https://virgool.ir/feed/@arshiaborjaliدانشجوی ادبیات نمایشی؛ منتقد فیلم. تجربه‌گر کارگردانی و نویسندگی تئاتر. کاوش‌گر تلاقی کلمات و تصاویر.fa2026-11-11 21:54:47https://files.virgool.ir/upload/users/511989/avatar/Qh65Z0.jpghttps://virgool.ir/@arshiaborjalihttps://virgool.ir/@arshiaborjali/توهم-شکوه-qxsizgjhkxzjناپلئون اسکات، با وجود تقلایی شدید در به نمایش گذاشتن جذابیت بصری – که احتمالا نخستین چیزی است که هر دوست‌دار حتی ساده اسکات نیز از او انتظار دارد – نهایتا نمی‌تواند قد فرم فیلمش را به اندازه پهنای موضوعی – و نه کیفی - فیلمنامه‌اش بکشاند. آری فیلم‌برداری در لحظاتی به نوعی چشم‌گیر است و طراحی جزئیات کاخ و لباس‌ها و لحظه تاج‌گذاری از منظر تاریخی بسیار دقیق؛ اما مگر بنا بر این است؟ مگر بنا روایت نیست و تصویر؟ و فرم؟ حتی فکر به «حماسه» نامیدن اتفاقات یک فیلم از نگاه شخص فیلم‌ساز نیز نیازمند اطمینان از تبحر بسیار در نگارش است. حماسه تاریخی ناپلئون – که اول باید ناپلئون را ببینیم و بعد اگر لازم شد حماسه‌هایش را – این‌جا به مناظر بصری منقطع و فاقد عمق حسی – و نه احساسی - تقلیل یافته.شاید بتوان مقیاس ظاهری جاه‌طلبی ناپلئون – به مثابه شخصیت دراماتیک اثر – را با مجمو‌عه‌های باشکوهی از نماهای فراگیر از مثلا نبردها یا ملاقات‌های مهم او با سران دیگر نشان داد اما شخصیت جاه‌طلب را نه! بماند که همین‌ها نیز از دومین و سومین بار دیگر آنقدر هم جذاب نیستند و این مسئله حتی با ظاهر کردن لحظه‌های تاریخی مهم مثل لحظه عاری از کارکرد ناپلئون و مومیایی اسکندر و یا جلوه شخصیت‌های شهیر تاریخی نیز جبران نمی‌شود؛ چقدر شخصیت تزار کاریکاتوریزه و از منظر کارکرد دراماتیک هرز داده شده بود. اسکات گویی وظیفه داشت عرض وسیعی از اتفاقات پیرامون ناپلئون را در یک فیلم بگنجاند که اگر نه فیلم اکران نشود! و این در ریتم آشفته اثر نیز مشهود است. نحوه گذار ناگهان و عجول از سکانس‌های جنگی به خصوصی‌ترین لحظات تنها جریان روایت را مختل می‌کند. این تمهید اگر بنا است تا تنش ایجاد کند هم موفق نیست چرا که «تنش دراماتیک» باید از زیرساخت اثر به رویه برسد و حضور مستمر آن در یکایک نماها و سکانس‌های هدف است که مهم است و نه در نحوه گذار مابین این‌ها؛ و یا حتی در تبدیل ژست غرورمند جنگی به اشک‌ریختن بر دامن ژوزفین که این چیزی جز یک پاساژ تصنعی نیست.فیلم لحظات خوب اندکی از منظر تصویری، نوری و میزانسن داشت اما به هر حال در سینما عشق معنایی ندارد جز با انسان عاشق و در راستای این اثر، شکوه بی‌معناست و انسان شکوه‌مند لازم! ذات آن‌چه بر پرده می‌بینیم در ابژه است و تنها اگر این پله مستحکم باشد، می‌توان به سوبژه رسید. بالاخره ناپلئون اسکات کیست؟ فردی قوی یا سست؟ هر دو؟ بسیار خوب چه انتخاب هوشمندانه و به نظر درستی! اما در عمل این را ندیدیم. شخصیتی که نمی‌تواند مرز مشخصی برای خود بسازد نیازمند ساخت دقیق است. آن‌که بلاتکلیف است نیز نباید از منظر پرداخت رها شده باشد بلکه اتفاقا نیازمند کوشش نگارشی و اجرایی بیشتر است.اگر لحظاتی هم به این ساخت نزدیک می‌شویم، اسکات باز ما را به یک قاب نقاشی‌وار ظاهرا زیبا پرتاب می‌کند! گاهی هنگام فیلم می‌شد به این اندیشید که اگر تمام حدودا صد و شصت دقیقه در یک اتاق از همان کاخ بود، می‌توانستیم بیشتر ناپلئون را لمس کنیم!عرشیا برجعلیعرشیا برجعلیThu, 22 Aug 2024 18:04:58 +0330https://virgool.ir/Apostrophe-Art/هژمونی-فرم-و-حس-w3isvpavpz5pمغازه گوشه خیابان (۱۹۴۰) / ارنست لوبیچشاهکاری است توأم با درخششی ابدی و همان چیزی است که سینمایش گویند. کمدی-رمانسی شریف که در اوج سادگی، پیچیده‌ترین مضمون انسانی یعنی «عشق» را، با هژمونی فرم و حس، بر جان مخاطب مستولی می‌سازد. اثری با صورتی ساده و سیرتی ژرف که سیال‌گونه از تکنیک خودآگاه به فرم ناخودآگاه رسیده و از پس زیست هنری مؤثر، در ساحت حس شکوفا می‌شود. لوبیچ از میزانسن، سینماتوگرافی و حتی موتیف فرم می‌گیرد و حقیقت ظریف عشق را در بستری همان‌قدر لطیف و توام با تعلیق متبادر می‌سازد. این فیلم صحه‌ای است بر عدم لزوم جدایی سرگرمی از هنر که اگر بنا باشد تا تقسیم‌بندی مرسوم مخاطبین سینما به خاص و عام را بپذیریم، می‌توان گفت این فیلم برای هر دو دسته نگاهی است به کنه سینما. اثری که همه‌چیز را می‌توان در آن یافت، از فیلم‌نامه و کارگردانی گرفته تا فیلم‌برداری و بازیگری. «مغازه گوشه خیابان»، در گوشه خیابان خاصی واقع نیست و درست آنجایی می‌ایستد که یک اثر سینمایی، یا بهتر بگوییم یک اثر هنری، می‌ایستد و تا سینما هست می‌توان در هر زمان، مکان و زیست فرهنگی‌ای از آن لذت برد.✍️ عرشیا برجعلیعرشیا برجعلیعرشیا برجعلیSun, 24 Oct 2021 16:21:55 +0330https://virgool.ir/@arshiaborjali/طُرِّه-وهم-نگاهی-به-نقاشی-شب-پر-ستاره-ri46pq4ludrnبه تابلو که نگاه می‌کنم، سرما و وهمی عجیب به سراغم می‌آید. ون‌گوگ آسمانی را به ما می‌نمایاند که خود آن را لمس کرده بود. آسمانی که تا پیش از این اثر برای ما وجود نداشت. خطوط مواج قلم‌مویی که نقاش سعی در پنهان کردن آن‌ها ندارد، از قضا جزو نکات بارز فرم وی در اکثریت آثارش و حال به خصوص در این اثر است. طره بادی که پریشانی را موجب می‌شود، نور زردی که رود مانند از سویی به سوی دیگر می‌غلتد و نهایتاً شهری که زیر شکوه آسمان آرام گرفته و کلیسایش سر به فلک کشیده است. اما پیش از هر چیز توده سیاه نهال مانندی توجه مرا جلب می‌کند که خصمانه آسمان را شکافته است. حسی که گمان می‌کنم از ناخودآگاه و روانِ پریشان مؤثر، در اثر مستولی گشته. انگار نهال اثر، به ناگه در آن پدیدار شده و پیکارانه آن را می‌دَرَد. شب پرستاره ون‌گوگ برایم اثر عجیبی است، چراکه تسلط فرم و حس آن‌قدر اَکید است که مخاطب را با اجباری شیرین، جایی میخ‌کوب می‌کند که ون‌گوگ زمانی در آن به بند کشانده شده بود. عرشیا برجعلیعرشیا برجعلیThu, 22 Apr 2021 00:30:32 +0430