه نقش بست و میراث مخالفت و ظاهر بینی آن!از سوی دیگر، برکسی پوشیده نیست که راه سعادت یک جامعه از دل سواد جمعی ملتش و عمق و مطالعه افرادش میگذرد؛ افسوس که آنچه از آمارها و ظواهر بر می آید نشان از گم کردن راه در میان ما دارد که این خود مسئله ای مهم است، اما در این جا معضل دیگری به لطف رهاوردهای عصر ارتباطات خودنمایی میکند و آن توهم سواد و خردی ست که حاصل آب تنی در اقیانوسی از دانش به عمق یک وجب است. افراد جامعه به لطف این شرایط و با دریافت لقمه های جویده شده رسانه های متعدد، خود را از هر زحمتی برای یافتن حقیقت بی نیاز میبینند! جمع میراث روشنفکری گذشتگان و رهاورد عصر حاضر، توده ایست که دیگر چشم به چند خردمند در راس خود ندارد، بلکه هر فرد توده خود را به چشم یک خردمند صاحب نظر میبیند، درحالی که غالبا چنین نیست و تنها وهمی از سواد، افراد را به گرداب این اشتباه می اندازد که نظر و دیدگاهشان درست است و هرآنچه میبینند و می اندیشند، بدون نیاز به بحث و تحقیق، حقیقت محض است. ماحصل این رخداد، قرارگیری جامعه در چرخه ای معیوب است که در آن خردمندان گوش شنوایی نمی یابند و آهسته آهسته طرد میشوند؛ نیز افراد جامعه هم دیگر در عمق کلام دقیق نمیشوند و خردمندان حقیقی را برای پیروی جستجو نمیکنند، چرا که نیازی به آنان نمیبینند. صرف سطحی نگری تمام خواسته هایشان را پاسخ میدهد. توده جامعه در این مرحله تبدیل به شبکه ای از افراد میشود که شمایل و عقایدی مثل هم - غالبا با ژست اعتراض به همه چیز، نصیحت و نگاه بالا به پایین - دارند و هر یک از اجزای توده بر حسب تعریف مثبت و اغراق آمیزی که از خود دارد، نیاز به دیده شدن و مورد تشویق قرار گرفتن پیدا میکند. طریق ارضای چنین نیازی با خصائل مذکور، دو لازمه دارد: 1- آراستن ظاهر کلام و اندیشه که به لطف فضای مجازی سختی چندانی ندارد و 2- تشویق عقاید و تحسین رفتار افراد دیگر شبکه به جهت کسب احترام متقابل! با تداوم این روند، اکثریتی در جامعه شکل میگیرد با ظاهری فریبنده اما باطنی پوچ، و آن هایی که در آراستن ظاهر خود موفق تر عمل کرده اند مورد احترام توده بزرگتری از ظاهربینان قرار میگیرند. غالب افراد این شبکه، با تکیه بر همین دستاوردهای واهی به مقام و منافعی بیش از آنچه لیاقت دارند میرسند. در نتیجه نیاز های فردی به خوبی ارضا میشوند حال آنکه به جهت نبود عمق در افکار، جامعه از حل مشکلات جمعی عاجز میماند و با مصائب بسیاری دست و پنجه نرم میکند. افرادی که مورد احترام و تحسین توده بزرگ تری از جامعه هستند و از آنان انتظار روشنگری میرود، توان گشودن هیچ گرهی را ندارند چرا که اندیشه شان با خوراک ابتذال تغذیه شده است. نیاز به مطالعه و کسب سواد حقیقی در عین وضوح، از نگاه ها محو میشود و همای سعادت با دیدن انبوهی از کلیدواژه های کلیشه ای و بی معنی در زمینه های مختلف فلسفی، فرهنگی و هنری و این مبالغات شوم از افرادی که سررشته چندانی در نقشی که به علت عدم شایسته سالاری به دست گرفته اند، ندارند، به ناچار از جامعه رخت بر میبندد.علی دستورانیعلی دستورانیFri, 22 May 2020 19:10:10 +0430