https://virgool.ir/feed/@adel.shakibaeefa2026-11-11 20:08:45https://files.virgool.ir/upload/users/853293/avatar/6GMJc2.jpghttps://virgool.ir/@adel.shakibaeehttps://virgool.ir/@adel.shakibaee/نگاهی-به-کتاب-فریب-بزرگ4-tza5pgdntj1o نکاتی از کتاب فریب بزرگ علم اقتصاد یا اقتصاد علم‌نما ،دکتر مسعود درخشان1-مارکس در پی بیان روابط موجود در تاریخ است یعنی چیزی که به آن علم اثباتی گفته میشود.۲-در نظام سرمایه داری عمدتاً نه کارفرما میداند دارد کارگر را استثمار می‌کند و نه کارگر میفهمد که دارد استثمار میشود.اما روابط و نظام به گونه ای تنظیم شده که کارفرما کارگر را استثمار میکند.۳-جریان اقتصاد ریاضی و برنامه ریزی خطی از نتایج کارهای کارنتروویچ[1] شکل گرفت برای تخصیص منابع که در آن زمان نیاز مهمی برای شوروی بود.۴-اقتصاد ریاضی در شوروی و آمریکا خیلی دنبال شد ولی(بجز در موارد استثنایی) به نتیجه ای نرسید ولی آمریکا همچنان پایش ایستاده تا سایر کشور ها اقتصاد را فهم نکنند.۵-نمیشود گفت ریاضی هر طور وارد اقتصاد شده دیگر شده و ما باید همین را بگیریم بریم جلو اینجوری ما تو اسیر چارچوب های تحمیلی میشویم.۵-  عالم (scientist) با علم ساز( science maker )تفاوت قابل توجهی دارد چیزی که در ورود افراطی ریاضی به اقتصاد رخ داده عمدتا از جنس علمی سازی مغرضانه( science makeing) است.اولین کسی که پول را با رویکرد ریاضی بیان کرد سیوا(ceva[2]) بود.۶- سال۱۸۳۸کورنو کتابی می‌نویسد که رویکرد ریاضی را وارد اقتصاد کند کسی از این کتاب اسقبال نمیکند سپس در 2 تجدید نظر تلاش میکند مرتبا ریاضی را کم ‌کند اما باز هم مورد اقبال جامعه علمی اقتصاد قرار نمیگیرد.در سال ۱۸۷۷قبل از فوتش در نامه ای می‌نویسد که حالا که دارم میمیرم خوشحالم که کسی به نام مستر والراس حرف هایی را میزند که من می پسندم و در خط کارهای من است.7-جونس و والراس با چه تاکتیکی ریاضی را در اقتصاد می­چپانند؟ آنها همه اقتصاد دانان کلاسیک را گذاشتند کنار نه از اسمیت حرفی زدند نه از ریکاردو و جان استوارت میل همچنین به مارکس هم اصلا ورود نکردند. نه  آنها را نقد کردند و نه تایید کلا گذاشتنشان کنار و از جای دیگری اقتصاد را تعریف کردند و به کارشان اسم اقتصاد علمی را دادند.8-جونس در ۱۸۷۱کتابش را منتشر کرد وکلیه کارهایی که با رویکرد ریاضی در اقتصاد قبل از خودش بود را نام برد که حدود ۳۵کار قبل کورنو و ۶۲تا کار بعد کورنو بود.والراس در ۱۸۷۴ کتابش را منتشر میکند.سال۱۸۱۰  اصول اقتصاد ریکاردو نوشته شدهسال ۱۸۴۸مالتوس کتاب اش(اصول اقتصاد سیاسی) را نگاشت .در همین سال مانیفست کمونیست مارکس منتشر شد.سوال اینجاست که چرا اقتصاد دانان بزرگ ضرورتی برای ورود ریاضیات در اقتصاد ندیده اند؟ چند نفر به این پرسش پاسخ داده اند دبرو،والراس،فون نویمان[3] و مورگنشتاین[4] اینها به این موضوع پرداختند ولی حرف های آنها قانع کننده نیست.-دبرو ریاضی دان و اقتصاد دان فرانسوی که در ۱۹۸۳نوبل اقتصاد گرفتهپاسخ دبرو:اینهایعنی والراس و پارتو اقتصاد نخوانده بودند 😐 وکتاب کورنو  هم تصادفی بوده  و همچنین ظهور پارتو و والراس دردانشگاه لوزان مکتب لوزان ریاضی سازی اقتصاد را به اوج رسانیدجافا از بزرگترین والراس شناس های قرن صراحتا اعلام کرد نظریات والراس حتی در تعادل عمومی ریشه در مسایل ارزشی و ارشادی یا نرماتیو دارد.کورنو در پیشگفتار کتابش پیشرفت های صد ساله اقتصاد سیاسی را میگوید ولی میگوید باید اقتصاد اثباتی ساخته بشود. همچنین میگوید:"دانشی که به اقتصاد سیاسی معروف است و برای یک قرن توانسته تا بدین حد مورد توجه متفکران قرار بگیرد امروز بیش از هر زمانی در گذشته نشر و گسترش یافته و توجه مجلات معروفی را که امروزه مهم ترین ابزار برای نشر اطلاعات بشمار می‌روند به خود جلب کرده اما مردم به قدری از نظریات و نظام ها خسته شده اند که اکنون موضوعات به اصطلاح اثباتی را متقاضی اند تا بدین ترتیب پرتوی از مطالعات تجربی و سوالات مهمی افکنده شود که بصورت نگران کننده ای در مقابل کشور قرار گرفته و مورد توجه بسیار زیاد همه طبقات جامعه است."حال این نگرانی ها چه بوده؟ انقلاب های کارگریدر بند دو پیشگفتار میگوید که حق دارم نظریه پردازی محض‌بکنم کورنو متعلق به خط و جریانی نبود لذا سریعا فرمول های کتابش را حذف کرد.اگر رویکرد ما علمی باشد اختلافات علمی قابل توجه معنی ندارد اصلاوالراس رمان دختر نجات دهنده را نوشته است و هم اقتصاد نخواندهاصطلاح هایی مانند کلاسیک برای دسته بندی اقتصاددان ها جعلی هستند که بعدها انجام شده اند و عملا با این اصطلاح ها اینها را به حاشیه بردند و تضعیف شان کرده اند نتیجه این جعل اصطلاحات این است که الان ما بگوییم اینها قدیمی بوده اند و گفتند فسانه ای و در خواب شدند برویم ببینیم جدیدی ها چه میگویند.یکی از شاخص های بزرگ فریب کاری متفکران غربی در جعل اصطلاحات است.بقیه کشور ها خود را مسحور‌ و کوچک در برابر این اصطلاح ها می‌بینند این خیلی خطرناک است چون وقتی می‌شنوید احساس عقب ماندگی علمی میکنید.این یک فریب کاری بیش نیست هر وقت در برابر کسانی قرار گرفتید که مرتبا از اصطلاحات استفاده میکنند بپرسید  من آشنا نیستم توضیح بدهید این ها چیست بعد عمدتاً بلا فاصله میفهمید خودش هم نمی‌داند و دارد فخر فروشی علمی میکند.چرا در ریاضی نمی‌گویند ریاضی دان کلاسیک؟؟؟فیثاغورث همون قدر اهمیت داره  هنوزم که هنوزه که انیشتن!!! فیزیک دانان قدیمی نداریم جریان علم پیوسته است.مخصوصا در علوم پایه با اینکه الان حرف های جدید آمده حرف های قدیم را هم تدریس می‌کند و هیچ از اهمیتش کاسته نشدهاین ابزار بزرگ فریب در علوم انسانی غربی است. یکی از فریب های بزرگ غرب اینه که علم اقتصاد کنونی را نتیجه رشد طبیعی علمی میداند و جریان پیوسته معرفی میکننددر حالی که واقعیت تاریخی نشان میدهد که گسستگی دارد اقتصاد در سایر علوم انسانی هم همین طور است.[1] لئونید کانتوروویچ (1986-1912) ریاضی‌دان و اقتصاددان اهل روسیه  که در سال ۱۹۷۵ به همراه تیالینگ کوپمانس موفق به دریافت جایزه نوبل اقتصاد شد.[2] جیووانی سوا )۱۷۳۴ -۱۶۴۷ ( ریاضی دان و مهندس ایتالیایی که در سال 1711  کتابش را با عنوان "در باب شمارش، در باب نظریه پولی" را منتشر کرد. [3] Von neumann[4] Morgenestern عادل شکیباییعادل شکیباییFri, 06 Nov 2026 19:22:12 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نگاهی-به-کتاب-فریب-بزرگ-۳-xsrabzxenzmp۱-علم اقتصاد کنونی رابطه بین تحولات تاریخی فرهنگی اجتماعی سیاسی و اقتصاد را پنهان کرده به عنوان مثال مسائلی چون تورم، مالیات، جنگ، توسعه مفاهیمی این چنین را آیا میتوان صرفا یک پدیده سیاسی یا اقتصادی. صرف دانست؟ یا آن که در این مسئله ها مفاهیم اقتصادی و سیاسی و ابعاد دیگر کاملا درهم‌تنیده اند؟اصلا اگر محققی صرفا از یک جنبه ناقص و محدود و جزیره ای به این مسایل نگاه کند پژوهش او آیا مثمر ثمر هست و میتواند مشکلات جامعه را حل کند؟علم ناقص نمی‌تواند فهم درستی از مسائل داشته باشد و در مقام راه حل هم عملا دستش خالی است و مشکلات را به پدیده های انتزاعی و مبهم مثل توسعه نیافتگی و جبر تاریخی و نازک بودن کورتکس مغزی نسبت می‌دهد.علاوه بر این علم اقتصاد مفاهیم را در فضای انتزاعی و مجرد میبرد و فقط بلد است فرض کند.انسان تک ساحتی نیست که تک ساحتی دیدن انسان حتی در علوم مثال پزشکی هم قابل پذیرش نیست.۲-در اندیشه مارکسیسم روابط اجتماعی تولید اهمیت بسیار بالایی دارد و مارکس معتقد است تغییر ابزار تولید و تکنولوژی می‌تواند آن را عوض کند.یعنی یگانه عاملی که توانایی تغییر مناسبات اجتماعی مثل نظام ارباب و رعیتی یا برده داری و سرمایه داری را دارد تغییر ابزار تولید است که یکی از تناقض های این اندیشه جدا نبودن تحول ابزار تولید با خود ساختار اجتماعی است چون نظام سرمایه داری است که تکنولوژی را آن گونه که به جهت تامین منافع اش باشد توسعه می‌دهد و تکنولوژی در خلأ رشد نمی‌کند.۳-اوایل مطرح شدن رویکرد ریاضی توسط افرادی چون جونس به علم اقتصاد می‌گفتند مکانیسم درد و لذت که چنین تعبیری را دیگر امروز در کتاب ها بکار نمی‌برند.۴-علم و تکنولوژی بر اساس نیاز سرمایه دار رشد می‌کند به همین خاطر است که کمتر تکنولوژی را میتوان یافت که به موجب آن اقشار محروم جامعه رشد کرده باشند.۵-رویکرد مارکسیسم کل نگرانه است. به همین سبب به سختی می‌توان آن را در دستگاه های ریاضی و جزئیات محور قرار داد از این منظر اقتصاد اسلام به مارکسیسم نزدیک اند.۶-اقتصاد علم نما رسیدن از ظاهر به ظاهر است. یعنی ظاهر جامعه را می بیند و طبق آن نتیجه گیری های ظاهری می‌کند تحلیل اش مکانیستی است چگونگی و تحلیل روبنایی اصل اساسی آن است و به چرایی ها و ریشه ها اصلا نمیپردازد.مارکس هم از عینیت شروع می‌کند و لایه به لایه می‌رود پایین ولی به چیز های قابل سنجش نمیرسد.در مقابل این نوع تحلیل رویکرد دینامیستی را داریم که به چرایی ها و مبناها و به ریشه می پردازدتجرید و انتزاع ضروری است چون بدون آن نمیتوان به مبنا رسید اینجا سوال پیش می آید که آخرش برای تدوین علم درست اقتصاد باید به سراغ انتزاع رفت چون چاره ای جز آن نیست و یا اینکه رفتن سراغ انتزاعات صرفا مختص اقتصاد علم نماست؟ایشان ضمن فصلی از کتاب به چگونگی انتزاع درست اشاره های کرده اند که قابل بررسی است.۷-شاخه ای در اقتصاد داریمHappiness economic اقتصاد شادیلیارد نظریه پرداز آن است و این شاخه در ال اس ای دپارتمان دارد.۸-انتقادی که به مارکس میشود این است که اگر جبر تاریخی هست و خود بخود مراحل تاریخ طی می‌شود مارکس و اندیشه ها و شعار هایش چه جایگاهی دارند؟ پس چرا گفتند کارگران جهان با هم متحد شوید.و یا اینکه بسیاری از تحولات سیاسی و اقتصادی جهان بدون تغییر در شیوه ابزار تولید رخ داده مثل انقلاب ایران.اینجا دکتر درخشان گلایه ای هم از جامعه دانشگاهی ایران دارد که چرا اسیر تحلیل های دانشمندان غربی از پدیده ها می‌شوند مثلاً در تحلیل جنگ جهانی می‌گویند که یک میهمانی بود مقداری شراب روی لباس یک خانمی ریخت و بعد دعوا شد و کسی کشته شد و جنگ جهانی پیش آمد! یک رویه محققان غربی اینگونه است. که ما هم در داخل بعضاً به آن گرفتار هستیم چرا علوم انسانی ما نمی‌رود مطالعات کاربردی بکند؟ در رسانه چرا دانشگاه ما نمی‌رود علل موفقیت رسانه های انگلیسی مانند بی بی سی را کشف و استخراج کند در واقع اساتید دانشگاه در زمینه کشف فریب ها و استراتژی ها یا رسانه ای و گفتمانی کشور هایی متخاصمی باید کار کنند که خودشان نیز فریب آنها را خورده اند بطور مثال استاد علم ارتباطات باید برود دلایل موفقیت رسانه های خارجی را علی رغم اهداف غیر انسانی و غیر مطابق با واقع شناسایی کند اما واقعیت آن است که خودش هم تحت تاثیر دروغ ها و فریب های آنان قرار گرفته.۹-در فلسفه جدید غرب تحقق لیبرالیسم مستلزم کنار گذاشتن ایدئولوژی است. که این هم یکی از فریب های بزرگ است چرا که خود لیبرالیسم بر پایه ایدئولوژی بسیار شدیدی پدیدار شده و استمرار دارد.۱۰-اعتقادات مذهبی انگلس نشان می‌دهد که او با هر دینی مخالف نیست. به عنوان نمونه به کلیسا رفتن او به همراه همسرش قبل از فوت او اشاره میشود و اینکه وی همسرش را به دلیل اعتقاد های مذهبی ستوده ایشان این مورد را از جمله تناقض ها و گاف های انگلس‌ میدانند اما بنده معتقدم که از قضا این مورد نشان می‌دهد که ضدیت مارکسیسم با دین به دلیل این بوده که دین در جامعه آنها کاملا در راستای توجیه ظلم و دفاع و مشروعیت بخشی به سرمایه داران و سکوت در برابر طبقه محروم بوده و طبیعتا در چنین جامعه ای کسی یا جریانی که بخواهد بر ضد ظلم و ناعدالتی به پا خیزد با دین مخالف می‌شود مخصوصا اینکه دین می تواند یکی از اصلی ترین پایه های تقویت و توجیه ظلم بشود پس در واقع چنین جریاناتی به احتمال قوی با دین طرفدار ضعفا و عدالت محور و ناب الهی مشکلی ندارند چیزی که با آن مشکل جدی دارند دینی است که توجیه کننده ظلم در خدمت و گوش به فرمان سرمایه داران و ابزاری برای تحمیق ضعفا است.این مسئله در مورد برخی از روشنفکران و عدالت خواهان معاصر ایران هم صدق میکند افرادی چون جلال آل احمد و صادق هدایت مخالفت آنها با دین به معنی دین الهی و معنوی و طرفدار رشد جامعه و برپایی عدالت اجتماعی و رفع فقر نیست؛ بلکه مخالف با دین خرافی تزویر محور و سو استفاده از دین هستند که در برهه ای می تواند این مدل از دین آنقدر فراگیر شود که تنها تلقی از دین همین نوع انحرافی و التقاطی شود و دین داری درست را بتوان استثنا دانست.#علم_اقتصاد#فریب_بزرگعادل شکیباییعادل شکیباییThu, 29 Oct 2026 19:34:21 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نگاهی-به-کتاب-فریب-بزرگ-۲-fvmfj9qu3gri۱-متفکران و فلاسفه از ناکجا آباد نمی آیند در جامعه ای زیست کرده اند با مسائلی مواجه بوده اند و یک زندگی شخصی داشته اند که مجموعه اینها در شکل گیری تفکرات آنها بسیار نقش مهمی دارد و ما نمی‌توانیم بدون توجه به بستر اجتماعی و زندگی فردی آنها اندیشه هایشان را مورد بررسی قرار بدهیم.۲-اقتصاد غربی بر پایه یک سری مفروضات کاملا انتزاعی و تخیلی بنا شده است بطور مثال در مسئله مطلوبیت میگویند که اگر شخص ثروتمندی در بیابانی گیر کند و یک شخصی پیدا شود که آب داشته باشد هر لیوان آب را چقدر حاضر است برایش پول بپردازد و این می‌شود پایه نظریه نزولی بودن مطلوبیت و تمایل به پرداخت چنین شرایطی در عالم واقع بسیار کم احتمال وقوع دارد اما پایه بیان بحث مطلوبیت و نزولی بودن آن می‌شود.نکته دیگر در مورد این فرض مگر جز این است که هر چیزی قیمتی دارد و اینگونه نیست که بسته به شدت نیاز انسان به آن قیمت گذاری شود.۳-بنا شدن اقتصاد و هر علم دیگر روی یک سری مبانی ارزشی است که غرب با دقت تلاش کرده آنها را پنهان کند اما اسلام به وضوح میگوید که ارزش هایی وجود دارد که مبنا حکمرانی و ساختن نهاد های علمی است.۴-در اواخر قرن نوزدهم علم اقتصاد تلاش می‌کند که به سمتی برود که علمی بشود مانند مکانیک و نظریه پردازان بسیاری در این زمینه مشغول کار میشوند.۵-نقددهایی که به علم اقتصاد غرب می‌شود دو شیوه کلی دارد یکی نقد در چهارچوب که به معنی کاری است که در نهایت منجر به استحکام بیشتر ساختمان علم اقتصاد متداول می‌شود مثل نقد هایی که برخی اقتصاددانان مانند کینز و فریدمن دارند که منجر به توسعه و استحکام بیشتر پایه های علم اقتصاد می‌شود اما گونه دیگر نقد ان است که به کلیت و چارچوب وارد میشود و هدفش اصلاح و با استحکام آن نیست بلکه فروپاشی آن است چرا که اصل بنا با اهداف و ارزش های ما در تعارض است که در مدل دوم ما کمتر موفق بوده ایم.۶-چرا اقتصاددانان ما نسبت به نقد های اساسی که به علم اقتصاد مطرح است بی توجه اند و مقاومت های اساسی دارند و حتی نسبت به فرد نقد کننده حالت تهاجمی دارند؟ در واقع این وضعیت بیشتر از آنکه جنبه نظری و علمی و بینشی داشته باشد جنبه روانی شناختی دارد چون یک اقتصاددان همه یا اکثر سرمایه علمی و حتی شغلی اش که برای آن زحمت کشیده همین علم اقتصاد است پس تمایل ندارد که آن را کسی نقد کند چون سرمایه خود او در خطر است این مطلب البته باید در شیوه نقد هم لحاظ شود و باید در نظر گرفت که با توهین و تمسخر و مجرم انگاری نمیشود با چنین مسئله ای مواجه شد چرا که شانس موفقیت را بسیار کم می‌کند متاسفانه فضای فرهنگی و علمی کشور ما به گونه ایست که نقد های اقتصادی بیشتر جنبه توهین و تمسخر و برچسب زنی های رنگارنگ پیدا کرده که همه یا اکثریت جریانات هم به این شیوه بد آلوده هستند و رقیب خود را متوهم غیر علمی بی سواد ضد منافع ملی و مسبب مشکلات اقتصادی موجود معرفی میکنند. فارغ از اینکه حتی اگر اینگونه هم باشد نمیتوان با توهین و تمسخر فرد را متوجه اشتباهاتش کرد.۷-یکی از دلایل اصلی که اقتصاد به سمت ریاضی شدن پیش رفته تقابل با مارکسیسم است این رهیافت با داده های تاریخی جور در می آید یعنی تا قبل از مطرح شدن نظریات مارکس علم اقتصاد عاری از روابط و مدل های ریاضی بوده و هم زمان با شدت گرفتن اندیشه های مارکس تلاش های بسیار برای اعطای جنبه ریاضی به نظریات اقتصاد سرمایه داری هم شدت می گیرد اما به نظر می‌رسد هدف این تلاش ها فراتر از مارکسیسم باشد چرا که پنهان شدن اهداف و ارزش های موجود در نظریات اقتصادی سرمایه داری علاوه بر تقابل با مارکسیسم می‌تواند بستری برای تداوم عقب ماندگی جوامع فقیر و استیلای غرب و تداوم استعمار به شیوه های نوین باشد.۸-اساسا ریاضی چه مسایلی را می‌تواند وارد دستگاه خود کند دکتر درخشان میگوید بطور کلی ریاضی با مفاهیم انتزاعی و مجرد می‌تواند کار کند و لازمه ورود نظریات اقتصادی در دستگاه ریاضی انتزاعی کردن آن است لذاست که نمیتوان اقتصاد اسلامی را ریاضی کرد چرا که از واقعیت دور می‌شود این مسیله به شیوه یک ضرب المثل هم بین اقتصاددانان مطرح است که هر چه یک حرف اقتصادی علمی تر میشود بیشتر از واقعیت فاصله می‌گیرد۹-به عنوان کسی که تا عند اقتصاد سنجی را رفته میگویم که هیچی تهش نیست و هیچ فایده ای ندارد و اصلا هیچی نیست.۱۰-وقتی در نظریات علوم اجتماعی حرف از جامعه و مردم می‌شود که رفته آنها بیشتر شود عمدتا منظور طبقات مرفه آن است و نه همه طبقات به عنوان مثال هیچ سیاستی اقتصادی را سراغ نداریم که هدفش کمی موجب کاهش سرمایه سرمایه داران شود.#فریب_بزرگ#علم_اقتصادعادل شکیباییعادل شکیباییFri, 23 Oct 2026 14:30:27 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نگاهی-به-کتاب-فریب-بزرگ1-spvuazgl2fxjدر یک سلسله یادداشت به یاری خدا قصد دارم در مورد کتاب فریب بزرگ دکتر مسعود درخشان بنویسم البته منبع این یادداشت ها دوره ای است که خود نویسنده با همین عنوان در دانشگاه امام صادق برگزار کرده اند و در مکتبخونه هم به عنوان آموزش گفتار در باب کتاب «فریب بزرگ: علم اقتصاد یا اقتصاد علم‌نما» قابل دسترسی استدر جلسه اول چند نکته مهم بیان میشود 1- اگر علوم انسانی چون مدیریت و اقتصاد و جامعه شناسی را علم بدانیم آنگاه اضافه کردن پسوند اسلامی به آنها کار معقولی نخواهد بود این دیدگاه در واقع نگاه عمیق هستی شناسی اسلامی است اسلام کاملا موافق با مطالعه قوانین موجود در خلقت است و اگر علمی این کار را انجام دهد ما مشکلی با آن نداریم که لازم باشد برویم علمی دیگر تدوین کنیم و در واقع اگر هم چنین تلاشی انجام دهیم نتیجه زیاد متفاوت با مجموعه علمی موجود نخواهد بود چرا که اصول مشخصی بر خلقت و جهان و انسان حاکم است مشروط به اینکه مجموعه ای که با آن مواجه میشویم به راستی علم باشد. از این روست که علومی چون ریاضی و فیزیک چالش بر انگیز نیستند و اگر از دیدگاه های افراطی گذر کنیم بزرگان دینی نسبت به وجود آنها ابراز نگرانی نکرده اند.2-هیچ یک از مراجع تقلید و بزرگان دینی نسبت به علم بودن علوم انسانی موجود به جز چند نفر محدود ابراز نظر سوال گونه نکرده اند با توجه به اینکه در حال حاضر دین و فقه داعیه دار حکومت هم هست بسیار این مطلب جای تعجب دارد طبق تجربه ای که آقای درخشان بیان میکنند تنها کسانی که نسبت به علوم انسانی موجود ابراز نگرانی کرده و موافق با بررسی دقیق و موشکافانه و آزادانه آن در دانشگاه بودند آیت الله مهدی کنی، امام و آیت الله خامنه ای شهید بوده اند و در مواردی آقای باقری و آیت الله مصباح یزدی 3-دلیلی که ایشان از این رویکرد سکوت بیان کردند این بود که طبق قاعده ای در اصول فقه در جاهایی که شریعت حکم مشخص و صریحی ندارد باید به عرف عقلا مراجعه نمود که این عقلا الزاما مسلمان هم نیستند و اینجا مراجعه به اندیشمندان کمونیست به خاطر ضدیت آشکار با دین و مسائل دیگر پذیرفته نشده اما اندیشمندان غربی به عنوان عقلا در عرف پذیرفته شده اند با اینکه بزرگان آنها طبق بررسی ایشان بلا استثنا همگی ملحد بوده انداینجاست که اهمیت روایت مشخص میشود ما هنوز نتوانسته ایم مشکلات ذاتی و اساسی اندیشه های غربی را برای جامعه به درستی روایت کنیم که آسیب این عدم روایت تنها به جوانان ما یا مسئولان سیاسی و اجرایی ما نمیرسد بلکه بر تصمیمات و در دستگاه های فقهی عالمان دینی ما هم تاثیر منفی گذاشته است.4-رویکردی که ایشان در بررسی خود انتخاب کرده اند رویکرد تاریخی است ایشان به اهمیت توجه به زندگی اندیشمندان تاکید کردند به عنوان مثال مارکس معلمی داشته که ضد دین بوده که این را باید ضمن بررسی اندیشه هایش مد نظر داشت در مقام نقد البته باید اضافه کرد که اندیشه های دانشمندان را علاوه بر زندگی شخصی باید در بستر زندگی اجتماعی، نوع حکومت و شرایط جامعه آنها نیز بررسی کرد که حتی ممکن است تاثیراتی فراتر از زندگی شخصی روی اندیشه های آنها داشته باشد.#فریب_بزرگ#علم_اقتصاد#دکتر_مسعود_درخشانعادل شکیباییعادل شکیباییSat, 17 Oct 2026 23:22:09 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/چه-کسی-باد-کاشته-است-مقصر-تنش-های-سیاسی-و-نظامی-مقابل-ایران-کیست-bm4v68rybqvpاین روزها با سنگین تر شدن حجم تهدیدهای آمریکا وکاهش احتمال و امید موفقیت مسیر مذاکره و توافق در مسیر دیپلماتیک کلید واژه مشترک رسانه های معاند که اشتراک عجیبی با برخی از بدنه‌های روشنفکری و دانشگاهی و رسانه های داخلی نیز دارد یک چیز است: "کسی که باد بکارد طوفان درو می‌کند" واین جمله به این معنی است که جمهوری اسلامی و مسئولان آن که ۴۷سال باد کاشته اند و تنش آفرینی کرده اند الان باید هم منتظر طوفانی باشد که نتیجه عملکرد گذشته خود آنهاست.اما  صرف نظر از تاریخ پر فراز و نشیب جنایات آمریکا در دنیا و روابط خصمانه اش با ایران اگر در همین برهه از تاریخ و در همین موقعیت نگاهی ساده به اظهارات کنونی طرف آمریکایی بیندازیم به خوبی مشخص می‌شود که چه کسی باد کاشته است مقامات امریکایی و در راس آنها رییس جمهور آنها می گویند:o    ما اجازه داریم تعیین کنیم که شما در چه حوزه فناوری و تجارت وارد شوید و در چه حوزه ای به  هیچ وجه و تا چه حدی به عنوان مثال کشوری که نفت دارد لزومی ندارد وارد هیچ عرصه ای از فناوری هسته ای شود!o    ما حق داریم بگوییم ابزار دفاعی شما چگونه باشد که ما خوشمان بیاید (در صورتی که دشمن شماره یک شما هم هستیم و در همین مدت اخیر به کشور شما هم مستقیم و هم غیر مستقیم حمله نظامی کرده ایم)o    ما حق داریم که منطقه شما را آنگونه که منافع ملی مان اقتضا می­کند تغییر دهیم خاورمیانه جدید بسازیم و منطقه را به گونه ای باز طراحی کنیم که غرب آسیا  دارای بیشترین نفع و کم ترین ضرر و خطر  و مناسب ترین جغرافیا سیاسی برای ما باشد ولی شما نباید در این دخالت ما در منطقه شما  و همسایگانتان و در مورد خانه خودتان دخالتی داشته باشیدo    ما باید بتوانیم رییس جمهور های جهان را هر موقع خواستیم بدزدیم در کشور ها کودتا کنیم به هر کشوری خواستیم حمله نظامی کنیم، حکام دست نشانده تعیین کنیم در کشور ها پایگاه نظامی داشته باشیم منابع هر کشوری را خواستیم بگیریم به هر کشوری خواستیم جنگنده ها و بمب های سنگین برای نسل کشی بدهیم روابط تجاری جهانی را با پول و سیستم اعتباری خودمان تنظیم کنیم هر کشوری را خواستیم تحریم کنیم و شما در همه این موارد نباید به ما انتقاد کنید یا بخواهید کارهایی انجام دهید که اجرای نقشه های ما با چالش مواجه شوند.اینجا اصلا بحث ایدئولوژی را هم که بخواهیم بگذاریم کنار هر ایرانی وطن خواه و ملی گرا چه موضعی باید داشته باشد؟ اگر حاکمیت فقط و فقط به منافع ملی ایرانیان بخواهد توجه کند چه باید بکند باید این شرایط تحقیر آمیز و دیکته بیگانه و  اظهارات مداخله جویانه او را بپذیرد و سر‌خم کند  یا زیر بار آن نرود ؟در کدام حالت منافع ملی بیشتر تامین می­شود؟اصلا اگر به تعارض منافع ملی و منافع فردی برای حکمران ایرانی در این شرایط بیندیشیم منافع فردی حکمران در شرایطی که پشت پرده با قدرت چنین قلدری سازش کند بیشتر تامین می­شود یا خود را در معرض انواع خطر ها قرار دهد و بگوید سر منافع ملی کوتاه نمی آیم؟در کدام حالت بیشتر می‌توان به نیت ضد منافع ملی و خودخواهانه وی تردید کرد ؟واقعیت آن است که برخی از این تحلیلگر ها خود بخشی از مسئله و مشکل هستند و در این گونه مواقع بجای اینکه از  سر انصاف و اخلاق علمی مواضع ساده انگارانه گذشته خود و خوشبینی های متوهمانه ای که نسبت به آمریکا و نظام های بین المللی داشته اند بازگردند و در آنها بازنگری کنند(که البته تعدادی از آنها این کار را کرده اند) خود را از مسئولین جدا می‌کنند و با گردنی فراز اظهار می دارند که" مسئولین  نتوانسته‌اند برای کشور بازدارندگی کامل ایجاد کنند مگر نه در چنین مواقعی طرف به خودش اجازه تهدید کردن ایران را نمی‌داد" در حالی که همین تفکر تا چندی پیش توسعه صنایع موشکی و نظامی را اقدامی تنش آفرین و بر هم زننده توافق با آمریکا معرفی می‌نمود و حال عجیب است همین ها دم از ضعف بازدارندگی می­زنند و گاهی هم می­گویند ما باید قدرت هسته ای هم می داشتیم. باید پذیرفت که بخشی از بازدارندگی توسط سنگ اندازی و جنجال های همین افراد نتوانسته است تقویت شود و رشدکند صدا هایی که هر نگرانی امنیتی بالقوه  مهمی را توهم توطئه نام می داد و از اقدام به موقع و مناسب برای آن شانه خالی می­نمود و جامعه را هر کجا که توانست و دستش رسید عقب انداخت که نمونه آن فضای مجازی بدون حکمرانی حداقلی فعلی است که یکی از نقاط ضعف ما در برابر بیگانگان شده است و اگر هم این افراد چنین مواضعی نداشته اند  ناامید کردن جامعه و القا  موضع شکست و تحقیر به مردم در اثر تحلیل های دور از واقعیت و سیاه نمایانه و کتمان ظرفیت ها و افتخارات ملی خود عامل کوچکی برای کاهش آمادگی و انسجام ملی نیست.پس موضع آمریکا روشن است زورگویی و قلدری حال وقتی یک قلدری از کسی چیزی بخواهد و به آن نرسد آیا به سرعت پشیمان می‌شود و باز می‌گردد؟  مخصوصا در موقعی که آن طرف مقابل لقمه چرب و نرمی باشد و مانع کلیه اقدامات قلدر مآبانه وی باشد قضیه حادتر می‌شود و معلوم است که تهدید می‌کند و اگر بتواند ضربه هم می‌زند چه اینکه صرفا با خواهش و گفتگو در مذاکره به جایگاه فعلی اش نرسیده است که الان بخواهد آن را ادامه دهد. منطق کلی آمریکا زور است حال اول می­گوید با زبان خوش تسلیم شود و اگر نشد تهدید می‌کند و حتی ممکن است حمله هم بکند ولی در هیچ یک از این مراحل مقصر طرف مظلوم و مورد طمع نیست بلکه طرف طماع و قلدر و  ستمگر استتنها اشتباهی که مظلوم در این موقع می‌تواند بکند همراهی با ظالم است که در صورت قبول زورگویی او محقق می­شودچه اینکه ظلم پذیران نیز در عمل ظالمان شریک اند چون اگر  زورگو به سراغ هر کس می‌رفت او در برابرش کوتاه نمی آمد و طرف های مورد طمع با هم یکدست می‌شدند دیگر امکان بوجود آمدن چنین قدرت قلدری اصلا بوجود نمی آمدپس از هر طرف نگاه کنیم آمریکا قلدر باد کاشته است و الان اگر طوفانی در پیش باشد نتیجه کاشته های او خواهد بود.عادل شکیباییعادل شکیباییWed, 25 Feb 2026 22:17:41 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-علی-مدنی-زاده-r1tmnpwtljsoآقای دکتر علی مدنی زاده در گفتگو با علی ظاهری بیرگانی در برنامه شیوه با موضوع قیمتگذاری ارز در تاریخ15دی1403 نکاتی را اشاره کردند که در ذیل بررسی خواهیم کرد.1-سیاست گذار های دنیا همه از یک رنگ اند: این همان نگرش سکولار و غیر دینی به تاریخ و حکومت ها است در این نوع نگاه بین موسی و فرعون و علی و معاویه هیچ فرقی وجود ندارد طبق این نگاه حکومت ها همگی شان فاسدند و به دنبال منافع شخصی خود هستند و در ظاهر برای جلب نظر مردم کارهایی هم برای تامین منافع عمومی انجام می­دهند و یا اینکه همه حکومت های دنیا عادل اند و به دنبال بیشترین منافع عمومی هستند و فرض میانی هم طبق منطق دینی پذیرفته نیست یعنی نمی­توانیم بگوییم بخشی از یک حکومت عادل و بخش دیگر ظالم است ولذا هر دو این حالت ها حداقل در اندیشه اسلامی مردود اند د رمنطق اسلامی حاکم یا عادل است و یا ظالم و حالت بینابینی هم ندارد این نوع نگاه به همین نقطه متوقف نمی شود و نتایج گسترده ای را در ادامه به همراه خود خواهد داشت.2-نرخ ارز معلول است و علت نیست:این یکی از ریشه های مهم و رایج بدفهمی اقتصادی است که پشتوانه علمی و اثباتی هم ندارد طبق این دیدگاه ابتدا چاپ پول بی رویه صورت می­گیرد سپس بر اثر این حجم نقدینگی تورم ایجاد می­شود و لاجرم این تورم نرخ ارز را افزایش می دهد در صورتی که اگر به اقتصاد ایران و تکانه های اقتصادی توجه کنیم می بینیم که قضیه کاملا بر عکس است و شوک های ارزی باعث افزایش هزینه ها و چاپ پول شده و تورم ایجاد کرده است یک استدلال نقضی بر این ادعا صحبت ترامپ درباره چین است که چین با پایین نگه داشتن ارز خود دارد از ما کلاه برداری می­کند پس این نشان می­دهد که یک کشور می­تواند ارز را مدیریت کند این دیدگاه از علت مشکل وقتی در اجرا راه حل بیاید بسیار مشکل آفرین می شود همانگونه که ایشان گفتند اول باید رشد نقدینگی را کم کنیم بعد بریم سراغ ارز اگر علیت رشد نقدینگی از سمت افزایش نرخ ارز باشد همانگونه که در مقاطع مختلف داده های اقتصاد ایران این را نشان می دهد اصلا امکان کاهش نرخ رشد نقدینگی وجود ندارد که بتوان بعد از آن به سراغ ارز رفت و این راهکار حتما به نتیجه نخواهد رسید چون مثل این است که حجم انباری گندمی که یک موش بزرگ دارد را بخواهیم بدون افزایش گندم ها ثابت نگه داریم.3-برای کاهش نقدینگی باید بَرج را کم کرد :باید پرسید دقیقا در مقیاس حاکمیتی منظور ارز برج چیست و ایشان دقیقا بودجه چه بخشی را می خواهد حذف کنند تا رشد نقدینگی کاهش یابد چون حرف کلی در این گونه موارد کارایی ندارد.4-مجلس با زیاد شدن بودجه کاسه گرفته و هزینه تراشی کرده:درست است که مجلس ها عموما لایحه بودجه دولت را افزایش می دهند اما این افزایش چقدر بوده و آیا می توانیم رشد نقدینگی را از این میزان اندک ناشی بدانیم؟ اگر این عامل باعث بروز تورم است چرا به صورت شوک و ناگهانی این اتفاق می افتد؟ همانطور که در تصویر زیر می بینیم میزان افزایش هزینه های مجلس قابل توجه نیست.تفاوت بین بودجه تقدیمی دولت و بودجه که در در نهایت مجلس تصویب کرده است در سال14045-ما یارانه های زیادی داریم که مرتبا هم در حال افزایش است:خوب باید پرسید ریشه این افزایش یارانه ها تنوع و حجم بیشتر یارانه هاست و یا کاهش ارزش آنها موجب شده که یارانه ها مرتبا در حال افزایش باشد؟از دل چنین تحلیلی می دانید چه در می آید؟ حذف و یا کاهش یارانه ها و باقی ماندن علت اصلی که همان کم ارزش شدن پول است یعنی وضعیت اقتصادی مردم روز به روز بدتر شود و پولشان کم زور جان شود ولی یارانه ها هم همزمان نه تنها افزایش ناشی از تورم را تجربه نکند بلکه آنها روز بروز کمتر شود و حذف شود انتظار دارید منطقا همین حالا بدون اینکه اجرا شده باشد این نسخه وضعیت سفره مردم را چه کند؟6-روسیه با ابزار سیاست های کلان شوک های ارزی را جمع کرد :اگر به همین سادگی بود چرا سیاستگذاران ما با یک سیاست کلان شوک ها را در طول دولت های مختلف نتوانسته اند جمع کنند؟آیا سایر سیاست های روسیه از جمله کنار گذاشتن دلار و جایگزینی روبل و روش های پرداختی دیگر، انحلال بانک های ناتراز و در پیش رفتن رویه خنثی کردن تحریم هیچ کمکی به عبور ان از شوک های ارزی و اقتصادی اش نداشت؟7- شما ارز را مثلا کنترل کنی مگر طلا و زمین را هم میتوانی کنترل کنی؟ این باور هم برگرفته از همان فرض غیر واقعی بازار آزاد است ایشان حتما اطلاع ندارند که خرید و فروش بالای حجم مشخصی از طلا در کشور های متعددی جرم است و زمین هم قوانین سخت گیرانه ای دارد به طوری که در تعدادی ازکشور ها اصلا زمین را به کسی نمی فروشند فرض ذهنی ایشان این است همه باید همه چیز ازاد باشد و با حکمرانی نمی تواند اقتصاد را سامان داد و این فرض باعث شده کنترل تقاضا را محال تصور کنند.8-فولاد مگر‌انحصار دارد یا پتروشیمی؟: اتفاقا این سوال در جهت خلاف مواصع ایشان است و نشان می­دهد در زمینه هایی هم که به ظاهر انحصار وجود ندارد ما وضعیت مطلوبی نداریم و یکی از مشکلات سیاست گذاری ما دسترسی به موقع به ارز صادراتی همین صنایع است.9- برای ارز یه نرخی باید دولت بزاره ک صف طولانی نشه: این نگاه به سیاست گذاری در راستای همان نگاه غیر واقعی است یعنی اصلا فرض کنترل تقاضا را نمیتواند لحاظ کند نتیجه این طرز تفکر می­شود که چون ما باید هر نوع تقاضایی از ارز را تامین کنیم پس قیمت ارز را درصد بسیار کمی از سوداگران بر کل جمعیت ایران تحمیل کنند. و ارزش آن را روزبه روز کاهش دهند.10-ما جلو تجارت را گرفتیم بعد میگیم چرا قاچاق میشودکجا دنیا یخچال قاچاق است؟ این حرفی است که درست است سالهای پیش منطق مبتنی بر اقتصاد متعارف و لیبرالیستی برای آن توجیه های مشهوری داشت اما با شدت گرفتن جنگ تعرفه ای هنوز جای تعجب دارد که ایشان آن را بکار می­برند ایشان منظورشان این است که واردات باید ازاد باشد و اگر هم صنایع داخلی از بین رفتند اشکالی ندارد این نوع نگاه کشور را به مرور از هر نوع تولیدی خالی می­کند ودر هر زمینه ای کشور ما وابسته می­شود و زمینه های اشتغال فراوانی هم از بین می رود همان شرایطی که در زمان قاجار گرفتار آن شدیم ولی دقت کنید مهم این است که آزادی اقتصادی وتجاری حاکم باشد.11- پیغمبر هم هم تجارت میکردند پس این مبنا را قبول دارند: این یکی از عجیب ترین دیدگاه های ایشان است مگر کسی اصل تجارت را زیر سوال برده که تجارت پیغبر را شاهد می آورند ؟و اساسا اگر کسی متوجه نباشد که چه تفاوتی بین سرمایه داری و دیدگاه اسلامی در اقتصاد وجود دارد در بسیاری از مبانی تفکر اقتصادی دچار خطالی در تحلیل می­شود اگر تفاوت بین مالکیت و نظام توزیعی را بین نظام سرمایه داری و اسلامی ندانیم واقعا هیهات است.و در نهایت اگر اسلام را مبدع و مشوق بازار آزاد ادعایی لیبرالیسم کنیم دچار التقاط بدی شده ایم.عادل شکیباییعادل شکیباییTue, 13 May 2025 03:49:10 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد-در-باب-ملی-شدن-نفت6-xt42pogwotbuجمله ای ایشان گفتند که جمله مهمی است و مجال زیادی برای پرداختن دارد "حق و باطل مال این دنیا نیست" این جمله تکلیف بسیاری از گفتگو ها و اختلافات سیاسی و اقتصادی ایران امروز ماست حقیقت ماجرا این است که در اندیشه ها و مبانی دین اسلام و انقلاب اسلامی حق و باطل حضور پر رنگی دارد اما در ادبیات علوم انسانی غربی هیچ جایگاهی برای این مفاهیم کلیدی تعبیه نشده است و این علوم تلاش می کنند همه دولت ها را یک جور تحلیل کنند و نهایتا شاخص هایی از دولت خوب معرفی کنند و کشور ها را بر اساس آن رتبه بندی کنند اما هیچ طیف متضادی ندارند اما حقیقت عالم آن است که حق و باطل وجود دارد آن هم در هر زمان و مکان ولی چون این ها مفاهیم اعتباری اند نباید دنبال مصادیق عینی آنها بگردیم در زمان حضرت موسی(ع) هم فرعون یک پادشاه عادی سرزمین مصر بوده عادی به این معنی که روی پیشانی اش حک نشده بوده که او باطل و ظالم استمجسمه فرعون و حضرت موسی نیز یک انسان مبارز از سطح معمول جامعه بوده است در نگاه قرآنی لشکر حق و لشکر باطل وجود دارد در نگاه روایات لشکر عقل و لشکر جهل وجود دارد که اینها در هر زمانه ای مصادیقی دارند پس اعتقاد به چنین گزاره ای با اسلام نمی تواند سازگار باشد و البته نباید هم سازگار باشد چون هر کدام این نگاه ها از یک جهان بینی متفاوت رشد کرده ونتیجه شده اند مشکل جایی پدید می آید که ایشان می خواهند محصولات جهان بینی غربی را در یک جامعه اسلامی پیاده سازی کنند انواع تعارضات و مشکلات از این التقاط پدید می آید.عادل شکیباییعادل شکیباییSat, 10 May 2025 00:37:29 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد-در-باب-ملی-شدن-نفت5-srnoifys0i54ایشان در بخشی از صحبت هایشان گفتد انقلاب 57 بزرگترین اشتباه تاریخی ایران بود و اگر امام سکان آن را بر عهده نگرفته بود چپ ها و مارکسیست ها کاری میکردند که الان دیگر ایرانی باقی نمانده بود اینکه این تفکر به جایی می رسد که انقلاب اسلامی را بزرگترین اشتباه تاریخی می داند حایز اهمیت است مخصوصا اگر آن فرد اندکی با تاریخ معاصر ایران آشنا باشد و وضعیت نابسامان ،متزلزل و وابسته ایران را به دول انگلیس و روس و بی کفایتی حکام آن بداند هر اتفاقی را که ایران را صرفا از آن وضعیت خارج کرده باشد اشتباه نمیداند ایران سرزمینی است که در هر دو جنگ جهانی اول و دوم بدون اینکه کوچترین جانب داری از طرفین جنگ بکند اشغال میشودبیاننیه رسمی دولت ایران در جنگ جهانی دوم و وقتی در این سرزمین یک جاده خاکی مال رو میخواسته احداث شود بین سفارت های انگلیس و روس و دربار به قدری نامه رد و بدل می شده که توان گرم کردن یک شومینه را داشته حال این کشور که نهضت های نافرجامی مثل شرطه و ملی شدن صنعت نفت را هم پشت سر گذاشته و به انقلاب57 رسیده چه می شود که به زعم ایشان اشتباه کرده البته جای سوال دارد یکی از نکات برجسته ای که در اندیشه های ایشان وجود دارد که از لیبرالیسمی که ایشان به آن ارادت دارند نشات گرفته ساختن یک هیولای ترسناک از مارکسیست است که البته در هیولا بودنش هم شکی نیست ولی سرمایه داری در تاریخ خودش حتما بیش از مارکسیسم جنایت کرده کشور های بسیاری را استعمار کرده،حاکمیت های ملی گوناگونی را فروپاشانده و مردمان بسیاری را کشته و نقشه های بسیار بیشتری علیه منافع مردم کشیده است و فقط این شانس را داشته که با تغییر چهره خودش و ساختن سنتز های مختلف رنگ عوض کند مثلا اگر حالتی را در نظر بگیریم که بجای امام لیبرال ها زمام این کشور را در دست میگرفتند آیا الان ایران پیشرفته ترین کشور دنیا بود؟این خوش بینی متوهمانه به سرمایه داری و کشور های سردمدار آن ریشه بسیاری از مشکلاتی است که ایشان در اندیشه های خود گرفتار آن شده اند و بطور مثال باعث شده اندیشه های مارکس و مکتب مارکسیست بسیار تیره و منفور باشد و در دانشکده ای اقتصادی دانشگاه های ما هم هیچ اثری از انها نباشد ولی آموزه های مکتب لیبرالیسم تماما و بدون کوچکترین اصلاحی در آنها رایج و دایر و معتبر باشد و به عنوان علم اقتصاد معرفی شود.عادل شکیباییعادل شکیباییFri, 09 May 2025 01:35:37 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد-در-باب-ملی-شدن-نفت4-qcjocakqmhuoطبق اظهارات ایشان انگلستان از ملی شدن صنعت نفت ایران سود برده و واقعه28 مرداد1332 هم اصلا کودتا نبوده به چند دلیل اول آنکه در تعریف کوتا باید شخص اول مملکت یا (head of state)برکنار شود ولی در ایران نخست وزیر برکنار شد و دلیل دومشان آن است که سرویس اطلاعات انگلستان(MI6) اسناد کودتا را منتشر نکرده است عجیب است که اعتراف خود امریکا و انگلیس مبنی بر کودتا را هم نشانه عدم صداقت آنها می دانند چرا که به زعم ایشان ملی شدن صنعت نفت به نفع انگلستان است و ایرانیان اگر این واقعه را کودتا بدانند باز به نفع انگلستان است و پس از این دودلیل خاطره ای را هم چاشنی صحبت های خود کردند که یکی از مقامات انگلستان به یک ایرانی پس از این واقعه می­گوید دست اول بازی بریج[1] را ما بردیم در صورتی که اگر ملی شدن صنعت نفت به نفع ایران بود باید میگفت دست اول را شما بردید! تناقضی که در صحبت های مطرح شده وجود دارد این است که اعتراف به کودتا توسط خود کشور های نامبرده را ایشان قبول نمی کنند ولی وقتی یکی از آنها می گوید دست اول بازی را ما بردیم قبول می کنند اگر بناست بر طبق حرف آنها قضاوت کنیم پس چگونه یکی را قبول و دیگری را رد می کنید؟ چگونه عقلانی است بپذیریم کشوری 86 درصد نفت کشوری دیگر را به سادگی تصاحب می کرده و بعداز قطع این منبع درآمدی بسیار جذاب این قطع شدن را به نفع خودش بداند؟ عدم انتشار اسناد کودتا توسط سرویس اطلاعاتی انگلستان هم دلیل خوبی برای کودتا نبودن این واقعه و یا خوشحال شدن انگلستان پس از ملی شدن صنعت نفت نیست و میتواند دلایل بسیاری از جمله حفظ محرمانگی برای انجام کودتا های دیگر در کشور های مختلف داشته باشد و سازمان اطلاعاتی آمریکا پس از 60 سال اسنادی از کودتا را از قضا منتشر کرده است" این اسناد ایفای نقش سازمان سیا را در این کودتا اثبات می‌کند این سازمان به برنامه‌ریزی و اجرای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در ایران کمک جدی کرده است. اشاره صریح به نقش سیا در یک کپی از سوابق داخلی این سازمان با عنوان «مبارزه برای ایران» آمده است! همچنین از دیگر مواردی که سیا منتشر کرده است؛ شامل فایل‌هایی از «کرمیت روزولت»، افسر ارشد میدانی سیا در ایران و در حین کودتاست. این اسناد جزئیات جدید و همچنین عمیقی را در خصوص اقدامات این آژانس اطلاعاتی پیش و پس از عملیات فراهم می‌کند[2]همانطور که در تصویر میبینید حضور تانک در خیابان حتما خبر از یک جابجایی سیاسی عادی نمی دهد آن هو در غیاب حضور اعلی حضرت همایونی!تصوری از فضای دوستانه و دموکراتیک خیابان ها در کودتا28 مردادجدا از این بحث های حاشیه ای این واقع برای ما ایرانیان حائز اهمیت است که یک نخست وزیر قانونی و مردمی با یک فشار کاملا عیان خارجی با زور نظامی برکنار می شود آن هم توسط آمریکا که مصدق صادقانه از او درخواست کمک و همراهی می کند و حزب او هم که حتی مذهبی هم نیست و ربطی هم به انقلاب اسلامی و امام خمینی ندارد توسط بیشترین فشار ها قرار می گیرد و نفتی که در 86درصد منافعش در اختیار یک کشور بیگانه بوده در یک اقدام تاسف برانگیز طبق کنسرسیوم بعدی به دو کشور بیگانه اهدا می شود اصلا آیا می توان به این فکر کرد که چنین صنعت مهمی کاملا در اختیار کشور های دیگر باشد و کشور صاحب منابع بتواند پیشرفت کند؟آیا می توان پذیرفت نقطه آغاز مشکل آمریکا با ایران پس از واقعه تسخیر سفارت صورت گرقت؟[1] نوعی بازی با ورق پاسور که در دو تیم دو نفره بازی میشود[2] کودتای ۲۸ مرداد؛ درسی که ۷۰ ساله شد ،رامین عبداله شاهی خبرگزاری مهرعادل شکیباییعادل شکیباییThu, 08 May 2025 01:04:40 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد-در-باب-ملی-شدن-نفت3-ddhimas0pczbآقای دکتر غنی نژاد در نشست ملی شدن صنعت نفت در دانشگاه شکست در نهضت ملی شدن صنعت نفت را تماما به مصدق و توهمات وی نسبت دادند که او نباید با ابرقدرت زمان در می افتاده است و جالب است که هیچ اشاره ای به نقش امریکا در این ماجرای تاریخی نداشتند واقعیت ماجرا آن است که دکتر مصدق وقتی با تبعات سنگین قطع وابستگی نفت ایران به انگلستان مواجه می­ شود که توقف فروش نفت یکی از آنها بوده دست به دامان امریکا می ­شود و به خیال اینکه امریکا برای مقابله با انگلستان کشوری آزادی خواه و همراه و قابل اعتماد است وی دیداری با رییس جمهور وقت تدارک می ­بیند.دیدار مصدق با ترومن رییس جمهور وقت ایالات متحده اما همین امریکامدتی پس از این دیدار مقدمات کودتا 28 مرداد را می چیند و از پشت به وی خنجر می­زند و یک نخست وزیرملی گرایی که پشتوانه مردمی و قانونی داشته را با کودتا و اشوبگری اراذل و اوباش برکنار می­کند و بعد از آن دادگاهی برای محاکمه اش تشکیل می­دهد و بعد از این قضایا مشکل نفت ما بدتر هم می­شود چرا که پای امریکا هم در سهم خواهی و غارت منابع ملی ما و دخالت در تمام امور کشوری باز می­شود برای مبارزه و شکنجه مخالفین سیاسی ساواک را در ایران تشکیل می­ دهد.با در نظر گرفتن این حوادث دیگر نمی­توان این تحلیل را پذیرفت که ایران با شرایطی روبرو بود که یک قدرت خیلی پرزور و با نفوذ داشت نفتش را غارت می­کرد و چون زورش به وی نمی­رسید نباید با او در می افتاد و همه بدختی هایی هم که دچارش شد ناشی از همین توهم زور داشتن و در نظر نگرفتن واقعیات است بلکه برعکس خوشبینی و عدم تحلیل دقیق ابرقدرت نوظهوری چون امریکا و اشتراک منافع آن با انگلستان و اعتماد و اطمینان بی پشتوانه به وی نهضت ملی ایران را به انحراف کشاندو زحمات چندین ساله آنان را هدر داد هر چند با اینکه این نهضت به اهداف مهمش نرسید اما زمینه ساز حرکت ها و مبارزه های زیادی بعد از خود شد.عادل شکیباییعادل شکیباییWed, 07 May 2025 01:28:39 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد2-ygfpbmllfhjhآقای دکتر غنی نژاد در نشست ملی شدن صنعت نفت در دانشگاه شیراز گفتند ایران با وجود اینکه بزرگترین دارنده منابع نفت و گاز در جهان است گاز ندارد و وارد کننده بنزین است و این فاجعه است. درست است که ناترازی های انرژی بطور متناوب چند سالی یکبار در کشور پدید می آید و موجب می­ شود در فصول سرد گاز کم فشار شود و این نقیصه البته باید برطرف شود اما این نتیجه گیری فاجعه آمیز از این قضیه صحت دارد؟ واقعیت آن است که ایران به یک باره دارنده این منابع طبیعی نشده و بیش از 100 سال است که منابع انرژی در آن کشف شده است ولی کل تعداد شهر هایی که قبل از انقلاب سال57 گاز داشته اند 9 شهر معادل 30 درصد خانوار های شهری بوده و هم اکنون به1216 شهر معادل نزدیک100 درصد خانوار های شهری رسیده در روستا ها قبل از انقلاب تنها ۳ روستا دسترسی به گاز داشته اند ولی در حال حاضر این عدد به ۳۴۸۸۴ روستا و با سطح پوشش به ۸۵ درصد از جمعیت روستایی رسیده است.در کل ایران از پوشش 20 درصدی کل کشور به گاز به عدد95 درصد رسیده است تصویر زیر نیز دسترسی مردم به گاز را در چند مورد از کشور ها نشان می ­دهد.درصد مردم تحت پوشش گاز در 3 کشور بزرگ دارای منابع گاز طبیعی و ترکیهحقیقت آن است که ایران هم اکنون با داشتن 38 هزار کیلومتر پیچیده ترین شبکه گازرسانی دنیا را در اختیار دارد یعنی حتی بسیار بیشتر از روسیه که اقلیم بسیار سردتری دارد و اولین دارنده منابع گاز دردنیاستاین آمار وقتی معنی دار تر میشود که سهم دسترسی جمعیت این کشور ها را به سوخت پاک بررسی کنیم که برق و منابع پاک دیگر چون اتانول را نیز شامل می شوندسهم دسترسی مردم به سوخت پاک در ایران ترکیه چین روسیه آمریکا و میانگین جهانی از سایتourworld in data پس اوضاع ایران از نظر دسترسی به مردم نهتننها فاجعه آمیز نیست بلکه شایسته تقدیر است. دسترسی عموم مردم یک کشور به یک انرژی پاک و آسان یکی از دستاورد های بزرگ و قابل ستایش هر حکومتی است و البته وقتی اکثر قریب به اتفاق مناطق یک کشور به چنین شبکه سراسری متصل هستند تامین این انرژی در مقاطع اوج مصرف کار پر چالشی خواهد بود که در برخی از دولت ها با غفلت از افزایش ظرفیت ها مواردی این چنین پیش آمده است اما در حالت معمول و روتین کل ایران دسترسی کامل به انرژی دارند ایران هم می توانستد کمتر از نیمی از مردم برخوردار کشور را از این انرژی بهره مند کند و هرگز هم قطعی و افت فشار را تجربه نکند اما دسترسی عادلانه به این موهبت طبیعی برای تمامی آحاد کشور از زمان های بسیار ناچیزی که شبکه دچار افت فشار و یا قطعی می شود حتما بهتر است. ایده جمهور اسلامی ایران توزیع منابع برای همه ملت است و جای سوال دارد که چرا چنین وضعیتی توسط ایشان نادیده گرفته می­ شود و موارد بسیار کوچکی که ناترازی پیش می آید فقط دیده می شود؟عادل شکیباییعادل شکیباییMon, 05 May 2025 22:49:52 +0330https://virgool.ir/@adel.shakibaee/نقد-اندیشه-های-دکتر-غنی-نژاد1-g909imlclvtdآقای دکتر غنی نژاد در نشست ملی شدن صنعت نفت در دانشگاه شیراز گفتند که صنعت نفت ما ملی نشد بلکه دولتی شد و این وضعیت بدتری را برای ما بوجود آورد و انواع ناسزاها را به مصدق نسبت دادند که او متوهم بوده و این اقدام را از سر عوام فریبی و در نظر نگرفتن واقعیات انجام داده است اگر شرایط ایران را قبل از ملی شدن صنعت نفت مرور کنیم می توانیم قضاوت واقع بینانه تری نسبت به این ادعای ایشان داشته باشیم طبق قرارداد نفتی شرکت نفت ایران انگلیس که تماما در اختیار انگلستان بوده است 86 درصد درآمد نفت ایران به این شرکت می­رسیده است که طبق اذعان خود ایشان همین سهم هم در آن دوران به ایران داده نمی شده است و قابل توجه است که این درصد ناچیز هم درب خانه تک تک ملت ایران پست نمی­شده است بلکه در اختیار حکومت دیکتاتوری پهلوی قرار می­گرفته است حال چگونه می­توانیم بپذیریم که باقی ماندن در چنین شرایطی بهتر از امضای ملی شدن صنعت نفت است؟ مورد دیگر اینکه نفت ملی اگر به معنای دولتی نیست دقیقا به چه معنایی است آیا باید مردم در برابر چاه های نفت بشکه بیاورند و تک تک نفت خام را از آنجا تحویل بگیرند تا بتوانیم به این صنعت ملی بگوییم؟ریشه این تحلیل غلط البته متضاد دانستن مطلق دولت و ملت است که هیچ تفاوتی بین دولت ها قایل نیست و همه آنها را خائن در حق ملت میداند حال آنکه حقیقت چنین نیست و دولت ها البته در تامین منافع ملی با یکدیگر تفاوت های اساسی دارند و راهی جز دولتی کردن چنین منبع طبیعی عملا وجود ندارد و باز اینکه نفت در اختیار دولتی حتی خائن ولی ملی باشد بهتر نیست نسبت به اینکه نفت در اختیار دولت بیگانه و اجنی قرار بگیرد؟ البته پیشنهاد جایگزین ایشان بسیار عجیب تر بود ایشان گفتند باید ما می رفتیم و با انگلستان برای افزایش سهم مان از نفت چانه می زدیم در صورتی که خود دکتر مصدق می­گوید اگر انگلستان پیشنهاد تقسیم مساوی درآمد نفتی با ایران را هم قبول می­کرد من دست به چنین اقدامی نمی­زدم . البته معلوم است کشوری که اکثر قریب به اتفاق ثروت ملی کشور دیگر را به رایگان و بدون کوچکترین مقاومت غارت می­کند حاضر نیست سهمش را از این غارت کاهش دهد این تحلیل را زمانی با قطعیت می توان پذیرفت که انحصار استخراج و حمل و نفت و فروش نفت نیز مجددا به اذعان خود ایشان در آن زمان در دستان انگلستان بوده و قدرت شماره یک نظامی جهان هم بوده است و البته پر واضح است نفوذ سیاسی این دولت هم در داخل کشور سهم قابل ملاحظه ای داشته واقعا خنده دار نیست در چنین شرایط کسی انتظار موفقیت چانه زنی و مذاکره را داشته باشند معلوم نیست ریشه این خوش بینی متوهمانه در کجاست؟ این نگاه کودکانه به ابرقدرت ها و تعامل با آنها متاسفانه امروز نیز نسبت به مذاکره وجود دارد و این اصل روشن که همواره در طول تاریخ وجود داشته سانسور می­شود چیزی که مذاکره را بین دولت ها پیش می­برد نه ادا و اطوار های دیپلماتیک و سخنان قلمبه و سلمبه مبنی بر قطع باج دادن به چشم آبی ها و چنین لفاظی هایی است بلکه قدرت و جایگاه اقتصادی و سیاسی دولت ها و پشتیبانی مردمی آنهاست که تعیین می­کند یک تعامل و مذاکره بین دو کشور چگونه پیش برود و به نفع کدام یک تمام شود.عادل شکیباییعادل شکیباییMon, 05 May 2025 01:25:08 +0330