<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"><channel><title>نوشته های علیرضا دهقانی</title><link>https://virgool.ir/feed/@alirezadehghani1375</link><description>مفتخر به خواندن چند ورق کاغذ</description><language>fa</language><pubDate>2026-11-12 00:45:24</pubDate><image><url>https://files.virgool.ir/upload/users/214883/avatar/cXgfJS.jpeg</url><title>علیرضا دهقانی</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375</link></image><item><title>اعتبار تاریخ و نژاد ترک!</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/اعتبار-تاریخ-و-نژاد-ترک-f78owsfs9rk9</link><description>تاریخ، بناءش بر تواتر یا شیاع است و عقلای عالم در جمیع ادوار و اعصار و امکنه بر همین وتیره تاریخ را قبول کرده و تلقی نموده و پذیرفته‌اند. پس هر که ازین وتیره بگذرد بلاشک از عقلای عالم محسوب نیست و به غیر از این، هیچ طریقۀ عقلانی به دست نیست. مثلاً اگر کسی حالا بگوید حضرت رسول [ص] هندو بوده است به چه دلیل ردّ او را می‌توان کرد جز به طریق تواتر؟ و اگر کسی بگوید شکسپیر عرب بوده است به چه دلیل جز شیاع؟ پس اگر میزان را که تاریخ است از دست بدهیم دیگر هیچ میزانی در دست نخواهیم داشت و هیچ چیزی را در دنیا نمی‌توانیم تاریخاً ثابت نماییم و هر کس هر امر تاریخی را می‌تواند منکر بشود یا جابه‌جا کند.وانگهی خدا شاهد است جدّاً من هر چه فکر می‌کنم نمی‌توانم بفهم که ازین که عموم علما و فضلای عالم را تُرک فرض می‌کنند چه نتیجه‌ای می‌خواهد بگیرند؟ آیا اینکه فقط خون ترک در عروق آن‌ها جاری بوده است، یعنی از نژاد ترک بوده‌اند؟ خوب ترکی (مثلاً فردوسی!) که جمیع آثار و اشعار و تألیفات و تصنیفات او به زبان فارسی باشد این چه ترکی شد! این ترک چه به درد ترک‌ها می‌خورد. این بر عکس ثابت می‌کند که نژاد ترک‌ها یا نژاد دانی بوده که تحت نفوذ تمدن نژاد عالی مستهلک و مضمحل و مغلوب و محو و نابود شده است و جمیع آثار و ثمرات اتعاب عمرش را در زبان و خیال و مسلک آن نژاد علی نوشته است، یا می‌رساند که آن ترک بی‌وطن‌پرستی بوده که زبان شیرین ادبی عذب سلیس (!) قوم خود را گذاشته، در یک زبان خارجی چیز نوشته و مدایح و مفاخر اقوام دیگر را بر صفحات ایام مخلّد نموده است.نمی‌توانند بگویند این به واسطه قوه قهریه ملت ایران بوده است که ادب ای ترک مجبور شده‌اند آثار خود را به آن زبان بنویسند. چه در زمان غزنویّه و سلاجقه و خوارزمشاهیّه، سلطنت با ترک‌ها بوده است؛ پس چه واداشته است شعرا و ادبا و نویسندگان ترک آن دوره را که به زبان ملت خود که ملت غالب بوده است (اگرچه هم عدداً اقلیت بوده‌اند نسبت به سواد اعظم مردم، مثل حالیۀ فرانسوی‌ها در الجزایر و انگلیس‌ها در هندوستان) چیز ننویسند و لابد به یکی از این دو امر که سومی ندارد قائل شد.یا باید گفت که آن‌ها ترک نبوده‌اند و ایرانی بوده‌اند (چنان‌که تاریخ و تواتر و شیاع و استفاضه به آن شهادت می‌دهد) یا آن‌که باید گفت نفوذ ادبیات فارسی و ایرانی به درجه‌ای بوده است که با وجود سلطنت جسمانی و مادی، ادبای ترک مستهلک و مغلوب آن تمدن شده‌اند.بعبارة أخری، به اصطلاح علمای اجتماعی، ترک‌ها نژاد دانی و ایرانی‌ها نژاد عالی بوده‌اند و گمان نمی‌کنم که این نتیجۀ خوش و قابل افتخاری برای ترک‌های حالیّه باشد! پس بهتر و به صلاح و صرفه برای آن‌ها نزدیکتر و از مسخره و خندۀ عمومی دورتر، همان است که کار را به دست تاریخ واگذارند و اگر هم تاریخ اشتباه کرده و ترک‌های آن عهد را ایرانی به قلم داده است این یک مفرّ بسیار خوبی است برای ترک‌های حالیّه از عدم اعتراف اضطراری به دنائت ترک‌های آن عهد (انتهی یادداشت تند!)قزوینی، محمد، مسائل پاریسیه: یادداشت‌های علامه محمد قزوینی، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی، 1385، ج3، صص 34-35.</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Thu, 22 Apr 2021 16:35:55 +0430</pubDate></item><item><title>جلالِ گرفتار میان دو جهان</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/جلالِ-گرفتار-میان-دو-جهان-d6anfdv5ij6v</link><description>جلال آل احمد رویکری توطئه‌اندیش‌تر [از کُرد علی] نسبت به شرق‌شناسی داشت. آل احمد داستان‌نویس و مقاله‌پردازی صاحب‌سبک و شوخ‌طبع و توانا بود. او دوست نویسنده‌ی بزرگ ایرانی، صادق هدایت، و نیز مفسر درخشان رمان‌العاده‌ی او، بوف کور، بود. آل احمد گرچه گوشه‌چشمی به کمونیسم داشت، سرانجام از آن و اساساً از زندگی سرخورده شد. عجیب‌ترین اثرش غرب‌زدگی است که از سال 1962 به صورت زیرزرمینی منتشر و دست‌به‌دست می‌شد.جدا از سیاست، آل احمد از آنچه برای فرهنگ ایرانی هم رخ می‌داد ناخشنود بود. غرب‌زدگی، یعنی اشتیاق بی‌چون و چرا به هرچه غربی است، ایرانیان را به ملتی بدل کرده بود که سنت و استمرار تاریخی خود را از دست داده و همه‌چیزشان را به «قد و قامت ماشین» درآورده بودند. او شرق‌شناسان را متهم می‌کرد که با آسیایی‌ها مثل مواد خام آزمایشگاهی رفتار می‌کنند. آل احمد در جای دیگری از غرب‌زدگی شاکی است که هموطنانش «ملعبه‌ای در دست شرق‌شناسان» شده‌اند. ارجاع به کتاب‌های غربیان و نقل قول از ایشان، چنان‌که معیار مطلق همه‌چیزند، به نظر او احمقانه است. غرب در نظر او بدل شده بود به مخزن یادگارها و نسخ خطی غارت‌شده از شرق. توطئه‌ی شرق‌شناسی دوش‌به‌دوش تسلط تکنولوژی غرب پیش می‌رفت، زیرا «شرق‌شناس آهنگی کاملاً ایرانی را زمزمه می‌کند و رفیقش قطعات ماشین می‌فروشد». غرب‌زدگی نوشتاری اصیل و شورانگیز و به معنای دقیق کلمه خواندنی است. آل احمد نمی‌توانست با زبانی سنگین و ملال‌آور سخن بگوید. پرسش‌هایش بسیار بیش از آن بود که بتواند به آن‌ها پاسخ دهد و در منطق غرب‌ستیزانه‌ی او دوسوگرایی دردآوری دیده می‌شد، چون حتی در غرب‌زدگی هم برای اقامه‌ی استدلال‌های خود از منابع غربی بهره گرفته بود. با این‌که برای اسلام اعتبار ویژه‌ای قائل بود، باز هم به تصلب روحانیت سنتی حمله می‌کرد. با این‌که از ماشین بیزار بود و معنا و اهمیتی آخرالزمانی به ماشینی‌شدن می‌داد، باز هم بین آن داشت که ماشینی‌شدن امری اجتناب‌ناپذیرباشد.آل احمد مردی خوش‌گذران و غوطه‌ور در فرهنگ غربی بود. زیاد مشروب می‌خورد و کم‌تر نماز می‌خواند. وقتی به حج رفت، از دست هم‌کاروانی‌هایش و از مقامات سعودی عصبانی شد. در نگاه نخست، به نظر نمی‌رسد که بتوان او را طلایه‌دار انقلاب ایران دانست. اما در واقع چنین بود، چون رساله‌اش بر ضد غرب‌زدگی را علی شریعتی و [آیت‌الله] خمینی و بعضی از مراجع قم خواندند و سخت تحت تأثیر آن قرار گرفتند. [آیت‌الله] خمینی بعدها شرق‌شناسان را با همان تعبیرات آل احمد تقبیح می‌کرد: «مبلّغان خود را به بلاد اسلام فرستادند و آنا‌جا همدستانی در دانشگاه‌ها و مراکز متعدد اطلاعاتی و انتشاراتی یافتند، و علمای مستشرق خود را در خدمت امپریالیسم به‌کار گرفتند. همه‌ی این کارها را کردند تا حقایق اسلام را تحریف کنند.» تا آن‌جا که به [آیت‌الله] خمینی و پیروان او مربوط می‌شد، غرب فقط به دنبال گردآوری اطلاعات درباره‌ی ایران بود تا بتواند بر آن مسلط شود.رابرت اروین، دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن، ترجمۀ محمد دهقانی، تهران: نشر ماهی، 1396، صص 365-367 (با تلخیص).با تلخیص</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Mon, 19 Apr 2021 18:22:25 +0430</pubDate></item><item><title>ابن‌سینا بر صندلی محاکمه می‌نشیند!</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/ابن-سینا-بر-صندلی-محاکمه-می-نشیند-uilydyqfkpwu</link><description>به‌آسانی می‌توانیم نمونه‌های ارزنده و حتی درخشان را بیاوریم و نشان دهیم که علم و دانش عربی در تکامل فرهنگ و فناوری در دنیای مسیحی قرون وسطا چه تأثیر شگرفی داشته است. اما خوب است قدری درنگ کنیم و بیندیشیم که بخش اعظم آنچه ترجمه شد آیا اصلاً ارزشی داشت؟ اشکال علم اسلامی این بود که بخش زیادی از آن اصولاً علمی نبود، هرچند مترجمان مشتاق در اسپانیا ظاهراً آن را چنین می‌پنداشتند. آثاری که از آن‌ها ترجمه کردند مربوط می‌شد به اختربینی، کیمیا، علم اعداد، استخوان‌بینی (غیب‌گویی از روی ترک‌های استخوان سوخته‌ی گوسفند)، خاک‌بینی (غیب‌گویی از نشانه‌های روی شن)، اندرون‌بینی (غیب‌گویی از روی امعا و احشا) و از این قبیل اعمال مرموز. اولین ترجمه‌ها از زبان عربی در اسپانیا همه به غیب‌گویی یا به آن بخش‌هایی از ریاضیات مربوط می‌شد که برای غیب‌گویی ضرورت داشت. در درازمدت، برخی متفکران غربی از ریاضیات برای معماری، مهندسی و پرتابه‌شناسی بهره گرفتند، اما عده‌ای دیگر آن را فقط همچون یک دستگاه فکری و تأملی محض توسعه دادند. لیکن در کوتاه‌مدت، عملیات پیچیده ریاضی اغلب خدمتگزار و کمربسته‌ی اختربینی بود تا به کمک ابزارهای نجومی سرنوشت سلسله‌ها، روابط عاشقانه و محصولات کشاورزی را معلوم کند.برای نمونه، قانون ابن‌سینا گردآوری‌ای غیراصیل بود که به‌شدت بر کج‌فهمی‌های طبی جالینوس تکیه داشت. به نظر مانفرد اولمان، «هیچ نشانی از تجربه‌های شخصی نویسنده و هیچ اندیشه تازه‌ای در آن یافت نمی‌شود». به نظر نمی‌رسد ابن‌سینا خود اصلاً کالبدی را تشریح کرده باشد؛ در واقع، شرع اسلام تشریح بدن اسلام را ممنوع کرده است. ارزش اصلی قانون در این است که مطالب پیشینیان را به شیوه‌ای نظام‌مند فراهم آورده است. اما بخش اعظم مطالبی که در آن آمده عجیب و غریب و بی‌فایده است. مثلاً ابن‌سینا به پیروی از پیشینیان خود، معتقد بود که علت دیوانگی به‌هم‌خوردن تعادل در صفراست. مخصوصاً غلبه‌ی سودا علت مالیخولیا دانسته می‌شد (گرچه ابن‌سینا قبول داشت که جن هم ممکن است علت مالیخولیا باشد). پُرمویی بدن یکی از نشانه‌های این مرض غم‌انگیز بود. گُرگینگی یا گرگساری از دیگر گونه‌های مالیخولیا بود. بعید است ابن‌سینا اصلاً گرگینه‌ای را دیده و او را درمان کرده باشد؛ او لابد بخشی از ادب عامه‌ی یونان باستان را، که به کتاب‌های پزشکی راه یافته بود، نسنجیده بازگو کرده است. ابن‌سینا هم به تبع جالینوس معتقد بود که حجامت امراض مختلف را از بین می‌برد (و معلوم نیست در عصری که ضدعفونی‌کردن هنوز مرسوم نبود، مردم بیش‌تر در نتیجه‌ی چنین درمانی می‌مردند یا بر اثر بیماری!). سوزاندن زخم دیگر شیوه‌ی دردناک اما مطمئن در این نوع طبابت بود. صرف‌نظر از افعال اجنه، ابن‌سینا منکر وجود علل و امراض جادویی بود و ردّیه‌ای هم بر نجوم و طالع‌بینی نوشت. لیکن، اگرجه او می‌کوشید مواضعی عقلانی اتخاذ کند، اثر عظیم پزشکی‌اش در واقع چیزی نبود جز جرح و تعدیل کهنه‌پرستانه و فضل‌فروشانه‌ی دانش یونانی که با مشکلات واقعی بهداشت در خاور نزدیک یا اروپای قرون وسطا کم‌تر نسبتی داشت.رابرت اروین، دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن، ترجمۀ محمد دهقانی، تهران: نشر ماهی، 1396، صص 51-52 و 54-55.</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Mon, 19 Apr 2021 18:07:02 +0430</pubDate></item><item><title>امتناع روشن‌فکری ایدئولوژیک؟</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/امتناع-روشنفکری-ایدئولوژیک-ni9bd1iyybmu</link><description>متفکری دینی می‌تواند درباره‌ی نظام‌های حکومتی خوب یا بد بحث کند و پایه‌ی استدلال او بر ارزیابی منش عقلانی این حکومت‌ها یا حقوق طبیعی انسان‌ها یا مفهوم عدالت باشد. اما دقت کنیم که ضرورت ندارد او حتماً بر اساس درک سکولارهایی چون مارکس یا راولز به عدالت بیندیشد، بل می‌تواند بر اساس باور دینی‌اش طرحی دیگر از عدالت را پیش کشد. در این صورت کار او دخالت در بحثی عقلانی و دمکراتیک است و پیش کشیدن مفهومی تازه که باید مورد بحث انتقادی قرار گیرد. ارائه‌کنندگان تعریفی از این دست که «روشن‌فکر در پی حقیقت برمی‌آید» مدام این نکته را هم یادآور می‌شوند که جز کسانی که به این تعریف اعتقاد دارند بقیه‌ی مردم «بحث‌های ایدئولوژیک» مطرح می‌کنند. اینان به گونه‌ای خستگی‌ناپذیر هر گونه راهنمای ایدئولوژیک را در هر بحث مردود می‌‌دانند و هشدار می‌دهند افرادی که به گونه‌ای ایدئولوژیک می‌اندیشند و بنا به آن پژوهش می‌کنند روشن‌فکر نیستند. هدف مخالفت اینان فقط ایدئولوژی‌های مذهبی نیست بل متفکران چپ، یا دیگر متفکرانی را که به غلط یا درست راهنماهایی فکری یافته‌اند به این اعتبار رد می‌کنند. مدام از متفکران نسل‌های پیش‌تر یاد می‌کنند که به زعم آن‌ها به خاطر تنگ‌نظری‌های ایدئولوژیک نتوانسته بودند حقایق را بفهمند که اینان درک می‌کنند. اما پرسیدنی است که چرا اینان کار خودشان را ایدئولوژیک نمی‌دانند؟ مبانی بحث‌شان درکی لیبرالی یا نولیبرالی از جامه، حقوق، دمکراسی، سیاست و البته اندیشه‌ی انتقادی است، یعنی کار خودشان هم به معنای دقیق واژه استوار است هم به پیش‌فهم‌ها و هم به ایدئولوژی. چنین نیست که اینان دارنده‌ی سلاح برّنده‌ی حقیقت علمی باشند و بقیه حاملان سلاح زنگ‌زده‌ی ایدئولوژی. بابک احمدی، کار روشنفکری، چاپ اول، تهران: نشر مرکز، 1384، صص 216 و 220-221 (با تلخیص).</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Thu, 26 Nov 2020 12:59:25 +0330</pubDate></item><item><title>تکلیف‌گرایی نامحدود در اخلاق بازجویی</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/تکلیفگرایی-نامحدود-در-اخلاق-بازجویی-pjlyasokqzqe</link><description>مشکل آشکار این است که بین درد و حقیقت هیچ ارتباط ضروری وجود ندارد. همانطور که بسیاری از مفسران [نویسندگان پیرامون اخلاق بازجویی] اشاره کرده‌اند، فردی که در معرض شکنجه قرار می‌گیرد، اغلب هر آنچه را فکر می‌کند می‌تواند باعث توقف شکنجه شود می‌گوید. معروف است که تهدید به شکنجه، گالیله را وادار کرد این ادعایش را که زمین می‌چرخد پس بگیرد. در طول دوران تفتیش عقاید در اسپانیا، یهودیان شکنجه‌شده، به‌دروغ هم‌کیشان خود را به توطئه علیه مسیحیت متهم می‌کردند. در طول پاکسازی‌های دوران استالین، بی‌رحمی سازمان اطلاعات شوروی، زنجیره‌های گیج‌کننده‌ای از اتهامات کذب را ایجاد کرد؛ دستگاه‌هایی که باید سهمیۀ ماهیانۀ «خرابکاران دستگیرشده» را برآورده می‌کردند، متوجه شدند که می‌توانند با دستگیری تصادفی افراد و به‌کارگیری سطخ مشخصی از بدرفتاری، به صورت جبری تعداد متهمان را به سهمیه‌ای که برایشان تعیین شده است برسانند. شیوه‌هایی که این دستگاه‌ها به کار می‌بردند به گونه‌ای بود که در همۀ موارد به اعتراف منجر می‌شد؛ اما شهادت‌هایی که به شیوه‌های تحمیلی به دست می‌آید بدون مدارکی که آن‌ها را تأیید کند تقریباً بی‌فایده بوده و از نظر عملی نیز مطلوب نیست؛ چون وقت بازجویان را برای پیگیری سرنخ‌های اشتباه هدر می‌دهد. علاوه بر این، ابهام ذاتی همۀ بازجویی‌ها، یعنی اینکه بازجو هرگز نمی‌تواند مطمئن باشد که مظنون همۀ اطلاعات مهم را بیان کرده است، این مسأله را نفی می‌کند که بازجویی‌های تحمیل‌گرایانه را می‌توان با دقت به کار برد. [در باب نظریات توجیه اخلاقی بازجویی تحمیل‌گرایانه] توجه به پیامدهای تکلیف‌گرایی نامحدود اهمیت دارد؛ چون شاید در شرایطی که ترس از تروریسم حکم‌فرماست، بحث روشن دربارۀ شکنجه دشوار باشد. اگر احتمال شکنجۀ متعصبان ریشو حس ترحم چندانی برنمی‌انگیزد، درک این نکته اهمیت بسیاری دارد که کنارگذاردن محدودیت‌های مناسب در زمینۀ بازجویی، ما را در معرض تأیید کارهای عجیبی همچون شکنجۀ دزدان خرده‌پا قرار می‌دهد.مشکل تکلیف‌گرایی نامحدود این است که واکنش‌های نامتناسب به اقدامات ناعادلانه، عدم توازن‌های حقوقی جدیدی را بین مهاجم و مدافع ایجاد می‌کند. باغبان سیب‌های خود را پس می‌گیرد، ولی به قیمت جانِ دزد. اگر فرض کنیم که همۀ افراد قبل از این رخدادها از حقوق یکسانی برخوردارند، چنین نتیجه‌ای پذیرفتنی نیست. این برابریِ اساسی، معیاری برای سنجش میزان نقص حقوق مهاجم و تناسب واکنش مدافع است. مثلاً وضعیت موجودِ قبل از برخورد میان دزد و باغبان، به گونه‌ای بود که هر دو زندگی خویش را می‎کردند و از سلامت جسمی برخوردار بودند و هیچ‌یک، مالِ دزدی در اختیار نداشت. سارق با دزدیدنِ سیب به این وضعیت موجود آسیب می‌زند و در حالی که واکنش باغبان باعث می‌شود مالش را پس بگیرد، با کشتن یا به بستر مرگ انداختن سارق، وضعیت موجود پیشین را به شدت برهم می‌زند. عدم توازن‌های جزئی که ناشی از احیای کارآمدِ وضعیت موجودند (مثلاً ضرب‌دیدگی بخشی از بدن دزد در حین درگیری) قابل قبول است، ولی عدم توازن‌های شدید پذیرفتنی نیست.مایکل اسکرکر، اخلاق بازجویی، ترجمۀ افشین خاکباز، تهران: فرهنگ نشر نو: آسیم، 1396، صص 312-319 (با تلخیص).</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Fri, 16 Oct 2020 15:57:41 +0330</pubDate></item><item><title>نگاه فیلسوف احساسات به دین و فلسفه</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/نگاه-فیلسوف-احساسات-به-دین-و-فلسفه-ppmnhlfjm9km</link><description>فلاسفه گاهی دین و آدم‌های متدین را کوچک می‌شمارند. همین یکی از دلایلی است که باعث شده تأثیر عمومی کمی بر ملت ما، که ملتی عمیقاً دینی است، داشته باشند. هم‌وطنان ما به خاطر روی‌آوری به دین، ابله و فرومایه نیستند. ما باید امیدوار باشیم که هرکس به دین روی می‌آورد در آنجا مواد سازندۀ امیدی را بیابد که نه تفرقه‎انداز و تلافی‌جو بلکه امیدی فراگیر و مهرورز باشد. فلسفه به خودی خود نشان می‌دهد که چگونه به دشمنانمان احترام بگذاریم اما نحوۀ دوست داشتن و مهرورزی به آن‌ها را یاد نمی‌دهد. برای چنین غرضی، ما به هنر و خیلی از ما به دین نیاز داریم.مارتا سی. نوسبام، سلطنت ترس، ترجمۀ حامد قدیری، انتشارات ترجمان علوم انسانی، ص280. </description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Tue, 15 Sep 2020 02:38:52 +0430</pubDate></item><item><title>کنکوری‌شدن زندگی روزمره</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/کنکوریشدن-زندگی-روزمره-jxqbtut2mes1</link><description>1. اتفاق مهمی که نظام آموزشی ایران پساانقلابی را متأثر کرد، درهم‌آمیختن منطق کنکور با منطق آموزش و پرورش رسمی بوده است. بچه‌مدرسه‌ای از سال‌های اولیه می‌آموزد که چگونه برای آن روز بزرگ آماده شود و انسان کامل کنکوری گردد؛ انسانی که هیچ توانایی عملی برای زندگی کردن ندارد و بالطبع تعهد اخلاقی برای دین‌دارزیستن ندارد؛ بلکه باید تست‌ها را جواب دهد و درون کتاب‌ها زندگی کند. چنین نخبه‌ای چون به ضد هدف آموزش اولیه بدل شده، نماد فرایند غیرعقلانیِ عقلانی‌شدن است. در این‌جا هم مسأله امتحان اهمیت دارد؛ البته نه آن امتحان الهی پیش‌روی انسانی که می خواهد به کمال برسد، بلکه امتحاناتی بی‌محتوا و بی‌هدف در سرتاسر زندگی‌ای که جای امتحانات آن‌جهانی را گرفته است. این‌چنین است که تربیت کنکوری جایگزین تربیت دینی و اخلاقی می‌شود. اکنون نسلی که ما تربیت کرده‌ایم، برای انواع امتحاناتی که در قالب تست باشد آمادگی دارد. تست، شیوه فکرکردن را تغییر می‌دهد؛ فرد نباید خود پاسخ را دریابد، بلکه باید از بین پاسخ‌های ازپیش‌داده‌شده یکی از انتخاب کند. کنکور قاعده زندگی را با طبیعی جلوه دادن چیزهای ازپیش‌معیّن حیطه انتخاب و اختیار فرد را به‌نحوی مبتذل تقلیل داده است. آموزش و پرورش ما که بر مبنای سیاست متعالی‌سازی جهت‌گیری شده و از آموزش بدیهی‌ترین اصول شهروندی باز مانده، برعکس رسالت خود، تن به‌نوعی نظام سخیفانه تکرار و امتحان برای هیچ سپرده است.2. اتفاق عمیق‌تر این است که منطق مسلّط‌ جاری، نه‌تنها دنیای آموزش، بلکه تمامیت زندگی روزمره فرد ایرانی را متأثر از خود کرده است. کنکور اکنون به شیوه‌ای از زیستن در زندگی روزمره تبدیل شده است. کنکوری‌شدن فرهنگ و جامعه را می‌توان از طریق پیوند دو نوع منطق که مولّد شکل‌بندی اخلاقی جدیدی در جامعه پساانقلابی‌اند، فهم کرد که یکی از این دو منطق، منطق ایدئولوژیکی است. منظور من از آن، نوعی عقلانیت ایدئولوژیک است که پیامد عملی آن تسلط نوعی فرمالیسم بوده که می‌گوید: تنها سوژه‌های بچه‌زرنگ می‌توانند به سادگی از پس آن برآیند. نسلی که ذیل فضای ایدئولوژیک بزرگ شده، یاد گرفته چگونه بدون ایجاد مناقشه گلیم خود را از آب بیرون بکشد. این نسل می‌داند که چگونه بدون اعتقاد، اعتقاد داشته باشد و بدون تبعیت، تبعیت کند. بدون آن‌که به‌راستی به ایدئولوژی مذهبی و سیاسی ایمان داشته باشد، در حلقه مؤمنان جای گیرد. آن‌ها در عمل به سوژه‌هایی تبدیل شده‌اند که می‌دانند چگونه هم دنبال منافع شخصی خود باشند و هم خطوط قرمز و هنجارهای مسلط را تقدیس کنند. عباس کاظمی، امر روزمره در جامعه پساانقلابی، چاپ اول، 1395، تهران: انتشارات فرهنگ جاوید، صص195-196 و 199-201 (با تلخیص).</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Mon, 13 Jul 2020 01:44:33 +0430</pubDate></item><item><title>به از قاضی‌گری!</title><link>https://virgool.ir/@alirezadehghani1375/به-از-قاضیگری-aenun7wepgqm</link><description>«از پدر شنودم که قاضی بوالهیثم پوشیده گفت - و وی مردی فراخ‌مزاح بود - ای بوالقاسم یاد دار، قوّادی به از قاضی‌گری.»تاریخ بیهقی، تصحیح علی‌اکبر فیّاض، چاپ چهارم، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی، پاییز 1383، ص341.</description><category>علیرضا دهقانی</category><author>علیرضا دهقانی</author><pubDate>Sat, 20 Jun 2020 02:43:33 +0430</pubDate></item></channel></rss>