https://virgool.ir/feed/@badpoushنوشتن چنان تقدیر!نوشتن چنان اشتیاق! دانش آموخته جامعه شناسی، پژوهشگر منابع انسانیfa2026-11-12 02:12:43https://files.virgool.ir/upload/users/254558/avatar/KclkNT.jpeghttps://virgool.ir/@badpoushhttps://virgool.ir/@badpoush/یک-آگهی-دیوار-چقدر-ارزش-دارد-sfxyga57d05vگرم و سرد چشیده های روزگار می‌دانند که آدم، روی دیوار هر کسی یادگاری نمی‌نویسد. اما برای آموختن همین یک درس، باید از روزگار به عرق جبین و عمق استخوان، گرم و سرد چشید. این حکایت من و گرمک ­فروشی سر چهار راه سیل بند است. یک طرف خیابان من بودم و گرمک ­های به جان رسیده­ ای که از سر جالیز خریده بودم و طرف دیگر خیابان یک پسرک هم سن و سال خودم. هر دو ترازوهایمان را گذاشته بودیم ته بار و نایلون ­ها را انداخته بودیم سر یک دسته چرخ. اما هر چقدر که چرخ بساط رقیب می‌چرخید، چرخ بساط من کساد کساد بود. من در سمت اشتباهی تاریخ ایستاده بودم و این سمت اشتباه برای من؛ فقط به قدر از این تا آن ور خیابان بود. مشتری ها از سمت من به هوای خرید می­زدند به دل بازار و گرمک خریدن گزینه ­ی اول هیچ کدامشان نبود اما به وقت برگشتن که به سمت بساط رقیب می‌چرخید؛ چند دانه گرمک می­ توانست حسن ختام خوبی برای خرید آن روزشان باشد.چرخ روزگار به همین شکل می چرخد؛ در جای درست نشستن و بر دیوار درست یادگاری نوشتن رونق بازار است و یک در یک متر مربع در این و آن سمت خیابان تفاوت­ ها را رقم می­زد. خوب است که آدم بداند کسب و کارش در جای درست قرار گرفته است. در عصر اسکرول کردن بر صفحه گوشی های هوشمند و «هر لحظه بازار» های اینترنتی، مهم است که بدانیم هر کدام از این «هر لحظه بازارها» چه دسترسی به ما می­ دهند؟ چه ارزشی را ایجاد می کنند؟ مشتریان ما کجا هستند و کدام چنل بیشترین و بهینه ­ترین دسترسی را به ما می­ دهد؟ سرانجام اینکه می­ خواهم تقریبی از ارزش پلتفرم دیوار برای صاحبان کسب و کار ارائه کنم. برای این کار هم از آنجا که خدمات دیوار بسیار متنوع است، قسمت اگهی­ های املاک را بررسی کرده ­ام.یک دفتر کار به وسعت ایران!دیوار یک بنگاه معاملات ملکی، یک نمایشگاه خودرو و یک بازار کسب و کار مجازی است. یک دفتر کاری شلوغ که مشتریان بالقوه زیادی را به خودش جذب می کند. کافی است بدانیم که متوسط روزانه انتشار آگهی در سایت دیوار 30856 مورد است و ارزش تخمینی معاملات خودروهای سواری در ۱۱ ماه ابتدای سال 99 که دیوار باعث انجام آنها بوده تنها در شهر تهران ۲۴.۷ هزار میلیارد تومان و تعداد تخمینی معاملات خودروهای سواری در همین بازه زمانی و باز هم تنها در شهر تهران ۱۵۹ هزار معامله بوده است.بخش بزرگی از خدمات دیوار به شکل رایگان ارائه می شود و شمردن دندان اسب پیشکشی هم جایز نیست با این همه از آنجا که دیوار یک سامانه ثبت آگهی است و از معاملاتی که در نتیجه ثبت آگهی در جریان است منتفع نمی شود، طبیعی است که از ارائه برخی خدمات متمایز درآمدزایی کند. همچنان که سایر پلتفرم های مشابه همین کار را می کنند. بازار املاک در هر لحظه بازارهایِ اینترنتی ایران؛ بازیگران زیادی دارد که عمده آنها هم خوشنام و معتبر هستند؛ رقبایی قابل احترام همچون شیپور، ملکانا، ایران فایل، شابش و ... . شیپور بیش از همه پلتفرم ­های رقیب از ساختاری مشابه با دیوار برخوردار است. پلتفرم­ های دیگر تا حد زیادی از استراتژی مشتری گرایی بهره می برند و با توجه به تخصصی بودن فعالیت در حوزه املاک تلاش می کنند بیشترین میزان خدمات ممکن و جانبی همچون عقد قرارداد و مسائل حقوقی و سپردن ملک و فروش، اجاره و رهن و حتی مشارکت در ساخت را نیز در قلمرو خدماتی خود تعریف کنند. حال آنکه دیوار و شیپور اساسا وبگاه و اپلیکیشن نیازمندی­ های اینترنتی هستند و این تفاوت به انها مزیت رقابتی قابل توجهی داده است. به اصطلاح خبره ­های این کار؛ ملکانا، ایران فایل و شابش اساسا سامانه ­های فایل­ گذاری هستند و بعضی از آگهی های آنها همان آگهی های دیوارند که این سایت ها با ایجاد ارتباط با کاربران دیوار، به اصطلاح آگهی آنها را فایل کرده اند. به نوعی می توان گفت این سامانه­ ها خودشان گاها در نقش کاربران دیوار و شیپور هستند. در جدول زیر سعی کرده ام مقایسه کوچکی بین دیوار با برخی از رقبای خود در حوزه آگهی های املاک انجام دهم. این کار به شما امکان مقایسه می دهد.بازار چه می گوید؟نسبت هزینه درج آگهی در سایت به حداقل درآمد بازگشتی حاصل از معاملات می­تواند نسبت خوبی برای درک ارزش آگهی های دیوار باشد که البته با داده هایی که ما در دست داریم نمی توان به طور قطع در مورد آن اظهار نظر کرد. به تقریب می توانم بگویم با مصاحبه هایی که با برخی از دوستانم در صنف املاک داشته ام، درصد بالایی از معاملات از دیوار جوش می خورند و این درصد بالا، بالاخص برای آژانس های املاک که به شکل دپارتمانی کار می کنند؛ معنادار تر هم هست. اساسا بازیگران این حوزه یا شخصیت های حقیقی اند مثل من و شمای شهروند که می خواهیم ملکی را اجاره کنیم یا بخریم و بفروشیم، یا بنگاه های ملکی هستند که به شکلی سنتی اداره می شوند و یا آژانس های املاک اند که به شکل دپارتمانی اداره می شوند. دسته سوم بازیگران اصلی این بازی هستند و عموما معاملات آنها از مشتریان قبلی، مشتریان حضوری، چنل های تبلیغاتی مثل پنل های sms و پلتفرم های اینترنتی دیوار در صدر و شیپور و سایر پلتفرم ها است. اگر چه درصد بالایی از معاملات املاک به اصطلاح از دیوار جوش می­خورد. با این همه حتی اگر این مقدار را تنها 10 درصد معاملات در نظر بگیریم، بازگشت هزینه خدمات این سایت با تعرفه های کنونی و حتی با افزایش این تعرفه ها چشم پوشی ناپذیر است.خلق ارزش های جانبیارزش ثبت آگهی در دیوار برای بنگاه­های معاملاتی املاک فقط جذب مشتریان بالقوه نیست. ارسال گروهی آگهی ها در سایت برند آنها را تقویت می کند. پنل و سامانه مشاوران املاک در سایت دیوار این امکان را فراهم می کند که مشاورین املاک بتوانند به شکل جامعی از امکانات این پلتفرم استفاده کرده و از تخفیف ­های آن بهره مند شوند. دیوار همچنین برای کاربرانش این امکان را فراهم می کند که میزان بازدید از آگهی های منتشر شده خود را رصد کرده و به منظور ارتقای آگهی آن را مدیریت کنند.آیا دیوار ارزشش را دارد؟دیوار در خبری که در 24 اسفند سال 1399 در بلاگ خود منتشر کرده است؛ توضیحاتی را در مورد تعرفه های جدید برای کسب و کارهای فعال در این پلتفرم ارائه کرده است. افزایش تعرفه های این سایت پیش تر نیز سابقه داشته است. در این موضوع که دیوار ناگزیر است به منظور بهبود کیفیت، توسعه خدمات و پشتیبانی نیروهای خود و ... در دوره های زمانی مختلف قیمت گذاری تعرفه هایش را با نرخ تورم هماهنگ کند؛ شکی نیست و البته دیوار در این زمینه تلاش کرده است حواسش به جیب کاربران باشد. دیوار اعلام کرده است که؛ « این تغییر تعرفه‌ها صرفا برای کاربران پرمصرف و کسب‌وکارهای فعال روی دیوار اعمال خواهد شد؛ کاربرانی که از طریق دیوار تجارت کرده و کسب درآمد می‌کنند و هنوز از پنل‌های ویژه دیوار استفاده نمی‌کنند. کسب‌وکارهایی که از پنل‌های نمایشگاه‌ خودرو، مشاورین املاک و دیوار فروشگاه‌ها دیوار استفاده می‌کنند، فعلا مشمول این تغییر تعرفه‌ها نیستند. آگهی‌های خرید و فروش کالا برای کاربران عادی با مصارف محدود شخصی مانند گذشته «رایگان» است و رایگان خواهد ماند.» متوسط بازدید آگهی ها، گت کانتکت ها و جوش خوردن معامله ها در دیوار با نزدیک ترین رقبایش اختلاف زیادی دارد. فرصت هزینه ای که دیوار ایجاد می کند با تعرفه های کنونی آن و افزایش احتمالی این تعرفه ها نیز می تواند کماکان برای کاربران قابل پذیرش باشد. کما اینکه سیاست های اعلامی دیوار در افزایش تعرفه ها افزایش اثربخشی و کاهش آگهی های غیر واقعی بیان شده است. انتظار می رود که افزایش در تعرفه ها با افزایش ملموس در کیفیت خدمات دیوار همراه باشد و در چنین صورتی نه تنها از وفاداری کاربران به این پلتفرم کاسته نمی شود بلکه چراغ کسب و کار کاربران روشن تر و روغن سوخت نام و نشان دیوار تیزتر خواهد شد.شارو بادپوششارو بادپوشThu, 15 Apr 2021 01:41:51 +0430https://virgool.ir/@badpoush/همه-ی-سایه-های-بر-دیوار-پیرامونِ-حذف-دستوری-قیمت-ها-trn3cgzt0cffسعید را همه‌ی لوازم یدکی فروش‌های حسن آباد می‌شناختند. من را ترکِ موتورِ رفیق مشترکمان؛ فارِس نشاند و راه افتادیم سمت حسن آباد که هم موتورِ فارِس را ببریم سرویس کنیم و هم اینکه ببینیم می‌شود برای موتور خودش یک باطری خوش قیمت پیدا کنیم یا نه. می‌گویم سعید را همه می‌شناختند چون از بس از همه‌ی مغازه‌های آن راسته قیمت گرفته بود که دیگر کسی به سعید قیمت نمی‌داد. همه یک جوری می‌دانستند سعید از آن مشتری‌هایی نیست که برود توی مغازه و مثل بچه آدم قیمت بپرسد و جنس بگیرد و کارت بکشد. نه، سعید بچه کفِ بازار بود و تا ته و توی همه را در نمی‌آورد دست به جیب نمی‌شد. تازه همان موقع هم به کمتر از یک تخفیف اساسی راضی نمی‌شد. نقش من آن روز، همپایی با سعید در پایشِ قیمت‌های بازار لوازم یدکی‌های حسن آباد بود. یک تجربه‌ی همزمان از موتور سواری و خیابان گردی و تجزیه و تحلیل رفتار مصرف کننده و فروشنده.دست کم به لطف تاملاتِ گاه به گاه در جامعه شناسی می‌دانستم که خرید و فروش، صرفا یک مبادله‌ی اقتصادی نیست و بازار، نوعی پیوند ساختاری با نهادهای دیگر اجتماعی دارد و روابط در بازار نیز در پیوند وثیق با سایر روابط اجتماعی قرار می‌گیرد. یک کلام؛ روابط اجتماعی در بازار، امتداد روابط اجتماعی در ساحتِ نهادهای دیگر است. برای همین اعتماد و بی‌اعتمادی، انصاف و بی‌انصافی، هنجار و بی‌هنجاری از یک سطح به سطح دیگر می‌غلتد و هماهنگی‌ و تعارض‌ها را شکل می‌دهد.به همین خاطر هم هست که از پستویِ بقالی های کوچک در محله های قدیمی‌که تنها ویترین و عرضه ی تبلیغاتی شان؛ جعبه های خالی کانادا درای بود، تا فروشگاه های همواره تخفیف در خیابان های نوظهور با عرض و برِ بیشترِ شیشه‌ای که از بیرون رونق و تنوع جنس‌هایشان در قفسه‌ها خودنمایی می‌کند؛ هر روز به عرضِ عرضه و نمایشگری کالاها افزوده شد. دیگر هیبت فروشنده‌ی آشنای محل در پشت پیشخوان، اعتبارِ بازار و اعتماد آفرین نبود و باید جنس‌ها خودشان حرف می‌زدند. فروشنده‌ها که حالا دیگر نه آشنا بودند و نه حضورشان دائمی‌بود، به یک گوشه پشت صندوق پرداخت منتقل شدند و دالان هایِ فروش؛ حضور بی‌واسطه‌ی کالا و مشتری در مقابل همدیگر را رقم زدند. لیبل‌های قیمت بر قفسه‌ها هم جای پرس و جوی کلامیِ «‌این و آن چند است؟» را گرفت و این فرآیند غیرشخصی شدن و شکافته شدن و مرزبندی روابط اقتصادی با روابط اجتماعی در نتیجه‌ی تحول در پیکره بندی‌های فضای شهری و رشد شهرنشینی و گمنامی ‌و غلبه‌ی کارکردی هایپر مارکت‌ها بر بقالی‌ها یک روند گریزناپذیر بود.«هر لحظه بازارهایِ اینترنتی» و تحول در مناسبات اجتماعی بازارمارکت‌های اینترنتی و بازار کالاهای نو و دست دوم پا را از این فراتر گذاشتند و تجربه نوعی رابطه‌ی ویژه را برای کاربران رقم زدند. تجربه خرید و فروش بی‌واسطه و مجازی. بستری که بر آن از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را می‌شد با اسکرول کردن و چک کردن عکس‌ها و توضیحات و قیمت‌ها دید زد. همه بحث‌هایی که پیرامون ریسک‌ها و رفتار آنی خرید و رفتار مصرف کنندگان در محیط‌های آنلاین در کتاب‌های مدیریت می‌شود و همه پژوهش‌های دانشگاهی در این حوزه از این سرچشمه آب می‌خورند که ماهیت روابط اقتصادی در این محیط‌ها با ماهیت این روابط در محیط واقعی و نوع مواجهه مصرف کنندگان و خریدار و فروشنده در آن‌ها با همدیگر با بازار سنتی تفاوت ماهوی دارد. پس طبیعتا این سوال غریبی نیست اگر بپرسیم آیا هماهنگی شناختی با این تغییرات برای عاملیت‌های اجتماعی از یک سو و هماهنگی ساختاری با آن برای نهادهای اقتصادی، حاکمیتی و حقوقی از سوی دیگر به سادگی و در همه جوامع و فرهنگ‌ها به شکلی یکسان اتفاق می‌افتد؟ پیامدهای آشکار و پنهان چنین تحولی چه خواهد بود؟ آیا این تحول که روابط اجتماعیِ بازار را دستخوش تغییر کرده است با واکنش مناسبی از سوی نهاد و عاملیت‌های اجتماعی روبرو خواهد شد یا آسیب‌ها و پیامدهای ناخواسته و نیندیشیده‌اش دامنگیر ساحت‌های دیگر اجتماعی می شود؟ و الخ. پاسخ به این سوالات البته نیازمند کار پژوهشی است با این وصف بر اساس شواهد و قرائن می‌توان گفت که این تحول نه به شکلی یکسان و نه ساده اتفاق می‌افتد بلکه مناسبات و روابط اجتماعی و اقتصادیِ دگرگون شده در نتیجه‌ی حضور این مارکت‌ها و سامانه‌ها آثار و پیامدهای متنوع و چندگانه‌ای از خود به جا می‌گذارد. حالا سعید می‌تواند در خانه‌اش بنشیند و بی اینکه کسی رو تُرش کند همه قیمت‌ها را دربیاورد، با فروشنده ارتباط بگیرد و خرید کند و بفروشد حتی بدون آنکه لازم باشد فروشنده و خریدار را ببیند. مارکت‌های اینترنتی بر همین اساس نیازمند سطح بالاتری از اعتماد اجتماعی­ هستند. کنشِ ارتباطی در چنین فضایی همیشه نیازمند درجه بالایی از اعتمادپذیری و اعتمادسازی است. این شکل از مبادله اقتصادی نوع جدیدی از ارتباط اجتماعی را تولید می کند و به بیان ساده‌تر رونقِ بازارهای آنلاین نیازمند سطح بالایی از اعتماد و ارزش‌های اخلاقی تثبت شده اجتماعی است.حذف دستوری قیمت ها یا چطور تصمیمات اشتباه بگیریم!می خواهم یک نگاه سریع به مساله حدف دستوری قیمت‌ها از سایت دیوار داشته باشم. در یک بی‌هنجاری تشدید شونده که نتیجه‌ی گریزناپذیر کژکارکرد نهادهای اخلاقی، بازار و قانونگذاری است و با کاتالیزور مصرف‌گرایی و رهاسازیِ بنیان برافکن میل و تمناهای سرکوب شده و فردگرایی افسارگسیخته و فقدان توازن میان اهداف و ابزارهای دستیابی و بهره‌مندی اجتماعی، همراهی می‌شود؛ سوداگری به شکل غالب رفتارِ اقتصادی عاملیت‌های اجتماعی تبدیل می‌شود.در چنین شرایطی مارکت‌های اینترنتی به هر شکل آن و همچون سایر عرصه‌های دیگر اقتصادی با پیامدهای ناخواسته‌ای همراهند که به برخی از بازیگران اجازه می‌دهد به شکلی غیر منصفانه، سازمان دهی شده و هدفمند در بازار ایجاد اختلال کرده با دخل و تصرف در قیمت‌ها امنیت اقتصادی جامعه را در یک زمین بازی بی‌قاعده و غیراخلاقی تهدید کنند. اگر چه می‌توان برای این پیامدهایِ ناخواسته چاره چویی کرد اما در جامعه‌ای که نهادهای قانون و سیاست گذار و تصمیم گیرنده کُند و کرخت عمل می‌کنند و از هوشمندی یا اراده لازم برای بازسازماندهی روابط اقتصادی و اجتماعی در این محیط آنومیک و تحول یافته برخوردار نیستند، ساده‌ترین روندی که در پیش گرفته می‌شود؛ حذف دستوری است. حذف دستوری کامل و یا حذف برخی از عملکردها و دسترسی‌ها به منظور بازپس گیری کنترل و نظارت و یا حداقل نمایش آن، عمده ترین راهبردی است که در سطح کلان مدیریتی دنبال شده است.غافل از اینکه اساسا پلت فرم‌هایی همچون دیوار برای کاهش هزینه‌های مبادله اقتصادی در ساحت اجتماعی طراحی شده‌اند و حذف برخی از عملکردها در چنین بسترهایی تنها به افزایش هزینه‌ی عملکردی کاربران منجر می‌شود و از حل اساسی معضل عاجز است (در اینجا می‌توانید یک گزارش از این هزینه افزایی بی‌ثمر را بخوانید).دیوار که یکی از موفق ترین سامانه‌ها با ایجاد کاربری رایگان برای مبادله و درج نیازمندی و آگهی است، اخیرا در معرض چنین روندی قرار گرفته است تا بلکه با حذف امکان درج قیمت در آگهی‌های این سایت برای کاربران، بخشی از سوءکارکرد رفتاری بازیگران اقتصادی در بازار کالاهای سرمایه‌ای کنترل شود. این در حالی است که از نقطه نظر اجتماعی سوء رفتار سازماندهی شده در بازار این کالاها نه فقط نتیجه‌ی ماهیت و کارکرد نهایی پلتفرم‌هایی همچون دیوار نیست، بلکه اساسا در تعارض با کارکردِ آشکار آن قرار دارد که ایجاد رابطه‌ی مستقیم میان بازیگران حقیقی در حوزه کسب و کار و خرید و فروش است. حذف دستوری قیمت ها همان حکایت کور کردن چشم برای درست کردن ابرو است.در حذف قیمت‌ها از سایت دیوار نوعی ناکارآمدی نهادی به چشم می‌خورد. این پوشیده سازی‌های دستوری حکایت از نوعی شکست دارد و همزمان نوعی فقدان اعتماد، اعتبار و انصاف اجتماعی، ریشه در شرایط آنومیک اقتصادی و اجتماعی را آشکار می کند و نشان دهنده‌ی ناکارآمدی و شکست ساز و کارهای نهادی برای مدیریت سامانِ اقتصادی جامعه است. حذفِ دستوری قیمت‌ها همچنین تحمیل هزینه‌های این ناکارآمدی به پیکره‌ی کسب و کارهایی همچون دیوار و کاربران آن است. طبیعتا انتظار نمی‌رود این شیوه حل مسائل بتواند به ایجاد نظارت و کنترل بر رفتار بازیگران سوداگر عرصه بازار و یا حل مشکل قیمت گذاری منجر شود. نهادهای هنجار و سیاست گذار در حوزه بازار با این استدلال که بالاخص در حیطه کالاهای سرمایه ای از ایجاد فضای دلالی و واسطه‌گری و افزایش قیمت‌ها جلوگیری کنند؛ حذف قیمت‌ها از این سامانه‌ها را در دستور کار قرار می‌دهند، فارغ از اینکه مشکل جای دیگری است و همه ساختارهای اجتماعی در ساحت‌های دیگر، پرورش دهنده نوعی روحیه، اخلاق و ارزش سوداگری هستند که پیامدهای ناخواسته آنها در نهایت دامن مارکت‌های اینترنتی را می‌گیرد، همچنان که دامن بنگاه‌های معاملات ملکی، نمایندگی‌های فروش خودرو، سیستم درمان و آموزش و ... را گرفته است. رابرت مرتن؛ آموزگار بزرگ ما در رفتارشناسیِ عاملیت‌هایِ اجتماعی در شرایط آنومیک، به ما آموخته است که سهم و نقش سامانه‌ای همچون دیوار در سوداگری اقتصادی عده‌ای از کاربران که آشکارا سازماندهی شده اند؛ از سوءاستفاده ابزاری فراتر نمی‌رود. صد البته پلتفرم‌هایی همچون دیوار می‌توانند در راستای جلوگیری از این اپیدمیِ سوداگرانه، با ایجاد امکان مونیتورینگ بازخوردی قیمت‌ها از سوی کاربران و نظارت هوشمند بر قیمت‌گذاری، ابتکار عمل را در دست بگیرند اما در نهایت حذف قیمت‌ها از دیوار؛ باغ اعتماد و اعتبار اجتماعی و ارزش های دیگرگونِ اخلاقی در عرصه اقتصاد را آباد نخواهد کرد. انصاف را به عرصه جامعه بر نخواهد گرداند و تا زمانی که تناسب میان غایت ها و اهداف تعریف شده و ابزار دستیابی به آنها در سطحی کلان‌تر ساماندهی و ریل گذاری نشود، نمی‌توان رفتار اقتصادی بازیگران را به مدد چاره‌جویی‌هایی دستوری و مقطعی مدیریت کرد. بخش بزرگی از کاربران دیوار کمترین کنترل و مشارکتی در این بازی سوداگرانه ندارند و حذف قیمت‌ها تنها به افزایش هزینه حضور و مشارکت آنها در این «هر لحظه بازار» اینترنتی منجر می‌شود. به نظر می‌رسد دیوار و کاربران آن قربانی این کج اندیشی هستند که می‌توان بر تمنیاتِ سوداگرانه‌ی بازیگران اقتصادی افسار زد حال اینکه زمین بازی اینجا نیست و این بازیگران سوداگر فقط توپشان از دیوار گذشته به حیات خانه کاربران آن افتاده است. شارو بادپوششارو بادپوشTue, 16 Feb 2021 05:18:57 +0330https://virgool.ir/@badpoush/کنار-مارادونا-به-تلافی-جزایر-فالکلند-جنگیدیم-rtajxxhgqw8cبرای ما که کودکی مان، به تماشای تیله بازی جوانان روستا که نوروز از زمستانِ کار و خستگی به خانه برگشته بودند، گذشت و پا برهنه روی آسفالت؛ گل کوچک زدن و یک دو کردن با جدول کنار خیابان! تحول تکنولوژی آنقدر ملموس است که انگار یک شب در یک جهان خوابیدیم و صبح در جهان دیگری بیدارمان کردند. به چشم خودمان دیدیم که از آن اینترنت Dial-up بر صفحه ی مونیتورهای CRT تا اینترنت بر صفحه گوشی های هوشمند و تماس های تصویری، گجت های هوشمند و هد ست وی آر باکس و جهان سه و چند بعدی به چشم بر هم زدنی گذشت.تا قبل از این تحولات تاریخی، که ما را بنشاند پای نسل های مختلف PESو FIFA ؛ من بودم و فوتبالدستی که بساط عیش و کسب و کارم با هم بود. شهر را هنوز کلوپ های بازی، تسخیر نکرده بودند و کلوپ داری به کسب و کار پر رونقی تبدیل نشده بود. صحنه ی مادران لنگه کفش به دست که بچه هایشان را از توی کلوپها بیرون می کشیدند، یا بچه های فراری از دست پدرهایی که مچشان را می­گرفتند، هنوز وارد حافظه تاریخ نشده بود. بگذریم که به زودیِ زود، تحولِ یکباره ی کنسول های بازی خانگی و تنوع بازی روی گوشی های هوشمند، حتی از این هم گذشت و بساط آن کلوپ های بازی را در هم پیچید.Pro Evolution Soccer 2اما تا قبل از اینکه تاریخ به خودش بجنبد و اگر صادق باشم و دقیق تر بخواهم بگویم، تا قبل از اینکه حاجی جعفر با لگد بزند فوتبالدستی من را به تلافی عرفان؛ پسرش که از دخل مغازه پول کش میرفت که بیاید با من بازی کند، در هم بشکند؛ من بودم و فوتبالدستی ام. سلطانِ بی رقیب بازی. دستی دو تومن و هر دست پنج گل! و تعریف از خود نباشد؛ ولی بباز نبودم. برای همین جیب هایم همیشه پر بود از سکه های دو و پنج و ده تومانی. خلاصه برای خودم عزت و احترامی به هم زده بودم و از محله های اطراف برایم رقیب می آمد. نه اینکه همه شان را ببرم نه، ولی کم پیش می آمد کسی بنشیند روبرو و اخر سر، دست توی جیبش نکند.بالاخره اما زمان، بزرگترین رقیب حماسه و افتخار آفرینی هر نسلی است! درست تر که فکر می کنم همین هیبت تخفیف ناپذیر زمان بود که به شکل یک چیز بزرگتری پیدایش شد، بزرگتر از لگد حاجی جعفر، که ناغافل از توی جمعیت پیدایش شد و زد فوتبالدستی پیر و فرتوت من را که به زور چند بار میخ کوبی کردن سر پایش نگه داشته بودم، شکست! زمانه چرخید و این آقای زمان در قامت ماشین تاریخ از روی همه مان رد شد، از روی من و حاجی جعفر و عرفان و خیابان سیل بند که گذر میوه فروش ها و دوره گردها و مغازه های کهنه فروشی بود و از روی همه ی آن مغازه های لباس کهنه فروشی که یک زمانی زرق و برق خودشان را داشتند و از روی چرخدستی ها و حتی از روی همهمه ها و هیبت ها هم گذشت و من فقط یادم است که مغازه ی بزرگ کهنه فروشی لباس های زنانه، خودش به تنهایی در آن زمانه با بزرگترین فروشگاه های برند لباس این روزگار برای مردم شهر ما برابری می کرد و بلکه سر هم بود.اگر نه چطور ممکن است سال ها بعد که حاجی را دیدم، برخلاف همه آن نفرتی که در دل من کاشته بود به حال او رحمم آمد. دلم می خواست هنوز همان هیبت گذشته را داشت و از میان آن جمعیت پیدایش می شد و می زد بساط کسب و کار من را در هم می شکست، اما خودش اینقدر شکسته نمی شد. گویی دلم می خواست لااقل یک چیز به همان هیبت گذشته باقی مانده باشد؛ خشم حاجی جعفر و نفرت من. اما انگار زمان، احساسات ما را در قامت تکیده ی حاجی جعفر تراش داده بود! که از من می خواست برایش توی واتساپ تماس تصویری بگیرم با عرفان، که حالا هزاران کیلومتر آن سوتر در دانمارک زندگی می کند.به همین سادگی ما پیر می شویم! زمان نه حتی مثل یک ماشین قهار بی احساس، شاید مثل یک کودک بازیگوش، از روی شانه های ما می پرد و بر شانه های دیگران می نشیند. دهه ها عوض می شوند و ما به آن انسجام از دست رفته در قالب کلیشه های لذت بخشی مثل دهه شصتی ها و هفتادی ها و ... چنگ میزنیم و تکنولوژی در کنار همه مزایایی که دارد؛ می تواند کاری کند که این کودک بازیگوش زودتر از آن چیزی که فکر می کنیم؛ از شانه ما بپرد.من اسم این را می گذارم «پیری تکنولوژیک». یعنی یک طوری تکنولوژی با سرعت در تغییر است که میترسم آن تعداد از ما که فرصت خو گرفتن با آن را نداریم به ناگهان با مظاهر آن بیگانه شویم، طوری که کروزوئه وار در عصر گجت های هوشمند، از گذاشتن یک کامنت در اینستاگرام و یک تماس تصویری عاجز باشیم. این پیری تکنولوژیک می تواند بد دردی باشد. خودم را می گذارم جای حاجی جعفری که نمی داند چطور به جگر گوشه اش زنگ بزند، روی ماهش را ببنید و کیفش را بکند. با گوشی هوشمندی که برایش از ان ور آب آورده اند و کلی هم عزیز کرده است، طوری که می پیچیدش لای نایلون و می گذارد جیب بغل کتش که خش رویش نیفتد.این کفش هایی که به پای زمان پوشانده ایم، ما را به همه جا خواهد برد. باید مراقب جوانی تکنولوژی و بازیگوشی زمان باشیم. لازمه اش این است که نه فقط برویم توی تنظیمات کارخانه ی ذهنمان، برای خودمان یک آلارمِ «به روز رسانی هوشمند تکنولوژی» سِت کنیم، بلکه در این روزها که فرصتی دست می دهد، مثل پانیذ بنشینیم ورِ دل مامان آذرمان و به او یاد بدهیم چطور توی اینستاگرام زیر پست های دخترش کامنت بگذارد. به دکتر یاد بدهم که چطور با بلد و نشان براند و همه ی خیابانها را بی دلشوره بالا پایین کند. زمان؛ این کودک بازیگوشی که پا پتی هم اگر بود، دستی برای گرفتنش نداشتیم، حالا کفش تکنولوژی به پا کرده است و سبکبال، در تمنای پریدن از شانه این نسل به نسل بعدی است. شاید روزی هم برسد که سرِ درد دل مان را با این گجت های هوشمند که باز می کنیم، دست بگذارد روی شانه مان و بگوید؛ «غصه نخور مرد، می خوای برات یه سیاوش پلی کنم؟ علیرضا رو بیارم پشت سیستم یه دست PES بزنید؟» همه چیز ممکن است! به کوتاهی یک شب خوابیدن و صبح در جهانی دیگر بیدار شدن است، که از آن کاشته هایی که چیلاورت می زد و ما پشت توپ که قرارش می دادیم، انگار خودمانیم و دروازه و فینالِ همه جام های جهانی؛ برسیم به روزی که توی پذیرایی، لباس محبوب ترین تیم هایمان را بپوشیم، هد ست بزنیم و برویم توی زمین؛ یک چهارم نهایی 1986 را در کنار مارادونای فقید، به تلافی جزایر فالکلند بجنگیم.شارو بادپوششارو بادپوشTue, 22 Dec 2020 20:13:06 +0330https://virgool.ir/@badpoush/گرفتن-ردِ-خرماها-بر-صفحه-گوشی-utydnoktyqtbساحل درک، چابهار، زمستان 1397می گویند نخل، درخت غمگینی است. این را من از مردم بم شنیده ام. زمستان دو سال پیش که به دل جاده زدیم و رفتیم چابهار. با علی و سعید از تهران راه افتادیم سمت یزد و بعد کرمان و شب را منزل یکی از دوستان، بم ماندیم. پرسیدم که چرا؟ چرا نخل درخت غمگینی است؟ گفت غمگین است دیگر، نخلستان به وقت غروب، غم عالم را به دلت می نشاند. همین و نه بیشتر. شنیده ام که نخل، چنان آدمیزاد است و فکر می کنم شاید آدمی دوست دارد غم دلش را به غروب و نخلستان پیوند بزند و نتیجه بگیرد که نخل؛ درخت غمگینی است. فردایش توی جاده ایرانشهر بودیم. نهار را «کُرایی*» خوردیم؛ مهمان رحمان که با لهجه شیرین بلوچی اش راهنمای ما شد در سیاحت از قلعه ناصری و بعد ما را دور شهر گرداند، برد به بازار ایرانشهر و دم غروب راهی مان کرد سمت چابهار که خودش داستان دیگری است و روایتش بماند برای وقتی دیگر.اینها را نوشتم که بگویم؛ نخل نه فقط به چشمم درخت غمگینی نیست؛ که استوارِ زیبایی است که حتی بی سر هم زیباست. نفر به نفرشان را در نخسلتانی بزرگ دیده ام که می گویم. نخل های بی سر را، در شوش، در کازرون و در جیرفت دیده ام. سرش را هم بزنی، راست قامت، استوار می ماند. دیده ام که می گویم. زنان روستای زیارت مهتاب را دیده ام که به معجزه سرانگشتانشان با برگ های درخت نخل چه سبدهای خوشگلی که نمی بافند. زنی را در نخلستان های جیرفت دیده ام که از خرما؛ قهوه ی خرما و از همنشینی با زنان روستای علی آباد دهنو، زندگی می ساخت برای شش خانوار و بلکه بیشتر. و اگر اینها را نمی دیدم شاید وقتی پانیذ سر از توی گوشی اش درآورد و رو به من گفت؛+خرما بخریم؟-خرما؟ بخریم. رفتیم بیرون میخریم.+نه از این پیج اینستاگرامی بخریم. یه دختر باحالیه، جنوبیه، سه تا بچه داره.نمی گفتم؛ از دختران نخلستان خرما بخریم. از مادرانی با سه فرزند که به یمن شبکه های اجتماعی از هزار کیلومتر آن سوتر دستشان بر سفره های خانه نان می گذارد. گوشی را که به دست می گیریم، همسایه می شویم. اسکرول کردن؛ از خانه به کوچه و خیابان شدن است. نوتیفیکیشن که می آید یعنی؛ خانه ای همسایه؟ بر پهنه ی صفحه ای کوچک، راه بلد اگر باشیم به سلامت سفر می کنیم. بر مبل لم می دهیم و میهمانانمان سخن می گویند؛ از جنوب، از نخلستان، از زندگی شان حرف می زنند. از سیل که هر سال می آید و همه چیز را با خودش می برد اما زندگی همچنان باقی می ماند. زندگی جریان می یابد و آرام آرام، غبار از چهره اندوه می شوید، و شاید اگر استواری قامت مردممان به استواری آن درخت های نخل نبود، هیچ جنبده ای را طاقت این همه غم نیست. اینطوری است که ما فقط خرما نمی خریم. اینطور نیست که برویم و از قفسه­ ی یک هایپرمارکت بسته ای خرما برداریم و بگذاریم روی پیشخوان. به جایش، در خانه می­مانیم و با زندگی مردمان نخلستان می جوشیم. می روم توی سایت رهگیری مرسولات پستی و بر صفحه گوشی ردِ خرماها را از وحدتیه تا برازجان و بعد چهار راه ولیعصر بوشهر می گیرم. از آنجا به تهران و بعد این سفر دراز به سرانجام می رسد. همین فردا احتمالا بنشینیم و خودمان را به چای شمال و خرمای نخلستان­ های جنوب مهمان کنیم. مهمان کنیم خودمان را به آنچه که از تن این خاک و به دستکار زنان و مردان از شمال تا به جنوب می روید و ثمر می دهد، بعد می نشیند بر صفحه گوشی و می شود خرما و گفت و گو، می شود سبدهای حصیری و گفت و گو، مچ بندهای بلوچی دوزی و گفت و گو، چای شمال و گفت و گو، پته دوزی و گفت و گو. می شود خرده روایت های جانانه ای از زندگی و چقدر این روزها باید بگوییم و روایت کنیم، گفته شویم و روایتمان کنند تا زندگی؛ برقرار بماند.· کُرایی مرغ؛ خورشتی تُند و از غذاهایی است که در بلوچستان ایران و پاکستان طبخ می شود، قمست شما هم باشد که گذارتان بیفتد به چابهار، به ایرانشهر و مزه کنید.عکس از ساحل درک، چابهار، زمستان 1397شارو بادپوششارو بادپوشTue, 22 Dec 2020 01:25:37 +0330