https://virgool.ir/feed/@abolfazl.adabدانش آموخته مدیریت کسب و کار و سیاست گذاری علم و فناوریfa2026-11-11 22:50:47https://files.virgool.ir/upload/users/154570/avatar/46eUNn.pnghttps://virgool.ir/@abolfazl.adabhttps://virgool.ir/@abolfazl.adab/دانستن-حساب-دیفرانسیل-و-انتگرال-به-چه-درد-زندگی-مان-می-خورد-adthsdzio9ogمطالعۀ موردیِ ستاد ملی "پزشکان" کرونا1. در پائیز 1398، برای اولین بار، گروهی وارد دانشگاه­‌های کشور شدند، که مفهوم انتگرال را در کتاب‌های درسی دبیرستان نخوانده بودند. بدین­ ترتیب بالأخره به پرسش طنز­آمیزِ معروفِ "مشتق و انتگرال به چه درد زندگی‌مان می‌خورد" پاسخ داده‌شد؛ و سیاست­‌گذاران آموزشی تصمیم به تعدیل متون ریاضی دبیرستان‌­های کشور گرفتند. بنا به مصاحبۀ علی ذوعلم؛ رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌­ریزی آموزشی "دانش‌آموزان باید در مدرسه، مفاهیمی را یاد بگیرند که آنها را برای زندگی آماده کند." و به نظر این سازمان، حسابان (حساب دیفرانسیل و انتگرال) نقش چندانی در زندگی آینده افراد بازی نمی‌­کند!در این مجال قصدی برای نقد این تصمیم سیاست­‌گذارانه ندارم؛ اما اصل کاربرد مفاهیم حسابان در زندگی را بسیار زیاد می­‌دانم. در این میان افرادی که به سبب جایگاه حرفه‌­ای خود تصمیماتی مهم‌­تر و پیچیده­‌تر می‌­گیرند، بیش از دیگران به درک و استفاده از این مفاهیم نیازمندند. به عنوان نمونه در سطح مدیریت زندگی شخصی، کسی که مفهوم مشتق را می­‌داند بهتر می­تواند وزن خود را کنترل کند. در سطح مدیریتِ سازمانی، مدیری که مفهوم «نقطۀ عطف» را می­‌داند، در زمانی که نرخ رشد شیبِ سودآوری منفی می­‌شود و تقعرِ نمودارِ سود تغییر می­‌کند (یعنی در نقطۀ عطف) دست به تغییر می‌­زند و به سراغ ارتقای فناوری یا ارتقای مدل کسب­‌و­کار می­‌رود. در سطح مدیریت و سیاست­‌گذاری ملی نیز سیاست­‌های جمعیتی، سیاست­‌های مربوط به محرک‌­های رشد اقتصادی و . . . در نقاط عطف یا با فاصله‌­ای مشخص از آن اعمال می‌­شوند.2. اتفاق اخیر در ایجاد پیک چهارم همه­‌گیری کرونا در کشور زنگ خطری جدی برای سیاست­‌گذاران کشور است. چرا که به باورِ نگارنده، تغییر رویکرد و اظهارنظرهای سیاست­‌گذاران در طول دو هفته آنچنان متناقض و متفاوت بوده­‌است، که به نظر می­­‌رسد همگی غافلگیر شده‌­اند[1]. این در حالی است که نمودارهای ابتلا و مرگِ ناشی از این بیماری در اسفند 1399، هفت روز اول فروردین 1400 و همچنین رفتار نمودارهای دو ماه اخیر در استان خوزستان، همگی گویای احتمال بالای ورود به پیک چهارم همه‌­گیری بوده‌­اند. با مرور دقیق‌­تر اخبار و مصوبات ستاد ملی کرونا به عنوان «عالی­‌ترین نهاد تصمیم‌­گیری و اِعمال سیاست‌­های مقابله با همه­‌گیری ویروس کرونا» در کشور، می­‌توان اینگونه نتیجه گرفت که ستادِ پیش‌­گفته به هیج عنوان قائل به این تهدید نبوده­‌است. به عنوان مثال در شرح مذاکرات و مصوبات پنجاه و هشتمین تا شصت و یکمین جلسه ستاد ملی کرونا بارها به روند نزولی مرگ‌­ومیر و شیب ملایم افزایش ابتلا و شرایط نسبتاً خوب در اکثر استان­‌ها اشاره شده­‌است. به عبارتِ‌ دیگر در آخرین جلسات عالی‌­ترین نهاد سیاست­‌گذاری مدیریت همه­‌گیریِ کرونا، تنها به تعداد روزانۀ ابتلا و مرگ و یک بار به مفهوم شیب و نرخِ تغییرِ مبتلایان (بخوانید مشتق اول) اشاره شده‌است.3. این فرضیه که اعضای ستاد ملی کرونا، دانش زمینه‌­ای مناسب برای تحلیل وضعیت فعلی و پیش‌­بینی آیندۀ نزدیک را ندارند آنچنان دور از واقعیت به ­نظر نمی­‌رسد. برای بررسی این فرضیه بد نیست نگاهی به اعضای ستاد ملی کرونا و تحصیلات آنها بیندازیم:از تعدادِ 22 نفر عضو «کمیتۀعلمی ستاد ملی کرونا» که وظیفه اصلی تصمیم‌­سازی را برعهده دارد به جز یک نفر[2] همگی پزشک هستند. ازمیان 14 نفر عضو اصلی ستاد ملی کرونا، که بر خلاف کمیته علمی، اجرا و هماهنگی تصمیمات را بر عهده دارند، 3 نفر تحصیلات زمینه‌­ای مهندسی و 3 نفر تحصیلات حوزوی دارند. 1 نفر علوم باغبانی، 1 نفر اقتصاد و مابقی جامعه‌­شناسی و جغرافیا خوانده‌­اند. بر اساس زمینه تحصیلی به نظر می­‌رسد هیچ یک از اعضای کمیته علمی و اکثر افراد عضو ستاد، از دانشِ کافی برای تجزیه و تحلیل داده‌­ها، درک رفتار نمودارها و تحلیل دقیق سیستم بهره‌­ای متناسب ندارند. با اضافه کردنِ افرادی، که با مفاهیم دیفرانسیل، تحلیل پویایی سیستم­­‌ها و علمِ تجزیه و تحلیلِ داده آشنایی بیشتری داشته باشند، می‌توان تصمیم­‌سازیِ کمیتۀ علمی و تصمیم‌­گیریِ ستاد را بهبود بخشید. به عنوان پیشنهاد اولیه، شاید بد نباشد برای یک بار مباحث درس حسابانِ دورانِ دبیرستان برای اعضای فعلی ستاد تدریس و مرور شود![1] می­‌توان به تفاوت سخنان حسن روحانی در جلسۀستاد ملی کرونا در تاریخ 16 اسفند 1399­ و 12 فروردین 1400 با سخنان او در تاریخ 21 فروردین 1400 اشاره کرد.[2] خانم طلعت مختاری آزاد دانش‌­آموختۀ دامپزشکی، علوم آزمایشگاهی بالینی و ویروس­‌شناسی است.ابوالفضل آدابابوالفضل آدابSat, 17 Apr 2021 10:11:33 +0430https://virgool.ir/@abolfazl.adab/بحران-کرونا-و-تصمیم-گیری-در-خصوص-تعدیل-و-یا-عدم-تعدیل-کارکنان-hjqpjzwit2vw"پیشگویی کامبخش بحران در سازمان" در مقابل "ورود به چرخه مثبت سازمان هدف گرا"تعدیل کارکنان و افزایش بیکاری در کشور، یکی از مهمترین تبعات همه گیری کرونا است. و احتمالاً افزایش بیکاری در آینده ای نه چندان دور به موج جدیدی از بحران های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی منجر خواهد شد . . . در ادامه صرف نظر از تاثیرات کلان این پدیده، به "تصمیم گیری در خصوص تعدیل یا عدم تعدیل کارکنان" از منظر شرکت ها و سازمان ها می پردازم.در فضای اقتصاد نیمه جان امروز ایران و در روزهای شیوع کرونا، کمتر شرکتی است که به تعدیل کارکنان خود فکر نکرده باشد. تغییر سال مالی و اتمام قراردادهای کار در پایان سال، عملاً فرصتی را برای کارفرمایان ایجاد کرده است که بدون نگرانی از تبعات مربوط به قانون کار، تصمیم به عدم تمدید قراردادهای کارکنان بگیرند.مباحث مختلفی در خصوص دوراهی های اخلاقی و یا عمل به مسئولیت اجتماعی شرکت ها عنوان شده است؛ اما به اعتقاد من موضوع تعدیل یا عدم تعدیل موضوعی پیچیده تر از آن است که به مباحث اخلاقی تقلیل یابد. به بیان دیگر تصمیم به حفظ پرسنل، به عنوان تصمیم خیرخواهانه و تنها بدلیل عمل به مسئولیت اجتماعی، تصمیمی غیر عمیق است. این تصمیم، تنها "روز واقعه" را به تاخیر می اندازد و فشار "سود آوری"، به عنوان ماموریت نهایی شرکت، کار خود را خواهد کرد . . .بنظر من به دلیل تحریم­ها و انزوای نسبی اقتصاد ایران، هستند کسب و کارهایی که مستقیماً تاثیر بلند مدتی از بحران کرونا نخواهند دید و آنچه بیش از اصل بحران، آنها را در مسیر شکست قرار می دهد، "الگوی رفتاری پیشگویی خود محقق" است؛ تعریف این الگو اینگونه است که تصور یا پیشبینی از شرایط، باعث رفتار و عکس العملی می شود، که همان رفتار یا عکس العمل خود باعث تحقق تصور یا پیشبینی اولیه می شود. (از این الگو ابتدا برای توضیح پدیده‌های اجتماعی استفاده شد. اما بعدها در روانشناسی، رفتار شناسی و رفتار سازمانی بسیار کاربرد یافت.) پیشبینی موفقیت یا عدم موفقیت عملکرد کارمند توسط مدیر، مثال نسبتاً معروفی برای این الگوی رفتاری است؛ مدیری را در نظر بگیرید که معتقد است کارمندش توانایی انجام پروژه محول شده را ندارد. در این صورت احتمالاً منابع و توجه کمتری را به او اختصاص می دهد. در نتیجه کارمند نمی تواند پروژه را به خوبی به پایان برساند و پیشگویی مدیر محقق می­ شود. در نهایت خودشیفتگی حاصل از تحقق پیشبینی مدیر، این چرخه معیوب را به الگوی رفتاری تکرار شونده آن مدیر تبدیل می کند.این الگو ممکن است باعث تصمیمات اشتباه سازمان در خصوص تعدیل کارکنان شود؛ و بدین ترتیب بسیاری از شرکت ها که احتمالاً آنچنان از این بحران تاثیر نمی پذیرند، خود را درگیر بحران می کنند. موضوع خیلی ساده است؛ شرکت برای اینکه احتمالاً دچار بحران مالی نشود، کارکنان خود را اخراج می کند؛ بنابراین منابع لازم برای انجام امور و به تبع آن خلق ثروت نخواهد داشت. چنین شرکتی به احتمال زیاد در آینده نزدیک فروش، درآمد و سود کمتری خواهد داشت. تاسف بار تر اینکه، اگر چه در پایان سال مالی، مدیران از کاهش سود خوشحال نخواهند بود، اما از تصمیم خود برای تعدیل کارکنان دفاع خواهند کرد. تصمیمی که نقش مهمی در تحقق پیشبینی آنها و کاهش سودآوری داشته است . . .بنظر من این بحران در کنار همه تهدیدهای آشکار و نهان آن، فرصتی کم نظیر برای رهبران کسب و کار ایجاد کرده است. فرصتی برای ورود به چرخه مثبت ایجاد احساس همدلی، انگیزه بخشی، هدف گذاری بالاتر و موفقیت بیشتر. بگذارید کمی بیشتر توضیح دهم؛ مطمئناً در محل کارتان همکاران و کارمندان بی انگیزه ای سراغ دارید که به شغل خود به عنوان فعالیتی روزمره و بی هدف نگاه می کنند. اغلب مدیران با نظارت و کنترل شدید تر به این افراد پاسخ می دهند. این پاسخ از این پیش فرض ناشی می شود که مدیران، کارمندان را افرادی تلقی می کنند که صرفاً اهدافی شخصی و مادی دارند و تنها ابزار انگیزه بخشی و کنترل آنها را ابزار های خشک اقتصادی می دانند. به بیان مینزبرگ بسیاری از مدیران، منابع انسانی را مثل بقیه منابع سازمان می بینند که می توانند آنها را بخرند و بفروشند. (بخوانید استخدام کنند، پاداش دهند، جریمه کنند و اخراج کنند.) شاید بحران کرونا برای بسیاری از کسب و کارها فرصت تغییر این رویه باشد. در فضایی که اکثر کارکنان نگران ادامه فعالیت کاری خود هستند، رهبران می توانند در عمل رویکرد غیر مادی و انسانی خود به کسب و کار را ثابت کنند، از این فرصت برای انگیزه بخشی به کارکنان استفاده نمایند و با تبیین اهداف جدید و بالاتر از قبل و ارتباط دادن کارکنان خود به اهداف جدید، الهام بخش شوند. مدیران میانی و کارکنان را به رهبرانی هدف گرا تبدیل کنند و انرژی و خلاقیت بیشتری به کسب و کارهای خود تزریق نمایند. وقتی کارمندان احساس کنند که کارشان "معنا" دارد، متعهد تر می شوند. آنها بیشتر ریسک خواهند کرد، بیشتر یاد خواهند گرفت و بیشتر برای موفقیت خود و کسب و کار خود تلاش خواهند کرد. موفقیت کسب و کار به معنی موفقیت فرد خواهد بود و این چرخه مثبت ادامه خواهد یافت . . .ابوالفضل آدابابوالفضل آدابSun, 26 Apr 2020 12:37:22 +0430https://virgool.ir/@abolfazl.adab/بحران-کرونا-آزمون-علم-مدرن-cwmvk2mfevniاز مهمترین مسائلی که امروزه "جامعه علمی" با آن روبرو است می توان به بحران غذا برای جمعیت رو به رشد، بحران زیست محیطی، انرژی پاک و کنترل بیماری های واگیردار اشاره کرد. به اعتقاد من از حیث اضطرار و سرعت تاثیر، دسته آخر در صدر مسائل قرار می گیرند و چه بسا از آغاز "موج سوم" و انقلاب ارتباطات، مواجهه با ویروس کرونا مهمترین آزمون "علم مدرن" و "روش علمی" بوده است.امروزه روند تولید علم متحول شده است و اکتشافات و پیشرفت های بزرگ علمی از دل همکاری‌های بین‌المللی و میان‌رشته‌ای بیرون می‌آیند. اگرچه رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات، روش علمی را سریع تر کرده و به تولید معرفت علمی شتاب بخشیده است، اما به نظر می رسد، پاسخ گویی به مشکلات امروز بشر_ که با افزایش ارتباطات جهانی پیچیده تر شده است_ نیز نسبت به قبل سرعت بیشتری را می طلبد.ارائه نتایج علمی در خصوص حل بحران ویروس کرونا، به مراتب کند تر از شیوع این ویروس و آثار مخرب آن اتفاق افتاده است. روایات مختلف و اکثراً متناقض در خصوص نحوه انتقال، علائم بیماری، روش درمان، داروهای موثر، پیشبینی جمعیت مبتلا و زمان تولید احتمالی واکسن، همه شاهدی بر این ادعاست. درست است که معرفت علمی با حفظ کیفیت روش تحقیق و تفسیر نتایج حاصل می‌شود، اما به نظر می رسد جامعه علمی به مفهوم "سرعت" و "اضطرار" در تولید معرفت علمی، کمتر توجه کرده است.همچنین قواعد روش علمی، در برخی از مواقع باعث ایجاد انحراف در تصمیمات و سیاست ها شده است. به عنوان مثال، در تعریف علمی، "بیمار مبتلا به ویروس کرونا" کسی است که ابتلای او از طریق کیت تشخیص کرونا و یا اسکن ریه محرز شده باشد! و بیمارانی، که به واسطه کمبود احتمالی امکانات آزمایش نشده اند، هیچ گاه شمرده نمی شود.با اینکه جامعه علمی قادر به پاسخگویی سریع به نیاز های مرتبط با بحران ویروس کرونا نبوده، کم و بیش رویکرد انحصار طلبانه خود را آشکار کرده است. همانند نظر معروف فایرابند، که تعصب و سعی در به حاشیه بردنِ سنت های دیگر را رفتار غالب طرفداران علم مدرن می داند، معتقدم جامعه علمی در این برهه حساس، از نقد و ارتقای فرایندها و قواعد دست و پاگیرو کند خود چشم بسته و تنها مسیرتخطئه سایر سنت های فکری و منابع معرفتی را در پیش گرفته است. کاملاً درست است که سیاست هایی مانند انتشار دستورالعمل های سازمان بهداشت جهانی جهت رد شایعات و نسخه های طب سنتی و موضع گیری سازمان نظام پزشکی ایران نسبت به مدعیان طب اسلامی، ضروری است؛ اما باید توجه داشت که یکی از دلایل ترویج معارف غیر علمی در جامعه خلاً معرفت علمی و عدم ارائه دانسته های علمی است.بدیهی است که درک اینکه "چه نمی دانیم" مرحله ای مهم در فرایند "دانستن" است؛ اما جامعه ای، که بیش از هر زمان به دانشگاه و دانشگاهیان چشم دوخته، انتظار ارائه "دانسته" دارد. روش های جدید دانستن مانند ویکی ساینس، آزمایش های غیر متمرکز و توزیع شده، انتشار نتایج منفی پژوهش ها و آزمایش ها، و طراحی آزمایش هایی که از داده هایی، که به صورت غیر تهاجمی جمع آوری می شوند، استفاده می کنند و . . . نمونه ای از تلاش های دانشمندان در جهت ارتقای روش علمی است.بنظر می رسد امروز باید به انتظار نشست که شاید نسخه شفا بخش بشر و راه حل کنترل این مشکل جهانی از چین یا روسیه برسد. کشورهایی، که احتمالا کمتر از دیگر کشورهای پیشرو، تحت کنترل و تاثیر علم مدرن هستند. کافی است، یک گروه تحقیقاتی در یکی آزمایشگاه احتمالاً نظامی آنها، تصمیم بگیرد کمی در اتیکس روش علمی اغماض کند و میلیون ها نفر از ترس مرگ رهایی یابند . . .ابوالفضل آدابابوالفضل آدابMon, 30 Mar 2020 16:59:28 +0430