https://virgool.ir/feed/@almaaمی‌نویسم تا بفهمم توی مغزم چه خبره!fa2026-11-11 18:58:16https://files.virgool.ir/upload/users/670825/avatar/GPI4Sf.jpeghttps://virgool.ir/@almaahttps://virgool.ir/@almaa/on-change-bhtuf6g1vgduهمیشه توی زندگی نسبت به تغییر مقاومت داشتم. (کیه که نداشته باشه؟) این موضوع، البته که شنیدیم و می‌دونیم جزئی از ذات آدمیزاده، اما آدم‌هایی رو دیده بودم و می‌بینم که نوعی انعطافِ دلپذیر به شنیدن و به پذیرش داشتن بی‌اونکه چیزی از وجود خودشون رو از دست بدن و یا وجودِ ژله‌ای بی‌هویتِ بی‌شکلی داشته باشن که به هر قالبی دربیاد. برای من اما، شنیدن و پذیرش مساوی با نوعی از دست دادنِ عمیق بود. از دست دادنِ چی؟ همون چیزی که چهارچنگولی بهش چسبیده بودم. اون چیزی که من بود.شنیدن (و منظورم شنیدنِ واقعیه که مایل به ایجاد جرقه‌ست، و مایله به ایجاد تغییر) همیشه توأم با نوعی اضطراب از دست دادن بخشی از وجودم بود. و با این حال، دوست‌داشتنی‌ترین لحظات و اتفاقات زندگیم زمانی رقم خوردن که کمی اون چنگال محکمِ منقبض رو رها کردم. اجازه دادم بشکنم. اجازه دادم باورهام جلوی چشمام دود بشن و برن هوا. اجازه دادم خُرد شم.من توی چرخه‌ای پیوسته از اعتمادِ شدید به باورهام، باطل شدن باورهام و شروع از نو جلو رفتم و هربار مقاومت به تغییر ذره‌ای کمتر شد. و امروز (یک بار دیگه) فهمیدم که برای من توی زندگی حقیقتی واقعی‌تر از تغییر وجود نداره.چرا؟ تغییر یعنی چی؟ تغییر یعنی پذیرفتنِ تناقضات و ادا اطوارهایی (!) که مغز تو به‌طور خاص در ساختار و کارکردش داره و پذیرفتن مسئولیت اثراتی که این تناقضات و ادا اطوارها روی زندگیِ خودت و افراد دوروبرت دارن و باز پذیرش اینکه گاهی رفعِ (حتی فقط بخشی از) این‌ها روی کیفیت زندگی تو، حال تو، و حال آدمایی که برای تو عزیزن اثر میذاره. کار خیلی سختیه. عجیبه.ضدغریزیه.غریزه‌ی تو میگه براساس چیزی که باور کردی بری جلو. غریزه‌ی تو میگه برحسب عادت پیش بری. چون از همه راحت‌تره. چون امن‌تره. ما ترجیح میدیم دردِ آشنا بکشیم تا خودمونو در موقعیتی قرار بدیم که قطعیت نداره و ممکنه رضایت توش باشه و ممکنه هم رنج. و به‌طرز شگفت‌آوری مطمئنیم درباره چیزهایی که تجربه نکردیم. راه‌هایی که نرفتیم. شکل‌هایی که نبودیم. مطمئنیم و راضی‌ایم از شکل رنجی که می‌کشیم. از رنجِ آشنامون.برای همینه که مقاومیم دربرابر تغییر. و برای همینه که مقاوم بودم دربرابر تغییر (و هستم و خواهم بود هم، اما امید دارم با هر تجربه‌ و با هر باورِ باطل شده، کمی، کمتر). میل داریم به سکون. استقرار. به اطمینان و امر قطعی. میل به زندگی در دنیایی که توش همه‌چیز (با تنظیمات فعلی مغز ما) قابل کنترله.ساده بگم، ممکنه من یا توی نوعی حاضر باشیم خودخوری کنیم و رنج بسیار زیادی رو متحمل بشیم و این رنج رو ترجیح بدیم به اینکه خودمون رو در موقعیتی آسیب‌پذیر قرار بدیم و احساسات‌مون رو بیان کنیم و بعد از این کار رنج کمتری بکشیم. چون خودخوری کردن اگرچه دردناکه، اگرچه مولّدِ رنج مضاعفه، اما رنج آشناییه. یا ممکنه رنج حسرت کشیدن و موندن در اما و اگرها رو ترجیح بدیم به قدمی جلو گذاشتن، به پس زده شدن یا پذیرفته نشدن و یا شکست خوردن. اگه مسیر متفاوتی رو بریم چی می‌شه؟ اگه این مسیر نورونی توی مغزمون رو override کنیم چه اتفاقی می‌افته؟نمی‌دونیم! اما توهم‌مون اینه که می‌دونیم و تصورمون اینه که رنج بیشتری در راهه. نمی‌دونیم چی پیشِ رومونه و از عدم قطعیت، از مهر باطل خوردن به چیزی که می‌شناسیم و بهش عادت کردیم، واهمه داریم. بذار همه‌چیز همونطوری بمونه که هست!زنده باد رنجِ آشنای من!اما واقعیت اینه که به‌قول مارک منسن در این اپیزود پادکستش،Everything you believe will one day fail you.یا، به‌عبارت دیگه (اگر کمی خوش‌شانس باشیم) همه‌ی باورهای ما یه روزی کم میارن! یه روزی دیگه کافی نیستن و جایگزین می‌شن با باورهایی که بهتر برای ما (و بقیه) کار می‌کنن. اگر خوش‌شانس باشیم رنجی که در زندگی می‌کشیم در طول عمر تغییر شکل می‌ده و صورتی سبک‌تر به خودش می‌گیره. اگر خوش‌شانس نباشیم و (مثل منِ سابق) مقاومت خیلی زیادی به تغییر نشون بدیم، به‌جای کوله‌باری از باورهای باطل‌شده، کوله‌باری از باورهای دردناک و تأیید و تأکید شده به همراه خودمون می‌کشیم و رنج آشنامون رو به طول عمرمون متحمل می‌شیم.زنده باد باورهای باطل من!امروز شاید بیش از ترسیدن و مقاومت کردن، کنجکاوم درباره تاثیری که موقعیت یا فکری جدید روی من میذاره و تمام فعل و انفعالات نورونیِ (!) جدیدی که قراره در مغز من رخ بده. امروز شاید اون آدمِ رفیق(تر) با مسیرهای نورونی جدیدم. آدمی که بابت تمام دفعاتی که از کشفِ خطا رفتنش شرمسار شده، عمیقاً خوشحاله. آدمی که عاشق اینه که بفهمه اشتباه می‌کرده، چون درست اون موقعست که رنجش تغییر شکل می‌ده و بدل میشه یا morph می‌کنه به یه چیز قشنگ‌تر.آدمی که عاشق باورهای باطله.آلماآلماFri, 15 Dec 2023 23:49:37 +0330https://virgool.ir/@almaa/wired-to-adapt-sa4dlcy3qvwyاینجا قلمرو خیاله! یا نه..؟من همیشه می‌نوشتم. همیشه نوشتن برای من یه اصل بدیهی زندگی بود. تا اینکه دیگه نبود. و دیگه ننوشتم. یا اگر هم نوشتم به اون شکلی که می‌خواستم نبود. یا دیگه «نشد». یا هرچیز دیگه‌ای که اسمش رو بذاری. اصولاً توی زندگی «نشدن‌»ها زیاده. و من از ترس نشدن‌ها (یا اون‌طور که باید نشدن‌ها)، همیشه «در شُرُفِ وقوع» زندگی کردم.«در شُرُفِ» انجام کاری که خیال می‌کردم برام مهم بود. در شرف گفتن، در شرف رفتن، در شرف موندن. در شرف انجام دادن. در شرف در شرف در شرف. و من بیست و شش سال اگر نه هرروز، عمده‌ی روزهام رو همینجا به سر بردم. میونِ فاصله‌ی چند میلیمتری «در» و «شرف». میونِ فاصله‌ی چند صد کیلومتری شدن و نشدن.سه سال پیش که یکی از نوشته‌هام رو توی ویرگول منتشر کردم، سال‌ها بود که پشت خط استارت اتراق کرده بودم. من به زندگی پشت خط استارت عادت داشتم. به زندگی پشت اگرها، و اگر چنین، آنگاه چنان‌ها. و اصولاً همیشه یه چیزی هست، نیست؟ همیشه دلیلی هست و همیشه توجیهی هست. همیشه راهی هست برای موندن جایی که هستی. راهی هست برای نرفتنِ راهی که از همه بیشتر دلت می‌خواست بری.توی سال‌های گذشته راه‌های زیادی رو رفتم. حسرتم نرفتنِ راه‌های بسیار و ندیدن‌ها و نشنیدن‌ها و نکردن‌ها و نبودن‌ها نیست. حسرتم (اگر بشه اسمش رو چنین چیزی گذاشت، چون «حسرت» مدت‌هاست که جایی در حیطه‌ی ادراکم نداره) «سبک‌»تر نرفتنه. «سبک‌بال»تر زندگی نکردنه. پایین نگذاشتنِ کوله‌بار سُربیه.حسرتم (باز هم اگر بشه چنین لفظی رو بهش اطلاق کرد) نرفتنِ راه‌هاییه که از همه بااهمیت‌تر بودن، که از همه بیشتر «من» رو «من» می‌کردن.حسرتم این‌ها هست و حسرتم این‌ها نیست.چون من همینقدر بلد بودم. چون جور دیگه‌ای نمیتونست باشه. چون امروز که این رو می‌نویسم، «نشدن»‌ها (برام رنگ) باختن.نشدن‌ها «باختن» و من هم «نَبُردم». برنده‌ای در کار نبود، چون زندگی همینقدر anti-climactic ِئه.امروز که این‌ها رو می‌نویسم «نشدن‌»های زندگی برای من دو دسته‌ئن و هر دو شاید به یک اندازه بی‌اهمیتن و رنگ‌باخته‌. دسته‌ی اول رو دوست دارم «نشدن‌های خیالی» صدا کنم که شاید کلِ عمر همراهم بودن و آفتِ روحم. خواسته‌ها و تصمیم‌هام، از کوچک‌ِ کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین‌شون شاید، زیر آهنگِ دائمیِ «اگر دقیقاً اون‌طور نشه که باید بشه، اون وقت چی می‌شه؟»ی این نشدن‌های خیالی (یا واهی!)، کمر خم کردن و تسلیم شدن. این نشدن‌های واهی در دلِ هر اقدامی، فاجعه‌ای بالقوه می‌دیدن و با جدیت و خلاقیت یه ایده‌پرداز کارکُشته، به این فجایع بالقوه بال‌وپر می‌دادن. هر تصمیمی باید بی‌نقص بود. هر حرفی. هر رفتنی و نرفتنی. تصمیم‌هام بارها میونِ زمین و آسمون معلق موندن و بارها و بارها ناخواسته باعث ناراحتی و دل‌شکستگیِ آدم‌هایی شدن توی زندگیم که روح‌شون از سازوکار پیچیده‌ی مغزم خبر نداشت.دسته‌ی دومی، «نشدن‌های واقعی»‌اَن. من این نشدن‌ها رو دوست دارم چون واقعیتِ زندگی‌اَن. تک‌تک لحظاتی‌اَن که یه اتفاق غیرمنتظره، روند عادی زندگی رو بر هم می‌ریزه. آرزوهام رو نقش بر آب می‌کنه. انتظاراتم رو در هم می‌شکنه. چرا دوستشون دارم؟ چون اصطلاحاً (!) they humble you. یادم می‌ندازن که اونقدرها هم که فکر می‌کردم قَدَر نیستم یا شاید مثل چیزی که اینجا نوشته بودم، در سطح کهکشکانی مثل یه باکتری‌ام که تنها توهّم کنترل و احاطه به چیزی میلیاردها بار بزرگ‌تر و قَدَرتر از خودش داره.اما چاره چیه؟ ما به‌شدت تطبیق‌پذیریم! به‌شدت زُبده‌ایم در حل مسئله و اصولاً اگر مسئله‌ و مسائلی برای حل وجود نمی‌داشت، امروز در هیبت کنونی اینجا نبودیم! نشدن‌های واقعی، برخلاف نشدن‌های خیالی (که مسائل غامضی طرح می‌کنن که تا حد امکان، غیرقابل حل باشه)، تو رو در رویارویی با مسائل واقعی، به ریشه‌ی adaptable خودت به‌عنوان انسان برمی‌گردونن و تو رو قوی‌تر می‌کنن، چرا که شاعر (!) می‌گه:You’re programmed to adapt, to solve and to resolve.موجز بگم، فاجعه‌ای که واقعی نیست، راه حلی هم نداره. فاجعه‌ی واقعی، خیلی راحت‌تر از چیزی که فکر می‌کنیم حل می‌شه. درواقع فاجعه‌ی واقعی، عموماً حتی فاجعه هم نیست. «نشدنِ» واقعی، بخش مهمی از تجربه‌ی انسانیه که در فقدانش نمی‌شه زندگی کرد. نشدنِ خیالی ساخته و پرداخته‌ی ذهنیه که فراریه از نشدن‌های واقعی. ذهنی که به آسایش نشستن پشت خط استارت عادت کرده. ذهنی که به «در شرف وقوع» بودن خو گرفته.امروز که این رو می‌نویسم، با تمامِ وجودم قدردانِ جایی‌اَم که هستم و قدردان همه‌ی نشدن‌های واقعی زندگیم. امروز که این رو می‌نویسم، خوشحالم و میدونم که خوشحالی هم مثل غم، موندنی نیست و البته که «رفتنی و دیگه‌برنگشتنی» هم نیست. چیزی که می‌مونه، زندگیه. با زشتیای بی‌انتهاش و قشنگی‌های بی‌انتهاش.و ذهنی که تصمیم می‌گیره واقعیتِ مختص خودِ خودش رو چه‌شکلی بسازه.آلماآلماSun, 03 Dec 2023 23:13:30 +0330https://virgool.ir/@almaa/نیهیلیسم-به-عنوان-نقطه-شروع-زندگی-مطلوب-izv2vrv2nu7iما یه جایی توی آسموناییم!سلام دنیا!پیوستن من به ویرگول و آغاز نوشتنم اینجا، مصادف شده با چندی از مضطرب‌ترین روزهای زندگیم. منشأ این اضطراب برای من مشخصاً دنیای بیرونی و روزهای زندگی به خودیِ خودشون نیستن، بلکه خودمم. همیشه خودم بودم و همیشه هم خودم خواهم بود (فکر کنم!). معمولاً می‌گم یکی دو سالیه که با اضطراب دست به گریبانم، اما چند روزیه که متوجه شدم این جمله لزوماً صحیح نیست. مدتیه با نگاهی به گذشته و مسیری که تا به این جای زندگی اومدم، متوجه چیزی شدم که در تمام این مدت حضوری ناخونده اما مستمر داشته، چیزی که اسم و رسم دقیقی نداشته اما بوده و هر موقعی خودش رو به شکلی متفاوت نشون داده. اگه تجربه‌ای مشابه داشته باشی (و منظورم فشارِ مقطعی و موضعیِ زندگی نیست و چیزی عمیق‌تر و کَنه‌گونه!)، خیلی از چیزهایی که می‌گم، شفاف‌تر خواهند بود و اگر هم نداشتی، شاید بتونم در نوشته‌های آینده‌م، تصویری برای درک بهتر خودم ازش ترسیم کنم که ممکنه به تو هم دیدی بده، هرچند قصدم از نوشتن اینجا، نوشتن از هر دَری، و ترجیحاً درهایی دیگه‌ایه، ولی انگاری شروعِ میمون نوشتنم طور دیگه‌ای نمی‌تونست باشه! حالا ارتباط همه این‌هایی که نوشتم با نیهیلیسم چیه؟ و ارتباط نیهیلیسم با نقطه شروع مطلوب زندگی چیه؟ الان می‌گم.نیهیلیسم از نوعِ کیهانی‌ش!آلبر کامو توی کتابش «افسانه سیزیف» فرض رو بر این می‌گذاره که ما می‌دونیم همه چیز، هیچ و پوچه. حالا ببینیم که با دونستن این، چی کار می‌تونیم، و چی کار می‌خوایم بکنیم؟ چطوری می‌تونی از هیچی، یه‌چیزی، هرچیزی، برای خودت بسازی؟ «افسانه سیزیف» تا به حال اقلاً دو بار من رو از تاریک‌ترین اعماق غم و غصه بیرون کشونده و به زندگی برگردونده، اما الان نمی‌خوام درباره‌ این کتاب یا کامو صحبت کنم؛ می‌خوام سوار یه سفینه خیالی بشم و باهاش توی کهکشان سفر کنم تا برسم به پوچ‌انگاری یا نیهیلیسم «کیهانی» (cosmic nihilism)!قضیه از این قراره: من یه نقطه‌ام توی یه مجموعه عظیم متشکل از سیاره‌، ستاره، کهکشان و منظومه. من یه نقطه‌ام توی «کیهان». در مقیاس کیهانی، من هیچی نیستم. با من، بدونِ من، سیاره‌ها می‌چرخن و ستاره‌ها سوسو می‌کنن و منفجر می‌شن و متولد می‌شن. دنیای اطراف من، معنیِ خاصی نداره و من موجود ریزه میزه‌ایَم که در مقیاسِ کیهانی، فقط چند صباحی اینجا هستم و قبل از اینکه چیز خاصی دستگیرم بشه هم می‌رم. پوچی اینجاست که متولد می‌شه.اما نیهیلیست یا پوچ‌انگارِ سوار بر سفینه‌ی خیالِ دور دور کُنان در کهکشان، این پوچی رو در آغوش می‌کشه. چرا؟ چون اون موجودِ ریزه‌میزه‌ای که می‌آد و می‌ره بدون اینکه بفهمه چرا و چگونه، با نگاه کردن به بیرون پنجره سفینه چیزی رو می‌فهمه: تمامِ افکار توی سرش در این لحظه، نگرانی‌ها، ترس‌ها، ناامنی‌ها، حس شرم، درد، رنج، گُم‌گشتگی و ناآرومی، همه این‌ها نقاط ریز از موجودی میکروسکوپی‌اند که در یکی از سیاره‌های منظومه شمسی، کهکشان راه شیری، چند روزی مهمان شده. عمر این موجود میکروسکوپی، شاید حد فاصل یک نصفه کش و قوس صبحگاهیِ یک روزِ کهکشان راه شیری باشه.پس تمامِ افکاری که مثل خوره به جونش می‌اُفتن، فلان کار که کرده یا نکرده، تصمیمی که گرفته یا نگرفته، درست یا اشتباه، فردای کیهانی دیگه وجود خارجی ندارن! (هرچند اینکه همین حالا هم این‌ها «وجود خارجی» دارن یا نه، قابل بحثه)برای اونی که اوج اضطراب، به معنای پلی‌بَک تمامی کارهای کرده و نکرده و حرف‌های زده و نزده و آیا در آینده زده خواهد شده و نشده است، عدم وجود فردای کیهانی، بهشت برینه!نیهلیسم با بار الکتریکی مثبت!عنوان این مطلب شلم شوربا رو گذاشتم «نیهیلیسم به‌عنوان نقطه شروع زندگی مطلوب» به یک دلیل اصلی و دو دلیل فرعی. دلیل اصلی اینه که اضطراب، خصوصاً وقتی که بالا بزنه، فلج کننده زندگیه و به هرگونه ریسمان الهی و غیرالهی چنگ خواهی زد تا راهی برای ادامه زندگی عادی پیدا کنی. نیهیلیسم نوعی ریسمانِ باکیفیته که تا به حال چندین بار منجی من بوده. اما الان یه سؤال اساسی‌تر دارم: آیا نیهیلیسم می‌تونه برای من، نقطه شروع یه زندگی مطلوب باشه؟بگذارید این سؤال رو یک پاراگراف دیگه کِش بدم: یکی از مشکلات من (و گمونم خیلی‌های دیگه) اینه که انسانِ گرفتارِ اضطراب بارها فکر می‌کنه این دفعه راهش رو پیدا کرده و بارها هم به بن‌بست می‌خوره و باید دوباره از خونه اول شروع کنه. این شروع کردنِ دوباره از خونه اول بعد از این همه تلاش و دست و پا زدن، خودش عامل تشدید این حسه. پس گمونم فکرِ من موقع طرح این سؤال این بود که آیا نیهیلیسم می‌تونه از این سقوط مکرر جلوگیری کنه؟ به دو دلیل فرعیِ (البته بازم هم اصلی):یکم - ایده‌ای ندارم چند صد ساعت از زندگیم تا به امروز رو صرف تصمیم‌گیری، یادآوری خاطرات ناراحت‌کننده گذشته و وقایع ترسناک آینده کردم. اما می‌دونم خیلی زیاد بوده. خیلی، خیلی زیاد. بارها گرفتن یک تصمیم ساده، من رو به زانو درآورده. دونستنِ اینکه تصمیمات و یا کارهای کرده و نکرده منِ میکروسکوپیِ موقتی، کوچکترین اهمیتی ندارن، یکی از قشنگ‌ترین حس‌های زندگیه. رهایی‌بخشه، قدرت بخشه. دوم - کیهان نسبت به منِ میکروسکوپی موقتی، بی‌تفاوت‌تر از اینی که الان هست، نمی‌تونست باشه. مثل اینه که یه باکتری روی ناخن انگشت اشاره دستِ راست یه آدم باشی و انتظار داشته باشی دنیای تو، که مثلاً بَدن اون آدمه، مطابق میل تو عمل کنه. اون آدم نه می‌دونه تو هستی، نه اهمیتی براش داره که هستی (حتی شاید اضافی هم باشی) و نه خواسته‌ها و امیدهای تو، اثری روی مسیر زندگی‌ش داره. پس تنها کاری که می‌تونی بکنی اینه که برای خودت چرخی بزنی و ببینی کجا می‌ره و تو باهاش همراه شی، نه اون با تو. این هم یه رهاییِ عجیبه، با رهاکردن کنترلی که در اصل هیچ وقت هم نداشتی‌ش و فقط با تصور داشتنش، خودت رو آزار می‌دادی، به یه دنیای نو پا می‌ذاری.اینجاست که نیهیلیسم دریچه‌ای می‌شه به یه دنیای تازه، یه دنیای رنگی و پر از رهایی که قبلش نمی‌دونستی می‌تونست وجود داشته باشه. یه کلیدواژه جالب دیگه اینجا، Optimistic Nihilism یا نیهیلیسم خوش‌بینانه (!) / مثبت‌نگرانه ست که ترکیبی از همین دو عامل فرعی بالاست. تو گذرا و کوچیکی، پس می‌تونی رها و شاد باشی! تو زورت به این کیهانِ بی‌پدرمادر نمی‌رسه (و نخواهد رسید)، پس وقت صرف کردن برای فکر و نگرانی درباره بعضی چیزها، از خود پوچیِ وجودی پوچ تره.به خدا!حالا تنها کاری که باقی می‌مونه، اینه که این‌ها رو یادم بمونه و با خوردن میوه ممنوعه تعلق به زندگیِ موهومِ غیرواقعی و غل و زنجیرهای پوشالی، خودم رو از این بهشت برین بیرون نندازم! اصولاً سخت‌ترین قسمت ماجرا هم همینجاست. اینکه وقتی از سفینه پیاده شدی، همچنان اون چیزی که دیدی رو توی خاطرت نگه داری...یه کار دیگه هم می‌مونه البته.اینکه بازم بنویسم.آلماآلماThu, 04 Mar 2021 00:42:43 +0330