https://virgool.ir/feed/@batenizahraدکترای فلسفه تعلیم وتربیت،معلم بازنشسته ومدرس دانشگاه .اینجا می‌خوام تجربیات معلمی ویافته های پژوهشی ام را با شما به اشتراک بگذارم. با من همراه باشید.fa2026-11-11 18:48:14https://files.virgool.ir/upload/users/3785141/avatar/8hbm3q.jpghttps://virgool.ir/@batenizahrahttps://virgool.ir/@batenizahra/فلسفه-سکوت-سکوت-دانش-آموز-قسمت-۱-ochyfynsfbjzقبل از بررسی مفهوم سکوت و معرفی عمل سکوت لازم است مشخص شود که معلمان در کلاس درس چه معنایی برای سکوت دانش‌آموزانشان در نظر می گیرند. برای این منظور مصاحبه‌هایی با معلمان انجام شد. طبق یافته‌های بدست آمده در این پژوهش معلمان مشارکت کننده برای سکوت دانش‌آموزان یازده معنا را بیان کردند که عبارت‌اند از: سکوت برای تمرکز و تفکر، سکوت ناشی از درگیری ذهنی یا ویژگی فردی، سکوت به نشانه احترام، اعتراض، ندانستن، محافظت، بی‌انگیزگی، سکوت برای جلب توجه، پنهان‌کاری و سکوت تحمیلی.لازم به ذکر است این معانی می‌توانند انواع سکوت دانش‌آموزان در کلاس درس نیز در نظر گرفته شوند.در ادامه به شرح هر یک از این معانی پرداخته خواهدشد.۱- سکوت برای تمرکز و تفکربا توجه به اظهارات شرکت‌کنندگان در مصاحبه یکی از دلایل سکوت دانش‌آموزان تمرکز و تفکر برای یادگیری است. به عبارت دیگر آن‌ها سکوت می‌کنند تا بتوانند به مطالب خوب گوش کنند، تمرکز کرده، بیندیشند تا در نهایت به یادگیری دست یابند. به عبارت دیگر سکوت این دسته از دانش‌آموزان نشان‌دهندۀ دقت و گوش‌سپاری آنان به مطالب درسی برای آموختن است که به سکوت آنان معنا می‌بخشد. معلمان در زمان‌های متفاوتی به این معنا از سکوت در کلاس درس اشاره کرده‌اند؛ بنابراین سکوت برای تمرکز و تفکر شامل سکوت برای تفکر و توجه برای یادگیری، مجذوب تدریس معلم، علاقه به مطلب درسی و نوشتن می شود. در ادامه به شرح و توصیف آنان پرداخته خواهد شد.الف- تفکر و توجه برای یادگیرییکی از مواردی که معلمان دررابطه‌با معنای سکوت دانش‌آموزان اشاره کردند، سکوت آن‌ها زمانی است که در حال اندیشیدن هستند. در این مواقع معلمان معنی سکوت آن‌ها را «فکرکردن» بیان کرده‌اند که می‌تواند به علت توجه به درس باشد: «بله موقعی که داره تدریس می‌شه بچه‌ها سکوت می‌کنن، فکر می‌کنن دیگه؛ چون اگه تدریس رو فکر نکنن که یاد نمی‌گیرن» (معلم ۹). به عبارت دیگر سکوت دانش‌آموزان در زمان تدریس می‌تواند به معنای تفکر و اندیشیدن آن‌ها به مطالب تدریس شده از سوی معلم باشد. از نظر معلمان هدف از این سکوت یادگیری مطلب درسی بیان شده است.همچنین معلمان به این نوع سکوت دانش‌آموزان هنگام پرسش شفاهی نیز اشاره داشتند. از نظر آنان سکوت در زمان پرسش کلاسی می‌تواند به دو صورت معنا شود. نوع اول سکوت دانش‌آموزان برای اندیشیدن و پاسخ‌گویی به سؤال معلم و نوع دوم سکوت آنان برای تمرکز بر پاسخ دیگر دانش‌آموزان به سؤال معلم است تا آن را شنیده و بیاموزند: «درس می‌خواستم بپرسم بچه‌ها باید گوش می‌کردن که خب به‌هرحال ممکن بود که این سؤال و من از اونا هم بپرسم به‌خاطر همین توجه می‌کردن که خب وقتی که من سؤال رو از دانش‌آموز دارم می‌پرسم حالا اگرم خودشون؛ مثلاً بلد نبودن یا ضعفی داشتن اگه دانش‌آموز درست جواب می‌داد که خب اینا هم یاد می‌گرفتن اگرم که مشکل داشتن سعی می‌کردن زودتر جواب رو به دست بیارن و آماده داشته باشن اگه از اونا سؤال کردم جوابگو باشن» (معلم ۸).ادامه دارد...زهرا باطنیزهرا باطنیWed, 22 Jan 2025 22:37:47 +0330https://virgool.ir/@batenizahra/سکوت-دانش-آموز-bxg0fxes7fd9همه ما تجربه حضور در کلاس درس را داریم. معلم‌ها، دانش‌آموزان و گفتگوهای میان آنها که تعامل کلاسی را رقم می‌زنند. گفت و شنودهایی که گاهی با نگفتن‌ها و سکوت‌هایی هم همراه بوده است؛ اما معمولاً نادیده گرفته شده‌اند. اغلب دانش‌آموزی که در گفتگو شرکت کرده فعال و دانش‌آموز ساکت، منفعل شناخته شده است. اکثر معلم‌ها نیز خود را ملزم به پاسخگویی مشارکت‌کننده‌ها می‌دانند. اما دانش‌آموز ساکت چرا سکوت کرده؟ سکوت او چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ اصلاً او چه سهمی در این تعامل کلاسی داراست؟ آیا باید او را نادیده گرفت، تشویق کرد یا وادار به سخن‌گفتن کرد؟ مواجهه معلم با این دسته از دانش‌آموزان چگونه باید باشد؟پژوهش بسیاری برای دستیابی به چرایی سکوت دانش‌آموزان و معانی آن صورت‌گرفته است. یافته‌های این محققان به معرفی انواعی از سکوت انجامیده است. به طور مثال Schultz(2010) در مقاله خود بر دو معنای سکوت به‌عنوان نشانه‌ای از قدرت و سکوت به‌عنوان نوعی محافظت تمرکز کرده است. البته وی در این مقاله به برخی دیگر از معانی سکوت مانند «سکوت نشان‌دهنده نظم و اطاعت» و «سکوت به‌عنوان کمبود توجه، علاقه یادانش» هم به طور ضمنی اشاره کرده است. در واقع وی می‌خواهد با نشان‌دادن معانی مختلف سکوت دانش‌آموزان به معلمان در تفسیر سکوت در کلاس کمک کند. برخی دیگر مدعی هستند که به اشکال و عملکردهای سکوت پرداخته‌اند. مانند Hanna(2021) که به دو گونه سکوت پرداخته است. نخست سکوت برای بهره‌وری که همراه با گوش‌دادن است دوم سکوت تحمیلی که معلم گفتگو را ممنوع می‌کند؛ زیرا پیش‌فرض وی این است که از این طریق دانش‌آموزان می‌توانند دانش را دریافت کنند. گوناگونی این سکوت‌ها که حتی در برخی موارد خلاف یکدیگر هستند نشان‌دهنده ابهام و پیچیدگی در مفهوم سکوت است ؛ بنابراین ضروری به نظر می‌رسد ماهیت سکوت مورد بررسی عمیق و ژرف‌نگرانه‌تری قرار گیرد.همان‌طور که ملاحظه می‌شود، ابهام در معنا و مفهوم سکوت دانش‌آموز و نقشی که در تربیت ایفا می‌کند هدف تنی چند از پژوهشگران بوده است. تلاش آنان به معرفی انواع متفاوتی از معانی سکوت انجامیده است. بررسی معناهای ارائه شده در این پژوهش‌ها نشانگر آن است که می‌توان برخی از آنان را عمل دانش‌آموز دانست. درنظرگرفتن این مفهوم می‌تواند، یاریگر معلم در امر تربیت باشد. این پژوهش در صدد آن است تا با معرفی مفهوم عمل سکوت دانش‌آموز، انواع آن را از منظر عاملیت انسان تبیین نموده و با ارائه دلالت‌های تربیتی بر اساس آن راهگشای معلم در تعامل با دانش‌آموزانش باشد.زهرا باطنیزهرا باطنیTue, 21 Jan 2025 15:14:06 +0330