https://virgool.ir/feed/@ali_rangchianfa2026-11-11 11:32:23https://files.virgool.ir/upload/users/149646/avatar/TzcATb.pnghttps://virgool.ir/@ali_rangchianhttps://virgool.ir/@ali_rangchian/نکاتی-به-بهانه-اپیدمی-ویروسی-موید-۱۹-کرونا-k6to2plzbv7wعلی رنگچیاناز وقتی که این ویروس میکروسکوپی نادیده، زندگی بخش بزرگی از جهان را فلج کرده و طبق معمول ما ایرانیان سهم بیشتری از این مصیبت نصیبمان شده، رویه دیگری از ضعف ها و ناتوانایی هایمان عیان شده است. این اشکالات نه فقط در عرصه مدیریت کشور بلکه در ساماندهی خانواده ها و زندگی شخصی به عنوان کوچکترین اجزای یک جامعه بیرون افتاده است.بخشی از این ماجرا را همه می دانند و نیازی به تکرار آن نیست. مثلا تشتت آرا میان مسوولین و کارشناسان، عدم جدی گرفتن توصیه ها توسط بخش عمده ای از مردم، عملکرد ضعیف نهادها و عدم انسجام ما به عنوان شهروندان. اما آنچه این اتفاق را از دیگر مصائب گذشته متمایز می سازد دو موضع می باشد. نخست آنکه این موضوع را (جدا از تئوری های توطئه و مسایل اینچنینی که مورد بحث ما نیست) نمی توان به عوامل خارجی و دشمن انسانی نسبت داد (گرچه همچنان برخی این کار را می کنند). و دوم اینکه در این اپیدمی سلامت تک تک افراد در گرو یکدیگر است و بی تفاوتی ناشی از رفتارهای دیگران در ارتباط مستقیم با آسیب به سایرین می باشد و سرعت این داستان آنچنان بالاست که نیازی به تشریح و توضیح ندارد و به راحتی قابل لمس است.اما نکاتی که این روزها در ذهن من می آید را در چند بخش خلاصه می کنم.۱. نسبت به مثبت اندیشی که این روزها بیش از گذشته رایج شده، هیچوقت حس خوبی نداشتم. (در مورد این بخش از یادداشت هیچ اصراری به اثبات حرف خودم ندارم و صرفا این اعتقاد من است). حرکت رو به جلو، پیشرفت و تلاش همیشه چیز خوبی ست که همگان به آن اعتقاد دارند. اما نوعی از اصطلاح رایج مثبت اندیشی که فراگیر هم شده وجود دارد که به نظرم صرفا نوعی سوءاستفاده و فرصت طلبی کاسبکارانه است که مروجانش برای کسب درآمد و رونق بازارشان گسترش داده اند.در این مورد دو شخصیت مشهور هم وجود دارند که در بازار ایران شهره اند. نخستین فرد که مبدع این مثبت اندیشی محسوب می شود ناپلئون هیل نویسنده‌ی چند کتاب پرفروش موفقیت از جمله کتاب بسیار موفق و مشهور "بیندیشید و ثروتمند شوید" است. و شخصیت دوم که در بعد دیگری از این ماجراست جناب اشو مشهور است که احتمالا همه او را می شناسند. (اگر مایلید با زندگی این دو فرد بهتر آشنا شوید می توانید پادکست چنل بی و قسمتهای مربوط با این افراد را گوش کنید.)اخلاف ایرانی این اشخاص هم که احتمالا معرف حضور هستند و نیازی به معرفی ایشان نیست. بهرحال به نظرم این مثبت اندیشی در این مورد خاص نه تنها ما را به سعادت نمی رساند که چه بسا به ناکجاآباد هم خواهد برد. بحث درباره این موضوع بسیار مفصل است ولی در حوصله این مجال نیست و دوستان اندیشمند قطعا در مورد آن مطالعه و بررسی خواهند کرد.۲. در ادامه صحبت بالا، برخی پی گیری اخبار و قرارگرفتن در معرض اطلاعات را امری مذموم می دانند که منجر به افسردگی و نگرانی خواهد شد. در راستای یادداشت فوق به نظرم این موضوع نیز قابل تامل است. اینکه ما از پیرامون خود مطلع نشویم. و خطرها را به طور دقیق رصد نکنیم، نه تنها ما را از معرض آن دور نمی کند بلکه به شخصی می مانیم که در تاریکی طی طریق می کند. اینکه احتمال فلان ماجرا یک در میلیون است و چرا من آن فرد مبتلا باشم و این قبیل استدلالها دقیق نیست و فقط بخشی از واقعیت است.قطعا کسی موافق حضور ۲۴ ساعته در اخبار نیست اما ناآگاهی از آن نیز منجر به عدم ایجاد اتفاق نخواهد شد، بلکه در صورت وقوع ما را با اضطراب و استرس وحشتناکی مواجه می کند که از پیش به آن نیندیشیده ایم و باید در مدت کوتاهی همه اطلاعات را جمع آوری و تجریه و تحلیل کنیم که مسلما منجر به احتمال خطای بیشتر و ناتوانی در حل مساله خواهد شد. قطعا کسی که چتر نجات را اختراع کرده، احتمال سقوط هواپیما را پیش بینی می کرده و لزوما این از روی نگاه منفی نبوده، بلکه علاقه به ادامه حیات منجر به چنین اندیشه ای شده است.بی اطلاعی از اخبار همچنین مطالبه گری را از بین می برد و باعث می شود نسبت به اتفاقات بی تفاوت شویم. همین روزها بارها در تصمیمات غلط مسوولین صرفا با انتشار امواج گسترده عکس العملها تجدیدنظر شده است و این نتیجه آگاهی از اخبار است.۳. در عین حال قرار نیست همیشه همه جامعه درگیری مستقیم و تنگاتنگ با موضوعات مختلف داشته باشند. بنابراین لزومی ندارد که ما در جریان ریز آنچه در بیمارستانها و مراکز درمانی می افتد قرار بگیریم، کما اینکه در مورد حوادث طبیعی و غیرطبیعی نیز به کلیات بسنده می کنیم. من به عنوان متخصص میراث فرهنگی و کسی که دغدغه این امور را دارد موظف به رصد تمامی امور این حوزه و بازنشر آنها هستم. اما در حوزه درمان یا صنعت و یا هر چیز خارج از حوزه علاقه و تخصص به عنوان شهروند در صورت لزوم و گستردگی، پی گیری و اظهار نظر خواهم کرد (که این یادداشت نیز از همین مقوله هاست).این نگاه از این رو مطرح شد که گفته شود لزوما در همه موارد نباید دخالت کرد اما آگاهی و مطالبه گری در موارد فراگیر محلی و ملی الزامی ست.۴. امروز ما همه موظف به آگاهی در مورد بیماری فراگیری کرونا هستیم. چرا که ابتلای هر شخص منجر به درگیری دیگران خواهد شد. من نباید و نمی توانم نسبت به اعمال نابخردانه و کورکورانه هیچ شخصی بی تفاوت باشم چرا که این دامن ما را هم خواهد گرفت. اتفاقاتی که این روزها افتاده و خیلی ها را مجبور به عقب نشینی و بعضا عذرخواهی و ابراز پشیمانی کرده است نیز نتیجه چنین تفکری ست.۵. بخش خاموشی از جامعه وجود دارند که این روزها و با بحران به وجود آمده در تنگنا و سختی قرار گرفته اند. بخش دیگری هستند که اگر کوچکترین توقفی در کار آنان ایجاد شود بحران عظیمی گریبانگیر ما خواهد شد. اینها معمولا نه صدایی دارند و نه دیده می شوند. گروه نخست کارگران فصلی و روزمزد، دستفروشان، و همه آنهایی هستند که معیشت شان در گرو کار روزانه است. و گروه دوم نیز افرادی مانند رفتگران، نانوایان و کسبه ای هستند که زندگی عادی همه ما در گرو انجام وظیفه روزانه آنهاست.قطعا ما همه موظفیم در این روزهای سخت به هر نحو ممکن (که ارائه راهکارش در صلاحیت و حوزه دانش من نیست و هر کسی می تواند بنابر صلاحدید و توان لازم تمهیدی بیندیشد) نگذاریم زندگی افراد گروه نخست دچار بحران شود که علاوه بر مسائلی مانند نوع دوستی و مهربانی هرگونه خللی در این امر باز هم گریبان همه ما را خواهد گرفت. در مورد گروه دوم نیز موظف به همکاری تا حد امکان هستیم. قرار نیست رفتگر و مامور شهرداری به خاطر بی ملاحظه گی و خودخواهی ما در معرض خطر قرار بگیرد یا نانوا و فروشنده مایحتاج که با تک تک ما در ارتباط مستقیم است چوب بی مسوولیتی و بی مبالاتی ما را بخورد که در این صورت باز نوک پیکان این خطر به سوی تک تک ما بازمی گردد. بنابراین دقت در این موضوع هم بسیار لازم و ضروری ست.۶. اتفاق دیگری که ما در آن خبره ایم ایجاد بحران در بحران است. یعنی برای رفع خطر یک حادثه بحران های دیگری خلق می کنیم. مثلا این روزها به خاطر توصیه های بهداشتی مصرف آب به حدی بالا رفته که به میزان مصرف تابستان رسیده است. و یا پلاستیکهایی که به واسطه لزوم احتیاط مصرف می کنیم به شدت افزایش یافته است. قرار نیست بعد از رفع این مشکل مسایل به وجود آمده در اثر آن خودبه خود حل شوند. قطعا برای ایرانیان خانه تکانی شب عید امر مهمی تلقی می شود، اما شستن فرش و حیاط و اتومبیل در این روزها به شیوه گذشته در بهترین حالت ناشی از بی اطلاعی و در غیر این صورت نادانی و خودخواهی می باشد. بنابراین با درایت و هوشمندی بهداشت و نظافت را با حداقل اسراف انجام دهیم. (اینجا امکان این اتهام وجود دارد که هدررفت آب ناشی از مصارف صنعتی و کشاورزی و غیره است. گرچه همه اینها درست است اما ما به عنوان شهروند باید این چرخه غلط را از در دسترس ترین امکان خود قطع کنیم). ۷. قطعا این نه نخستین بار در تاریخ بشر است که اتفاق همه گیری رخ می دهد و نه آخرین بار خواهد بود. حادثه این روزها در مقابل یخبندانهای طولانی، جنگهای خانمانسوز و فراگیر، بیماری های مسری و واگیردار گذشته، بلایای طبیعی دهشتناک و ویرانگر و ... حادثه بزرگ تری محسوب نمی شود که با آگاهی، همکاری و واقع بینی رفع خواهد شد. منتهی زندگی آسان شده انسان قرن بیست و یکمی ما را در مقابل چنین حوادثی کم طاقت کرده است.موارد ذکر شده بخش کوچکی از دغدغه های این روزهاست. قطعا دهها مورد دیگر وجود دارد. اوضاع ناشی از رکود شدید اقتصادی موجب چکهای برگشتی، تعویق کرایه خانه ها، عدم امکان امرار معاش عده زیادی از مردم و ... شده که بایستی با همکاری و همراهی همه مرتفع شوند.این روزها بیشتر از همیشه مفهوم اثر پروانه ای (Butterfly Effect) قابل درک است. امیدوارم زودتر این چرخه سمت و سوی بهتری بگیرد و زندگی به شکل عادی خود بازگردد.پانویس:اثر پروانه‌ای نام پدیده‌ای است که به دلیل حساسیت سیستم‌های آشوب‌ناک به شرایط اولیه ایجاد می‌شود. این پدیده به این اشاره می‌کند که تغییری کوچک در یک سیستم آشوب‌ناک چون جو سیارهٔ زمین (مثلاً بال‌زدن پروانه) می‌تواند باعث تغییرات شدید (وقوع طوفان در کشوری دیگر) در آینده شود. اثر پروانه‌ای به این معناست که تغییر جزئی در شرایط اولیه می‌تواند به نتایج وسیع و پیش‌بینی نشده در ستاده‌های سیستم منجر گردد و این سنگ بنای تئوری آشوب است. در نظریه آشوب یا بی‌نظمی اعتقاد بر آن است که در تمامی پدیده‌ها، نقاطی وجود دارند که تغییری اندک در آن‌ها باعث تغییرات عظیم خواهد شد و در این رابطه سیستم‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و سازمانی، همچون سیستم‌های جوی از اثر پروانه‌ای برخوردارند و تحلیلگران باید با آگاهی از این نکته مهم به تحلیل و تنظیم مسائل مربوط بپردازند ( الوانی، دکتر سید مهدی و دانایی فرد، حسن «تصمیم‌گیری از نگاه نظریه آشوب»، ۱۳۷۸)ali_rangchianali_rangchianSat, 14 Mar 2020 18:28:29 +0330