https://virgool.ir/feed/@alireza.dehghanfa2026-11-10 18:30:36https://files.virgool.ir/upload/users/4954968/avatar/1VO7to.jpghttps://virgool.ir/@alireza.dehghanhttps://virgool.ir/@alireza.dehghan/سال-قحط-سفیدو-ehy0nh6whbd3کلمه قحط سالی در فرهنگ و تاریخ ما واژه ای آشناست.سایه این دیو سیاه هر از چندی بر پهنه ای ازاین سرزمین کهن پدیدار می شد و هستی مردمان آن را به فنا و نیستی میبرد.اما تازیانه این عفریت بلا بر پیکر نحیف مردم جنوب ویران کننده تر بوده است.ادبیات و اشعار و فرهنگ جنوب نیز متاثر از این پدیده خانمان سوز است.شروه و فایز و ادبیات مردم ریشه در تنگدستی و فاقه و نداری و دل سوختگی آنها بوده است.سال 1310شمسی که به سال قحط سفیدو نامیده شده هیچ گونه بارانی در منطقه جنوب و سواحل خلیج فارس نبارید. چاه ها و چشمه ها کم آب شدند و قطره ای باران از آسمان بر زمین نچکید و از دل زمین بجای سبزه و علف نمک و شوره بالا آمد که به همین علت قحط سفیدو نام گذاری شد.دامها و چهارپایان بر اثر گرسنگی تلف میشدند و مردم دیگر آذوقه ای برای خوردن نداشتند.در این ایام بی کسی و بی پناهی مردم ، مریضی آبله و طاعون نیز از راه رسید و دسته دسته مردم را به کام مرگ کشاند.چند سالی بود که اکتشاف و بهره برداری نفت در جنوب ایران شروع شده بود و فازهای اولیه پالایشگاه آبادان به بهره برداری رسیده بود و به برکت رودهای پر آبی که در منطقه آبادان و خرمشهر و بصره جاری بود نعمت در آن دیار فراوان بود و پناهی برای مردم بی پناه جنوب برای نجات جان خود از قحط سالی بود.آنهایی که توان حرکت داشتند عده ای از راه دریا ،عده ای سوار بر چهارپا ، و عده ای با پای پیاده از میناب و تراکمه و دشتی و تنگستان و همه منطقه جنوب بسمت آبادان و بصره براه افتادند تا خود را از چنگال این دیو بی رحم نجات دهند. این سفر برای بعضی ها بدون بازگشت و به قیمت از دست دادن جانشان بود. و بعضی ها هم از روی ناچاری عزیزان خود را رها میکردند.و اما سعدی علیه الرحمه در یکی از اشعارش در بیان قحط سالی میفرماید:چنان قحط سالی شد اندر دمشقکه یاران فراموش کردند عشقنکته و تراژدی غم انگیز حکایت ما نیز اینگونه بود که بر اثر گرسنگی و بیماری به گفته سعدی مردم عشق را فراموش کرده بودند. و بعضی ها زن و فرزند خود را در این مسیر و در کنار هر آبادی به دست تقدیر رها میکردند تا خود را بتوانند نجات دهند.مرحوم منوچهر آتشی در وصف قحط سالی شعری سروده:گیسوان یار را میخواهم تا بر دیار آفتابسوختۀ دشتستان، سایه افکند: «گیسوانت را به منبسپار/ میخواهم آواز تابداري بخوانم/ که سایه بیفکند بر وطنم/ که ببارد/ براي دانهاي ـ کهمثل دلم/ در عمق این جهنم سوزان پنهان است» علیرضادهقانخرداد1402علیرضا دهقانعلیرضا دهقانMon, 12 Oct 2026 17:01:21 +0330https://virgool.ir/@alireza.dehghan/به-بهانه-اول-مهر-و-بازگشایی-مدارس-vbyehqxvamlq(تاریخ تاسیس مدارس در روستاهای شبانکاره و سعدآباد)۱_اولین مدرسه دبستان در سال۱۳۱۲شمسی در سعدآباد دایر گردید۲_دومین مدرسه در سال ۱۳۲۱ شمسی در درواهی(آبپخش فعلی) با همت و کمک آقای مهندس یوسفی رییس وقت اداره آبیاری آبپخش تاسیس شد۳_سومین مدرسه سال ۱۳۳۷ شمسی در روستای خلیفه ای به همت مرحوم کربلایی علی علایی دایر گردید.۴_ *چهارمین مدرسه در سال۱۳۳۹شمسی در روستای خیارزار و با همت مرحوم مراد فریدونی تاسیس شد.*۵_ پنجمین مدرسه سال ۱۳۴۱شمسی در ده کهنه (شبانکاره فعلی) افتتاح گردید.قابل ذکر است پس از اجرای برنامه سپاه دانش تا سال 1346 شمسی در اکثر روستاها سپاه دانش مستقر بود و به نوعی وظیفه آموزش و سواد آموزی را بعهده داشتند.مدرسه دبستان محمدجمالی سال ۱۳۵۶شمسی از مدرسه خیارزار منفک گردید.🖊️علیرضا دهقان📚تاریخ شبانکاره دکتر اسدپورعلیرضا دهقانعلیرضا دهقانMon, 12 Oct 2026 16:58:19 +0330https://virgool.ir/@alireza.dehghan/تلنگری-به-تاریخ-روستای-محمدجمالی-gwx4p61wxmapبنام خداوند هستی بخشخیلی دوست داشتم در مورد روستا مطلب مکتوب و مستدلی در کتابهای تاریخی که در دسترس بود پیدا کنم ولی متاسفانه چیزی دستگیرم نشد البته این به معنای اینکه تاریخ و تمدنی وجود نداشته نیست بلکه به معنی کم توجهی و محرومیت بوده.که بعضا شامل بیشتر روستاهای منطقه ما می شود.تاریخ هر سرزمین هویت و شناسنامه مردم آن سرزمین استمردمی که تاریخ خود را نمی دانند یعنی با هویت خویش بیگانه هستند.با این مقدمه چنانچه بخواهیم در مورد روستای خودمان حرفی زده باشیم ناچارا باید تاریخ گذشته منطقه را کنکاش کنیم.اگر به تاریخ باستان و میانه برگردیم.منطقه دشتستان فعلی( دستقان یا دستغان) نامیده می‌شد که از دیلم تا خورموج(مندستان) و خشت تا بوشهر و ریشهر را شامل میگردید که جزو گرمسیرات فارس بوده.گناوه فعلی یکی از بنادر مهم و پر رونق و مشهور خلیج فارس بوده که (جنابا یا گنابه) نام داشته و یکی از راههای تجاری و کاروانی به شیراز از منطقه فعلی شبانکاره به شهر توز یا توج که حوالی سعدآباد و زیراه بوده و سپس به شهر صفاره که مکان فعلی آن نزدیک روستای دهقاید بوده و در آخر به کازرون و شیراز وصل می شده.در کتابهای تاریخی مورخانی مانند اصطخری،ابن خلدون،ابن حوقل ،مستوفی ،ناصرخسرو و دیگر مورخان از این شهرها و موقعیت و فاصله آنها زیاد مطلب گفته اند.با این توصیف روستای ما نیز لاجرم در این مسیر و کریدور واقع بوده.بنده به یاد دارم در زمان کودکی و نوجوانی که برای بازی و تفریح به زمین و تل های پشت مخابرات فعلی روستا تا پایین زمین کشاورزی حاج کرم شباهنگ میرفتیم به وفور تکه های آجر و کوپال و سفال پیدا میکردیم که نشان از وجود آبادی و تمدنی در این منطقه بوده ولی متاسفانه تاریخ آن برای ما معلوم نیست.در مسیر راه دمدره فعلی یک گودال آب بنام( گرو لنگری) وجود داشت که یکی از معانی لنگر در زمان باستان به جایی که صومعه و محل پرستش و عبادت بوده گفته میشده که ممکن است در آن حوالی شهری بوده و آنجا محل عبادت مردم بوده.یا در بالای روستا در مسیر زمینهای تشو درخت کناری وجود داشت بنام( کنار مسجد) که اگر معنی آن را ریشه یابی کنیم شاید باز در آن محل عبادتگاهی بوده که به این اسم مانده است.حتما موارد متعدد دیگری هم وجود دارد که بنده فعلا بخاطرم نیست.ولی به امید اینکه عزیزان دیگری در این مسیر قدم بگذارند و به جمع آوری اطلاعات تاریخی روستا اقدام نمایند و این موارد مکتوب و مستند برای نسلهای بعد گردد.یکی از روستاهایی که در سالهای اخیر توسط میراث فرهنگی کاوشهای باستانی انجام شده روستای باغی خلیفه ای میباشد که در کاوشهای صورت گرفته آثاری از یک شهر مربوط به دوران قبل از اسلام در آنجا کشف گردیده است.بعد از حمله مغول به ایران و کشتار وسیعی که انجام دادند.این موضوع باعث افسردگی و اندوه مردم و رواج تصوف و صومعه نشینی شده بود.در آن زمان حاکمانی در منطقه شبانکاره حکومت میکردند که به آنها خلیفه می گفتند.حاکم روستای خلیفه ای مردی عادل بوده و به مردم و رعیت رسیدگی بیشتری می نموده که آرامگاه وی بنام بهرس در نزدیکی خلیفه ای واقع شده که به معنی خلیفه بهتر رسیدگی کننده بوده.فیروز هم خلیفه بزرگی بوده که از نظر مقام و منزلت بالاتر از بقیه خلیفه ها بوده و به او لقب شاه فیروز داده بودند که اسم کنونی روستای شاه فیروز است.جانشین خلیفه بهرس فردی بنام میر انبر بوده که کوه انبری تیول و ملک وی بوده و روستای بهر هم شاید به همین شکل نام گرفته.انشااله که از مطالب ناقص بنده خورده نگیریدعلیرضا دهقان فروردین ۱۴۰۲علیرضا دهقانعلیرضا دهقانMon, 12 Oct 2026 15:38:47 +0330https://virgool.ir/@alireza.dehghan/روستای-محمد-جمالی-در-دوره-قاجار-hkz7jxkml1mqسرهنگ دوم لویس پلی معاون نمایندگی سیاسی مقیم خلیج فارس در نامه ای که در تاریخ ژانویه ۱۸۶۴ میلادی(۱۶۱سال پیش) به انجمن علمی جغرافیایی بمبعی هند می نویسد:بعد از شرح روستاهای بین بوشهر تا دالکیدر مورد خشت و توابع آن می نویسد شامل ۳۱ روستا می باشداز جمله روستاهای غرب خشت سردشتک و مال شیخ است که در ۸ فرسخی آن واقع شده اند. جمعیت هر کدام حدود ۱۰۰الی ۲۰۰نفر است هر روستا از ۳۰تا۶۰ کلبه تشکیل شده اندمحصولات مازاد بر مصرف این روستاها یا به کاروانهای عبوری فروخته میشود یا به بازار شهرهای اطراف برده از آنجاچای قهوه شکر و قماش زندگی خود را از بازار آنجا تهیه می کنند.هر روستا سالی۷۰۰۰ تومان عایدات به دولت می پردازد.امنیت راههای این روستاها توسط ۵۰ نفر پیاده نظام تامین می گردد.رییس این گروه پیاده نظام پاسخگوی سرقت اموال کاروانها می باشد.بابت هر بار قماش عبوری ربع قران اخذ میگردد.از کتاب گاسترعلیرضا دهقان پاییز 1403علیرضا دهقانعلیرضا دهقانMon, 12 Oct 2026 07:35:59 +0330https://virgool.ir/@alireza.dehghan/روستای-محمد-جمالی-در-دوران-قاجار-ocl66p3pdzmsسرهنگ دوم لویس پلی ژنرال کنسول انگلیس در خلیج فارسدر تاریخ ۱ بهمن ۱۲۴۲ شمسی نوشته:طوایف روستا شبانکاره ای هستند نام حاکم آنجا رییس قاعد حسین سبزعلی است.میرزا حسن فسایی تاریخ نویس عصر ناصری در فارس نامه ناصری ذکر کرده:محمدجمالی فرسخی شمال ده کهنه است.سفر نامه نویس محمد علی خان سدیدالسلطنه مینابی در سال۱۲۷۵شمسی آن را (مه مد حالی) نامبردهجان گوردیمر لوریمر سر کنسول بریتانیای کبیر در بوشهر سال ۱۹۱۳ میلادی نوشته:محمدجمالی در ۲میلی شمال ده کهنه واقع شده جمعیت آن ۳۰ خانه مال خشتی ها و مهاجرین مزارعی است.جو و گندم می کارند با ۳۰ راس الاغ از کوههایی بنام طویسه کتیرا جمع می کنند.آب از چاه بدست می آورند. مردم این روستا و آبادیهای اطراف بیشتر از طوایف حاجب و خواجه منتسب هستند که خود را مهاجرین بهبهان می داننداز کتاب جنوب ایران به روایت سفرنامه نویسان نوشته حسن زنگنهعلیرضا دهقان مرداد۱۴۰۴علیرضا دهقانعلیرضا دهقانSat, 10 Oct 2026 22:06:05 +0330