https://virgool.ir/feed/@a.zardoshtiنویسنده و پژوهشگر حوزه اعتیاد Addiction Writer and Researcher كاتب وباحث في مجال الإدمانfa2026-11-10 20:55:55https://files.virgool.ir/upload/users/4861940/avatar/vlhRfa.jpghttps://virgool.ir/@a.zardoshtihttps://virgool.ir/The_Unwritten_Archive/حرف-هایی-که-هیچ-وقت-گفته-نشد-dr2v90z0b8jfگاهی بین اعضای یک خانواده، حرف‌هایی وجود دارد که سال‌ها گفته نشده‌اند.حرف‌هایی که پشت سکوت پنهان شده‌اند؛ پشت دعواها، قهرها، نگرانی‌ها و حتی لبخندهای ظاهری.در خانواده‌ای که اعتیاد وارد آن شده، این حرف‌های نگفته بیشتر می‌شوند.مادر شاید بارها خواسته باشد بگوید:«من از دست دادنت می‌ترسم.»پدر شاید بارها خواسته باشد بگوید:«از اینکه نمی‌دونم چطور کمکت کنم، خسته‌ام.»همسر شاید خواسته باشد بگوید:«من هنوز دوستت دارم، اما از این شرایط خسته شده‌ام.»و خود فردی که با اعتیاد درگیر است، شاید در تمام این مدت حرف دیگری در دل داشته باشد:«من خودم هم از این زندگی خسته‌ام... فقط نمی‌دونم چطور ازش بیرون بیام.»اما به جای این حرف‌ها، گاهی خشم حرف می‌زند.گاهی سکوت.گاهی سرزنش.و گاهی فاصله.شاید یکی از سخت‌ترین قسمت‌های اعتیاد همین باشد؛ اینکه آدم‌ها همدیگر را دوست دارند، اما دیگر بلد نیستند با هم حرف بزنند.خانواده از ترس، کنترل می‌کند.فرد از فشار، پنهان‌کاری می‌کند.خانواده پنهان‌کاری را می‌بیند و بیشتر بی‌اعتماد می‌شود.و این چرخه دوباره تکرار می‌شود.شاید اولین قدم برای شکستن این چرخه، یک گفت‌وگوی ساده باشد؛ نه برای سرزنش کردن، نه برای اثبات اینکه چه کسی مقصر است، بلکه برای شنیدن.گاهی لازم است کسی بالاخره بگوید:«من نمی‌خوام گذشته رو دوباره علیه تو استفاده کنم؛ می‌خوام بفهمم چه اتفاقی برای تو افتاد.»و شاید فرد مقابل هم برای اولین بار بتواند بدون ترس بگوید:«من به کمک نیاز دارم.»بهبودی فقط متوقف کردن مصرف نیست؛ گاهی بهبودی یعنی دوباره یاد بگیریم حرف بزنیم، گوش بدهیم و احساساتمان را بدون پنهان شدن پشت خشم و سکوت بیان کنیم.شاید بعضی از حرف‌ها خیلی دیر گفته شوند، اما برای گفتنشان هیچ‌وقت کاملاً دیر نیست.گاهی اولین قدم برای بهبود یک رابطه، فقط یک جمله است:«بیا این بار واقعاً با هم حرف بزنیم.»اشکان زردشتیاشکان زردشتیMon, 14 Sep 2026 11:34:52 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/وقتی-درمان-به-آسیب-روانی-تبدیل-می-شود-owz4gto6eco4آسیب های جدی روحی و روانی بدلیل نگهداری بلند مدت و غیرقانونی در کمپ هااطلاع‌رسانی همقدموقتی درمان به آسیب روانی تبدیل می‌شودپیامدهای بلندمدت تجربه‌های اجباری و خشونت‌آمیز در مراکز اقامتیفردی که برای درمان اعتیاد به مرکز مراجعه می‌کند، معمولاً با یک زندگی کاملاً آرام و بدون مشکل وارد درمان نشده است.او ممکن است پیش از ورود به مرکز، سال‌ها با وابستگی، شکست‌های متعدد در ترک، مشکلات خانوادگی، از دست دادن شغل و سرمایه، طرد اجتماعی، احساس گناه، شرمندگی، تنهایی و آسیب‌های روانی قبلی دست‌وپنجه نرم کرده باشد.بنابراین کسی که وارد فرآیند درمان می‌شود، لزوماً فقط «مصرف‌کننده مواد» نیست؛ بلکه ممکن است انسانی باشد که از قبل آسیب‌پذیر شده و به یک محیط امن، محترمانه و تخصصی نیاز دارد.خطر از جایی شروع می‌شود که فرد درمان را با ترس تجربه کنداگر فرد در جریان انتقال یا اقامت با زور، تهدید، تحقیر، ضرب‌وجرح، بستن دست‌وپا، محرومیت از اختیار یا جلوگیری از خروج برخلاف ضوابط قانونی مواجه شود، تجربه درمان می‌تواند به یک تجربه آسیب‌زا تبدیل شود.WHO نیز تأکید کرده که اقدامات قهری می‌توانند برای فرد تجربه‌ای تروماتیک ایجاد کنند، به روند بهبودی آسیب بزنند و بی‌اعتمادی نسبت به خدمات سلامت ایجاد کنند.این آسیب‌ها ممکن است بعد از پایان اقامت هم ادامه پیدا کنندگاهی فرد از مرکز خارج می‌شود، اما مرکز از ذهن او خارج نمی‌شود.ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها بعد، برخی پیامدهای روانی در او باقی بماند یا تشدید شود؛ از جمله:۱. بی‌اعتمادی شدیدفرد ممکن است دیگر به خانواده، دوستان، مددکار، پزشک یا حتی مراکز درمانی اعتماد نکند.ممکن است با خود بگوید:«اگر دوباره برای درمان بروم، شاید دوباره مجبورم کنند.»این بی‌اعتمادی می‌تواند یکی از موانع مراجعه دوباره برای دریافت کمک باشد. WHO نیز بی‌اعتمادی به خدمات سلامت را از پیامدهای گزارش‌شده اقدامات قهری می‌داند.۲. ترس و گوش‌به‌زنگی دائمیفرد ممکن است بعد از تجربه خشونت، نسبت به صداها، افراد، خودروها، تماس تلفنی یا موقعیت‌هایی که خاطره انتقال را زنده می‌کنند، حساس شود.ممکن است دائماً احساس کند:«دوباره قرار است اتفاقی برای من بیفتد.»این حالت می‌تواند زندگی روزمره، روابط اجتماعی و آرامش فرد را تحت تأثیر قرار دهد.۳. احساس تحقیر و از دست دادن عزت‌نفسفردی که از قبل به دلیل مصرف مواد احساس شکست، گناه یا شرمندگی دارد، ممکن است تجربه تحقیرآمیز در فرآیند درمان را به شکل دیگری تفسیر کند:«من ارزش انسانی ندارم.»این احساس می‌تواند آسیب‌های روانی قبلی را عمیق‌تر کند.۴. خشم و پرخاشگریفرد ممکن است پس از تجربه اجبار و بی‌اختیاری، خشم شدیدی نسبت به خانواده، مرکز یا حتی جامعه پیدا کند.این خشم همیشه به شکل آشکار دیده نمی‌شود؛ گاهی به شکل انزوا، قطع ارتباط، پرخاشگری، بدبینی یا رفتارهای تکانشی ظاهر می‌شود.۵. احساس بی‌اختیارییکی از مهم‌ترین پایه‌های درمان اعتیاد، مشارکت فرد در تصمیم‌گیری درباره درمان خودش است.اگر فرد تجربه کند که دیگران بدون مشارکت او درباره بدن، درمان، محل اقامت و زندگی‌اش تصمیم گرفته‌اند، ممکن است احساس کند کنترل زندگی خود را از دست داده است.این احساس می‌تواند با کاهش انگیزه برای درمان همراه شود.۶. تشدید اضطراب، افسردگی یا علائم ناشی از ترومااین تجربه‌ها در بعضی افراد می‌توانند علائم روانی قبلی را تشدید کنند یا علائم جدیدی ایجاد کنند.البته تشخیص اختلال‌هایی مانند PTSD، افسردگی یا اختلال اضطرابی فقط توسط متخصص سلامت روان انجام می‌شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس یک تجربه، برای فرد تشخیص پزشکی صادر کرد.۷. دور شدن از درمانشاید یکی از خطرناک‌ترین پیامدها این باشد که فرد بعد از یک تجربه بد، اصل درمان را رد کند.ممکن است بگوید:«من دیگر هیچ کمپ یا مرکز درمانی نمی‌روم.»در حالی که مشکل ممکن است از اصل درمان نبوده باشد؛ بلکه از شیوه‌ای باشد که درمان به فرد تحمیل شده است.استانداردهای WHO و UNODC بر درمان مبتنی بر شواهد، اخلاق حرفه‌ای و حقوق انسانی افراد دارای اختلال مصرف مواد تأکید دارند.آسیب فقط به فرد محدود نمی‌شودوقتی یک فرد تجربه‌ای شدیداً منفی از درمان داشته باشد، اثر آن می‌تواند به خانواده نیز منتقل شود.اعتماد خانواده ممکن است از بین برود.رابطه فرد با همسر یا فرزندان ممکن است آسیب ببیند.ممکن است فرد از خانواده فاصله بگیرد، زیرا خانواده را مسئول انتقال خود بداند.از طرف دیگر، خانواده نیز ممکن است به دلیل احساس گناه، ترس یا بی‌اعتمادی، در تصمیم‌های درمانی بعدی دچار مشکل شود.بنابراین کیفیت درمان فقط مسئله یک بیمار نیست؛ مسئله یک خانواده و در مواردی یک جامعه است.آیا هر اجباری درمان محسوب می‌شود؟خیر.درمان با اجبار یکسان نیست.درمان باید تا حد امکان بر پایه اطلاع‌رسانی، رضایت آگاهانه، احترام، مشارکت فرد و روش‌های علمی شکل بگیرد.WHO تأکید می‌کند که خدمات مربوط به اختلالات مصرف مواد باید با کیفیت، مبتنی بر شواهد و سازگار با رویکرد حقوق بشری ارائه شوند.البته مسائل قانونی و استثناهای احتمالی در شرایط خاص، موضوعی جداگانه است و باید توسط قانون و مرجع صالح تعیین شود؛ بنابراین نمی‌توان گفت «در هیچ شرایطی هیچ مداخله‌ای امکان‌پذیر نیست».اما خشونت، تحقیر و سوءرفتار را نمی‌توان صرفاً با عنوان «درمان» توجیه کرد.نگاه قانونی همقدماز نگاه «همقدم»، بیماری اعتیاد نباید باعث شود فرد از حقوق انسانی خود محروم شود.بیمار، قبل از آنکه بیمار باشد، انسان است.او حق دارد درباره درمان خود اطلاعات داشته باشد، با کرامت با او رفتار شود و در حدود قوانین مربوط، در تصمیم‌های درمانی خود مشارکت کند.سازمان جهانی بهداشت نیز سلامت روان را یک حق انسانی می‌داند و بر حق افراد برای دریافت مراقبت باکیفیت، مشارکت در تصمیم‌های مربوط به سلامت خود و حفاظت در برابر رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز تأکید دارد.یک نکته بسیار مهماعتیاد نباید مجوز خشونت علیه انسان باشد.اگر فردی پیش از درمان شکست خورده، آسیب دیده، خانواده‌اش را از دست داده یا سال‌ها با اعتیاد جنگیده است، درمان باید فرصتی برای بازسازی اعتماد و زندگی او باشد؛ نه تجربه‌ای که آسیب‌های قبلی را عمیق‌تر کند.پیام همقدمدرمان باید راه بازگشت به زندگی باشد؛نه خاطره‌ای که فرد سال‌ها برای فراموش کردنش تلاش کند.همقدم؛ حامی حقوق سلامت افراد درگیر اعتیاد.اشکان زردشتیاشکان زردشتیTue, 01 Sep 2026 03:25:45 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/پیش-نمایش-کتاب-اولین-بار-jjrdsvt75zd2پیش نمایش کتاب اولین بار📖 «اولین بار»؛ روایتی برای آگاهی، نه سرزنشپیش‌نمایش ۸۰ صفحه‌ای کتاب «اولین بار» منتشر شد؛روایتی از اعتیاد، انتخاب‌ها، اشتباه‌ها، سقوط و دوباره برخاستن.✍️ اشکان زردشتینویسنده و پژوهشگر حوزه اعتیادبنیان‌گذار رسانه همقدم📥 مشاهده و دانلود رایگان پیش‌نمایش:👇 https://drive.google.com/file/d/1l1YixEu-NsPo6tuBNPiYwkYYk0cwfEi4/view?usp=drivesdkاشکان زردشتیاشکان زردشتیMon, 31 Aug 2026 15:53:21 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/وقتی-الکل-فقط-الکل-نمی-ماند-ji5clreo9xmvانجمن الکلی های گمنام AAوقتی الکل فقط «الکل» نمی‌ماندنگاهی از همقدم به رابطه مصرف مشروبات الکلی با مصرف مواد مخدر و اعتیادبه قلم همقدم | رسانه آگاهی، تجربه و حمایتگاهی یک مسیر، از جایی آغاز می‌شود که هیچ‌کس تصور نمی‌کند قرار است به مقصدی سخت و دردناک برسد.ممکن است یک نفر مصرف الکل را فقط برای تفریح، کنجکاوی، همراهی دوستان یا فرار موقت از فشارهای زندگی شروع کند. شاید در ابتدا تصور کند که کنترل کامل در دست خودش است و هر زمان که بخواهد می‌تواند مصرف را متوقف کند.اما مسئله همیشه خودِ اولین مصرف نیست؛ مسئله زمانی آغاز می‌شود که مصرف به یک راهکار برای تحمل زندگی تبدیل می‌شود.آیا الکل می‌تواند زمینه‌ساز مصرف مواد مخدر شود؟مصرف الکل به این معنا نیست که هر فرد مصرف‌کننده حتماً به سمت مواد مخدر خواهد رفت. چنین نتیجه‌ای علمی و عادلانه نیست.اما مصرف الکل، به‌خصوص وقتی به مصرف مکرر یا مشکل‌ساز تبدیل شود، می‌تواند در برخی افراد با عواملی همراه شود که احتمال تجربه یا ادامه مصرف مواد دیگر را افزایش می‌دهد.فرد ممکن است به‌تدریج با محیط‌هایی آشنا شود که در آن مصرف مواد مختلف رایج است، با افرادی ارتباط پیدا کند که مواد دیگری مصرف می‌کنند، یا برای رسیدن به اثر متفاوت، کاهش اضطراب، خواب، فرار از احساسات ناخوشایند یا تجربه هیجان بیشتر، به سراغ ماده دیگری برود.گاهی نیز فرد برای جبران اثر یک ماده، به ماده دیگری پناه می‌برد.از الکل برای آرام‌شدن، از ماده دیگری برای بیدارماندن؛ از یک ماده برای فرار از درد و از ماده‌ای دیگر برای تحمل عوارض ماده قبلی.و اینجاست که یک چرخه می‌تواند شکل بگیرد.اما یک نکته مهم را نباید فراموش کنیمدر همقدم ما به دنبال ترساندن مردم نیستیم.نمی‌خواهیم بگوییم:««اگر الکل مصرف کردی، حتماً معتاد می‌شوی.»»این جمله هم نادرست است و هم باعث می‌شود بسیاری از افراد هشدارهای واقعی را جدی نگیرند.آنچه باید درباره آن صحبت کنیم، افزایش خطر در شرایط خاص است.نوع مصرف، دفعات مصرف، مقدار مصرف، سن شروع، وضعیت روحی فرد، سابقه خانوادگی، محیط اجتماعی، مشکلات روانی و شرایط زندگی، همگی می‌توانند در مسیر مصرف نقش داشته باشند.بنابراین به جای برچسب‌زدن، باید سؤال درست را مطرح کنیم:آیا مصرف الکل در زندگی من از یک انتخاب گاه‌به‌گاه به یک نیاز تبدیل شده است؟اگر پاسخ این سؤال مثبت است، شاید وقت آن رسیده باشد که قبل از عمیق‌تر شدن مشکل، از دیگران کمک بگیریم.اعتیاد همیشه با یک تصمیم بزرگ شروع نمی‌شودیکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم فرد معتاد حتماً از روز اول می‌دانسته قرار است معتاد شود.واقعیت زندگی بسیاری از افراد متفاوت است.گاهی جمله این است:«فقط امشب.»بعد می‌شود:«فقط آخر هفته.»بعد:«بدونش نمی‌توانم بخوابم.»و سرانجام:«اگر مصرف نکنم نمی‌توانم زندگی کنم.»در این نقطه، مسئله دیگر فقط مصرف یک ماده نیست؛ رابطه انسان با ماده تغییر کرده است.همقدم معتقد است آگاهی باید قبل از رسیدن به این نقطه آغاز شود.وقتی یک ماده، درِ ماده دیگری را باز می‌کندگاهی فرد پس از مدتی متوجه می‌شود که الکل دیگر همان تأثیر سابق را ندارد.ممکن است مقدار مصرف افزایش پیدا کند یا فرد به دنبال تجربه متفاوتی باشد.در بعضی محیط‌ها، دسترسی به مواد دیگر نیز آسان‌تر است.اما نکته مهم اینجاست:هیچ‌کس برای گرفتار شدن در اعتیاد برنامه‌ریزی نمی‌کند.به همین دلیل پیشگیری فقط این نیست که بگوییم «مواد مخدر بد است».پیشگیری یعنی انسان بداند چه زمانی مصرف از تفریح عبور کرده و به یک الگوی خطرناک تبدیل شده است.---الکلی‌های گمنام (AA) چیست؟در کنار صحبت درباره خطرات مصرف الکل، باید مسیرهای کمک و بهبودی را نیز معرفی کنیم.یکی از شناخته‌شده‌ترین انجمن‌های بین‌المللی در این زمینه، Alcoholics Anonymous (AA) یا الکلی‌های گمنام است.AA یک انجمن همیاری است که افرادی که با مشکل مصرف الکل مواجه هستند، در جلسات آن گرد هم می‌آیند و از تجربه، امید و حمایت متقابل استفاده می‌کنند.در AA، افراد مجبور نیستند برای دریافت حمایت، خود را با عنوان یا برچسب خاصی معرفی کنند. اصل گمنامی یکی از ویژگی‌های مهم این انجمن است.AA در سال ۱۹۳۵ در آمریکا شکل گرفت و بعدها گروه‌های آن در کشورهای مختلف گسترش پیدا کردند.هدف اصلی آن، کمک به افرادی است که می‌خواهند مصرف الکل را متوقف کنند و زندگی خود را بدون الکل ادامه دهند.AA چه چیزی را به ما یادآوری می‌کند؟شاید یکی از مهم‌ترین پیام‌های انجمن‌های همیاری این باشد:لازم نیست انسان برای کمک گرفتن، تا آخر مسیر سقوط کند.گاهی کمک گرفتن در همان روزهای اول می‌تواند بسیار ارزشمند باشد.صحبت با فردی که تجربه مشابهی داشته، شرکت در یک جلسه، شنیدن داستان دیگران و پذیرفتن اینکه «من به کمک نیاز دارم»، می‌تواند نقطه شروع یک مسیر جدید باشد.البته AA تنها مسیر موجود برای بهبودی از اختلال مصرف الکل نیست.برخی افراد از روان‌درمانی، پزشک، روان‌پزشک، مراکز درمانی، دارو در صورت تجویز پزشک، گروه‌های همیاری یا ترکیبی از این روش‌ها استفاده می‌کنند.انتخاب مسیر درمان باید متناسب با شرایط هر فرد باشد.---از نگاه همقدم؛ به جای قضاوت، آگاهی بدهیمما در همقدم باور داریم که فرد گرفتار مصرف، قبل از هر چیز یک انسان است.انسانی که ممکن است اشتباه کرده باشد، آسیب دیده باشد، به دیگران آسیب زده باشد یا سال‌ها با خودش جنگیده باشد.اما هیچ‌کدام از این‌ها دلیل نمی‌شود که او را تحقیر کنیم.ترس و تحقیر همیشه درمان نیستند.گاهی یک گفت‌وگوی محترمانه، یک اطلاعات درست و معرفی یک مسیر سالم برای دریافت کمک، می‌تواند از صدها جمله سرزنش‌آمیز مؤثرتر باشد.ما می‌خواهیم درباره الکل و مواد مخدر صحبت کنیم، نه برای اینکه مردم را بترسانیم؛ بلکه برای اینکه پیش از آنکه دیر شود، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند.اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان متوجه شده‌اید که مصرف الکل دیگر تحت کنترل نیست، منتظر «بدتر شدن اوضاع» نمانید.کمک گرفتن نشانه ضعف نیست؛ نشانه پذیرفتن مسئولیت زندگی است.و اگر مصرف الکل به مصرف مواد دیگر نیز رسیده است، مسئله پیچیده‌تر می‌شود و بهتر است فرد از یک متخصص یا مرکز معتبر درمان اعتیاد کمک بگیرد.---پیام همقدماز اولین مصرف تا وابستگی، فاصله برای همه یکسان نیست.پس قبل از اینکه یک ماده، ماده دیگری را به زندگی ما وارد کند، درباره انتخاب‌هایمان فکر کنیم.و اگر در این مسیر گرفتار شده‌ایم، بدانیم که هنوز می‌توان برای برگشتن قدم برداشت.همقدم؛ برای آگاهی، برای انتخاب، برای بازگشت.اشکان زردشتیاشکان زردشتیMon, 31 Aug 2026 01:30:02 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/راه-درمان-را-درست-برویم-anphvtpalo4aاشکان زردشتیوقتی راه درمان را اشتباه برویم، درمان هم می‌تواند به زخم تبدیل شودروایت اشکان زردشتی از سال‌های اعتیاد، ترک اجباری، خشونت و مسیری که امروز می‌خواهد درباره آن سکوت نکنداین نوشته را برای ترحم نمی‌نویسم؛ برای آگاهی می‌نویسم.برای خانواده‌ای که شاید امروز عزیزش درگیر اعتیاد باشد.برای انسانی که شاید در یک مرکز نگهداری، در سکوت و ترس روزهایش را می‌گذراند.و برای کسانی که تصور می‌کنند هرچه نام «ترک اعتیاد» روی آن گذاشته شود، حتماً درمان است.من سال‌ها با اعتیاد زندگی کردم.روزی رسید که فهمیدم اعتیاد دیگر فقط بخشی از زندگی من نیست؛ تمام وجودم را گرفته است.بارها تصمیم گرفتم ترک کنم.بارها شروع کردم.و بارها شکست خوردم.هر بار که نمی‌توانستم بیشتر از خودم ناامید می‌شدم. دلم می‌خواست پاک شوم، اما توان و قدرت لازم برای این کار را در آن شرایط نداشتم.از طرف دیگر، سرزنش‌ها، کنایه‌ها و نگاه سنگین خانواده و جامعه، به جای اینکه مرا به درمان نزدیک کند، بیشتر مرا در خودم فرو می‌برد.من به کمک نیاز داشتم؛ اما آن زمان کسی به من یاد نداده بود که کمک واقعی چه شکلی است.---یک روزهایی مرا به زور می‌بردندچند نفر ناگهان می‌آمدند.مرا می‌گرفتند.دست و پایم را می‌بستند.و به زور به کمپ می‌بردند.این اتفاق برای من یک بار نبود.تکرار شد.هر بار با وعده‌هایی وارد کمپ می‌شدم؛ وعده اینکه «اینجا خوب می‌شوی»، «ترک می‌کنی»، «چند ماه دیگر درست می‌شوی».اما چیزی که قرار بود چند ماه باشد، گاهی به یک سال و حتی دو سال از زندگی من تبدیل شد.در آن مدت، شرایطی را تجربه کردم که هنوز وقتی به گذشته فکر می‌کنم، سنگینی آن را احساس می‌کنم.غذای نامناسب، شرایط بهداشتی نامطلوب و نبود امکانات مناسب، بخشی از آن روزها بود.اما سخت‌ترین قسمت ماجرا برای من، خشونت و ترس بود.در کمپ کتک می‌خوردم.آب یخ روی بدنم می‌ریختند.با تیغ به سرم آسیب می‌زدند.و رفتارهایی را تجربه کردم که هنوز هم یادآوری آنها برایم آسان نیست.---بعضی زخم‌ها دیده نمی‌شوندآدم وقتی کتک می‌خورد، شاید زخم روی بدنش دیده شود و بعد از مدتی خوب شود.اما بعضی زخم‌ها روی بدن نیستند.در ذهن می‌مانند.بعد از آن تجربه‌ها، شک و تردید نسبت به آدم‌ها، ترس، نگرانی و افکار آزاردهنده وارد زندگی من شد.هنوز گاهی تصویر آن روزها در ذهنم زنده می‌شود؛ چند نفر که ناگهان می‌آیند، مرا می‌گیرند و می‌بندند.آن ترس برای مدتی طولانی با من بود.یکی از تلخ‌ترین پیامدهای این اتفاقات، بی‌اعتمادی و رنجشی بود که نسبت به خانواده‌ام پیدا کردم.می‌دانم شاید خانواده‌ام از روی نگرانی و ناچاری فکر می‌کردند دارند به من کمک می‌کنند.اما وقتی یک انسان را به زور می‌برند، ممکن است چیزی بیشتر از اعتیاد در وجود او آسیب ببیند:اعتمادش.---سال‌ها ماندن؛ چیزی که ذهنم را درگیر کرددر کمپ افرادی را می‌دیدم که چهار سال، پنج سال و حتی بیشتر آنجا مانده بودند.همیشه این سؤال برای من وجود داشت:چطور ممکن است کسی که قرار است درمان شود، سال‌ها در یک محیط بسته بماند؟آن زمان درباره پرونده‌هایی صحبت می‌شد که برای بعضی افراد هر چند ماه یک‌بار تغییر می‌کرد تا هنگام سرکشی و بازرسی، شرایط متفاوت نشان داده شود.من نمی‌خواهم درباره همه کمپ‌ها یا همه فعالان این حوزه حکم کلی بدهم.اما آنچه خودم دیدم و تجربه کردم این بود که خیلی‌ها جرأت اعتراض نداشتند.وقتی بازرس می‌آمد، سکوت می‌کردند.چرا؟چون ترس داشتند.ترس از اینکه بعد از رفتن بازرس چه اتفاقی برایشان خواهد افتاد.ترس از کتک خوردن.ترس از تهدید.ترس از تنبیه.و همین ترس باعث می‌شد بسیاری از افراد حتی نتوانند درباره شرایطشان حرف بزنند.وقتی یک انسان از گفتن حقیقت می‌ترسد، باید پرسید آیا واقعاً در یک محیط درمانی و امن قرار دارد؟---درمان با ترس فرق داردامروز که سال‌ها از آن روزها گذشته، یک چیز را بهتر می‌فهمم:درمان با ترس فرق دارد.درمان یعنی فرد بتواند حرف بزند.بتواند سؤال بپرسد.بتواند از شرایطش شکایت کند.بتواند درباره حقوقش آگاه باشد.و مطمئن باشد اگر مشکلی وجود داشت، کسی صدای او را خواهد شنید.درمان یعنی انسان احساس کند قرار است نجات پیدا کند؛ نه اینکه هر لحظه منتظر تنبیه باشد.ممکن است با زور بتوان فردی را برای مدتی از مواد دور کرد، اما این به‌تنهایی به معنای درمان اعتیاد نیست.اگر در این مسیر، اعتماد و عزت نفس انسان از بین برود، ممکن است بعد از خروج از آن محیط، با زخم‌های دیگری روبه‌رو شود.---من امروز چرا حرف می‌زنم؟چون امروز پاکم.و اگر قرار بود گذشته‌ام را فراموش کنم، شاید ساده‌تر بود که سکوت کنم.اما نمی‌خواهم سکوت کنم.نه برای انتقام.نه برای تخریب همه کمپ‌ها.نه برای متهم کردن همه کسانی که در حوزه درمان اعتیاد فعالیت می‌کنند.من فقط می‌خواهم تجربه خودم را بگویم.می‌خواهم بگویم هر جایی که نام کمپ ترک اعتیاد روی آن گذاشته شده، الزاماً به معنای درمان درست و اصولی نیست.خانواده‌ها باید تحقیق کنند.باید بدانند عزیزشان را به کجا می‌سپارند.باید درباره شرایط نگهداری، نحوه درمان، نظارت، بهداشت، حضور متخصصان و رعایت حقوق انسانی افراد سؤال کنند.نباید فقط به وعده‌های «ترک قطعی» و «درمان صددرصدی» اعتماد کرد.---حرف من با خانواده‌هااگر عزیزتان گرفتار اعتیاد شده، می‌دانم ترس و نگرانی چقدر سخت است.می‌دانم خانواده گاهی از شدت درماندگی به هر راهی متوسل می‌شود.اما قبل از تصمیم گرفتن، تحقیق کنید.کمک کردن با اجبار فرق دارد.نگهداری با درمان فرق دارد.ترساندن با توانمند کردن فرق دارد.و پاک شدن از مواد، نباید به قیمت نابود شدن کرامت و اعتماد یک انسان تمام شود.اگر قرار است عزیزمان نجات پیدا کند، باید او را به سمت درمانی ببریم که در آن امنیت، احترام، آگاهی، نظارت و حمایت وجود داشته باشد.---حرف من با کسی که هنوز درگیر اعتیاد استاگر امروز این نوشته را می‌خوانی و هنوز درگیر اعتیادی، شاید فکر کنی دیگر راه برگشتی وجود ندارد.من تو را قضاوت نمی‌کنم.چون من هم یک روز همان آدم بودم.بارها تصمیم گرفتم.بارها شکست خوردم.بارها از خودم ناامید شدم.اما امروز اینجا هستم.پس شکست‌های گذشته، پایان زندگی نیست.ممکن است مسیر سخت باشد.ممکن است چند بار زمین بخوری.اما هنوز می‌توانی مسیر دیگری را شروع کنی.---من گذشته‌ام را فراموش نکرده‌اممن معتاد بودم.این را انکار نمی‌کنم.اما من فقط «معتاد» نبودم.یک انسان بودم که گرفتار شده بود و نیاز به کمک داشت.امروز پاکم و می‌خواهم از تجربه تلخ گذشته‌ام برای آگاهی استفاده کنم.شاید نتوانم اتفاقاتی را که برایم افتاد تغییر دهم.اما می‌توانم درباره آنها حرف بزنم.شاید صدای من به خانواده‌ای برسد که در آستانه یک تصمیم مهم است.شاید کسی قبل از سپردن عزیزش به یک مرکز، بیشتر تحقیق کند.شاید انسانی که امروز در ترس زندگی می‌کند، بفهمد که درمان می‌تواند شکل دیگری هم داشته باشد.و شاید روزی برسد که هیچ انسانی به اسم درمان، تحقیر، کتک، ترساندن وادار به سکوت نشود.حرف آخراعتیاد می‌تواند زندگی انسان را ویران کند؛ اما راه درمان نباید خودش به ویرانی دیگری تبدیل شود.راه درمان را درست انتخاب کنیم.با آگاهی.با نظارت.با حمایت.با احترام.و مهم‌تر از همه، با حفظ کرامت انسانی.چون پشت عنوان «معتاد»، یک انسان ایستاده است.انسانی که ممکن است اشتباه کرده باشد، زمین خورده باشد و بارها شکست خورده باشد؛اما هنوز حق زندگی، حق درمان و حق محترم شمرده شدن را دارد.من امروز پاکم؛ و اگر حرف می‌زنم، برای این است که شاید فرد دیگری مجبور نباشد همان رنجی را تحمل کند که من تحمل کردم.اشکان زردشتیاشکان زردشتیWed, 26 Aug 2026 15:16:16 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/اولین-بار-گاهی-یک-انتخاب-کوچک-آغاز-یک-سقوط-بزرگ-است-gw7imhjl5yynاولین بارگاهی زندگی با یک تصمیم بزرگ تغییر نمی‌کند؛با یک «اولین بار» تغییر می‌کند.اولین بار برای امتحان کردن…اولین بار برای فرار از ناراحتی…اولین بار برای اینکه شبی را راحت‌تر بگذرانیم…و شاید اولین بار با این تصور که:«من فقط یک بار امتحان می‌کنم؛ برای من اتفاقی نمی‌افتد.»اما همیشه داستان به همین‌جا ختم نمی‌شود.کتاب «اولین بار» نوشته اشکان زردشتی، روایت تجربه‌هایی واقعی از مسیری است که می‌تواند از یک انتخاب کوچک آغاز شود و انسان را قدم‌به‌قدم به جایی برساند که تصورش را هم نمی‌کرد.این کتاب درباره اعتیاد است؛ اما فقط درباره مواد مخدر نیست.درباره انتخاب‌ها، اشتباه‌ها، وابستگی، از دست دادن، خانواده، تنهایی، سقوط، دوباره برخاستن و امید به ساختن یک زندگی تازه است.«اولین بار» تلاش نمی‌کند کسی را سرزنش کند.هدف این کتاب ترساندن مخاطب یا ساختن تصویری سیاه و کلیشه‌ای از فرد گرفتار اعتیاد نیست. برعکس، می‌خواهد نشان دهد پشت بسیاری از این اتفاق‌ها، انسانی وجود دارد که ممکن است روزی فقط می‌خواسته حالش بهتر شود، از مشکلی فرار کند، پذیرفته شود یا برای لحظه‌ای دردهایش را فراموش کند.اما انتخاب‌های کوچک، گاهی پیامدهای بزرگی دارند.در این کتاب از مدرسه و نوجوانی، بی‌هدفی و بی‌قراری، شروع مصرف و روزهای نخست آن، تلاش برای ترک، تصمیم‌های عجولانه و پیامدهای آنها، بازگشت دوباره به مصرف پس از سال‌ها پاکی و روزهای سخت زندگی در خیابان، بیمارستان، زندان و موقعیت‌هایی گفته می‌شود که شاید شنیدنشان آسان نباشد؛ اما می‌توانند هشداری برای کسی باشند که هنوز در ابتدای این مسیر قرار دارد.و شاید مهم‌ترین پیام کتاب همین باشد:لازم نیست برای فهمیدن انتهای یک مسیر، حتماً تا آخر آن برویم.گاهی تجربه یک انسان می‌تواند چراغ راه انسان دیگری باشد.«اولین بار» می‌خواهد این فرصت را به خواننده بدهد که قبل از اولین قدم، لحظه‌ای بایستد و فکر کند:اگر این انتخاب، آن‌طور که تصور می‌کنم تمام نشود، چه؟اگر فقط یک بار نباشد چه؟اگر چیزی را که امروز برای فرار از آن استفاده می‌کنم، فردا خودش به بزرگ‌ترین مشکل زندگی‌ام تبدیل کند، چه؟و مهم‌تر از همه:اگر بتوانم قبل از سقوط، مسیرم را تغییر بدهم، چرا منتظر بمانم؟این کتاب همچنین نگاهی انسانی‌تر به فرد گرفتار اعتیاد دارد؛ انسانی که نباید فقط با برچسب «معتاد» شناخته شود. پشت این واژه، یک انسان، یک خانواده، یک گذشته و گاهی رؤیاهایی وجود دارد که هنوز می‌توان برایشان دوباره تلاش کرد.«اولین بار» درباره سقوط است، اما در نهایت درباره امید است.درباره این باور که حتی اگر انسان بارها زمین خورده باشد، هنوز امکان ایستادن وجود دارد.شاید نتوانیم گذشته را تغییر دهیم؛اما می‌توانیم از گذشته چیزی یاد بگیریم و آینده را جور دیگری بسازیم.«اولین بار» نوشته اشکان زردشتی؛ روایتی برای قضاوت نکردن، برای آگاه شدن و برای اینکه شاید یک نفر، فقط یک نفر، قبل از اولین قدم تصمیم دیگری بگیرد.گاهی یک کتاب نمی‌تواند زندگی همه را تغییر دهد؛اما اگر بتواند زندگی یک نفر را از یک انتخاب اشتباه نجات دهد،تمام آنچه برایش نوشته شده، ارزش پیدا می‌کند.اشکان زردشتیاشکان زردشتیMon, 24 Aug 2026 01:59:30 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/کمپ-ترک-اعتیاد-یا-حبس-غیرقانونی-qok9dszhzwcaوقتی درمان با زور، کتک و بستن دست‌وپا به آسیب تبدیل می‌شوداعتیاد یک مشکل جدی است و بسیاری از خانواده‌ها، از روی نگرانی و درماندگی، به دنبال راهی برای نجات عزیزشان هستند. اما **ترس از اعتیاد و نگرانی برای فرد، مجوز قانون‌شکنی، ضرب‌وشتم، ربودن، بستن دست‌وپا یا نگهداری طولانی‌مدت در یک محل نیست.**گاهی خانواده‌ای تصور می‌کند اگر فرد مصرف‌کننده را به زور سوار خودرو کند، دست و پای او را با طناب یا چسب ببندد، با کتک او را به کمپ ببرد و ماه‌ها یا حتی سال‌ها در آنجا نگه دارد، در حال نجات اوست.اما باید یک سؤال جدی پرسید:**آیا می‌توان با انجام یک عمل مجرمانه، درمان ایجاد کرد؟**### از خانه‌ای که با شکستن قفل وارد می‌شوند تا انسانی که با زور می‌برنداگر افرادی تحت عنوان «تیم انتقال» یا هر عنوان دیگری، بدون رضایت و بدون مجوز قانونی وارد منزل شخصی شوند، قفل در را بشکنند، فرد را با زور بیرون بکشند، کتک بزنند، تهدید کنند یا دست و پای او را ببندند، موضوع دیگر صرفاً «انتقال یک معتاد به کمپ» نیست.بسته به شرایط پرونده، رفتارهای مختلف می‌تواند عناوین کیفری جداگانه‌ای پیدا کند.برای نمونه، قانون مجازات اسلامی برای ورود به منزل دیگری با عنف یا تهدید، جرم‌انگاری کرده است. ماده ۶۹۴ قانون مجازات اسلامی برای ورود به منزل یا مسکن دیگری به عنف یا تهدید مجازات حبس پیش‌بینی کرده است. ([نظامت][2])از طرف دیگر، ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی درباره ربودن یا مخفی کردن شخص، از جمله در صورت ارتکاب به عنف یا تهدید، مجازات تعیین کرده است. بنابراین اینکه شخصی به اعتیاد مبتلاست، به‌تنهایی باعث نمی‌شود هر فرد یا هر گروهی بتواند او را با زور سوار خودرو کند و برای مدت نامعلوم به محل دیگری منتقل کند. ([نظامت][2])### بستن دست و پا، کتک زدن و تحقیر، درمان نیستبستن دست و پای یک انسان با طناب، چسب، زنجیر یا هر وسیله دیگر، ضرب‌وشتم، تهدید، تحقیر، گرسنه نگه داشتن، محروم کردن از تماس با خانواده یا جلوگیری از خروج، اگر بدون مجوز قانونی و شرایط قانونی انجام شود، نمی‌توان آن را صرفاً با عنوان «روش ترک اعتیاد» توجیه کرد.حتی اگر خانواده پول انتقال را پرداخت کرده باشد و حتی اگر هدف خانواده کمک به فرد بوده باشد، **قصد کمک به‌تنهایی مجوز ارتکاب جرم نیست.**اگر در جریان این اقدامات صدمه بدنی ایجاد شود، موضوع می‌تواند علاوه بر اصل رفتار، از جهت **ضرب و جرح و دیه یا سایر مسئولیت‌های کیفری** نیز بررسی شود. نوع و میزان مسئولیت، به شدت آسیب، نحوه وقوع حادثه، نقش هر فرد و مدارک پرونده بستگی دارد.### آسیب‌های روانی و اجتماعی نگهداری اجباری و طولانینگهداری اجباری و خشن می‌تواند نتیجه‌ای کاملاً برخلاف هدف درمان داشته باشد.فرد ممکن است:* احساس کند به جای بیمار، یک زندانی یا مجرم با او رفتار شده است؛* اعتماد خود را به خانواده و درمانگران از دست بدهد؛* از مراجعه دوباره برای درمان فرار کند؛* نسبت به مراکز درمانی و مشاوره‌ای احساس ترس و بی‌اعتمادی پیدا کند؛* احساس تحقیر، خشم، بی‌ارزشی و بی‌پناهی پیدا کند؛* پس از خروج، به دلیل فشار روانی و نبود برنامه مناسب، دوباره به مصرف برگردد؛* به جای یادگیری مهارت‌های زندگی، صرفاً منتظر «فرار از کمپ» باشد.**درمان موفق فقط به معنی دور کردن موقت فرد از مواد نیست؛ درمان باید به بازسازی زندگی، تصمیم‌گیری، مسئولیت‌پذیری، مهارت‌های مقابله‌ای و بازگشت سالم فرد به جامعه کمک کند.**### یک سال یا دو سال نگهداری؛ آیا کمپ اختیار نامحدود دارد؟اینجا باید بسیار دقیق صحبت کنیم.قانون مبارزه با مواد مخدر برای افراد مشمول ماده ۱۶ که شرایط قانونی آن ماده را دارند، نگهداری در مراکز دولتی و مجاز درمان و کاهش آسیب را **با دستور مقام قضایی** برای مدت یک تا سه ماه پیش‌بینی کرده و تمدید یک دوره سه‌ماهه دیگر را نیز اجازه داده است. ادامه درمان نیز باید در چارچوب قانونی خود انجام شود. ([نظامت][1])بنابراین نمی‌توان این مقررات را بهانه‌ای برای این برداشت کرد که:> «هر معتادی را می‌توانیم ببریم کمپ و هرچقدر خواستیم نگه داریم.»چنین اختیاری برای کمپ خصوصی یا افرادی که تحت عنوان «تیم انتقال» فعالیت می‌کنند، از این قانون به‌صورت خودکار ایجاد نمی‌شود.**نگهداری یک فرد برای یک سال یا دو سال، بدون مبنای قانونی، رضایت معتبر یا دستور قانونی لازم، موضوعی است که می‌تواند از نظر کیفری و حقوقی بسیار جدی باشد و باید مورد بررسی قضایی قرار گیرد.**### هشدار جدی به کمپ‌دارانمدیریت یک مرکز ترک اعتیاد مسئولیت بسیار سنگینی است.کمپ نباید تصور کند چون خانواده فرد هزینه پرداخت کرده یا درخواست انتقال او را داده است، بنابراین اختیار کامل نسبت به بدن و آزادی فرد پیدا کرده است.**خانواده مالک آزادی فرزند یا همسر خود نیست و کمپ نیز مالک مددجو نیست.**اگر فردی به کمپ تحویل داده شود، این به معنی از بین رفتن حقوق انسانی و قانونی او نیست.به‌خصوص باید میان یک مرکز مجاز درمانی که در چارچوب مقررات فعالیت می‌کند و یک گروه غیرمجاز که با خودرو و افراد متعدد به خانه‌ها می‌رود و افراد را با زور منتقل می‌کند، تفاوت قائل شد.### «تیم انتقال» نمی‌تواند جای قانون را بگیردگاهی گفته می‌شود:«ما کمپ نیستیم؛ فقط انتقال می‌دهیم.»اما اسم فعالیت تعیین‌کننده مسئولیت قانونی نیست.اگر گروهی با زور وارد خانه شود، فرد را بگیرد، کتک بزند، تهدید کند، دست و پای او را ببندد و برخلاف اراده‌اش منتقل کند، این اقدامات باید بر اساس **رفتار واقعی افراد** بررسی شود، نه عنوانی که خودشان برای فعالیتشان انتخاب کرده‌اند.اگر چند نفر با هماهنگی قبلی در این اقدامات مشارکت داشته باشند، مسئولیت هر شخص نیز باید بر اساس نقش واقعی او در پرونده بررسی شود.### هشدار به خانواده‌هایی که کمپ انتخاب می‌کنندخانواده‌ها باید مراقب یک اشتباه خطرناک باشند:**«هرچه کمپ خشن‌تر باشد، حتماً ترک بهتر اتفاق می‌افتد.»**این تصور می‌تواند هم به فرد آسیب بزند و هم خانواده را وارد یک پرونده کیفری کند.قبل از سپردن فرد به یک مرکز، خانواده باید درباره مجوز مرکز، نوع خدمات، شرایط پذیرش، مدت اقامت، نحوه تماس با خانواده، حقوق فرد و شیوه خروج او سؤال کند.اگر مرکزی می‌گوید:«اینجا کسی حق خروج ندارد.»«دست و پایش را می‌بندیم.»«اگر فرار کند کتکش می‌زنیم.»«هرکس را آوردیم یک یا دو سال نگه می‌داریم.»«تیم ما شبانه وارد خانه می‌شود و هرطور شده او را می‌آورد.»این جملات باید برای خانواده **زنگ خطر جدی** باشد، نه نشانه قدرت کمپ.### قانون برای درمان است، نه برای انتقامقانون مبارزه با مواد مخدر نیز میان درمان و نگهداری قانونی تفاوت قائل شده است. ماده ۱۵ مراکز مجاز درمان و کاهش آسیب را مورد توجه قرار داده و ماده ۱۶ نیز در شرایط مشخص، نگهداری افراد مشمول را با دستور مقام قضایی در مراکز دولتی و مجاز پیش‌بینی کرده است. ([نظامت][1])پس باید یک مرز روشن داشته باشیم:**درمان اجباریِ قانونی با آدم‌ربایی فرق دارد.****انتقال قانونی با حمله به خانه فرق دارد.****مراقبت درمانی با بستن دست‌وپا فرق دارد.****نظم در مرکز با ضرب‌وشتم فرق دارد.****اقامت درمانی با حبس خودسرانه فرق دارد.**### اگر کسی چنین تجربه‌ای داشته باشد چه کار کند؟فردی که ادعا می‌کند با زور به کمپ منتقل شده، مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته، مدت غیرقانونی نگهداری شده یا بدون مجوز قانونی آزادی او سلب شده است، بهتر است مدارک و شواهد خود را حفظ کند؛ از جمله مدارک پزشکی و آثار صدمات، پیام‌ها و تماس‌ها، مشخصات افراد دخیل، نام مرکز، تاریخ ورود و خروج، رسیدهای پرداخت و هر مدرکی که نحوه انتقال و مدت نگهداری را نشان دهد.سپس می‌تواند موضوع را از مسیرهای قانونی و با مشورت وکیل یا مرجع قضایی صالح پیگیری کند.**این مقاله حکم قطعی درباره یک پرونده خاص صادر نمی‌کند؛ تشخیص عنوان مجرمانه و مجازات نهایی، با توجه به مدارک و شرایط هر پرونده، بر عهده مرجع قضایی است.**## سخن آخراگر واقعاً می‌خواهیم با اعتیاد مبارزه کنیم، باید با خودِ اعتیاد بجنگیم، نه با شخصیت و کرامت انسان گرفتار اعتیاد.معتاد به کمک نیاز دارد، اما **کمک به معنای کتک زدن نیست.**به درمان نیاز دارد، اما **درمان به معنای حبس خودسرانه نیست.**به حمایت نیاز دارد، اما **حمایت به معنای شکستن در خانه و کشیدن انسان با زور از زندگی‌اش نیست.**و خانواده‌ای که از شدت نگرانی عزیزش را به یک مرکز می‌سپارد، باید بداند:**سپردن یک انسان به مرکز درمانی، به معنی واگذاری اختیار نامحدود درباره آزادی، بدن و جان او نیست.**کمپ‌دار، خانواده، تیم انتقال و هر فرد دیگری که در این فرآیند دخالت دارد، باید بداند که **هدف درمان، بازگرداندن انسان به زندگی است؛ نه تبدیل کردن یک انسان گرفتار اعتیاد به یک زندانی.**اگر قرار است ترک کنیم،اگر قرار است درمان کنیم،اگر قرار است نجات بدهیم،**راه نجات نباید خودش به یک آسیب تازه تبدیل شود.**[1]: https://nezamat.ir/post-30421/?utm_source=chatgpt.com "قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر و الحاق موادی به آن"[2]: https://nezamat.ir/post-28854/?utm_source=chatgpt.com "قانون مجازات اسلامی، کتاب پنجم - تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده [مصوب ۱۳۷۵]"اشکان زردشتیاشکان زردشتیMon, 24 Aug 2026 00:06:50 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/چگونه-بستری-مناسب-برای-پاک-شدن-و-ماندن-در-مسیر-بهبودی-ایجاد-کنیم-vmnejwxrwnmnهمه با هم در این مهم سهمی داریمچگونه بستری مناسب برای پاک شدن و ماندن در مسیر بهبودی ایجاد کنیم؟اعتیاد فقط با بیرون آوردن فرد از مواد تمام نمی‌شود؛ بهبودی زمانی معنا پیدا می‌کند که فرد بتواند دوباره زندگی کند.وقتی درباره ترک اعتیاد صحبت می‌کنیم، معمولاً اولین چیزی که به ذهن می‌رسد «قطع مصرف» است. اما قطع مصرف، تنها یکی از مراحل مسیر است. فردی که سال‌ها با اعتیاد زندگی کرده، فقط به ماده وابسته نشده است؛ ممکن است روابط خانوادگی، شغل، اعتمادبه‌نفس، انگیزه، مسئولیت‌پذیری و حتی امید به آینده را نیز از دست داده باشد.بنابراین اگر می‌خواهیم بستری مناسب برای پاک شدن یک فرد ایجاد کنیم، نباید فقط بپرسیم:«چگونه او را از مواد دور نگه داریم؟»بلکه باید بپرسیم:«چگونه شرایطی ایجاد کنیم که او بعد از پاکی، دلیلی برای ادامه زندگی سالم داشته باشد؟»۱. امنیت، اولین قدم استفرد در حال درمان باید احساس کند در محیطی امن قرار گرفته است؛ محیطی که در آن تحقیر، برچسب‌زنی، تهدید و سرزنش جای حمایت و آموزش را نگیرد.امنیت فقط امنیت جسمی نیست؛ امنیت روانی نیز اهمیت زیادی دارد.فرد باید بتواند درباره ترس‌ها، شکست‌ها، وسوسه‌ها و مشکلاتش صحبت کند، بدون اینکه هر اعتراف او تبدیل به ابزاری برای تحقیرش شود.۲. درمان باید متناسب با خود فرد باشدهیچ نسخه‌ای برای همه افراد مناسب نیست.نوع ماده مصرفی، مدت مصرف، وضعیت جسمی و روانی، شرایط خانوادگی، وضعیت اقتصادی، شغل، محل زندگی و سابقه درمان هر فرد متفاوت است.اصول درمان مؤثر نیز بر همین موضوع تأکید دارند: برنامه درمانی باید با نیازهای فرد هماهنگ شود و در طول مسیر، بر اساس تغییر شرایط او ارزیابی و اصلاح شود.پس هدف نباید فقط «نگه داشتن فرد در یک محیط بسته» باشد؛ هدف باید کمک به ساختن توانایی زندگی کردن بدون مواد باشد.۳. خانواده باید بخشی از راه‌حل باشد، نه بخشی از فشارگاهی خانواده از روی ترس و نگرانی، ناخواسته فشار زیادی به فرد وارد می‌کند.جملاتی مانند:«تو درست‌بشو نیستی.»«باز هم برمی‌گردی.»«آبروی ما را بردی.»ممکن است انگیزه فرد برای ادامه مسیر را کاهش دهد.خانواده می‌تواند نقش بسیار مهمی در بهبودی داشته باشد؛ به شرط آنکه آموزش ببیند که چگونه حمایت کند، چگونه مرز سالم ایجاد کند و چگونه با لغزش یا وسوسه برخورد کند. منابع تخصصی نیز مشارکت خانواده و حمایت خانوادگی را از عوامل مهم در مسیر درمان و بهبودی می‌دانند.۴. پاکی نباید به معنای جدا شدن از زندگی باشدیکی از اشتباهات مهم این است که تصور کنیم هرچه فرد مدت بیشتری از جامعه جدا باشد، الزاماً درمان موفق‌تر خواهد بود.مدت درمان باید بر اساس نیاز فرد و برنامه درمانی مناسب تعیین شود، نه صرفاً بر اساس طولانی‌تر بودن اقامت.در ادبیات علمی درمان اعتیاد نیز تأکید شده که مدت مناسب درمان برای افراد مختلف یکسان نیست و درمان باید متناسب با مشکلات و نیازهای فرد تعیین شود.محیط درمان باید به‌تدریج فرد را برای بازگشت به جامعه آماده کند:بازگشت به خانواده،بازگشت به کار،برقراری ارتباط سالم،مسئولیت‌پذیری،مدیریت وسوسه،و ساختن یک برنامه واقعی برای آینده.۵. فرد باید دوباره «هدف» پیدا کندانسان فقط با حذف مواد زندگی نمی‌کند.اگر فرد بعد از قطع مصرف همچنان بیکار، منزوی، بی‌هدف و ناامید باشد، خلأ بزرگی در زندگی او باقی می‌ماند.به همین دلیل، ایجاد هدف یکی از پایه‌های مهم بهبودی است.کار، تحصیل، ورزش، مهارت‌آموزی، فعالیت اجتماعی، ارتباط با افراد سالم و خدمت به دیگران می‌توانند به فرد کمک کنند دوباره احساس ارزشمندی کند.در تعریف امروزی از بهبودی نیز چهار محور مهم مطرح می‌شود: سلامت، خانه امن، هدف و ارتباط با جامعه.۶. بعد از خروج از مرکز، درمان نباید تمام شودیکی از خطرناک‌ترین تصورها این است:«سه ماه تمام شد؛ پس درمان تمام شده است.»در حالی که خروج از مرکز می‌تواند آغاز مرحله‌ای بسیار حساس باشد.فرد ممکن است دوباره با دوستان مصرف‌کننده، محیط قبلی، مشکلات مالی، اختلاف خانوادگی یا فشارهای روانی روبه‌رو شود.بنابراین باید برای بعد از خروج برنامه داشت:محل زندگی امنارتباط با افراد حمایتگرجلسات و گروه‌های حمایتیمشاوره در صورت نیازبرنامه کاری یا آموزشیبرنامه پیشگیری از لغزشدسترسی به خدمات درمانی در صورت نیازادامه مراقبت و حمایت اجتماعی می‌تواند بخش مهمی از مسیر بهبودی باشد.۷. به جای ترس، مسئولیت‌پذیری را تقویت کنیمفردی که فقط به خاطر ترس از تنبیه یا تحقیر پاک می‌ماند، هنوز مهارت کافی برای مدیریت زندگی مستقل را به دست نیاورده است.هدف نهایی این است که فرد بتواند خودش تصمیم بگیرد:«من نمی‌خواهم مصرف کنم، چون زندگی سالمی که ساخته‌ام برایم ارزشمند است.»این تفاوت بسیار مهم است.هدف درمان، ساختن یک انسان وابسته به مرکز نیست؛ هدف، کمک به ساختن انسانی است که بتواند بدون مرکز و بدون مواد، زندگی خودش را مدیریت کند.۸. کمپ یا مرکز درمانی باید پل باشد، نه مقصد نهاییمرکز درمانی باید مانند یک پل عمل کند.فرد از یک طرف وارد می‌شود؛ در حالی که زندگی‌اش تحت تأثیر اعتیاد قرار گرفته است.در طرف دیگر باید بتواند با مهارت‌ها و حمایت‌های لازم، دوباره به جامعه بازگردد.اگر فرد فقط از یک محیط بسته به محیط بسته دیگری منتقل شود، بدون اینکه مهارت زندگی، اشتغال، ارتباط خانوادگی و استقلال او تقویت شود، ممکن است بخش مهمی از هدف درمان از دست برود.نتیجهپاک شدن فقط پاک بودن از مواد نیست؛ پاک شدن یعنی دوباره توانایی زندگی کردن را به دست آوردن.برای ساختن بستر مناسب بهبودی، باید مجموعه‌ای از عوامل کنار هم قرار بگیرند:امنیت + درمان مناسب + حمایت خانواده + آموزش + هدف + کار + ارتباط اجتماعی + پیگیری بعد از درمانجامعه نیز باید به جای اینکه فرد بهبود‌یافته را دائماً با گذشته‌اش تعریف کند، فرصت دوباره زندگی کردن به او بدهد.معتاد فقط نیازمند این نیست که مواد مصرف نکند؛او نیازمند این است که دوباره چیزی برای زندگی کردن پیدا کند.و شاید مهم‌ترین سؤال این نباشد که:«چقدر می‌توانیم او را از مواد دور نگه داریم؟»بلکه این باشد:«چقدر می‌توانیم زندگی‌ای برایش بسازیم که نخواهد دوباره به مواد برگردد؟»این همان جایی است که «ترک» می‌تواند به «بهبودی» تبدیل شود.اشکان زردشتیاشکان زردشتیSun, 23 Aug 2026 23:26:47 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/آن-سوی-هوشیاری-پژوهش-آموزش-و-آگاهی-در-حوزه-اعتیاد-s8p3rk8y5ifj«آن سوی هوشیاری» تلاشی است برای نگاه کردن به مسئله اعتیاد از زاویه‌ای گسترده‌تر؛ نگاهی که اعتیاد را فقط به مصرف مواد یا ترک آن محدود نمی‌کند، بلکه انسان، خانواده، جامعه، تجربه‌های فردی، پیامدهای جسمی و روانی و مسیرهای مختلف بهبودی را نیز در نظر می‌گیرد.در این مجموعه تلاش می‌کنیم درباره موضوعاتی مانند مواد اعتیادآور، سازوکار و پیامدهای اعتیاد، عوامل خطر و پیشگیری، عوارض جسمی و روانی، نقش خانواده، درمان‌های مختلف، کاهش آسیب، دارودرمانی، انجمن‌های خودیاری، تجربه‌های زیسته و چالش‌های مسیر بهبودی صحبت کنیم.مبنای این نوشته‌ها ترکیبی از منابع علمی و معتبر، پژوهش‌های تخصصی و تجربه‌های شخصی و زیسته است. تجربه شخصی به‌تنهایی جایگزین علم نیست و علم هم بدون توجه به تجربه واقعی انسان‌ها نمی‌تواند همه ابعاد مسئله را توضیح دهد. تلاش ما این است که این دو را در کنار یکدیگر قرار دهیم؛ با نگاهی انسانی، واقع‌بینانه و تا حد امکان دور از قضاوت.«آن سوی هوشیاری» قرار نیست از یک روش درمانی خاص دفاع کند یا روش دیگری را نفی کند. هدف، فراهم کردن اطلاعات و دیدگاهی است که به مخاطب کمک کند پرسش‌های دقیق‌تری مطرح کند، منابع معتبر را بهتر بشناسد و درباره موضوعی به این پیچیدگی، آگاهانه‌تر فکر کند.در این مسیر، روایت‌های واقعی و تجربه‌های انسانی نیز جایگاه مهمی دارند؛ چون پشت هر آمار و هر پژوهش، انسانی با زندگی، انتخاب‌ها، شکست‌ها، امیدها و گاهی سال‌ها تلاش برای تغییر وجود دارد.برای اولین باراین مجموعه در کنار کتاب «اولین بار» و فعالیت‌های مرتبط با همقدم، بخشی از یک مسیر گسترده‌تر برای افزایش سواد و آگاهی در حوزه اعتیاد است.موسسه خیریه و همایت از معتادان بی خانمان همقدمآن سوی هوشیاری؛ جایی که علم، تجربه و انسانیت به هم می‌رسند.اشکان زردشتیاشکان زردشتیSun, 23 Aug 2026 01:13:29 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/اعتیادمندیگران-bepn5mbyqf9mاعتیاد چقدر می‌تواند یک انسان را داغون کند. آدم گاهی در مسیر اعتیاد آن‌قدر ضعیف و خسته می‌شود که خودش هم ناامید می‌شود؛ عزت‌نفسش را از دست می‌دهد، تحقیر می‌شود و کم‌کم باورش به خودش کم‌رنگ می‌شود.اما درد فقط خود اعتیاد نیست. گاهی دیگران هم به این رنج اضافه می‌کنند؛ به او بی‌احترامی می‌کنند، کتکش می‌زنند، از خانه بیرونش می‌کنند و با نگاه و حرف‌هایشان بیشتر خردش می‌کنند.کمپ‌های طولانی‌مدت و اجباری را بارها تجربه می‌کند؛ به زور می‌برندش، به زور نگهش می‌دارند و گاهی آن‌قدر شکست و فشار پشت سر هم تجربه می‌کند که همان اندک امیدی هم که برایش باقی مانده، از بین می‌رود.شاید برای کسی که از بیرون نگاه می‌کند، همه‌چیز ساده به نظر برسد: «فقط مصرف نکن.»اما برای انسانی که سال‌ها با اعتیاد، تحقیر، طرد شدن، شکست و ناامیدی دست‌وپنجه نرم کرده، مسیر بهبودی همیشه به این سادگی نیست.شاید نتواند. شاید برایش سخت باشد. شاید بارها زمین بخورد.اما مگر قرار است یک انسان فقط وقتی ارزش احترام داشته باشد که قوی باشد؟گاهی کسی که بیشترین نیاز را به کمک دارد، همان کسی است که دیگر توان درخواست کمک ندارد.پس قبل از اینکه قضاوت کنیم، قبل از اینکه تحقیر کنیم، قبل از اینکه دست به خشونت بزنیم و قبل از اینکه یک انسان را فقط با برچسب «معتاد» ببینیم، لحظه‌ای مکث کنیم.پشت این کلمه، یک انسان ایستاده است؛ انسانی با ترس، درد، خاطره، خانواده، امید و شاید امیدی که فقط یک نفر می‌تواند دوباره زنده‌اش کند.شاید نتواند.شاید سخت باشد.سرزنش یعنی قبر معتاد رو کندناما اگر قرار است چیزی تغییر کند،بیایید مراقب گفته هامون باشیم.این درد پیر و جوان زن و مرد نمیشناسه .اشکان زردشتیاشکان زردشتیSat, 22 Aug 2026 15:28:55 +0330https://virgool.ir/@a.zardoshti/همقدم-روایتی-برای-شناخت-پیشگیری-و-رهایی-از-اعتیاد-im4tiwkf8v6lحضور یک معتاد در زندگی فرصت خداوند به هر آدمی دل اورا شاد کنیاعتیاد فقط یک واژه نیست؛ پشت این واژه، زندگی انسان‌ها، خانواده‌ها، شکست‌ها، امیدها و گاهی سال‌ها تلاش برای دوباره ساختن یک زندگی قرار دارد.سال‌هاست در حوزه اعتیاد، آسیب‌های اجتماعی و مسیر بهبودی فعالیت می‌کنم و در این مسیر با افراد و خانواده‌هایی روبه‌رو شده‌ام که هرکدام داستانی متفاوت داشته‌اند. تجربه به من آموخته است که برای کمک به یک انسان، پیش از هر چیز باید او را انسان ببینیم، نه برچسبی که جامعه به او زده است.یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های من، آگاهی‌رسانی درباره اعتیاد و آسیب‌های ناشی از آن است؛ اینکه بدانیم اعتیاد چگونه شکل می‌گیرد، چه عواملی می‌توانند فرد را در معرض آن قرار دهند و چگونه می‌توان پیش از رسیدن به نقطه بحران، آگاهانه‌تر تصمیم گرفت.در کنار پیشگیری، موضوع دیگری نیز برای من اهمیت زیادی دارد: نگاه ما به فرد درگیر اعتیاد.سرزنش، تحقیر و طرد کردن معمولاً راه درمان نیست. فرد گرفتار اعتیاد بیش از آنکه به قضاوت نیاز داشته باشد، به آگاهی، حمایت، مرزبندی درست و فرصتی برای بازسازی زندگی نیاز دارد.فعالیت من در این حوزه با هدف افزایش آگاهی، کاهش آسیب، حمایت از افراد در مسیر بهبودی و کمک به خانواده‌هایی است که با مسئله اعتیاد دست‌وپنجه نرم می‌کنند.در این مسیر تلاش می‌کنم درباره موضوعاتی مانند پیشگیری از اعتیاد، شناخت آسیب‌های مواد مخدر، نقش خانواده، باورهای نادرست درباره اعتیاد، تجربه بهبودی و چالش‌های بازگشت به زندگی سالم بنویسم.همچنین در حال نگارش کتابی با عنوان «اولین بار» هستم؛ روایتی از تجربه‌هایی که می‌تواند به ما یادآوری کند بسیاری از اتفاقات بزرگ زندگی، گاهی از یک تصمیم کوچک آغاز می‌شوند.هدف من ترساندن آدم‌ها از اعتیاد نیست؛ هدفم این است که پیش از اولین قدم، آگاهی داشته باشیم.این صفحه قرار است جایی برای گفت‌وگو، آگاهی و تجربه باشد؛ بدون قضاوت و بدون نگاه از بالا به پایین.اگر حتی یک نوشته بتواند باعث شود کسی قبل از یک انتخاب خطرناک کمی بیشتر فکر کند، یا خانواده‌ای راه درست‌تری برای برخورد با عزیزش پیدا کند، احساس می‌کنم این مسیر ارزش ادامه دادن دارد.همقدم؛ یعنی در مسیر آگاهی و بهبودی، هیچ‌کس مجبور نیست تنها قدم بردارد.اشکان زردشتیاشکان زردشتیFri, 21 Aug 2026 01:47:42 +0330