https://virgool.ir/feed/@Shimanasiriعلاقمند به نویسندگی و روانشناسی 🌱✍️ کارشناس زبان و ادبیات انگلیسیfa2026-11-11 12:49:58https://files.virgool.ir/upload/users/4843382/avatar/HSMhN7.jpghttps://virgool.ir/@Shimanasirihttps://virgool.ir/@Shimanasiri/چتر-چهارخانه-ی-سرمه-ای-sct8nd4nkseaپاییز بود.باران ناگهانی شروع شده بود. برگ‌های زرد و نارنجی روی آسفالت خیس پخش بودند و صدای قدم‌ها میانشان گم می‌شد.با خاله‌ام از کنار بوستان ملت می‌گذشتیم. برای کاری بیرون آمده بودیم، عجله داشتیم، اما باران قدم‌هایمان را کند کرده بود.چشمم به چتری افتاد؛ چهارخانه، سرمه‌ای، میان انبوه چترهای تیره و روشن.زنی میانسال زیر آن راه می‌رفت؛ قدبلند و چهارشانه، با عینکی که قطره‌های باران روی شیشه‌هایش نشسته بود. پسری جوان کنارش بود، دست‌هایش در جیب پالتو.خاله‌ام ناگهان ایستاد.زن هم ایستاد.سلام و احوال‌پرسی کردند. چند جمله‌ی معمولی، چند خنده‌ی کوتاه.باران تندتر شد. پسر چتر را کمی به سمت زن گرفت. شانه‌ی خودش زیر باران ماند.نگاهش برای لحظه‌ای به من افتاد. نگاهش را دزدید.چند روز بعد، عصر، باران تازه بند آمده بود که همان زن به خانه‌ی خاله آمد. دوست و همسایه‌ی قدیمی‌اش بود.چای خوردند و از این‌وآن گفتند.بعد، میان همان حرف‌های معمولی، صحبت از ما دو نفر هم به میان آمد.آشنایی ادامه پیدا کرد.سال‌ها گذشت.چند روز پیش، باران می‌بارید، در انباری خانه دنبال چیزی می‌گشتم. چشمم به چتری افتاد.چهارخانه بود و سرمه‌ای.انباری تاریک بود و بوی نفتالین و مقواهای کهنه می‌داد. دسته‌اش را گرفتم و بازش کردم.یکی از میله‌ها شکسته بود.چتر را بستم و سر جایش گذاشتم.از راهرو صدای همسرم آمد:ـ چی پیدا کردی؟ـ یه چتر قدیمی.درِ انباری را بستم.صدای باران از پنجره می‌آمد.شیما نصیریشیما نصیریThu, 08 Oct 2026 23:38:32 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/آنچه-هنر-داستان-نویسی-جان-گاردنر-به-من-آموخت-iidz8sky6jn7بعضی کتاب‌ها را می‌خوانیم تا چیزی یاد بگیریم؛ بعضی دیگر را می‌خوانیم و بعد از بستنشان، متوجه می‌شویم که شیوهٔ نگاهمان تغییر کرده است.برای من، The Art of Fiction: Notes on Craft for Young Writers اثر جان گاردنر از دستهٔ دوم بود؛ کتابی دربارهٔ داستان‌نویسی که بیش از آنکه مرا به «نوشتن» فکر کردن وادارد، به «دیدن» واداشت.گاردنر در هفت فصل، از زیبایی‌شناسی و مهارت‌های پایه تا رؤیای داستانی، تکنیک و پیرنگ پیش می‌رود. من نیز این مسیر را فصل‌به‌فصل دنبال می‌کنم؛ نه برای خلاصه‌کردن کتاب، بلکه برای ثبت چیزهایی که در نگاه من به داستان‌نویسی تغییر داد.قانون زیبایی‌شناسی و راز هنریکی از نخستین وسوسه‌های نویسندهٔ تازه‌کار، پیدا کردن قانون است.چطور باید شروع کنیم؟چه مقدار توصیف کنیم؟چه زاویهٔ دیدی درست است؟آیا باید همیشه «نشان بدهیم» و هیچ‌وقت «نگوییم»؟گاردنر از همان ابتدا با تصور وجود مجموعه‌ای از قوانین قطعی و همیشگی برای داستان‌نویسی مخالفت می‌کند. از نظر او، هنر را نمی‌توان به فرمول‌های ثابت فروکاست؛ هر اثر جدی می‌تواند منطق و قواعد درونی خودش را پیدا کند.این البته به معنای بی‌اهمیت بودن فن نیست. برعکس، گاردنر بر آموزش، تمرین، خواندن و شناخت تکنیک تأکید دارد. مسئله این است که تکنیک با قانون مطلق یکی نیست. نویسنده باید فن را بشناسد و به آن تسلط پیدا کند، اما نباید تصور کند که با یاد گرفتن چند قاعده، راز داستان‌نویسی را پیدا کرده است.این تمایز برای من مهم بود. مدت‌ها فکر می‌کردم پیش از نوشتن باید تمام قوانین نوشتن را بلد باشم. گاردنر کمکم کرد بفهمم یادگیری قواعد و تکنیک‌ها ضروری است، اما قرار نیست در نهایت اسیر آنها بمانم.شاید هدف، رسیدن به جایی باشد که آن‌قدر فن را بشناسیم که بتوانیم آگاهانه از آن استفاده کنیم و، اگر لازم بود، آگاهانه از آن فاصله بگیریم.مهارت‌های پایه، ژانر و «رؤیای داستانی»یکی از مهم‌ترین مفاهیم کتاب برای من، «رؤیای داستانی» است.گاردنر از تجربه‌ای حرف می‌زند که داستان باید برای خواننده ایجاد کند: تجربه‌ای زنده و پیوسته از جهان داستان؛ به‌گونه‌ای که خواننده فقط دربارهٔ شخصیت، مکان و اتفاق‌ها چیزی نداند، بلکه آنها را تا حدی ببیند و تجربه کند.برای رسیدن به چنین تجربه‌ای، داستان نمی‌تواند فقط مجموعه‌ای از توضیح‌های انتزاعی باشد. نویسنده باید جهان داستان را با تصویر، حس، حرکت، رفتار و کنش بسازد.اما پیش از همهٔ اینها، گاردنر بر مهارت‌های پایه تأکید می‌کند: دستور زبان، نحو، نشانه‌گذاری، انتخاب واژه، ساخت جمله و پاراگراف.اینجا یک اصل ساده برای من روشن‌تر شد:قبل از شکستن قواعد، باید آنها را بشناسیم.در همین فصل، گاردنر به توصیهٔ معروف «آنچه می‌شناسی بنویس» نیز نگاه انتقادی دارد. تجربهٔ شخصی می‌تواند مادهٔ داستان باشد، اما تخیل قرار نیست به تجربه‌های مستقیم نویسنده محدود شود. نویسنده می‌تواند از جهانی بنویسد که شخصاً تجربه نکرده، به شرط آنکه بتواند آن را به‌درستی تصور و خلق کند.لازم نیست همه‌چیز را تجربه کرده باشم تا بتوانم درباره‌اش بنویسم؛ اما باید بتوانم جهان آن را تصور کنم و به‌درستی بسازم.علاقه و حقیقتفصل سوم یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب برای من بود، چون سؤال ساده‌ای را جدی می‌گیرد:چه چیزی یک داستان را جالب می‌کند؟پاسخ گاردنر فقط این نیست که موضوع باید برای نویسنده مهم باشد. او میان علاقه و حقیقت رابطه‌ای برقرار می‌کند. داستان باید بتواند خواننده را درگیر کند؛ نه فقط به این دلیل که اتفاق‌های عجیب در آن رخ می‌دهد، بلکه چون شخصیت‌ها چیزی می‌خواهند، برای چیزی تلاش می‌کنند و نتیجهٔ اتفاق‌ها برایشان اهمیت دارد.در این نگاه، شخصیت فقط کسی نیست که اتفاق‌ها برایش رخ می‌دهند؛ باید تا حدی عامل آنها نیز باشد. خواسته‌ای داشته باشد و در برابر موقعیت دست به عمل بزند. همین خواستن و کنش است که به داستان نیرو می‌دهد.گاهی تصور می‌کنیم برای جذاب‌شدن داستان باید اتفاق‌های بزرگ‌تری بسازیم، در حالی که شاید سؤال اصلی این باشد:آیا شخصیت ما واقعاً چیزی می‌خواهد؟و بعد گاردنر از «حقیقت» حرف می‌زند؛ نه لزوماً حقیقت به معنای واقعیت مستند، بلکه حقیقتی که داستان از خلال شخصیت، کنش و موقعیت انسانی آشکار می‌کند.در نتیجه، پرسش‌های ساده‌تری شکل می‌گیرند:چه چیزی در این داستان واقعاً برای من مهم است؟شخصیت من برای رسیدن به آن چه کاری می‌کند؟فراداستان، ساخت‌شکنی و روایتِ بداهه‌وارفصل چهارم از متفاوت‌ترین بخش‌های کتاب است؛ جایی که گاردنر سراغ شکل‌هایی از داستان می‌رود که آگاهانه از شیوه‌های معمول روایت فاصله می‌گیرند: فراداستان، ساخت‌شکنی و چیزی که خودش «جاززدن» (Jazzing Around) می‌نامد.فراداستان، داستانی است که به شکلی آگاهانه توجه خواننده را به خودِ داستان‌بودن اثر جلب می‌کند؛ یعنی داستان فقط روایت یک ماجرا نیست، بلکه ممکن است هم‌زمان دربارهٔ خودِ داستان‌گویی، روایت یا فرایند ساخته‌شدن داستان نیز فکر کند.ساخت‌شکنی بیشتر به بازخوانی و زیر سؤال بردن روایت‌ها و ساختارهای تثبیت‌شده مربوط می‌شود. مثلاً داستانی آشنا را می‌توان از زاویهٔ دید شخصیتی روایت کرد که در روایت اصلی، حاشیه‌ای، منفی یا حتی «شرور» بوده است. در این حالت، خودِ روایت و ارزش‌هایی که پشت آن قرار دارند، دوباره بررسی می‌شوند.اما «جاززدن» معنای دیگری دارد. گاردنر از این اصطلاح برای نوعی آزادی و بازی با فرم و روایت استفاده می‌کند؛ روشی که می‌تواند شامل جابه‌جایی در ترتیب زمانی، رفت‌وآمد میان گذشته و حال یا آزادی بیشتر در شیوهٔ حرکت داستان باشد.با این حال، «جاززدن» به معنی بی‌نظمی یا بی‌قاعده‌نویسی نیست. این نوع آزادی زمانی می‌تواند مؤثر باشد که نویسنده پشت آن شناخت و تسلط داشته باشد. خود گاردنر نیز این شکل از داستان‌گویی را کاری بسیار دشوار می‌داند.در نتیجه، شکستن فرم به‌خودی‌خود داستان را بهتر نمی‌کند. حتی یک داستان تجربی و غیرمتعارف نیز باید بتواند خواننده را لحظه‌به‌لحظه با خود همراه کند و جهان خودش را متقاعدکننده بسازد.شاید پیش از اینکه بخواهیم فرم را بشکنیم، باید اول بفهمیم فرم چه کاری برای داستان انجام می‌دهد.خطاهای رایج؛ وقتی داستان از رؤیا بیرون می‌آیداگر بخواهم فقط یک فصل از کتاب را به نویسنده‌ای که تازه شروع کرده پیشنهاد بدهم، احتمالاً این فصل یکی از انتخاب‌هایم خواهد بود.گاردنر دوباره به مفهوم «رؤیای داستانی» برمی‌گردد و نشان می‌دهد چه چیزهایی می‌توانند این تجربه را برای خواننده مختل کنند: زبان بیش از حد انتزاعی، جزئیات ناکافی، انتخاب واژهٔ نامناسب، احساساتی‌گری، نثر متظاهرانه، جمله‌بندی‌های دست‌وپاگیر و توضیح‌های اضافی.او همچنین با نوعی فیلترکردن تجربه مشکل دارد؛ جاهایی که به جای اینکه مستقیماً صحنه را به خواننده بدهیم، مدام می‌گوییم شخصیت «دید»، «متوجه شد» یا «احساس کرد».در اینجا توصیهٔ معروف «نگو، نشان بده» معنای دقیق‌تری پیدا می‌کند. گاردنر نمی‌گوید هر چیزی را باید حتماً به صحنه تبدیل کرد و هیچ‌چیز را نباید توضیح داد. مسئله این است که نویسنده نباید بی‌دلیل خواننده را از تجربهٔ داستان بیرون بکشد.اگر داستان قرار است مانند یک رؤیای زنده عمل کند، هر چیزی که خواننده را ناگهان متوجه «نویسنده» و «ترفند نویسندگی» کند، می‌تواند این رؤیا را قطع کند.از این فصل، یک سؤال برای بازخوانی نوشته‌هایم با خودم برداشتم:آیا این جمله خواننده را بیشتر وارد داستان می‌کند، یا او را از داستان بیرون می‌کشد؟تکنیک؛ تسلط، نه نمایش مهارتفصل ششم، برخلاف فصل‌های نظری‌تر، وارد کارگاه نویسندگی می‌شود.گاردنر در این فصل به مجموعه‌ای از مسائل فنی می‌پردازد: تقلید، واژگان، ساخت جمله، زاویهٔ دید، تأخیر، ریتم و سبک.این فصل نشان می‌دهد که تکنیک چیزی تزئینی نیست.مثلاً تقلید می‌تواند راهی برای یادگیری باشد. با تقلید از نویسنده‌ای که خوب می‌نویسد، می‌توان فهمید جمله‌های او چگونه حرکت می‌کنند، اطلاعات را چگونه پخش می‌کنند و ریتم را چگونه می‌سازند.واژگان و جمله‌سازی نیز فقط مسئلهٔ «زیبا نوشتن» نیستند؛ انتخاب واژه و ساخت جمله مستقیماً بر تجربهٔ خواننده اثر می‌گذارند.زاویهٔ دید و فاصلهٔ روانیدر بحث زاویهٔ دید، گاردنر مفهوم «فاصلهٔ روانی» را نیز مطرح می‌کند؛ فاصله‌ای که خواننده میان خودش و اتفاق‌های داستان احساس می‌کند. این فاصله می‌تواند زیاد باشد؛ وقتی شخصیت را بیشتر از بیرون می‌بینیم، یا کمتر شود؛ وقتی روایت ما را به ذهن، احساس و تجربهٔ او نزدیک می‌کند.تغییر این فاصله الزاماً به معنای تغییر زاویهٔ دید نیست. یک داستان می‌تواند همچنان از زاویهٔ دید سوم‌شخص روایت شود، اما روایت گاهی از شخصیت فاصله بگیرد و گاهی به تجربهٔ درونی او نزدیک شود.داستان فقط به ما نمی‌گوید چه کسی می‌بیند؛ بلکه تعیین می‌کند خواننده از کجا و با چه فاصله‌ای می‌بیند.تأخیر نیز فقط کندکردن داستان نیست؛ می‌تواند شیوه‌ای برای تنظیم اطلاعات و زمان رسیدن خواننده به یک کشف یا نتیجه باشد.بعد به ریتم می‌رسیم. ریتم فقط مربوط به شعر نیست. جمله‌های کوتاه و بلند، گفت‌وگو، توصیف، حرکت و سکوت، همگی سرعت و ضرباهنگ داستان را شکل می‌دهند.و در نهایت سبک.گاردنر دربارهٔ سبک یک هشدار مهم دارد: سبک را نباید با زور ساخت. اگر نویسنده بیش از اندازه تلاش کند که «خاص» بنویسد، ممکن است صدایش به ادا و تصنع تبدیل شود.سبک واقعی می‌تواند نتیجهٔ تسلط، تمرین، شخصیت نویسنده و نوع نگاه او به جهان باشد.برای من، این فصل در یک جمله خلاصه شد:اول یاد بگیر چگونه بنویسی؛ بعد آن‌قدر بنویس تا بفهمی خودت چگونه می‌نویسی.پیرنگ؛ حرکت داستان به سوی نقطهٔ اوجدر فصل آخر، گاردنر سراغ پیرنگ می‌رود؛ موضوعی که خودش آن را از مهم‌ترین دغدغه‌های نویسنده می‌داند.او سه راه اصلی برای آغاز طرح داستان پیشنهاد می‌کند: می‌توان از یک داستان یا الگوی سنتی استفاده کرد؛ می‌توان از نقطهٔ اوج شروع کرد و به عقب برگشت؛ یا می‌توان از یک موقعیت اولیه آغاز کرد و داستان را به سمت جلو پیش برد.اما مفهوم مهم‌تر این فصل برای من، پیش‌روی یا profluence بود.داستان فقط مجموعه‌ای از اتفاق‌ها نیست. اتفاق‌ها باید به شکلی معنادار یکدیگر را به جلو ببرند؛ معمولاً از طریق رابطهٔ علت و معلولی، اما نه الزاماً فقط از این طریق. حتی یک داستان عجیب، نمادین یا غیرواقع‌گرایانه نیز باید نوعی منطق درونی و حرکت داشته باشد.گاردنر دربارهٔ نقطهٔ اوج نیز به اصلی اشاره می‌کند که از دشوارترین اصول داستان‌نویسی است: در داستان‌هایی که بر تعارض و کنش بنا شده‌اند، نقطهٔ اوج باید هم غافلگیرکننده باشد و هم، وقتی به آن می‌رسیم، اجتناب‌ناپذیر به نظر برسد.اگر خواننده از ابتدا بتواند پایان را دقیقاً حدس بزند، غافلگیری از بین می‌رود. اگر هم پایان کاملاً از بیرون وارد داستان شود و هیچ زمینه‌ای برای آن وجود نداشته باشد، باورپذیری از بین می‌رود.داستان خوب باید جایی میان این دو حرکت کند.وقتی به پایان می‌رسیم، باید بتوانیم به عقب نگاه کنیم و بگوییم:«نمی‌دانستم قرار است این‌طور تمام شود؛ اما حالا که تمام شد، می‌بینم که نشانه‌هایش از قبل وجود داشت.»و در نهایت؛ آنچه برای من ماندبعد از خواندن کتاب، احساس کردم گاردنر بیش از آنکه مجموعه‌ای از «قوانین داستان‌نویسی» به من داده باشد، شیوهٔ نگاه‌کردنم به داستان را تغییر داده است.پیش از این بیشتر به این فکر می‌کردم:چطور بهتر بنویسم؟بعد از خواندن او، سؤال‌های دیگری برایم مهم‌تر شدند:چه چیزی را دارم می‌بینم؟چرا این آدم این کار را کرد؟چه چیزی در رفتار او وجود دارد که هنوز نگفته‌ام؟چرا این جزئیات را انتخاب کردم؟این اتفاق چگونه باید به اتفاق بعدی منجر شود؟خواننده در این صحنه چه چیزی را می‌بیند؟و مهم‌تر از همه:آیا خواننده واقعاً در جهان داستان حضور دارد یا فقط دارد توضیح‌های من دربارهٔ آن جهان را می‌خواند؟شاید به همین دلیل است که «از نوشتن به دیدن» برای من بهترین تعبیر از تجربهٔ خواندن این کتاب شده است.یکی از مهم‌ترین درس‌های گاردنر برای من این بود که نویسنده، پیش از آنکه قصه‌گو باشد، مشاهده‌گر است.باید بتواند آدم‌ها را ببیند؛ نه فقط آن‌طور که خودشان را معرفی می‌کنند، بلکه آن‌طور که در لحظه‌های کوچک رفتار می‌کنند.باید بتواند یک اتاق را ببیند؛ نور، بو، صدا، اشیا و فاصلهٔ آدم‌ها از یکدیگر را.باید بتواند رابطهٔ میان اتفاق‌ها را ببیند.باید بتواند خواستهٔ شخصیت را ببیند، حتی وقتی خود شخصیت هنوز آن را به زبان نیاورده است.و حتی باید بتواند چیزی را که در ظاهر هیچ اتفاقی در آن نمی‌افتد، ببیند.برای من، «فن» بعد از این کتاب معنای دیگری پیدا کرد.فن فقط مجموعه‌ای از ترفندها نیست؛ کمک می‌کند بدانم چه می‌کنم، و تسلط کمک می‌کند بفهمم چرا آن را انجام می‌دهم.شاید داستان‌نویسی از همین‌جا شروع شود:از لحظه‌ای که نویسنده پیش از نوشتن، دقیق‌تر نگاه می‌کند.یادداشتاین مقاله حاصل مطالعهٔ مستقیم کتاب The Art of Fiction: Notes on Craft for Young Writers اثر جان گاردنر به زبان اصلی است. از آنجا که این کتاب، تا زمان نگارش مقاله، ترجمهٔ فارسیِ رسمی و شناخته‌شده‌ای نداشته است، ترجمهٔ مفاهیم و بخش‌های مورد استفاده در مقاله توسط نویسنده انجام شده و مطالب کتاب، در کنار برداشت‌ها و تحلیل‌های شخصی نویسنده، بازنویسی و تدوین شده‌اند.در فرایند تدوین و ویرایش نهایی مقاله، از هوش مصنوعی نیز به‌عنوان ابزار کمکی استفاده شده است.Gardner, John. The Art of Fiction: Notes on Craft for Young Writers. New York: Alfred A. Knopf, 1984. First edition, 224 pp. ISBN 0-394-50469-0.شیما نصیریشیما نصیریThu, 01 Oct 2026 20:46:57 +0330https://virgool.ir/SaintGeorge/کیف-سفید-i5gcv2ugvo3lاین داستان در پاسخ به این پرسش نوشته شده است:«اگر جعبه‌ای به تو می‌دادند که در آن همه‌چیزهایی بود که از دست داده‌ای، اولین چیزی که دنبالش می‌گشتی چه بود؟اولین چیزی که در آن جعبه دنبالش می‌گشتم، یک کیف سفید بود.کیف کوچکی که سال‌ها گوشه‌ی چمدان مادر مانده بود، کنار پیراهن عروسی‌اش، همان لباس سفید و بلندی که خودش دوخته بود.دست‌های مادر همیشه بوی نخ و پارچه می‌داد.وقتی لباس می‌دوخت، زیر لب چیزی زمزمه می‌کرد. هیچ‌وقت نفهمیدم چه می‌گفت. از کودکی عاشق آن لباس بودم. گاهی یواشکی از چمدان بیرونش می‌آوردم، تنم می‌کردم و کیف سفید را به دست می‌گرفتم. لباس برایم بلند بود و دنباله‌اش چند متر روی زمین کشیده می‌شد.مادر می‌گفت روز عروسی، کسی پشت سرش راه می‌رفته و دنباله‌ی لباسش را جمع می‌کرد.در سالن خانه‌ی قدیمی پدربزرگ راه می‌رفتم؛ آرام و مغرور، مثل پرنسس‌های قصه‌ها.جلوی آینه می‌ایستادم و خودم را نگاه می‌کردم.آینه قدیمی بود، لبه‌هایش سیاه شده بود و گوشه‌اش ترک داشت. با این‌همه، تصویرم را صاف نشان می‌داد.با خودم حرف می‌زدم.مادر از پشت سر نگاهم می‌کرد و لبخند می‌زد.یک بار گفت:«دخترم، این لباس برای توئه. وقتی بزرگ شدی، مال خودت می‌شه.»آن روزها خانه بوی چوب و نان تازه می‌داد.تا اینکه یک روز، خانه‌ی قدیمی پدربزرگ آتش گرفت.آتش از انبار شروع شد، وقتی آتش‌نشانی رسید، چیزی جز دیوارهای سیاه نمانده بود.چمدان سوخته بود.کیف سفید و پیراهن عروسی مادر دیگر وجود نداشتند.میان خاکسترها گشتم.دستم را که فرو بردم. خاکستر هنوز گرم بود، بوی چوب سوخته و آجر پخته می‌داد.انگشتم به تکه‌ای پارچه خورد.سفید بود.بیشترش سوخته بود.چند لحظه نگهش داشتم.بعد رهایش کردم.مادر پشت سرم ایستاده بود.گفت:دیگه دنبالش نگرد. سوخته.دستم را از خاکستر بیرون آوردم.مادر هنوز لباس می‌دوخت. هنوز زیر لب زمزمه می‌کرد. اما دیگر هیچ‌وقت از آن پیراهن حرف نزد.من هم چیزی نپرسیدم.یک عصر زمستانی، وقتی به خانه‌ی مادر رسیدم، او در آشپزخانه بود.کفش‌هایم را درآوردم و صدایش زدم.جوابی نداد.روی اجاق، کتری آرام می‌جوشید. بخار شیشه‌ی پنجره را کدر کرده بود.مادر روی صندلی نشسته بود و چیزی را روی میز تا می‌کرد. نزدیک‌تر که شدم، دیدم همان دستمال‌های سفید همیشگی‌اش است.گفتم:مامان، اومدم.دست از کار کشید.برگشت و نگاهم کرد.لبخند زد.بعد دوباره سرش را پایین انداخت و دستمال را تا کرد.من به اتاق دیگری رفتم.چند دقیقه بعد برگشتم.مادر همان‌جا نشسته بود.گفتم:چای می‌خوری؟جوابی نداد.دستم را روی شانه‌اش گذاشتم.گرم بود.آرام تکانش دادم.سرش کمی به کنار افتاد.دستمال سفید از لای انگشتانش سُر خورد و روی زمین افتاد.دستم را پس کشیدم.کتری هنوز روی اجاق می‌جوشید.صدای قل‌قل آب، تمام آشپزخانه را پر کرده بود.شیشه‌ی عطرش کنار آینه مانده بود.کتابش با همان گوشه‌ی تاخورده روی تخت بود.آن شب خواب دیدم دوباره در خانه‌ی قدیمی پدربزرگم هستم.سالن خالی بود.آینه همان گوشه‌ی همیشگی بود، با لبه‌های سیاه و ترک باریک گوشه‌اش.مادر انتهای سالن ایستاده بود.همان پیراهن سفید را پوشیده بود.دنباله‌ی لباس روی زمین کشیده می‌شد و کیف سفید در دستش بود.چند قدم جلو رفتم.گفتم:مامان...برنگشت.فقط دستش را کمی بالا آورد؛ انگار می‌خواست چیزی را نشانم بدهد.یک قدم دیگر برداشتم.مادر لبخند زد.بعد آرام به سمت آینه رفت.دستم را دراز کردم.فاصله‌ی بین ما کوتاه بود، اما دستم به او نرسید.مادر از آینه گذشت.صبح که بیدار شدم، مدت زیادی همان‌جا نشستم.نور کم‌رنگ صبح روی دیوار افتاده بود.دستم هنوز روی پتو بود.آن را بالا آوردم.کف دستم را نگاه کردم.برای لحظه‌ای بوی نخ و پارچه را حس کردم.به آینه نگاه کردم.ترکِ گوشه‌اش بیشتر شده بود.شیما نصیریشیما نصیریSun, 27 Sep 2026 22:24:45 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/توهماتِ-یک-زنِ-خانه-دار-s4pdsmxfxhnqبرنده‌ی مسابقه‌ی شماره‌ی ۳۵۸ Reedsyژانر: غیرداستانیِ خلاقانه‌ی معاصر (Contemporary Creative Nonfiction) — طنز✍️ داستانی از سارا باچلدرباید او را ببینید.خم شده روی میز تحریرش. بچه‌هایش را فراموش کرده. خانه‌اش را رها کرده. برای چه؟چه چیزی به سرش زده که از میان این همه آدم، فکر می‌کند می‌تواند از عهده‌ی این کار بربیاید؟این زن از دور خارج شده است.آرام‌آرام به میانسالی نزدیک می‌شود. بچه دارد. مشکلات جسمی دارد. زیر فشار استرس مزمن زندگی می‌کند. و اصلاً نگذارید درباره‌ی دوران پیش‌یائسگی شروع کنم. اَه!دلیل پشتِ دلیل برای شکستش وجود دارد.اول از همه، وقت و انرژی را از کجا می‌آورد؟ بعید است یک انبار مخفی از وقت اضافه زیر پله‌ها قایم کرده باشد.از طرف دیگر، قبلاً هم این کار را امتحان کرده. حدس بزنید نتیجه‌اش چه شد؟ هیچ‌چیزی که بشود به آن افتخار کرد.وقتی این را پیش می‌کشم، با درماندگی به خرده‌ریزهای گذشته‌اش چنگ می‌زند:مقاله‌هایی که برای مجله‌ای نوشته بود؛ مجله‌ای که حالا دیگر تعطیل شده و هیچ‌کس اسمش را هم نشنیده، پادکست‌ها، و واکنش‌های مثبتی که به هرچه در فیس‌بوک منتشر می‌کرد نشان داده بودند.من احساس می‌کنم وظیفه دارم یادآوری کنم که همه‌ی آن آدم‌ها، خانواده و دوستانش بودند. خب... بیشترشان. طبیعی است که واکنش‌هایشان مثبت باشد.باشه، قبول. کاملاً هم بی‌استعداد نیست.اما آن ماجراها سال‌ها پیش بود و راستش، اون‌قدری هم نبود که بشه ازش حرف زد.حتی یک ریال هم از آن کارها عایدش نشد و هنوز هم هیچ‌کس او را نمی‌شناسد.آیا این موضوع جلویش را می‌گیرد؟متأسفانه، نه.سال گذشته، نوشته‌هایش را برای مسابقات نویسندگی فرستاد.آن‌ها را در معرض دید آدم‌های کاملاً غریبه گذاشت تا بخوانند و... قضاوتش کنند.سعی کردم منصرفش کنم.برنده نشد. حتی تقدیر هم نشد.اما با این حال، به خودش افتخار می‌کرد.افتخار به چه؟اوضاع بدتر هم می‌شود.حالا دیگر آن‌قدر جسارت بی‌مهار پیدا کرده که فکر می‌کند می‌تواند یک رمان بنویسد.نه فقط به آن فکر کرده؛ واقعاً شروع کرده به نوشتنش.از میان همه‌ی ایده‌های مضحک، خیال‌پردازانه و ابلهانه، این یکی واقعاً شاهکار است.به خدا قسم، این ماجرای پیش‌یائسگی آخرین ذره‌ی عقل باقی‌مانده‌اش را هم نابود کرده.سعی می‌کنم با منطق قانعش کنم:«دست‌کم اول به فکر سر و سامان دادن به خانه باش. چطور می‌توانی با این همه لباسِ تا نشده، کفِ جارو نشده و ظرف‌های نشسته بنشینی و بنویسی؟ مگر نباید این اولویت تو باشد؟»او جواب می‌دهد که اگر صبر کند تا همه‌ی این کارها تمام شوند، هیچ‌وقت وقتِ نوشتن پیدا نمی‌کند، چون این کارها هیچ‌وقت تمام نمی‌شوند.این را ببین! این بی‌پروایی را!شکی نیست که این حرف را در یکی از همان کتاب‌های بی‌فایده‌ی خودیاری خوانده یا از زبان یکی از آن سخنران‌های به‌اصطلاح «انگیزشی» اینترنتی شنیده.خدا خودش به دادمان برسد!پیشنهاد من شاید بهتر باشد:«به هر حال، هیچ‌کس نمی‌خواهد حرف‌های یک زن خانه‌دار چهل‌وچندساله را بخواند.»او همان نگاهی را به من می‌کند که به بچه‌هایش می‌کند وقتی به او پررویی می‌کنند.«پس بچه‌ها چی؟ می‌خواهی برای دنبال کردن این رؤیای محال، ولشان کنی به امان خدا؟»با شنیدن این حرف، شانه بالا می‌اندازد. من هم بیشتر روی همین نقطه فشار می‌آورم.البته مهم نیست؛ بچه‌ها همگی دوست داشته می‌شوند، غذا دارند، لباس دارند، درس می‌خوانند و اتفاقاً کاملاً هم راضی‌اند که یکی دو ساعت به حال خودشان گذاشته شوند. حتی بهتر، اگر مادرشان حسابی در نوشتن غرق شده باشد.«می‌خواهم ببینند که دارم دنبال رؤیایم می‌روم. می‌خواهم ببینند که از انجام دادن کارهای سخت نمی‌ترسم.»صدایش کمی می‌شکند و خودش را جمع می‌کند.«می‌خواهم آن‌ها هم جرئت داشته باشند دنبال رؤیاهای خودشان بروند و بدانند که می‌توانند از پس کارهای سخت بربیایند؛ اینکه سال‌های زندگی‌شان را از ترس هدر ندهند. مثل کاری که من کردم.»باشه، باشه. می‌دانم خیلی آدم بدی به نظر می‌رسم.اصلاً چه‌طور آدمی سعی می‌کند کسی را که این‌همه به او نزدیک است، قانع کند از رؤیایش دست بکشد؟ آن هم رؤیایی که از وقتی در دبستان داستان‌های کوچکش را می‌نوشته، با او بوده است؟چطور می‌توانم این‌قدر بی‌رحم باشم؟ نفرت؟ حسادت؟نه. اصلاً مسئله این نیست.من باید مراقبش باشم.باید از او در برابر درد و ناامیدی محافظت کنم.نمی‌خواهم شکست بخورد. نمی‌خواهم رؤیایش جلوی چشمش فروبریزد.اصلاً می‌دانید احتمال اینکه کتابی منتشر شود چقدر است؟ زیاد نیست، چه برسد به اینکه واقعاً فروش کند.آدم‌های زیادی هستند که از او بااستعدادترند، تجربه‌ی بیشتری دارند و امکانات بیشتری در اختیارشان است. او نمی‌تواند با آن‌ها رقابت کند.مگر بهتر نیست یک رؤیا، فقط همان رؤیا باقی بماند؟ یک رؤیا؟این‌طوری، وقتی زندگی بیش از حد طاقت‌فرسا می‌شود، می‌توانی به آن سر بزنی؛ مثل یک پناهگاه.اگر تخیلت به‌اندازه‌ی کافی قوی باشد، رؤیا می‌تواند دقیقاً همان شکلی باشد که می‌خواهی.و تخیل او همین‌طور است.آن‌قدر گسترده که می‌تواند بی‌نهایت رؤیای ناممکن را در خودش جا بدهد؛ رؤیاهایی که او می‌تواند برای پناه گرفتن به سراغشان برود.باور کنید، خودم این را دیده‌ام.من همیشه در ردیف اول نشسته‌ام.فقط اگر می‌توانستم قانعش کنم همه‌چیز را در ذهن خودش نگه دارد...آنجا، پیشِ من، امن است.تقریباً تمام عمرش در برابر انتقاد پژمرده شده است. از این نظر، ضعیف است.اگر این کار را بکند، اگر نوشته‌هایش را در معرض دید دیگران بگذارد، خودش را تا این اندازه آسیب‌پذیر خواهد کرد.اینترنت، مخصوصاً شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند بی‌رحم باشد.وقتی آن ترول‌ها سر برسند و هر چیزی را که سر راهشان باشد تکه‌تکه و له کنند، او چطور می‌تواند دوام بیاورد؟وقتی این را پیش می‌کشم، مردد می‌شود.مدادش را زمین می‌گذارد، لپ‌تاپش را کنار می‌گذارد و ساعت‌ها بی‌حوصله در گوشی‌اش بالا و پایین می‌رود.من طاقت دیدنش را در آن حالت ندارم؛ برای همین همه‌ی کارهایی را که باید انجام دهد به او یادآوری می‌کنم و او خودش را با یکی از همان کارها مشغول می‌کند.کارهای ضروری.از اینکه آن‌ها را انجام داده خوشحال است، اما ذهنش دوباره به داستان برمی‌گردد.بعدش چه می‌شود؟ چطور باید کشمکش داستان را حل کند؟ایده‌ی دیگری برای یک داستان، با سماجت توجهش را می‌طلبد.و دوباره برمی‌گردد سراغ نوشتن.فریاد می‌زنم: «ولی ترول‌ها چی؟!»جواب می‌دهد: «نمی‌توانم به خاطر آن‌ها دست از نوشتن بکشم.»با این حال، فکش را به هم فشار می‌دهد و مدادش را محکم می‌گیرد؛ انگار ممکن است هر لحظه خودش از دستش بپرد.نگاهش به سمت پنجره می‌رود.بی‌اختیار به درخت‌هایی نگاه می‌کند که باد شاخه‌هایشان را به‌شدت تکان می‌دهد؛ همان‌طور که دل او در درونش به تلاطم افتاده است.یک نفس عمیق می‌کشد. بازدم می‌کند.و مداد دوباره روی کاغذ به حرکت درمی‌آید.شاید با خودتان فکر کنید: «باید پشتکارش را تحسین کرد.»هوم!اما باید بدانید که ماه گذشته هم سعی کرد یک داستان کوتاه بنویسد.باز هم برای یک مسابقه‌ی نویسندگی. مسابقه‌ای با مهلت مشخص.(البته شاید من کمی کاری کردم که کار را عقب بیندازد، اما بالاخره دستم را خواند...)هیجان‌زده و مصمم بود. دقیقاً می‌دانست چه کار می‌کند.تا اینکه دیگر نمی‌دانست.سرش را میان دست‌هایش می‌گذاشت و زیر لب می‌گفت:هر بار از ذهنم می‌پرد، انگار دارم دور خودم می‌چرخم.من هم زیر لب جواب می‌دادم:«احتمالاً چون مزخرفه.»«من هنوز آماده نیستم.»ساعت‌ها برای آن داستان وقت گذاشت، بدون اینکه در نهایت چیزی برای نشان دادن داشته باشد.داستان همان‌طور ناتمام گوشه‌ای مانده است.خواننده‌ی عزیز، این هم همان زنی است که فکر می‌کند می‌تواند یک رمان کامل بنویسد!چند روزی نفس تازه کرد و توجهش را به کارهای دیگر معطوف کرد.مثل راه‌اندازی یک فضای نوشتاری مناسب با یک میز کوچک که زیر پنجره‌ی اتاق‌خوابش جا می‌شود.قرار بود وقتی از میز استفاده نمی‌کند، جمع شود.یک فرصت عالی برای قانع کردنش که ارزش این را ندارد که دوباره آن را برپا کند.اما شوهرِ به‌طرز آزاردهنده‌ حامی‌اش، یک صندلی واقعی برایش خرید و او را قانع کرد که اصلاً نیازی به جمع کردن آن نیست.آقا! دست از دخالت بردارید.آیا می‌خواهید وقتی شکست می‌خورد، همسرتان ناامید شود؟آیا می‌خواهید تکه‌تکه‌های خردشده‌اش را جمع کنید؟فوراً از حمایت عملیِ خود دست بردارید!موج دیگری از خیال‌پردازی او را فرا گرفته.دیدنش دردناک است.ضربه‌ای می‌زنم.«چرا این کار را با خودت می‌کنی؟»پاسخ کلیشه‌ای و ساده‌لوحانه‌ی او:«این کار را برای خودم می‌کنم.»«حالا، لطفاً خفه شو.»بی‌ادبی!من فقط می‌خواهم واقعیت را ببیند، اما او اصرار دارد که من هم واقعیت را نمی‌بینم.او می‌گوید دیدگاه من تحت تأثیر ترس و بیزاری از درد، تلاش و ناامیدی است.او واقعاً باید خواندن این مزخرفات روان‌شناسی/علوم اعصاب نوظهور را متوقف کند.می‌گوید:«می‌دانم که فکر می‌کنی داری از من در برابر یک خطر احتمالی محافظت می‌کنی.»در حالی که انگشتانش را روی شقیقه‌هایش فشار می‌دهد و پایش بالا و پایین می‌پرد، ادامه می‌دهد:«من بیش از حد به تو اجازه‌ی این کار را دادم و این کار، تا الان برای من خیلی هزینه داشته است.»«می‌خواهی از من در برابر ناامیدی محافظت کنی؟ خوب، حدس بزن چی؟ من خودم ناامیدم. از خودم.»تکان می‌خورد تا درد کمرش را تسکین دهد.من در گوشه‌ای قوز کرده‌ام و گوش می‌دهم، چون چاره‌ای ندارم.درد دارد.می‌خواهم نویسنده باشم.برای آن دختر کوچک با داستان‌های عجیب‌وغریبش، که آن‌قدر به خودش ایمان داشت.برای آن نوجوان که ساعت‌ها در کتاب‌ها گم می‌شد و حتی شروع به نوشتن یک رمان کرد، اما به خاطر تو، که به او گفتی خیلی سخت است، تسلیم شد.برای آن زن جوان که دلش می‌خواست بنویسد، اما ننوشت.برای خودم، همین حالا، که دلم می‌خواهد دوباره خودم را احساس کنم.«از صرفاً وجود داشتن خسته شده‌ام.این همه داستان در سرم هست، مثل پرندگانی در قفس، چنگ‌زنان و فریادزنان می‌خواهند بیرون بیایند.باید بگذارمشان بیرون، قبل از اینکه نابود شوند و تکه‌هایی از من هم با آن‌ها نابود شود.»«بله، ممکن است هیچ‌کس آن‌ها را نخواند، اما ممکن است هم بخواند.می‌دانی، من در این کارِ نوشتن اصلاً بد نیستم.ممکن است آدم‌هایی در جهان باشند که عاشق داستان‌های من شوند.هیچ‌وقت نمی‌فهمیم، اگر من آن قفس را باز نکنم.»آیا او این مزخرفات را باور دارد؟به نظر می‌رسد یک مشت جملات الهام‌بخش و غیرقابل‌دوام اینستاگرامی است.لطفاً، دختر... بیشتر از این طول می‌کشد تا مرا ساکت کنی!با وجود این سخنرانی احساسی، هنوز تردید در چشمانش سنگینی می‌کند.در چین‌های بین ابروهایش جا خوش کرده و در ماهیچه‌های گره‌خورده‌اش لانه کرده است.وقتی این را به او یادآوری می‌کنم، فقط شانه بالا می‌اندازد.به من می‌گوید که پذیرفته این شک هرگز واقعاً از بین نمی‌رود، تا وقتی که من هستم، اما اجازه نمی‌دهد که او را منصرف کند.فریاد می‌زنم:«اما فایده‌اش چیست؟»«اگر هیچ‌وقت منتشر نشود؟ اگر یک ریال هم درنیاوری؟ اگر هیچ‌وقت برنده‌ی جایزه یا تقدیر نشوی؟ فایده‌اش چیست؟»«فایده‌اش این است که انجامش بدهی.آنچه بعد از آن پیش می‌آید... فقط باید صبر کنیم و ببینیم.»«اما...»دستش را بالا می‌آورد.«نمی‌توانم تو را وادار به درک کنم.نمی‌توانم جلوی شک کردن تو را بگیرم.این کاری است که تو می‌کنی.اما من هم مجبور نیستم گوش کنم.من با این گفتگو کارم را انجام دادم.»«می‌دانی که داری با خودت حرف می‌زنی، درسته؟»«بله.»با شوک نگاه می‌کنم، در حالی که او پشتش را به من می‌کند ــ به‌طور استعاری، چون من درون ذهن او هستم ــ می‌نشیند و می‌نویسد.گاهی مداد روی کاغذ پرواز می‌کند.گاهی ذهنش قفل می‌کند، زمانیکه که زل می زند به بیرونِ پنجره.»صورتش در پاسخ به حالت ذهنش، منقبض، روشن یا آویزان می‌شود.من در گوشه‌ای می‌نشینم و همه‌ی آن را حس می‌کنم.فکر نکنید که او مرا برای همیشه بی‌صدا کرده.نه، نه.او در میان این نوشتن دیوانه‌وار، به منطق من نیاز دارد.با این حال، شانه‌هایش را بالا می‌کشد و وانمود می‌کند که صدایم را نمی‌شنود، هرچقدر هم که من با فصاحت منطق خود را بیان کنم.اگر جرئت کنم کلمه‌ای از شک بر زبان بیاورم، آهی از اعماق وجودش بیرون می‌آید.وقتی از نوشتن دست می‌کشد، من حمله‌ی بعدی‌ام را برنامه‌ریزی می‌کنم.شاید با اسکرول بی‌هدف بیشتر، وسوسه‌اش کنم.یا می‌توانم جرقه های احساس گناه و ناکارآمدی را شعله‌ور کنم. این مخصوصاً روی مادرها مؤثر است. این همه مواد برای انتخاب وجود دارد.حتی بهتر، او را متقاعد خواهم کرد که برای نوشتن وقت بگذارد و کتاب‌هایی درباره‌ی نوشتن بخواند.یا او را به پینترست ببرم؛ جایی که می‌تواند وقتش را با پین کردن مقاله‌هایی درباره‌ی نوشتن تلف کند که هیچ‌وقت یادش نمی‌آید بخواند.ها! او متقاعد می‌شود که هنوز دارد مفید کار می‌کند.«اهمال‌کاری، برای «برد» — به قولِ بچه‌ها. شاید بتوانم کمی دلسردی هم چاشنی‌اش کنم.»این‌طور به من نگاه نکنید.این به نفع خودش است! مگر نمی‌بینید؟فکر می‌کند دارد می‌فهمد.به نوشتن ادامه می‌دهد.گاهی موفق می‌شوم او را زمین بزنم و با این حال، پافشاری می‌کند.بلند می‌شود، خودش را می‌تکاند و دوباره برمی‌گردد سراغ نوشتن.پیش‌نویس.بازنویسی.باز هم بازنویسی.بازخوانی و ویرایش.صدای خش‌خش مداد و تق‌تق صفحه‌کلید در گوش من می‌پیچد؛ خب، در گوش خودش.تصاویر و صداها دور من به‌سرعت می‌گذرند، همان‌طور که هر صحنه در ذهن او جان می‌گیرد.من گیج و سردرگم شده‌ام.صدایم ضعیف‌تر شده است.اما هنوز تماشایش می‌کنم.در گوشه‌ای چمباتمه زده‌ام؛ همان گوشه‌ای که مرا به آن تبعید کرده است.خراش مداد متوقف شده.ضربه‌های صفحه‌کلید قطع شده.تمام شده.می‌شنوم که می‌گوید:«به اندازه‌ی کافی خوب است.»به‌سختی زمزمه می‌کنم:«به اندازه‌ی کافی خوب؟!»«نه. نه. باید عالی باشد!»«عالی غیرممکن است.»من عالی انجامش دادم.فایل را آپلود می‌کند.انگشتش روی دکمه‌ی ارسال، معلق می‌ماند.«نکن...»با یک کلیک، دیگر خیلی دیر شده است.به پشتی صندلی تکیه می‌زند و کش‌وقوس می‌آید.لبخندی بر لب‌هایش می‌نشیند.چشم‌هایش روشن می‌شود.هرچی.» باید حرفِ آخر را بزنم. راستش بد نبود. فکر می‌کنم بعضی جاهاش خوب بود. ولی مهم نیست که هیچی ازش در نمیاد.»«شاید نه.»دوباره کش‌وقوس می‌آید و می‌ایستد.«من انجامش دادم. به خودم یک شانس دادم.این پیروزی است، دوست من.»اگر چشم داشتم، آن‌قدر چشم‌هایم را در حدقه می چرخاندم که بتوانم پشت سرم را ببینم.با این حال، باید اعتراف کنم که کمی تحت تأثیر قرار گرفته‌ام و قدری هم به او افتخار می‌کنم.اما آیا این باعث می‌شود از امروز به بعد دست از سرک کشیدن به زندگی‌اش بردارم و دیگر آن مزاحم همیشه‌حاضرِ منطق و احتیاط نباشم؟مطلقاً نه!او به من نیاز دارد.شاید مرا نخواهد، اما به من نیاز دارد.حالا شاید با خودتان بگویید سرنوشت آن داستان چه شد.آیا داستان خوبی بود؟آیا او در مسابقه‌ی نویسندگی برنده شد؟این را شما بگویید.یادداشتِ مترجم:این داستان، ترجمه‌ی اثری از سایتِ Reedsy است؛ پلتفرمی برای مسابقاتِ نویسندگی که هر هفته موضوعی تازه تعیین می‌کند. داستانِ حاضر، برنده‌ی مسابقه‌ی شماره‌ی ۳۵۸ بوده و در پاسخ به این موضوع نوشته شده است:«داستانی از زبانِ شخصیتی بنویسید که مطمئن است قهرمانِ شما شکست خواهد خورد.»به دلیلِ محدودیت‌های دسترسی به سایتِ اصلی در ایران، امکانِ درجِ لینکِ مستقیم وجود ندارد. مشخصاتِ اثر در بالای صفحه ذکر شده است.اگر به متنِ اصلی دسترسی دارید، لطفاً لینک را برای من بفرستید تا در متن اضافه کنم.شیما نصیریاین را شما بگویید.شیما نصیریشیما نصیریSun, 13 Sep 2026 19:07:19 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/اولین-تجربه-داستان-نویسی-من-ovg8kepbjiz1اولین تجربه داستان‌نویسی منراستش را بخواهید، من هیچ‌وقت علاقه‌ی چندانی به داستان‌نویسی نداشتم. بیشتر دلم با نقد، مقاله و متن‌های تحلیلی بود. حتی در دانشگاه هم، برخلاف بسیاری از دوستانم که شیفته‌ی رمان و داستان بودند، بیشتر جذب نقد، مکتب‌های ادبی و درس‌های تحلیلی می‌شدم.البته داستان خواندن را دوست داشتم، اما هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم روزی خودم دست به نوشتن داستان ببرم.تا اینکه با بچه‌های باشگاه نویسندگی آشنا شدم؛ جمعی دوست‌داشتنی، با آدم‌هایی از سنین مختلف که با انگیزه می‌نوشتند و از نوشتن لذت می‌بردند. کم‌کم همین فضای صمیمی و انرژی بچه‌ها باعث شد من هم تشویق شوم و اولین داستان کوتاه خودم را بنویسم.راستش جرئت انتشارش در گروه را نداشتم! 😄با خودم می‌گفتم: من که معمولاً نوشته‌های دیگران را نقد می‌کنم، اگر اولین داستان خودم خوب از آب درنیاید، شاید حس خوبی پیدا نکنم. برای همین، داستانم را برای مسابقه‌ی داستان کوتاه «اکسیر قلم» فرستادم؛ آن هم نه دقیقاً مطابق قالبی که خواسته بودند! 😅داستان را در گوگل‌داکس کپی کرده بودم و حتی مشخصاتم را هم کامل ننوشته بودم. چند بار برایم ایمیل آمد که مشخصات را همراه داستان ارسال کنم. بالاخره اطلاعات لازم را فرستادم و بعد از آن، لینک واتساپ و تلگرام اکسیر قلم برایم ارسال شد و به گروه‌هایشان دعوت شدم.این اتفاق برای من خوشحال‌کننده بود؛ نه به این دلیل که نتیجه‌ی مسابقه مشخص شده باشد ــ چون هنوز نتیجه اعلام نشده ــ بلکه از این جهت که احساس کردم داستانم دست‌کم فرصتی برای خوانده‌شدن پیدا کرده است.فکر می‌کنم بخش مهمی از این جسارت را مدیون بچه‌های باشگاه نویسندگی هستم؛ به‌خصوص سارا جان، آقای مهراد و آقای مهدی که با انرژی و همراهی‌شان باعث شدند من، که همیشه خودم را بیشتر منتقد می‌دانستم تا داستان‌نویس، یک‌بار هم از پشت میز نقد بلند شوم، قلم بردارم و داستان خودم را بنویسم.حالا همه منتظر نتیجه‌ی مسابقه‌ایم.اما فارغ از اینکه داستانم چه رتبه‌ای بگیرد، همین که توانستم اولین قدم را بردارم، برای خودم اتفاق ارزشمندی است.شاید داستان‌نویسی هنوز علاقه‌ی اول من نباشد؛ اما حالا فهمیده‌ام گاهی باید از پشت میز نقد بلند شد و اجازه داد خودِ قلم، چیزی برای گفتن داشته باشد. 🌱✍🏻شیما نصیریشیما نصیریMon, 24 Aug 2026 18:51:26 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/بچهٔ-فندقی-aghbses4hoqqقصه‌ها همیشه از پشت میز نویسنده آغاز نمی‌شوند. بعضی قصه‌ها سال‌ها و گاه قرن‌ها در حافظه‌ی مردم زندگی کرده‌اند؛ از دهانی به دهان دیگر رسیده‌اند و هر نسل چیزی به آن‌ها افزوده است.«بچهٔ فندقی» یکی از همین قصه‌هاست؛ روایتی عامیانه از بوکووینا در اروپای شرقی که هاینریش فون وِلیسلوکی آن را در سال ۱۸۹۱ ثبت و منتشر کرد. اندرو لَنگ نیز این داستان را در سال ۱۸۹۴ در مجموعه‌ی مشهور The Yellow Fairy Book منتشر کرد.اندرو لَنگ (۱۸۴۴–۱۹۱۲)، نویسنده و پژوهشگر فولکلور اسکاتلندی، با مجموعه‌ی دوازده‌جلدی «کتاب‌های پریان اندرو لَنگ» بسیاری از افسانه‌های مردمی را گردآوری و به نسل‌های تازه معرفی کرد.و حالا، بیش از یک قرن بعد، «بچهٔ فندقی» دوباره از زبانی به زبان دیگر سفر می‌کند؛ این بار برای خواننده‌ای فارسی‌زبان.قصه‌ی کودکی کوچک با دنیایی بزرگ در دلش؛ کودکی که اندازه‌اش به یک فندق می‌رسد، اما جسارت و آرزوهایش به اندازه‌ی تمام جهان است.حالا قصه را آغاز کنیم...بچهٔ فندقیروزی روزگاری، زن و شوهری بودند که هیچ فرزندی نداشتند. آن‌قدر آرزوی داشتن کودکی را در دل می‌پروراندند که می‌گفتند:«خدا فقط یک فرزند به ما بدهد؛ فرقی نمی‌کند چقدر کوچک باشد، حتی اگر از یک فندق هم بزرگ‌تر نباشد.»تا اینکه روزی، آرزویشان برآورده شد و پسری به دنیا آمد؛ پسری درست به اندازه‌ی یک فندق.شادی و شگفتی پدر و مادر وصف‌ناپذیر بود. اما کودک همان‌قدر کوچک ماند و هرگز ذره‌ای بزرگ‌تر نشد.پدر و مادرش با همه‌ی وجود از او مراقبت می‌کردند و با عشق بزرگش می‌کردند.فندقی، با وجود جثه‌ی کوچکش، هوشی سرشار داشت. آن‌قدر باهوش و خردمند بود که هر کس با او سخن می‌گفت، از عقل و درایتش شگفت‌زده می‌شد.وقتی پانزده ساله شد، یک روز در حالی که درون نیمه‌ای از یک پوست تخم‌مرغ، روی میز کنار مادرش نشسته بود، مادر گفت:«پسرم، حالا پانزده ساله شده‌ای. پدر و من همیشه به این فکر می‌کنیم که در آینده چطور می‌خواهی زندگی‌ات را بگذرانی؟»فندقی بی‌درنگ پاسخ داد:«می‌خواهم قاصد شوم.»مادر با تعجب گفت:«قاصد؟ پسرم، کمی واقع‌بین باش. با این پاهای کوچولو، یک ساعت طول می‌کشد تا مسافتی را بروی که یک آدم معمولی در یک دقیقه طی می‌کند.»اما فندقی لبخند زد و گفت:«با این حال، تصمیمم را گرفته‌ام. مرا جایی بفرست تا پیغامی برسانم. آن‌وقت می‌بینی که خیلی زود برمی‌گردم.»مادر گفت:«باشد. شانه‌ام را گم کرده‌ام. پیش خاله‌ات در روستای کناری برو و از او یک شانه برایم بگیر.»فندقی با چابکی از پوست تخم‌مرغ بیرون پرید و راه افتاد.در راه، مردی را دید که سوار بر اسب به همان روستا می‌رفت. آرام از پای اسب بالا رفت و زیر زین پنهان شد.اسب با صدای «تَق‌تَق، تَق‌تَق» در جاده می‌تاخت و خیلی زود به روستا رسید.همین که اسب آرام شد، فندقی پایین پرید و خودش را به خانه‌ی خاله رساند.خاله با دیدن خواهرزاده‌ی کوچکش شگفت‌زده شد. باورش نمی‌شد که او به‌تنهایی این همه راه را آمده باشد.با خوشحالی شانه‌ای به او داد تا برای مادرش ببرد.در راه بازگشت، فندقی سوارکار دیگری را دید که به سوی خانه‌ی او می‌رفت. مثل دفعه‌ی قبل، بی‌آنکه کسی متوجه شود، از پای اسب بالا رفت و زیر زین پنهان شد.وقتی به خانه رسید، شانه را به مادرش داد.مادر با شگفتی پرسید:«اما چطور توانستی این همه راه را این‌قدر زود بروی و برگردی؟»فندقی لبخند زد و گفت:«دیدی مادر؟ از همان اول هم می‌گفتم که برای قاصدی ساخته شده‌ام.»پدر فندقی گاهی اسبش را برای چرا به دشت می‌برد. یک روز، فندقی را هم با خود برد.نزدیک ظهر، پدر گفت:«پسرم، تو همین‌جا بمان و مواظب اسب باش تا من سری به خانه بزنم. زود برمی‌گردم.»هنوز مدت زیادی نگذشته بود که دزدی از آنجا گذشت. اسب را دید که بی‌نگهبان در دشت می‌چرد؛ اما فندقی را که میان علف‌ها پنهان شده بود، نمی‌دید.دزد بی‌درنگ روی اسب پرید و تاخت.اما فندقی، که چابکی‌اش زبانزد بود، از دم اسب بالا رفت، از پشتش گذشت و خودش را به گوش حیوان رساند.آرام و پیوسته چیزی در گوش اسب زمزمه کرد.اسب دیگر به فرمان‌های دزد گوش نداد. هرچه دزد لگام را می‌کشید، اسب سرسختانه راه خودش را می‌رفت و با تمام سرعت به سوی خانه می‌تاخت.وقتی اسب وارد حیاط شد، پدر با دیدن مرد غریبه بر پشت اسبش حیرت کرد.در همان لحظه، فندقی از پشت اسب پایین پرید و همه‌ی ماجرا را برای پدر تعریف کرد.پدر بی‌درنگ دزد را گرفت و تحویل مأموران داد. دزد هم روانه‌ی زندان شد.چند سال بعد، در یکی از روزهای پاییز، وقتی فندقی بیست‌ساله شد، رو به پدر و مادرش کرد و گفت:«پدر... مادر...وقت آن رسیده که راهی دنیا شوم.می‌روم تا ثروتمند شوم و روزی با دست پُر نزد شما برگردم.»پدر و مادر با مهربانی به او نگاه کردند. ته دلشان باور نمی‌کردند این پسر کوچک بتواند چنین کاری انجام دهد؛ اما با این حال، با عشق بدرقه‌اش کردند و برایش آرزوی موفقیت داشتند.آن شب، فندقی روی پشت‌بام رفت؛ همان‌جایی که هر سال دو لک‌لک لانه می‌ساختند.لک‌لک‌ها خواب بودند.فندقی آرام روی پشت لک‌لک نر خزید و با نخ ابریشمی نازکی خودش را به بال او بست. سپس میان پرهای نرمش خزید و همان‌جا خوابش برد.صبح روز بعد، با فرا رسیدن سرمای پاییز، لک‌لک‌ها برای کوچ به سرزمین‌های گرم بال گشودند.فندقی بر پشت لک‌لک، در آسمان اوج گرفت.تا آن روز، فندقی چنین سفر شگفت‌انگیزی را تجربه نکرده بود.لک‌لک‌ها پس از سفری طولانی به سرزمین‌های گرم جنوب رسیدند؛ جایی که هر سال، لک‌لک‌های بسیاری از گوشه‌وکنار جهان برای گذراندن زمستان در مردابی نزدیک پایتخت گرد هم می‌آمدند.چند کشاورز که برای کار به آن حوالی آمده بودند، ناگهان چشمشان به موجود کوچکی افتاد که میان پرهای لک‌لک پنهان شده بود.با ناباوری، او را برداشتند و همراه لک‌لک نزد پادشاه بردند.پادشاه، همین که فندقی را دید، از دیدن آن موجود کوچک و شگفت‌انگیز به وجد آمد.او را نزد خود نگه داشت و از همان روز، فندقی به یکی از نزدیک‌ترین هم‌صحبتانش تبدیل شد.فندقی، با آن جثه‌ی کوچک، ذهنی تیز و زبانی سنجیده داشت.هرگاه مسئله‌ای پیش می‌آمد، پادشاه نظر او را می‌پرسید و هر بار از پاسخ‌های خردمندانه‌اش شگفت‌زده می‌شد.رفته‌رفته، اعتماد پادشاه به او چنان زیاد شد که در بسیاری از کارهای مهم کشور، پیش از هر تصمیمی با او مشورت می‌کرد.محبت پادشاه روزبه‌روز بیشتر می‌شد؛ تا آنجا که روزی الماسی به او بخشید؛ الماسی که چهار برابر قد و قامت خود فندقی بود.زمستان گذشت.هوا رو به گرمی رفت و لک‌لک‌ها آماده‌ی بازگشت به سرزمین‌های شمالی شدند.فندقی نیز تصمیم گرفت همراه دوستان پرنده‌اش به خانه بازگردد.او الماس بزرگ را با روبانی محکم زیر گردن لک‌لک بست تا در طول راه آسیبی نبیند.سپس هر سه راه خانه را در پیش گرفتند.پس از روزها پرواز، سرانجام لک‌لک‌ها بر همان پشت‌بامی فرود آمدند که هر سال لانه‌شان را روی آن می‌ساختند.فندقی روبان را باز کرد.الماس سنگین با صدایی کوتاه روی زمین افتاد.او برای آنکه کسی متوجه درخشش آن نشود، رویش را با شن و چند تکه سنگ پوشاند.بعد با تمام توان به سوی خانه دوید تا پدر و مادرش را خبر کند.خودش آن‌قدر کوچک بود که حتی نمی‌توانست الماس را از زمین بلند کند.پدر و مادر با تعجب دنبالش آمدند.وقتی چشمشان به آن الماس عظیم افتاد، خشکانشان زد.آن را برداشتند و به خانه بردند.پدر و مادر با افتخار به پسر کوچکشان نگاه کردند و گفتند:«تو شاید به اندازه‌ی یک فندق باشی، اما کارهایی که انجام داده‌ای، از کار هر آدم بزرگی بزرگ‌تر است.»آن‌ها پسرشان را با مهربانی در آغوش گرفتند و نوازشش کردند.و از آن پس، فندقی و پدر و مادرش، در کنار یکدیگر، با آسایش و شادی زندگی کردند.پایانمنبع:متن انگلیسی داستان «The Hazel-nut Child» از World Stories Bankبرگرفته از: The Yellow Fairy Book، اثر Andrew Lang، 1894.ترجمه و بازنویسی فارسی: شیما نصیریشیما نصیریشیما نصیریSun, 09 Aug 2026 18:30:47 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/چگونه-از-ازدواج-فرار-کنیم-cy46bal1pso8بازآفرینی و ترجمه‌ی آزاد از مقاله اصلیدرباره‌ی مقاله«چگونه از ازدواج فرار کنیم» مقاله‌ای طنز از استفان لیکاک است که نخستین بار در سال ۱۹۱۰ منتشر شد. لیکاک در این نوشته، با لحنی کاملاً جدی و در قالب یک ستون مشاوره، یکی از کلیشه‌های عاشقانه و نقش‌های جنسیتی زمانه‌ی خود را دست می‌اندازد. راز طنز او همین است: نویسنده هرگز نمی‌خندد، اما با جدیتی اغراق‌آمیز، موقعیت‌هایی می‌آفریند که خواننده را به لبخند وامی‌دارد.نکته‌ی جالب اینجاست که بخشی از موقعیت‌هایی که لیکاک در سال ۱۹۱۰ برای طنز و وارونه‌سازی نقش‌های زن و مرد خلق کرده بود، امروز در بسیاری از جوامع کاملاً عادی به نظر می‌رسند. اگر آن روز دیدن دختری که با اتومبیل دنبال پسری برود، او را به تئاتر دعوت کند یا برایش گل بفرستد خنده‌دار بود، امروز دیگر اصلِ این موقعیت طنزآمیز نیست. به همین دلیل، خواننده‌ی امروزی کمتر به خودِ ماجرا می‌خندد و بیشتر از لحن خشک، استدلال‌های نامعقول و جدیت ساختگی راوی لذت می‌برد.شاید به همین دلیل، این متن امروز لایه‌ای تازه نیز پیدا کرده است؛ گویی بخشی از آنچه روزگاری وارونه و ناممکن به نظر می‌رسید، به مرور به بخشی از واقعیت اجتماعی تبدیل شده است. به همین دلیل، طنز لیکاک بیش از یک قرن، همچنان خواندنی است؛ نه فقط به‌عنوان متنی خنده‌آور، بلکه به‌عنوان سندی از تغییر نگاه جامعه به روابط انسانی.چند سال پیش، زمانی که مسئول ستون پاسخ به نامه‌های خوانندگان بودم، مرتب نامه‌هایی از جوانان درمانده به دستم می‌رسید که از من راهنمایی و همدردی می‌خواستند. گرفتاری‌شان هم از آن دردسرهایی بود که دیر یا زود گریبان همه‌ی مردان مجرد را می‌گیرد.ماجرا معمولاً از این قرار بود، دختری که خودشان چندان هم او را نمی‌شناختند ــ توجهی آشکار به آنان نشان داده بود. بیچاره‌ها نمی‌دانستند چه باید بکنند. نه دلشان می‌آمد خاطر دختری را بیازارند و نه می‌خواستند نسبت به عشقی که، دست‌کم از نظر خود دختر، پاک و سوزان بود، بی‌اعتنا جلوه کنند. اما از آن طرف هم نمی‌توانستند دستشان را به کسی بدهند که دلشان هنوز رضایت نداده بود.نامه‌ها را با چنان صمیمیتی می‌نوشتند که گویی آدم درد دلش را برای نزدیک‌ترین دوستش بازگو می‌کند. من هم، البته، رازدار بودم؛ هرگز چیزی از این اسرار را فاش نمی‌کردم... مگر نامشان، نشانی‌شان و متن کامل نامه‌هایشان را که عیناً در روزنامه چاپ می‌کردم.با این همه، حالا که چند ماهی از آن روزها گذشته و آن جوان هم دوباره به کار و زندگی عادی‌اش برگشته است، گمان نمی‌کنم نقل یکی از آن نامه‌ها خلاف امانت‌داری باشد.پس این هم نامه‌ی جوانی که نامش را فاش نمی‌کنم و فقط او را «د. ف.» می‌خوانم. از نشانی‌اش نیز بیش از این نمی‌گویم که در خیابان «کیو»، بخش غربی شهر، زندگی می‌کرد.نامه‌ی جوانآقای لیکاک عزیز،مدتی است که مورد توجه فوق‌العاده‌ی‌ بانویی جوان قرار گرفته‌ام. تقریباً هر شب به خانه‌ی ما می‌آید، مرا با اتومبیلش برای گردش می‌برد و به کنسرت و تئاتر دعوتم می‌کند.در چنین مواقعی اصرار کرده‌ام پدرم هم همراه ما باشد و تا آنجا که توانسته‌ام، نگذارم چیزی میان ما گفته شود که شنیدنش برای ایشان مناسب نباشد.با این حال، روزبه‌روز کارم دشوارتر می‌شود.نمی‌دانم وقتی دلم از آنِ او نیست، پذیرفتن هدیه‌هایش درست است یا نه.دیروز دسته‌گلی باشکوه از رزهای آمریکایی برای من فرستاد و یک دسته یونجه‌ی اعلا هم برای پدر.راستش نمی‌دانم تکلیف این یونجه چیست. آیا شایسته است پدر آن را نگه دارد؟موضوع را با ایشان در میان گذاشته‌ام. عقیده دارند بعضی هدیه‌ها را می‌توان با حفظ نزاکت پذیرفت و بعضی دیگر را نه. قرار است خودشان هدیه‌ها را دسته‌بندی کنند. فعلاً نظرشان این است که یونجه در گروه دوم قرار می‌گیرد.در این میان، به شما پناه آورده‌ام؛ زیرا شنیده‌ام خانم لورا جین لیبی و خانم بئاتریس فیرفاکس به مرخصی رفته‌اند و تازه، دوستی که نوشته‌هایشان را دنبال می‌کند می‌گوید همیشه هم سرشان شلوغ است.یک دلار هم برایتان فرستاده‌ام؛ چون انصاف نمی‌دانم وقت ارزشمند و فکر گران‌بهای شما را بی‌هیچ جبرانی بگیرم.پاسخ من«پسر عزیزم،نامه‌ات سخت مرا تحت تأثیر قرار داد.همین که پاکت را باز کردم و آن اسکناس یک‌دلاری را دیدم که با آن همه سلیقه لای نامه‌ات جا داده بودی، با خود گفتم: این نامه از جوانی است که اگر مکاتبه‌مان ادامه پیدا کند، شاید بتوانم کم‌کم دوستش بدارم.اسکناس را از میان نامه بیرون آوردم، چند بار بوسیدمش، نوازشش کردم و همان‌جا تصمیم گرفتم که تا آخر عمر نگهش دارم.هرقدر هم روزگار بر من سخت بگذرد، هرقدر هم به پول محتاج باشم، این یک دلار را خرج نخواهم کرد.می‌فهمی، عزیزم؟نگهش می‌دارم.خرجش نمی‌کنم.از این لحاظ، درست مثل این است که اصلاً آن را برایم نفرستاده باشی.حتی اگر بعدها یک دلار دیگر هم بفرستی، باز همین اولی را نگه می‌دارم؛ تا خاطره‌ی نخستین نشانه‌ی دوستی‌ات با حساب‌وکتاب‌های مادی آلوده نشود.البته وقتی می‌گویم «دلار»، حواله‌ی پستی، پول‌نامه یا حتی تمبر هم همان حکم را دارد. فقط اگر خواستی چیزی بفرستی، دیگر آن را به دفتر روزنامه نفرست؛ دلم نمی‌خواهد نامه‌های قشنگت دست هر کسی بیفتد.اما حالا بگذار از خودم حرف نزنم. می‌دانم جوانی مثل تو دل‌بسته‌ی پیرمردی چون من نخواهد شد.برویم سر اصل مطلب؛ همان گرفتاری قدیمی که دیر یا زود گریبان همه‌ی جوانان دمِ بخت را می‌گیرد.اول از همه، خوشحالم که با پدرت مشورت می‌کنی. هر اتفاقی هم که افتاد، باز برو پیش او، گردنش را بغل کن و اگر لازم شد، یک دلِ سیر با هم گریه کنید.درباره‌ی هدیه‌ها هم حق با توست. تصمیم گرفتن درباره‌ی این چیزها عقل پخته‌تری از عقل جوان و آشفته‌ی تو می‌خواهد. بگذار پدرت هدیه‌ها را دسته‌بندی کند؛ یا اگر دلت نمی‌آید این همه زحمت به او بدهی، همه را با همان دست‌خط زیبایت برای من بفرست.و حالا، پسرم، بگذار از ته دل نصیحتت کنم.اگر قرار است دختری صاحب قلبت شود، باید شایستگی آن را داشته باشد.هر بار که در آینه به آن چهره‌ی پاک و معصوم خودت نگاه می‌کنی، با خودت عهد کن که دستت را به هیچ دختری نسپاری، مگر آنکه دست‌کم به اندازه‌ی خودت معصوم باشد؛ و البته از تو هم باهوش‌تر نباشد.پس پیش از هر چیز، باید میزان معصومیتش را بفهمی.خیلی آرام و کاملاً صریح از او بپرس که آیا تا به حال گذرش به زندان افتاده است یا نه. یادت باشد، پسرم، روزگار آن خجالت‌های بیهوده گذشته است.اگر جوابش منفی بود ــ و خودت هم سابقه‌ی زندان نداشتی ــ می‌توانی امیدوار باشی که با دختری راست‌گو و ساده‌دل روبه‌رو هستی که شاید همسر مناسبی از آب دربیاید.بعد نوبت عقل و دانش اوست.این روزها خیلی از مردها فریب ظاهر دل‌فریب دخترها را می‌خورند، اما بعد از ازدواج تازه می‌فهمند همسرشان حتی از حل کردن یک معادله‌ی درجه‌ی دوم هم عاجز است.تصورش را بکن؛ آدم ناچار باشد تمام عمرش را با زنی زندگی کند که نمی‌داندx² + 2xy + y²همان(x + y)²است؛ یا دست‌کم تقریباً همان است.از فضیلت‌های ساده‌ی خانه‌داری هم نباید غافل شد.اگر دختری قصد دارد دل تو را به دست بیاورد، پیش از آنکه بگذاری به کوششش ادامه دهد، از او بپرس آیا بلد است لباس‌هایت را اتو کند یا نه.اگر بلد بود، بگذار همچنان دلبری کند؛ اگر نه، همان‌جا مؤدبانه از او بخواه دست نگه دارد.اما می‌بینم برای یک ستون روزنامه بیش از اندازه حرف زده‌ام.باز هم برایم بنویس؛ درست مثل همین بار.دوستدار تو،استفان لیکاکاین متن ترجمه‌ای آزاد و بازآفرینی‌شده از مقالهٔ How to Avoid Getting Married اثر استفان لیکاک است. در این بازآفرینی، لحن و طنز متن اصلی حفظ شده، اما برخی عبارت‌ها و ارجاعات برای خواننده‌ی فارسی‌زبان روان‌تر و قابل‌فهم‌تر شده‌اند.شیما نصیریشیما نصیریSun, 02 Aug 2026 08:45:07 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/اگر-فراموشم-کنی-hbqhszpoonbc«برگردانِ آزاد و شاعرانه از شعرِ «If You Forget Me» اثر پابلو نرودا»اگر فراموشم کنیمی‌خواهم یک چیز را بدانی:می‌دانی ماجرا از چه قرار است؟اگر به ماهِ بلورین نگاه کنم،به شاخه‌ی سرخِ پاییزِ آرام پشت پنجره‌ام،اگر در کنار آتش،خاکسترِ سبک را لمس کنم،یا تنِ چروک‌خورده‌ی هیزم را،همه‌چیز مرا به تو می‌برد،چنان‌که گویی هر چه هست —عطرها، نورها، فلزات —قایق‌های کوچکی‌اندکه به سوی جزیره‌های تو روان می‌شوند؛جزیره‌هایی که در انتظار من‌اند.اکنوناگر ذره‌ذره از دوست داشتنِ من دست بکشی،من هم ذره‌ذره از دوست داشتنت دست می‌کشم.اگر ناگهان مرا فراموش کنی،به دنبال من مگرد،چون من پیش از آن تو را فراموش کرده‌ام.اگر آن بادِ پرچم‌ها را که از میان زندگی‌ام می‌گذرد،طولانی و دیوانه‌وار بدانی،و تصمیم بگیریکه مرا در ساحلِ قلبی رها کنیکه ریشه‌هایم در آن است،به یاد داشته باشکه در آن روز،در آن ساعت،دست‌هایم را بلند خواهم کردو ریشه‌هایم راهی خواهند شدتا سرزمینی دیگر بیابند.اما،اگر هر روز،هر ساعت،احساس کنی که برای من مقدر شده‌ای،با شیرینیِ بی‌پایان،اگر هر صبح گلی تا لب‌هایت قد بکشد تا مرا بجوید،آه، عشق من... ای محبوب من...در من تمام آن آتش دوباره زنده می‌شود،در من هیچ‌چیز خاموش یا فراموش نمی‌شود؛عشقِ من از عشقِ تو جان می‌گیرد، ای محبوب؛و تا زمانی که زنده‌ای، در آغوش تو خواهد زیست،بی‌آنکه هرگز از آغوش من جدا شود.شیما نصیریشیما نصیریTue, 21 Jul 2026 11:43:51 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/شکلات-کنار-فنجان-w994hpldrihtصبح پنج‌شنبه بود.جلوی نانوایی دیدمش.پنج سال بود ندیده بودمش.کت خاکستری هنوز تنش بود، اما کنار شقیقه‌هایش چند تار موی سفید نشسته بود. دست‌هایش در جیب پالتو بود و با نوک کفشش خطی روی آسفالت خیس می‌کشید؛ همان عادت کوچکی که فکر می‌کردم سال‌هاست فراموشش کرده‌ام.نانوا گفت:«نوبت شماست، خانم.»صدا را شنیدم، اما تکان نخوردم.همان لحظه برگشت.نگاهمان به هم گره خورد.چند ثانیه فقط همدیگر را نگاه کردیم.بعد آرام گفت:ـ تو؟لبخند کمرنگی زدم.ـ سلام.نگاهش روی صورتم ماند.ـ خوبی؟ـ خوبم.سرش را تکان داد؛ انگار انتظار جواب دیگری هم نداشت.از نانوایی که بیرون آمدیم، باران ریزی شروع شد.زیر سایه‌بان ایستادیم.گفتم:ـ وقت داری یه قهوه بخوریم؟نگاهم کرد.ـ دارم.کافه خلوت بود.پشت میزی کنار پنجره نشستیم.پیشخدمت دو فنجان قهوه آورد.بی‌آنکه چیزی بگوید، یک شکلات برداشت و کنار فنجان من گذاشت.دستم روی لبه‌ی میز مکث کرد.هنوز یادش بود قهوه‌ی تلخ را بدون شکلات نمی‌خورم.گفت:«مغازه‌ی کوچیکی راه انداختم. لوازم خودرو.»لبخند زدم.«بالاخره شد... همیشه می‌خواستی یه جایی باشه که اسم خودت روی سردرش باشه.»لبخند زد.«آره... بالاخره شد.»گفتم:«دیگه به ازدواج فکر نمی‌کنم.»فنجانش را آرام روی میز گذاشت.چیزی نگفت.فقط نگاه کوتاهی به صورتم انداخت و بعد به پنجره.من هم چیزی نگفتم.صدای باران روی شیشه، جای حرف‌هایی را گرفته بود که دیگر لازم نبود گفته شوند.وقتی از کافه بیرون آمدیم، باران بند آمده بود.سر چهارراه ایستادیم.راه من از راه او جدا می‌شد.چند لحظه، هیچ‌کدام چیزی نگفتیم.بعد پرسید:«چقدر راهته؟»«دو تا خیابون.»مکث کوتاهی کرد.«می‌شه تا اونجا باهات بیام؟»نگاهش کردم.پنج سال پیش، حتماً بهانه‌ای می‌آوردم.می‌گفتم عجله دارم.یا کسی منتظرم است.این بار فقط گفتم:«بیا.»کنار هم راه افتادیم.نه آن‌قدر نزدیک که شانه‌هایمان به هم بخورد، نه آن‌قدر دور که غریبه به نظر برسیم.صدای قدم‌هایمان روی پیاده‌روی خیس، از هر گفت‌وگویی بلندتر بود.به در خانه که رسیدیم، ایستاد.نگاهی به پنجره‌ی طبقه‌ی دوم انداخت.بعد گفت:«خوشحالم که دیدمت.»لبخند زدم.«من هم.»سرش را تکان داد و راه افتاد.چند قدم دور شده بود که صدایش زدم.برگشت.شکلات را از کیفم بیرون آوردم و بالا گرفتم.چند لحظه نگاهم کرد.لبخند زد.کلید را در قفل چرخاندم.لحظه‌ای دستم روی دستگیره ماند.در را باز کردم و وارد خانه شدم.شیما نصیریشیما نصیریThu, 16 Jul 2026 19:58:13 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/شیربالادست-خاطرات-هانا-exexddlvyeqwسخن مترجمداستان کوتاه «The Milk Upstream — Hannah's Diary» نوشتهٔ Scott Christenson را نخستین‌بار در وب‌سایت Reedsy خواندم؛ اثری که در یکی از مسابقات داستان‌نویسی این وب‌سایت نیز برگزیده شده است.این ترجمه با احترام به حقوق نویسنده و صرفاً با هدف معرفی این اثر به مخاطبان فارسی‌زبان انجام شده است. پیش از انتشار، تلاش کردم از طریق راه‌های موجود با نویسنده ارتباط برقرار کرده و اجازه‌ی ترجمه و انتشار اثر را دریافت کنم، اما به دلیل از دسترس خارج شدن وب‌سایت Reedsy و فراهم نبودن امکان ارتباط، در این کار موفق نشدم.بدیهی است تمامی حقوق مادی و معنوی اثر اصلی متعلق به نویسنده است و این ترجمه نیز حاصل کوشش مترجم برای انتقال هرچه وفادارانه‌تر اثر به زبان فارسی است. از این‌رو، خواهشمندم در صورت بازنشر یا استفاده از این ترجمه، نام نویسنده، Scott Christenson، و نام مترجم به‌طور کامل ذکر شود.امیدوارم این ترجمه بتواند مخاطبان فارسی‌زبان را با داستانی از ادبیات معاصر آشنا کند؛ داستانی که از خلال روایتی شخصی، تأثیرات انسانی جنگ و ردپای ماندگار آن را در زندگی آدم‌ها به تصویر می‌کشد.شیما نصیریشیربالادست: خاطرات هانادست‌هایم آن روزی که تاد شولتز برای اولین بار متوجه من شد، بیشتر از همیشه می‌لرزید. نه از اضطراب؛ از شیر. بیست سال زندگی در پایین‌دست رودخانه، هر کسی را به این روز می‌انداخت.همه‌چیز از شبِ رقص ماهانه‌ی مرکز اجتماعی الکهارت لیک شروع شد. داشتم ظرف بزرگِ پانچ را دوباره پر می‌کردم که تاد با قدم‌های سنگین به طرفم آمد.ـ من تادم. درباره‌ات چیزهایی شنیده‌ام.ـ چی شنیدی؟گفت: «اینکه اهل پایین‌دستی. و اینکه دخترهای پایین‌دست بلدند چطور یک مرد را راضی نگه دارند. درسته؟»همان‌طور لبخند زدم که مادرم یادم داده بود؛ لبخندی محو و سپاسگزار. گفتم: گمان می‌کنم بستگی دارد آن مرد چه کسی باشد.بلندتر از حد معمول خندید و بعد برایم یک آبجو خرید. آخر شب، وقتی مرا تا خانه رساند، پیش از آنکه حتی فرصتی برای «بله» گفتن داشته باشم، خم شد تا مرا ببوسد. سرم را عقب کشیدم. شانه‌ای بالا انداخت و گفت:فکر کردم مشتاق باشی.دستش همچنان سنگین روی کمرم مانده بود. گذاشتم چند لحظه همان‌جا بماند؛ فقط آن‌قدر که بفهمد اگر درست رفتار کند، هنوز شانسی دارد. بعد آرام خودم را از زیر دستش بیرون کشیدم و دور شدم.صبح روز بعد، به بهانه‌ی تشکر برای رساندنم، سری به خانه‌شان زدم. مادرش لیوانی شیر تعارفم کرد. شیر، خالص و تازه بود؛ پاستوریزه‌نشده، با لایه‌ای از خامه که رویش بسته بود. همان‌طور که جرعه‌جرعه آن را می‌نوشیدم، برای نخستین بار پس از سال‌ها، احساس کردم لرزش دستانم فرو نشسته است.پایین‌دستِ رودخانه، جایی که ما زندگی می‌کردیم، کارخانهٔ فرآوری عناصر نادرِ «ریبرن» بالادست، آن سوی یکی از پیچ‌های رودخانه، قرار داشت. از همان روزی که دولت، هم‌زمان با آغاز جنگ ایران، «ریبرن» را تأسیسات حیاتی کشور اعلام کرد، هر ماده‌ای که این کارخانه در آب رها می‌کرد، دیر یا زود راهش را به گاوهای ما هم پیدا می‌کردما اسمش را گذاشته بودیم «نفرین».انگشت‌های مادرم هنگام بافتن می‌لرزید. دندان‌های پدرم یکی‌یکی می‌افتاد. اما حتی حرف زدن از آلودگی هم، طبق یکی از قوانین فدرال، جرم به حساب می‌آمد. از طرفی، بیست سال از جنگ ایران گذشته بود؛ روزگاری که هر پوند گوشت چرخ‌کرده صد دلار قیمت داشت. برای کشاورزانی مثل ما که غذای کافی داشتند، پرسیدن دربارهٔ ایمنی غذا، کار شایسته‌ای به نظر نمی‌رسید..اما کشاورزان بالادست، مثل خانواده‌ی شولتز، به چشمه‌هایی دسترسی داشتند که آب زلالشان از دل زمین‌های یخچالی ویسکانسین می‌جوشید.اما پایین‌دست، دیگر کسی نمی‌توانست زمینش را بفروشد؛ و آن‌قدر همه از بی‌فایده بودن تلاش مطمئن بودند که حتی کسی دیگر برای فروشش هم اقدامی نمی‌کرد.تاد بیشتر وقت‌ها بی‌ادب بود. یک بار که او را با خودم به بازی همیشگیِ «شیپس‌هد» در خانهٔ جانسون‌ها برده بودم، آن‌قدر بلند گفت که همه بشنوند:فقط مواظب باش با اون دست‌های لرزونِ خانوادگی‌تون چیزی روی میز کارت نریزی.بیگ‌مایک با اضطراب ریزخندی زد. من هم لبخندی زدم و وانمود کردم لکه‌ای را از روی میز پاک می‌کنم؛ لکه‌ای که اصلاً وجود نداشت.آن شب، وقتی پشت انبار ماشین را نگه داشت، دوباره بی‌پروا دست‌درازی کرد. وقتی از او خواستم آرام‌تر باشد، زیر لب غر زد:«یا مسیح! هانا، من دارم بهت لطف می‌کنم. بیشترِ پسرهای بالادست حاضر نیستن با یک چوب ده‌فوتی هم به یه دخترِ پایین‌دستی نزدیک بشنمن هم گذاشتم هر طور دلش می‌خواهد رفتار کند.صبح روز بعد، شیرِ سرِ صبحانه مزه‌ی‌ رهایی می‌داد.انگار تکه‌ای از بهشت روی زمین فرود آمده بود. شیرِ خانوادهٔ شولتز مزهٔ فلز نمی‌داد. پنیرشان وسط غذا دل‌پیچه نمی‌آورد. همهٔ آن آسایش و پاکی، فقط باعث می‌شد خودِ تاد را در چشمم چندش‌آورتر می‌کرد؛ شکمش مثل کیسه‌ی خوراک دام شل افتاده بود، زیر بغلش از عرق خیس بود و نفسش بوی آبجوی مانده می‌داد. اما مادرش بی‌هیچ مکثی خامه‌ی واقعی را توی قهوه‌اش می‌ریخت..گاهی تاد روی دیگری از خودش را نشان می‌داد. یک بار، وقتی موقع دنبال کردن یک گوساله‌ی فراری مچ پایم پیچ خورد، او با یک کیسه یخ از فریزر خانه‌شان آمد.گفت: فکر کردم شاید به دردت بخورد.انگار برای اولین بار خجالت می‌کشید.روی پله‌های ایوان نشست و حتی یک بار هم دست به من نزد.فقط دربارهٔ جنگ حرف زدیم؛ اینکه آن‌قدر طول کشیده بود که دیگر هیچ‌کس یادش نبود اصلاً چرا شروع شده است.دربارهٔ اینکه اینترنت قطع شده بود و فقط سه شبکهٔ تلویزیونی مدام همان تبلیغ همیشگی و تکراریِ وزارت کشاورزی آمریکا را پخش می‌کردند،تبلیغی که در آن تیموتی شالامیِ پیر مردم را تشویق می‌کرد شیر ویسکانسین بنوشند.به این موضوع خندیدیم که شیر پایین‌دست با شیرهای دیگر مخلوط می‌شود و هیچ‌کس در سراسر کشور از این موضوع خبر نداردآن زمان، من دیگر کم‌کم داشتم خودم را یکی از آدم‌های بالادست تصور می‌کردمچند روزی، تاد تقریباً مهربان به نظر می‌رسید. با خودم می‌گفتم این همان تادی است که قرار است با او ازدواج کنم.سه ماه بعد، دوباره در همان مرکز اجتماعات ایستاده بودیم. شنیدم که می‌گویم: «بله»، در حالی که مادرم اشک می‌ریخت. کیک عروسی‌مان را با خامهٔ غلیظ و شیرینِ خالص درست کرده بودند.هفتهٔ اولِ زندگی مشترک، تاد همان مردی بود که با او آشنا شده بودم؛زمخت بود، اما می‌شد تحملش کرد.کم‌کم همه‌چیز تغییر کرد.روی دیگری از شخصیتش آشکار شد.صبح‌ها درِ توریِ خانه را محکم به هم می‌کوبید و فریاد می‌زد:«قهوه‌م کو، هانا؟ این دفعه درست درستش کن.»یک بار که نان تُست را سوزاندم، بشقاب را تا آن سوی آشپزخانه پرتاب کرد.گفت:«جمعش کن.»و همان‌طور که با قدم‌های سنگین از خانه بیرون می‌رفت، پشتش را به من کرد.شب‌ها، بی‌آنکه از من چیزی بپرسد، تنش را روی تنم می‌انداخت؛ بعد به پهلو می‌غلتید و با صدای بلند خرناس می‌کشید، و من، خیره به سقف، مدام به خودم یادآوری می‌کردم که شیرِ داخل یخچال ارزشِ همهٔ این‌ها را دارد.ماه‌ها بود که دیگر دست‌هایم نمی‌لرزید.یک پنجشنبه‌شب، هنگام بازی پوکر، صد و پنجاه دلار باخت. تمام راهِ بازگشت، خشمِ باختش را سرِ من خالی کرد.گفت:حتماً تو برام بدشانسی آوردی. هرچی از پایین‌دسته، نفرینه.نگاهم را به جاده‌ی تاریک دوختم و هیچ نگفتم.فکر می‌کردم هر آنچه لازم بود انجام داده‌ام.خانه را تمیز نگه می‌داشتم، غذا می‌پختم و هفته‌ای دو بار تن به خواسته‌اش می‌دادم؛ انگار بهای شیری بود که می‌نوشیدم.با خودم می‌گفتم معامله، معامله‌ای منصفانه است.اما دیگر به نظر نمی‌رسید ارزشش را داشته باشد.در جست‌وجوی شانه‌ای برای گریستن، برای نخستین بار پس از ازدواج، به خانهٔ پدر و مادرم رفتم.مادرم مرا محکم در آغوش گرفت و آن‌قدر در چشم‌هایم خیره شد که انگار از همهٔ آنچه بر من گذشته بود، خبر داشت.اگر از رنج‌هایم برایش می‌گفتم، فقط بار دیگری بر دوش بارهای خودش می‌گذاشتم. پس گفتم همه‌چیز در بالادست خوب است.هنگام خداحافظی، بی‌آنکه چیزی بگوید، قالبی پنیر چدار را که در کاغذ مومی پیچیده شده بود، در کیفم گذاشت.آهسته گفت: برای شوهرت... تا بداند یادت نرفته از کجا آمده‌ای.رنگش مایل به عاجی بود و بوی ترشیدگیِ ملایمی می‌داد؛ بویی که آن روزها فکر می‌کردم کاملاً طبیعی است. نزدیک بود همان توی راهِ برگشت دورش بریزم. نزدیک بود.اما صبح روز بعد، آن را ریزریز کردم و لابه‌لای تخم‌مرغِ هم‌زدهٔ تاد ریختم.با اشتها لقمه‌ها را یکی پس از دیگری فرو می‌داد و با لذت می‌جوید.گفت: لعنتی، هانا... این دیگه معرکه‌ست.مزه‌ش... نمی‌دونم... مزه‌ی چیزِ واقعیه.بعد، پشت دستش را به چانه‌اش کشید و همان لبخندی را تحویلم داد که اولین بار، وقتی گفته بود دخترهای پایین‌دست خوب بلدند مردها را راضی نگه دارند، بر لب داشت.گفت: می‌دونی؟ تو واقعاً زن خوبی هستی. بیشتر زن‌ها تا حالا اخلاقشون عوض شده بود.من هم همان لبخندِ بسته و کم‌رنگی را زدم که مادرم سال‌ها پیش یادم داده بود.گفتم: «فقط دارم سعی می‌کنم خوشحالت کنم، تاد.»از آن به بعد، هر چند هفته یک‌بار بهانه‌ای پیدا می‌کردم تا به خانهٔ پدر و مادرم سر بزنم.مادرم همیشه چیزی برایم کنار گذاشته بود؛ کشک، تکه‌ای چدار، یا یک قرص کامل پنیر کُلبی. ما نسل چهارم دامدارهای لبنی بودیم و برکتِ محصولاتمان همیشه فراوان بود.به تاد گفته بودم دستور غذاهای جدیدم را از «مجله‌های زنان» پیدا می‌کنم. اینترنت دیگر برای همیشه قطع شده بود و او راهی برای راستی‌آزمایی نداشت.بیشتر وقتم را تنها در آشپزخانه می‌گذراندم؛ پنیر را آن‌قدر نازک برش می‌زدم که بتوانم لابه‌لای ساندویچ‌هایش پنهانش کنم.کم‌کم خودش هم سفارش می‌داد.عزیزم، از اون ساندویچ‌های پنیرِ مخصوصت برام درست کن.در یک وعده، سه تا از آن‌ها را با اشتها می‌خورد؛ چربیِ آب‌شده روی لب‌هایش برق می‌زد. بعد مرا روی زانویش می‌کشید، با اینکه از تماس شکمِ عرق‌کرده‌اش با تنم بیزار بودم.می‌گفت:می‌دانم که چیزهای زیادی را از من تحمل می‌کنی،» در حالی که تا وقت ناهار، بوی آبجو در نفسش سنگینی می‌کرد.بعد ادامه می‌داد:بیشتر زن‌ها تا حالا ترکم کرده بودن، اما تو وفاداری. خوشحالم که باهات ازدواج کردم، عزیزم.حدود ماه سوم بود که برای نخستین بار لرزش را در انگشت‌هایش دیدم؛ لرزشی خفیف، فقط هنگام برداشتن فنجان قهوه. خودش متوجه چیزی نشد.پیش دوستانش در باشگاه کهنه‌سربازان (VFW)با افتخار می‌گفت همسرش از هر دخترِ بالادستی که می‌شناسد، بهتر آشپزی می‌کند.حتی وقتی لقمه‌ای از ساندویچش را به طرفم می‌گرفت، از همان ساندویچ گاز می‌زدم.ارزشش را داشت.پنج‌شنبهٔ گذشته، مثل همیشه برای بازی «شیپس‌هد» به خانهٔ جانسون‌ها رفتیم. دست‌های تاد هنگام پخش کردن کارت‌ها می‌لرزید. با خنده از کنارش گذشت و تقصیر را گردن آبجو انداخت.زیر میز، دست لرزانش را در دستِ آرام خودم گرفتم.او هم دستم را آرام فشرد.آن شب، در رختخواب، سرش را به گردنم نزدیک کرد و زمزمه کرد:هانا... من لیاقت تو رو ندارم. تو بهترین همسرِ الکهارت لیکی.بعد از آنکه خوابش برد، ساعت‌ها در تاریکی بیدار ماندم و به صدای گاوها گوش دادم؛ اینجا، در بالادست، جایی که آب هنوز زلال و پاک جریان داشت.شیما نصیریشیما نصیریMon, 13 Jul 2026 23:09:56 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/از-سنگ-تا-هوش-مصنوعی-hjamnudlvwpzچند روز پیش، در یکی از جلسات نویسندگی، یکی از شرکت‌کنندگان از استاد پرسید: «فکر نمی‌کنید هوش مصنوعی نویسندگی را از بین ببرد؟»پیش از آنکه استاد پاسخی بدهد، ذهنم به هزاران سال قبل سفر کرد؛ به روزگاری که انسان برای نوشتن، نه قلم داشت و نه کاغذ. هر واژه را با ضربه‌ای بر سنگ حک می‌کرد؛ گویی هر جمله، بهایی از جان نویسنده می‌خواست.بعدها قلم آمد. سنگ‌ها آرام‌آرام خاموش شدند. کاغذ جای صخره را گرفت و نوشتن آسان‌تر شد. بعید می‌دانم آن روزها همه از این تغییر استقبال کرده باشند. احتمالاً کسانی هم بودند که می‌گفتند: «وقتی نوشتن این‌قدر آسان شود، دیگر کسی قدر کلمات را نمی‌داند.»تاریخ، بارها این نگرانی را شنیده است.با چاپ، نگران کم‌رنگ شدن دانش شدند؛ با رایانه، از مرگ کتاب گفتند؛ با اینترنت، از مرگ تمرکز. امروز همان نگرانی را با نام هوش مصنوعی تکرار می‌کنیم.اما شاید مسئله، هرگز خودِ ابزارها نبوده‌اند.قرن‌ها پیش، سقراط هشدار داده بود که اگر نوشتن جای اندیشیدن و به خاطر سپردن را بگیرد، ممکن است انسان را دچار توهم دانایی کند.امروز، با وجود هوش مصنوعی، همان پرسش دوباره پیش روی ماست؛ تنها لباسش عوض شده است.آیا پاسخ آماده، جای اندیشیدن را خواهد گرفت؟شاید بزرگ‌ترین سوءتفاهم دربارهٔ هوش مصنوعی این باشد که تصور می‌کنیم «فکر می‌کند». در حالی که هوش مصنوعی، بیش از آنکه متفکر باشد، بازتابی از داده‌ها و الگوهاست. آنچه را دیده، کنار هم می‌چیند؛ نه آنچه را زندگی کرده است.کیفیت پاسخ‌هایش، تا حد زیادی به کیفیت پرسش‌های ما وابسته است.اگر مبهم بپرسیم، مبهم پاسخ می‌دهد. اگر سطحی بخواهیم، سطحی تحویل می‌دهد. اگر از او بخواهیم به جای ما بیندیشد، نخستین قربانی، ذهن خود ما خواهد بود.به همین دلیل، خطر واقعی هوش مصنوعی در خودِ آن نیست.خطر، از جایی آغاز می‌شود که انسان، زحمت اندیشیدن را کنار می‌گذارد.روان‌شناسان شناختی سال‌هاست می‌گویند مغز، به‌طور طبیعی، راه آسان‌تر را انتخاب می‌کند. اگر پاسخی آماده وجود داشته باشد، کمتر سراغ مسیر دشوارِ جست‌وجو، تردید و بازنگری می‌رویم. این ویژگی، بخشی از سازوکار طبیعی ذهن است، اما اگر مراقب نباشیم، می‌تواند ما را به مصرف‌کنندهٔ صرفِ اندیشه تبدیل کند.نوشتن، فقط کنار هم گذاشتن واژه‌ها نیست.نوشتن، شکل دادن به فکر است.گاهی نویسنده، تازه در میانهٔ نوشتن می‌فهمد واقعاً چه فکر می‌کند. جمله‌ها فقط ثبت‌کنندهٔ اندیشه نیستند؛ گاهی خودشان اندیشه را می‌سازند.اگر این مسیر را به ماشین واگذار کنیم، شاید متن تولید شود، اما آیا ما نیز همراه آن رشد کرده‌ایم؟من هوش مصنوعی را دشمن نویسندگی نمی‌دانم.برعکس، آن را یکی از شگفت‌انگیزترین ابزارهای زمانهٔ خود می‌دانم؛ ابزاری که می‌تواند ایده‌ها را گسترش دهد، متن را ویرایش کند، زاویه‌های تازه‌ای پیش پایمان بگذارد و حتی ما را با پرسش‌هایی روبه‌رو کند که پیش از آن به ذهنمان نرسیده بود.اما میان «کمک گرفتن» و «واگذار کردن» فاصله‌ای عمیق وجود دارد.ماشین‌حساب هرگز جای ریاضی‌دان را نگرفت. ریاضی‌دان با مفاهیم زندگی می‌کند، با استدلال درگیر می‌شود، از اشتباهاتش درس می‌گیرد و گاهی مسیری تازه برای حل مسئله‌ای کهنه می‌یابد. ماشین‌حساب فقط پاسخ را محاسبه می‌کند؛ بی‌آنکه معنای آن را بفهمد.هوش مصنوعی نیز در نویسندگی، دقیقاً همین نقش را دارد. می‌تواند جمله‌ای درست، روان و حتی تأثیرگذار بنویسد، اما نمی‌تواند دلِ آن جمله را زندگی کرده باشد.هوش مصنوعی قرار نیست جای تجربه، حافظه، تردید، شهود و صدای شخصی انسان را بگیرد.آنچه یک متن را ماندگار می‌کند، فقط زیبایی واژه‌ها نیست؛ ردّ زندگیِ نویسنده در میان آن واژه‌هاست.شاید روزی فناوری از امروز هم پیشرفته‌تر شود. شاید رمان‌هایی بنویسد که میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار دهند یا شعرهایی بسراید که اشک بر چشم مخاطب بنشانند.اما حتی اگر آن روز برسد، باز هم یک پرسش باقی خواهد ماند:اگر انسان دیگر زحمت فکر کردن را به خودش ندهد، چه چیزی از انسان بودنش باقی می‌ماند؟شاید مسئلهٔ اصلی، رقابت با هوش مصنوعی نباشد.مسئله، حفظ کردن مهم‌ترین توانایی ماست؛ توانایی پرسیدن، شک کردن، انتخاب کردن و آفریدن.ما از سنگ به کاغذ رسیدیم، از کاغذ به صفحه‌نمایش، و از آنجا به هوش مصنوعی.از سنگ تا هوش مصنوعی، ابزارها پیوسته تغییر کرده‌اند؛ اما چیزی که آینده را می‌سازد، هنوز همان ذهنی است که حاضر است به‌جای تکرار پاسخ‌ها، سؤال‌های تازه بپرسد.شیما نصیریشیما نصیریTue, 07 Jul 2026 21:35:45 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/هرگز-دیگر-چگونه-عاشق-کلاغ-شدم-روایت-یک-ترجمه-یک-شعر-و-یک-خاطره-yodjebwdiwqu«کلاغ» ادگار الن پوگاهی یک شعر را پیدا نمی‌کنی؛ شعر تو را پیدا می‌کند.من هم «کلاغ» ادگار آلن پو را همین‌طور پیدا کردم؛ میان پرسه‌زدن‌های بی‌هدف در سایت‌های خارجی. قصد خاصی نداشتم. فقط از صفحه‌ای به صفحه‌ی دیگر می‌رفتم تا چشمم به چند سطر افتاد:«به یاد دارم؛ دسامبری سرد و عبوس بود، و هر اخگرِ رو به مرگ، شبحِ خویش را بر کف اتاق می‌افکند...»همین چند سطر کافی بود تا دیگر نتوانم از شعر دل بکنم.نخست، آن را تحت‌اللفظی ترجمه کردم؛ فقط برای اینکه بفهمم شاعر چه می‌گوید. اما اتفاق عجیبی افتاد. حتی وقتی وزن و موسیقی شعر را از آن گرفتم و فقط معنی واژه‌ها را روی کاغذ آوردم، باز هم چیزی در متن زنده بود. انگار تاریکی شعر، از لابه‌لای کلمات نفس می‌کشید. و آن پاسخ تکرارشونده‌ی کلاغ ــ «هرگز دیگر» ــ آرام‌آرام از صفحه جدا شد و در ذهنم نشست.نمی‌دانم چرا، اما همان لحظه یاد مادربزرگم افتادم.سال‌های کودکی، شب‌های زمستان، برایم قصه‌ای تعریف می‌کرد؛ قصه‌ای که در آن کلاغ فقط یک پرنده نبود. پیام‌آور بود. میان جهان زندگان و مردگان پرواز می‌کرد و انگار رازی را با خود حمل می‌کرد که هیچ‌کس جرئت نداشت نامش را بر زبان بیاورد. سال‌ها آن داستان را فراموش کرده بودم، تا اینکه «کلاغ» پو، بی‌هیچ مقدمه‌ای، درِ همان خاطره را دوباره گشود.بعد فهمیدم با یک شعر معمولی روبه‌رو نیستم. «کلاغ»، یکی از مشهورترین شعرهای ادگار آلن پو و از ماندگارترین آثار ادبیات گوتیک است؛ شعری که نزدیک به دو قرن است خوانده می‌شود، ترجمه می‌شود و هنوز از نفس نیفتاده است.طبیعی بود که ترجمه‌های فارسی‌اش را جست‌وجو کنم. ترجمه‌ی صادق چوبک، ترجمه‌های دری و چند برگردان دیگر را خواندم. هر کدام جهان خودشان را داشتند؛ هر کدام صدای پو را از زاویه‌ای دیگر به فارسی رسانده بودند.اما اتفاقی که انتظارش را نداشتم، این بود که هیچ‌کدام باعث نشد دست از ترجمه‌ی خودم بکشم.نه از آن رو که ترجمه‌های موجود کم‌ارزش بودند؛ برعکس، هر کدام دریچه‌ای به این شعر بودند. اما احساس می‌کردم «کلاغ» از آن شعرهایی است که هر خواننده، ناچار است یک بار خودش آن را ترجمه کند؛ نه برای انتشار، بلکه برای فهمیدن.ترجمه‌ی این شعر، بیشتر شبیه گفت‌وگو با آن بود تا جابه‌جا کردن واژه‌ها. بارها به یک مصرع برگشتم، واژه‌ای را عوض کردم، دوباره خواندم، دوباره حذف کردم. گاهی ساعت‌ها درگیر یک کلمه می‌شدم؛ نه چون معنایش را نمی‌دانستم، بلکه چون می‌خواستم ببینم آیا این واژه می‌تواند همان تاریکی، همان موسیقی و همان اندوهی را حمل کند که پو در زبان خودش آفریده است.همین رفت‌وآمدها باعث شد بفهمم ترجمه، فقط انتقال معنی نیست؛ نوعی هم‌نشینی با نویسنده است. انگار مدتی کنار او می‌نشینی، به سکوتش گوش می‌دهی و تلاش می‌کنی بفهمی هر کلمه را چرا همان‌جا گذاشته است.شاید راز ماندگاری «کلاغ» همین باشد؛ اینکه هر بار خوانده می‌شود، معنای تازه‌ای پیدا می‌کند. هر خواننده، چیزی از زندگی خودش را در آن می‌بیند.من در آن، صدای مادربزرگم را پیدا کردم.شاید کس دیگری، سوگِ از دست‌دادن عزیزی را.و شاید دیگری، فقط از فضای وهم‌آلود شعر لذت ببرد.اما بعید می‌دانم کسی این شعر را تا پایان بخواند و واژه‌ی «هرگز دیگر» تا مدت‌ها در ذهنش نپیچد.شیما نصیریشیما نصیریFri, 03 Jul 2026 21:37:21 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/مترسک-mwscdoq7ydt4مترسک پدربزرگ با پیراهنی کهنه و کلاهِ بافتنی، مترسکی را میان باغ کاشت؛ رو به درختان گیلاس.سالِ اول، پرنده‌ها از او می‌ترسیدند.سالِ دوم، روی شانه‌هایش می‌نشستند.سالِ سوم، لابه‌لای بازوانش لانه ساختند.تابستان از راه رسید. درختان گیلاس، میوه‌هایشان را به پرنده‌ها بخشیده بودند.برگ‌ها ریختند و پاییز آرام از لای شاخه‌ها به باغ رسید.آن روز، پدربزرگ کنار مترسک ایستاد.دستی به کلاهش کشید و گفت: «پیر شدی، رفیق...»همان لحظه گنجشکی روی شانه‌ی مترسک نشست.پدربزرگ کلاهش را کمی پایین کشید. برگشت و آرام از میان درختان رفت.گنجشک روی شانه‌ی مترسک ماند.شیما نصیریشیما نصیریSat, 27 Jun 2026 21:27:54 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/بیداریِ-خاطره-kahhxrdy8qtpنمی‌دانم چرا بعضی کتاب‌ها را برمی‌داریم.شاید به خاطر نامشان.شاید به خاطر تصویری روی جلدشان.یا شاید به خاطر حسی مبهم که می‌گوید چیزی در آن صفحات منتظر ماست.«هیل‌بیلی الگى» را به همین دلیل برداشتم. فکر می‌کردم قرار است درباره آمریکا بخوانم؛ درباره فقر، طبقه‌ی کارگر و مردمی که همیشه در گزارش‌ها و آمارها از آن‌ها حرف می‌زنند.اما هرچه جلوتر رفتم، کمتر آمریکا را دیدم و بیشتر به خانه‌ی خودمان فکر کردم.کتاب، روایت پسری است که از طبقه‌ی کارگر آمریکا به دانشگاه ییل رسیده است. اما این همه‌ی کتاب نیست؛ این فقط پشت جلد ماجراست.ماجرای اصلی جایی آغاز می‌شود که جی.دی. ونس از خانواده‌ای می‌نویسد که ریشه‌هایشان در تپه‌های کنتاکی جا مانده، اما زندگی‌شان به اوهایو کشیده شده است؛ آدم‌هایی که از جایی رفته‌اند، اما آنجا هرگز از وجودشان نرفته است.اما چیزی که بیش از همه در کتاب با من همراه شد، پدربزرگ و مادربزرگش بودند.ونس آن‌قدر از آن‌ها حرف می‌زند، آن‌قدر حضورشان را در زندگی‌اش زنده نگه می‌دارد که کم‌کم احساس کردم دیگر درباره‌ی خانواده‌ای در آمریکا نمی‌خوانم.انگار کسی درِ اتاقی قدیمی ذهنم را باز کرده باشد.ناگهان خاطرات پدربزرگ و مادربزرگ خودم زنده شدند.یادم آمد حیاط پدربزرگ چه حال وهوایی داشت؛ بوی خاک نمناک، بوی توت‌هایی که می‌چیدیم و بوی گلدان‌هایی که مادربزرگ هر روز به آن‌ها آب می‌داد.مادربزرگ عصرها برایمان چای می‌ریخت و من با صدای قوری آرام می‌ نشستم. وقتی آفتاب پایین می‌رفت، زیر درخت انجیر می‌نشستیم و حرف می‌زدیم تا شب از راه برسد.پدربزرگ مردی خوش‌بیانی بود. هر کلمه‌ای را سر جای خودش می‌نشاند؛ انگار سال‌ها با واژه‌ها زندگی کرده بود. یک دنیا کتاب داشت. هیچ روزی نمی‌گذشت که چند ساعتی را با کتاب نگذراند. هنوز هم وقتی به او فکر می‌کنم، پیش از هر چیز قفسه‌های کتابش را به یاد می‌آورم؛ قفسه‌هایی که برای من شبیه پنجره‌هایی بودند رو به جهانی دورتر.عجیب بود؛ ونس از خانواده‌ای در آمریکا می‌نوشت و من به روستایی در شمال ایران فکر می‌کردم. اما انگار هر دو داشتیم از یک چیز حرف می‌زدیم: از آدم‌هایی که سال‌ها بعد هم خانه را با خود حمل می‌کنند.حالا من جایی نشسته‌ام که پدربزرگ هرگز ننشست، در شهری که مادربزرگ هیچ‌گاه قدم به آن نگذاشت. اما هنوز، هر بار که باران می‌بارد، بوی حیاط آن خانه در خاطرم می‌پیچد.ونس مدام به گذشته برمی‌گردد؛ انگار چیزی در آنجا جا مانده باشد که هنوز با او حرکت می‌کند.هنگام خواندن کتاب فهمیدم که ما نیز همین کار را می‌کنیم. کوله‌باری از آدم‌ها و مکان‌ها را با خود می‌کشیم؛ حتی وقتی تصور می‌کنیم از آن‌ها دور شده‌ایم.بعضی مکان‌ها را ترک می‌کنیم، اما آن‌ها ما را ترک نمی‌کنند.خانه‌های قدیمی، عصرهای تابستان، سفره‌هایی که دیگر دورشان جمع نمی‌شویم و آدم‌هایی که سال‌هاست رفته‌اند، همچنان درون ما زندگی می‌کنند. گاهی کافی است بوی خاک باران‌خورده‌ای به مشاممان برسد یا کتابی را باز کنیم تا همه‌چیز دوباره زنده شود.شاید به همین دلیل است که هنوز وقتی به کودکی فکر می‌کنم، پیش از هر چیز چهره‌ی پدربزرگ و مادربزرگ در ذهنم ظاهر می‌شود. آن‌ها فقط اعضای خانواده نبودند؛ بخشی از جغرافیای امن زندگی بودند. جایی که می‌شد برای چند ساعت از آشوب جهان به آن پناه برد.و حالا، درست مثل ونس، من هم میان دو جهان زندگی می‌کنم؛ یک پا در خاطره‌های قدیمی و یک پا در زندگی امروز.هرچه بیشتر از جایی که آمده‌ام دور می‌شوم، بیشتر می‌فهمم که نمی‌توانم آن را از خود جدا کنم.شاید دلیل تأثیر ادبیات همین باشد.کتاب‌ها لزوماً چیز تازه‌ای به ما یاد نمی‌دهند؛ آن‌ها چیزهایی را که از قبل درون ما بوده‌اند، بیدار می‌کنند.من «هیل‌بیلی الگى» را با تصور شناختن آمریکا باز کردم،اما وقتی کتاب را بستم،هنوز در حیاط پدربزرگ بودم.شیما نصیریشیما نصیریSun, 21 Jun 2026 22:22:03 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/در-ستایشِ-بیشه-نامه-ای-به-یک-شهرنشین-بازآفرینی-از-شعری-از-بانجو-پترسون-plbjjumpbf6wاز دلِ بیابان برگشته‌ای، آقای شهرنشین؛و حالا انگار مأمور شده‌ایبرای هر بوته و هر تکه‌خاک،حکمِ مرگ صادر کنی.می‌دانیم.هوا گرم بود.گرد و خاک به جانت نشسته بود.آبِ خنک پیدا نمی‌شد.و آن گاوِ نرِ بداخلاق همبه جای خوشامدگویی،با شاخ‌هایش از تو استقبال کرده بود.اما انصاف بده؛او هم حق داشت.هر روز که یک آقای اتوکشیدهبا کفش‌های تمیزاز شهر به دیدنش نمی‌رود.بله،راه‌ها داغ بودند.زمین ترک خورده بود.باد، خاک را از این افق تا آن افق می‌برد.شاید همان بهتر که در شهر بمانی؛در سایه‌ی‌ ساختمان‌ها،با یک لیوان لیمونادِ خنک،و از پشتِ شیشهدرباره‌ی طبیعت داوری کنی.اما عجله نکن.یک ماه دیگر برگرد.یا دو ماه دیگر.آن‌وقت شاید همان سرزمینی راکه مرده می‌پنداشتی،نشناسی.جایی که زمین از تشنگی نفس‌نفس می‌زد،دریایی از علفِ سبز موج خواهد زد.جویبارهایی که دیروزفقط رگه‌هایی از گل بودند،فردا کفِ سفیدشان رابر سنگ‌ها خواهند کوبیدو آواز خواهند خواند.شهر اما همین است که هست.باران ببارد یا نه.خشکسالی بیاید یا نه.خورشید بسوزاند یا نه.ساختمان‌ها همان‌جا می‌مانند،و آدم‌ها همان مسیرهای دیروز را تکرار می‌کنند.اما بیشه هر فصل،چهره‌ای تازه به جهان نشان می‌دهد.تو می‌گویی بیشه غمگین است.اما آیا شبی را در کلبه‌ی پشم‌چینان گذرانده‌ای؟کنار آتش،وقتی ترانه‌ها از گلوهای خسته بالا می‌آیندو خنده‌ها در تاریکی می‌ پیچند؟زنانی که آنجا دیدی،واقعاً غمگین‌تر بودنداز زنانی که زیر نورِ سردِ ویترین‌ها قدم می‌زنند؟و آن کودکانِ خجالتیِ مزرعه،واقعاً محروم‌ترنداز بچه‌هایی که در شهر،ناسزا گفتن را زودتر از سلام کردن یاد می‌گیرند؟بگو ببینم؛آواز زاغی‌ها را شنیده‌ای؟نوای پرندگانِ کوهستان را؟آن موسیقیِ بی‌دعوت و بی‌ادعا راکه از شاخه‌ها و علف‌ها برمی‌خیزد؟یا گوشَت آن‌قدربه فریادِ خیابان،غرشِ موتورهاو هیاهوی شهر عادت کردهکه دیگر صدای زمین را نمی‌شناسد؟و حالا اگر هنوز معتقدیبیشه فقط زمانی ارزش داردکه شبیهِ شهر شود؛اگر دلت به جای آواز پرندگان،ارکسترِ یکشنبه می‌خواهد؛اگر به جای بوی علفِ خیس،بوی قهوه و دودِ کافه را ترجیح می‌دهی؛اگر میان باد و درختاناحساس غربت می‌کنی،پس همان‌جا بمان.در شهر.پشت چراغ‌هایش.پشت شیشه‌هایش.پشت هیاهوی بی‌پایانش.بیشه را به حال خودش بگذار.زیرا بعضی سرزمین‌ها رانمی‌توان تصاحب کرد.باید دوستشان داشت.و حقیقت این است:بیشه برای تو نبود،و تو نیز برای بیشه نبودی.پ.ن: این متن بازآفرینی آزادی از شعر «در ستایش بیشه» اثر بانجو پترسون است؛ شعری که بیش از یک قرن پیش نوشته شد، اما هنوز می‌تواند ما را به تأمل درباره‌ی نسبت خودمان با طبیعت و شهرنشینی دعوت کند.شیما نصیریشیما نصیریFri, 19 Jun 2026 22:31:26 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/️-شعر-چیزی-نیست-که-فقط-شاعران-بنویسند-راهنمایی-برای-کسانی-که-فکر-می-کنند-شعر-گفتن-کارشان-نیست-rjgrpmz3azneوقتی این مطلب را خواندم، از ته دل لذت بردم.آن‌قدر که بی‌اختیار خواستم ترجمه‌اش کنم تا دیگران هم بتوانند در لذت خواندنش سهیم باشند.چون گاهی یک متن آن‌قدر صادقانه حرف می‌زند که دلت می‌خواهد دیگران هم آن را بشنوند.«بدون شعر، راه را گم می‌کنیم.»— جوی هارجوچرا مردم از شعر می‌ترسند؟تی. کول ریچل از کودکی شعر می‌نوشته است. او معتقد است شعر یکی از طبیعی‌ترین راه‌های بیان احساسات پیچیده است؛ چیزی صادقانه، انسانی و گاهی عجیب.اما درست همین ویژگی‌ها باعث شده‌اند بسیاری از مردم احساس کنند شعر برای آن‌ها نیست.وقتی ریچل به کسی می‌گوید نویسنده است، معمولاً با این سؤال‌ها روبه‌رو می‌شود:· «رمان می‌نویسی؟»· «روزنامه‌نگاری می‌کنی؟»· «خاطره می‌نویسی؟»و فقط وقتی همهٔ گزینه‌ها تمام می‌شوند، کسی می‌پرسد:«شعر هم می‌نویسی؟»این سؤال، یک سؤال بزرگ‌تر را به همراه دارد:اگر شعر یکی از قدیمی‌ترین هنرهای بشری است، چرا امروز این‌قدر غریبه و دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد؟مشکل از شعر نیستبه قول متیو زاپرودر، شاعر و نویسندهٔ کتاب چرا شعر:«اعترافی دارم: من واقعاً شعر را نمی‌فهمم.»او می‌گوید این جمله را بیش از بیست‌وپنج سال از افراد مختلف شنیده است:· دوستان· اعضای خانواده· دانشجویان· غریبه‌هاانگار بسیاری از مردم فکر می‌کنند برای فهمیدن شعر باید رمز خاصی را بلد باشند.ریچل معتقد است ریشهٔ این ترس را باید در مدرسه جست‌وجو کرد؛ جایی که خیلی از ما مجبور شدیم شعرهایی را تحلیل کنیم که هیچ ارتباطی با زندگی‌مان نداشتند یا وزن‌ها و قالب‌هایی را حفظ کنیم که کسی دلیل اهمیتشان را توضیح نمی‌داد.نتیجه این شد که خیلی‌ها فکر کردند مشکل از خودشان است.درمان این ترس چیست؟ریچل یک پاسخ ساده دارد:طرز فکرمان را دربارهٔ شعر عوض کنیم.او می‌گوید متنفر بودن از شعر شبیه این است که کسی یک بار در نوجوانی بستنی با طعم بدی خورده باشد و بعد تصمیم بگیرد تا آخر عمر هیچ بستنی‌ای نخورد.شاید فقط هنوز طعم مناسب خودت را پیدا نکرده‌ای.برای شروع، شعر بخوان:· نه برای امتحان دادن· نه برای تحلیل کردن· نه برای اینکه شاعر شویفقط برای لذت بردن.مثل کسی که وارد یک فروشگاه شده و می‌خواهد طعم‌های مختلف را امتحان کند.خب، حالا چطور شعر بنویسیم؟پاسخ ریچل برخلاف تصور خیلی‌ها پیچیده نیست.از جایی که هستی شروع کن.از چیزی که می‌بینی.از چیزی که حس می‌کنی.به‌جای کلمه‌های بزرگی مثل «عشق»، «تنهایی» یا «خوشبختی»، سراغ جزئیات واقعی زندگی برو.او سه تمرین ساده پیشنهاد می‌کند:۱. از یک عکس شروع کنبه عکسی نگاه کن و فقط آنچه را می‌بینی بنویس.۲. لحظهٔ ثبت عکس را به یاد بیاوراگر عکس را خودت گرفته‌ای، به آن روز برگرد. آن لحظه چه حسی داشتی؟ هوا چطور بود؟ چه چیزی توجهت را جلب کرد؟۳. یک منظره را با کلمات نقاشی کنفرض کن مخاطب هرگز آن مکان را ندیده است. کاری کن بتواند آن را ببیند.ریچل تأکید می‌کند که قالب‌های کلاسیک هم دشمن خلاقیت نیستند.غزل، هایکو، قصیده — این‌ها زندان نیستند؛ ابزارند.مهم‌ترین نکتهدانشجویان ریچل بارها از او می‌پرسند:«آیا این کاری که می‌کنم درست است؟»و او تقریباً همیشه یک جواب می‌دهد:«اگر شما می‌گویید شعر است، شعر است.»شاید این ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین تعریف شعر باشد.و در پایان...ریچل یک توصیهٔ دیگر هم دارد:شعرت را طوری بنویس که انگار قرار نیست هیچ‌کس آن را بخواند.نه مادرت، نه دوستت، نه مخاطبان شبکه‌های اجتماعی. هیچ‌کس.آن صفحه، قبل از هر چیز، متعلق به خودِ توست.راهی برای فهمیدن جهان.راهی برای شنیدن صدای خودت.پس بنویس:· نه برای کامل بودن· نه برای چاپ شدنفقط برای اینکه ببینی اگر به خودت اجازه بدهی، چه چیزی روی کاغذ ظاهر می‌شود.شاید به همین دلیل بود که آن شب، بعد از خواندن این متن، دلم خواست آن را ترجمه کنم.نه چون فکر می‌کنم شعر را کاملاً می‌شناسم،بلکه چون یادم آورد برای نزدیک شدن به شعر، لازم نیست شاعر باشیم.گاهی کافی است فقط کمی کنجکاو باشیم و چند کلمه بنویسیم.منبع:این یادداشت، ترجمهٔ آزاد از «How to Write a Poem» نوشتهٔ تی. کول ریچل است که در مجلهٔ Creative Independent منتشر شده است.شیما نصیریشیما نصیریTue, 16 Jun 2026 22:30:31 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/پاها-قلب-ها-ذهن-ها-روایتِ-برخاستن-از-خاکستر-x5naknjpszgcپاها، قلب‌ها، ذهن‌هاکریس جونز، نویسندهٔ مجلهٔ اسکوایر، برندهٔ دو جایزهٔ ملی، یک روز عادی بعد از سفر کاری به خانه برمی‌گردد. خسته است، نمی‌تواند بخوابد. لپ‌تاپ همسرش را باز می‌کند تا کمی بنویسد.و در عرض بیست دقیقه، تمام زندگی‌اش فرو می‌ریزد.همسر و بهترین دوستش را از دست می‌دهد. بعد از آن، خانه، نیمی از دارایی، و بخشی از پسرانش را. چهل‌دو ساله است. او می‌نویسد: «هیچ حقیقتی از زندگی من، دیگر حقیقت نداشت.»او به خودکشی فکر می‌کند. اما برای پسرانش، خودش را به اورژانس می‌رساند.اینجا شروع داستان است، نه پایان.جونز به چیزی پناه می‌برد که از کودکی با آن بزرگ شده: عشق به فوتبال. اما نه به تیم‌های بزرگ و همیشه قهرمان. به برنلی؛ تیمی ته‌جدولی از یک شهر صنعتی در شمال انگلیس که پدربزرگش به آن عشق می‌ورزیده است.برنلی همیشه بازنده است. همیشه در آستانهٔ سقوط. درست شبیه خودِ جونز در آن روزها.او شروع می‌کند به دنبال کردن برنلی. بازی‌هایشان را می‌بیند، باخت‌هایشان را تحمل می‌کند، بردهای نادرشان را جشن می‌گیرد. و کم‌کم می‌فهمد: فوتبال فقط یک بازی نیست.فوتبال یعنی دوست داشتن چیزی، بدون هیچ شرطی.یعنی بودن در کنار تیمت، حتی وقتی همه چیز علیه‌اش است.یعنی امید داشتن، حتی وقتی همه نشانه‌ها می‌گویند باید ناامید باشی.و جالب اینجاست: هرچه جونز بیشتر به برنلی می‌چسبید، انگار تیم هم بهتر نتیجه می‌گرفت. شاید دنیا داشت جواب عشق بی‌شرطش را می‌داد.اما وسط نوشتن همین کتاب، مادرش بیمار می‌شود و از دنیا می‌رود. مادری که او را هوادار برنلی کرده بود.ناگهان، کتابی که قرار بود روایت جدایی عاطفی باشد، تبدیل می‌شود به مرثیه‌ای برای مادر. جونز می‌فهمد که فکر می‌کرده بلد است با شکست عاطفی کنار بیاید، اما از دست دادن مادر چیز دیگری بود.او می‌نویسد که بزرگ‌ترین درس‌های زندگی را مادرش به او داده است.و به همین دلیل، کتابش را به مادرش تقدیم کرده است.و در نهایت، برنلی در فصل ۲۰۱۵-۲۰۱۶ قهرمان چمپیونشیپ (دسته دوم) شد و دوباره به لیگ برتر برگشت — همان لیگی که یک سال قبل از آن سقوط کرده بود. شاید برای هواداران تیم‌های بزرگ، قهرمانی در دسته دوم چیزی نباشد، اما برای هوادار برنلی، این یعنی تیمش از خاکستر بلند شده است.جونز در این کتاب نمی‌گوید درد از بین می‌رود. نمی‌گوید شکست جبران می‌شود. حتی وعده نمی‌دهد که زندگی دوباره همان زندگی قبلی خواهد شد.فقط نشان می‌دهد که آدمی می‌تواند بعد از فروپاشی، به چیزی چنگ بزند و آرام‌آرام از زیر آوار بیرون بیاید.برای او آن چیز، یک تیم فوتبال بود؛ تیمی که بیشتر عمرش را باخت، سقوط کرد و دوباره برخاست.شاید به همین دلیل نام کتاب «پاها، قلب‌ها، ذهن‌ها» است؛ چون گاهی نجات پیدا کردن از پاها شروع می‌شود، از راه رفتن و ادامه دادن؛ از قلب می‌گذرد، از دوست داشتن؛ و در نهایت به ذهن می‌رسد، جایی که آدم دوباره یاد می‌گیرد زندگی کند.برای کریس جونز، آن چیز یک تیم فوتبال بود.برای تو چه چیزی می‌تواند باشد؟ شاید یک کتاب، یک موسیقی، یک مکان، یا فقط یک نفر. پ.ن: کتاب «Legs Hearts Minds» در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) منتشر شده و هنوز به فارسی ترجمه نشده است.شیما نصیریشیما نصیریSun, 14 Jun 2026 21:42:28 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/️-گزارش-نیک۳-از-نمایندگی-تا-بهشت-زهرا-روایت-یک-خلافیِ-نکرده-nluffso7lloiصبح بود. چای را که دم کردم، هنوز خبر نداشتم که امروز، روز «مبارزه با سیستم» است.قرار ساده‌ای داشتیم با همسر: برویم شهرک آزمایش و یک خلافی عجیب‌وغریب را که به ماشین نورسیده‌مان چسبیده بود، پاک کنیم. خلافی‌ای که نه ما کرده بودیم، نه ماشین ما.اولی مربوط به روزی بود که ماشین هنوز در نمایندگی بود و نفس‌های اولش را می‌کشید.دومی برای روزی ثبت شده بود که ماشین را با کفی آورده بودند؛ مثل کجاوه‌ای گران‌قیمت که هنوز پایش به خیابان نرسیده بود.دو خلافی، برای ماشینی که سایه‌اش هم هنوز روی جاده نیفتاده بود.از این در به آن درهر دری زدیم، گفتند: «این کارِ ما نیست.»هر دستگاهی رفتیم، یک دستگاه دیگر نشانمان داد. تا رسیدیم به فامیلِ راهور که با لطفی بی‌نظیر فرمود:«برو شهرک آزمایش، کارت درست می‌شه. اگه گیر کردی به من بگو.»ترجمه‌ی آزادش می‌شد: «تا پارتی نداری، برو گم شو.»همان اول صبح، یکی از بستگان گوگل گفت شاید در زنجان شمالی هم بشود کار را انجام داد. نزدیک بود، پس اول آنجا رفتیم.پلیس راهور رفته بود... مرخصیِ بدون بازگشت؟ گفتند ماه‌هاست اینجا نیست.حماسه‌ی وردآورد تا آزادیرفتیم شهرک آزمایش.آنجا جنابِ لباس‌سرمه‌ای، با بیسیم در دست، نقش فرمانده‌ی صحنه را بازی می‌کرد. فرمان صادر شد:«برو وردآورد!»رفتیم وردآورد. گفتند: «برو میثم.»رفتیم میثم. گفتند: «برو آزادی.»و ما، هر بار با خودمان می‌گفتیم: این آخرش است. اما آخرش نبود.اینجا دیگر داستان داشت شکل حماسه به خودش می‌گرفت.دم درِ راهور آزادی، نگهبان اولین سیلی را زد: «اینجا نه. برو پرینت خلافی بگیر.»رفتم جلو و گفتم: «ما کاری نداریم، فقط می‌خواهیم عکس خلافی را ببینیم. نکند کسی با ماشین ما توی طرح تردد کرده باشد؟»گفت: «استعلام بگیر، اما عکس ممنوع.»گفتم: «قبلاً که عکس می‌دادید.»گفت: «الان قانونش عوض شده.»گفتم: «کی؟»گفت: «همین الان که شما آمدید.»فتح خرمشهر یا یک خلافی؟خسته شده بودم. همسر رفت داخل.چهل دقیقه بعد برگشت؛ با چهره‌ای که انگار خبر فتح خرمشهر را آورده باشد.اما نه.گفت: «فقط جانبازان و خانواده‌ی شهدا.»گفتم: «برای زندگی در این مملکت باید شهید بشوی؟ یا دست‌کم یک شهید قرض کنی؟»بعد از چند ماه چرخیدن در مدار بوروکراسی، برای خلافی‌ای که نکرده بودیم. اگر به همسر بود پولش را می‌داد و تمام.اما من هنوز تسلیم نشده بودم. نمی‌دانستم چرا، نمی‌دانستم برای چه، فقط نمی‌خواستم بدهم.پرسیدم: «حالا چی؟»گفتند: «باید بری بهشت زهرا.»گفتم: «برای فاتحه؟»گفت: «نه، راهور رفته آنجا... قطعه فلان، خیابان فلان، بلوک فلان.»بهشت زهرا یا جهنم ادارات؟با خودم گفتم: خدایا، برای گذاشتن پلاک قدیم روی ماشین جدید، باید این همه شمع روشن کنم و گوربه‌گور بگردم؟کاری که شاید در بسیاری از کشورهای دنیا با چند کلیک حل می‌شود، اینجا به یک حماسه‌ی ملی تبدیل شده بود.ما در کشوری زندگی می‌کنیم که برای پاک کردن یک خطا، باید از چندین خطای دیگر عبور کنیم.در پایان، از خستگی برگشتیم خانه، به امید شاید روزی دیگر...پ.ن:وقتی به خانه برگشتم، با خودم فکر کردم: اگر این ماجرا را ننویسم، چند ماه دیگر احتمالاً فقط یک «خلافی اشتباه» در ذهنم می‌ماند؛ نه این همه دویدن از وردآورد تا آزادی و از آزادی تا بهشت زهرا.پدربزرگم عادت داشت حاشیه‌ی کتاب‌هایش یادداشت بنویسد. آن روزها فکر می‌کردم چرا کتاب‌ها را خط‌خطی می‌کند. معلم‌ها گفته بودند کتاب را تمیز نگه دارید و چیزی روی آن ننویسید. اما بعدها فهمیدم آن حاشیه‌ها فقط یادداشت نبودند؛ بخشی از زندگی او بودند که میان صفحه‌های کتاب جا مانده بودند.بعد از رفتنش، همان چند خط کوتاه گاهی از یک دفتر خاطرات کامل ارزشمندتر به نظر می‌رسیدند. از لابه‌لای آن‌ها می‌شد فهمید در آن روزها چه دیده، به چه فکر کرده و چگونه زندگی کرده است.شاید ارزش این گزارش‌های روزانه هم همین باشد. نه اینکه اتفاقی بزرگ را ثبت کنند، بلکه نشان دهند ما در این سال‌ها چگونه زیسته‌ایم؛ چگونه برای ساده‌ترین کارها ساعت‌ها دویده‌ایم، چگونه خسته شده‌ایم، غر زده‌ایم، خندیده‌ایم و باز هم ادامه داده‌ایم.سال‌ها بعد، شاید کسی از همین خط‌خطی‌ها بهتر بفهمد روزگار ما چه شکلی بوده؛ روزهایی که گاهی برای یک خلافیِ نکرده، از یک نمایندگی تا بهشت زهرا را زیر پا می‌گذاشتیم.شیما نصیریشیما نصیریThu, 11 Jun 2026 21:50:34 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/چرا-رنج-در-نجدی-مه-است-و-در-مافی-فریاد-f6iej6qtgrxxچرا رنج در نجدی «مه» است و در مافی «فریاد»؟بیژن نجدی از مه می‌نویسد و طاهره مافی از سلول. یکی جهانش را در باران و سکوت می‌سازد، دیگری در ترس و نظارت. اما هر دو از یک چیز حرف می‌زنند: تنهاییِ انسان در برابر نیروهایی بزرگ‌تر از خود.نجدی؛ مه و رنج خاموشدر آثار نجدی، درد فریاد نمی‌زند. آرام می‌آید؛ چنان آرام که حضورش را زمانی درمی‌یابی که از درون تغییر کرده‌ای.در داستان «گیاهی در قرنطینه»، طاهر با قفلی که به کتفش بسته‌اند تنها می‌ماند. بیماری، ترس‌های موروثی و باورهایی که او را در خود محبوس کرده‌اند، هیچ‌کدام فریاد نمی‌زنند. فقط سنگینی می‌کنند؛ مثل همان مه ی که بر بسیاری از داستان‌های او سایه انداخته است.در «شب سهراب‌کشان» نیز مرتضی، نوجوان کر و لال، بیش از آنکه با دیگران درگیر باشد، با ناتوانیِ ارتباط‌گرفتن دست‌وپنجه نرم می‌کند و سرانجام در همان تنهایی از میان می‌رود.قهرمانان نجدی کمتر به پیروزی می‌رسند. آن‌ها بیشتر در حال تاب‌آوردن‌اند تا غلبه‌کردن.شاید به همین دلیل است که یوزپلنگان در «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» فقط نماد رنج نیستند. آن‌ها می‌دوند تا از انقراض بگریزند. دویدن در آثار نجدی، حرکت به سوی پیروزی نیست؛ تلاشی است برای باقی ماندن.در این جهان، گاهی خودِ دوام‌آوردن شکلی از پیروزی است.مافی؛ سلول و رنج فریادزندر سوی دیگر، طاهره مافی درد را پنهان نمی‌کند.در «خردم کن»، جولیت در سلول انفرادی «ستاد احیا» زندانی است؛ دختری که لمسش برای دیگران مرگبار است. همین ویژگی او را از دیگران جدا کرده و به کسی تبدیل کرده که حتی از خودش نیز می‌ترسد.اما مسئله فقط زندانی‌بودن نیست.جولیت پیش از آنکه در یک سلول محبوس باشد، در بدن خودش محبوس است.زندان بیرونی، فقط تصویری از زندان درونی اوست.او از لمس‌کردن، از نزدیک‌شدن و حتی از وجود خود هراس دارد. سلول، فقط شکلِ قابل‌دیدنِ همان ترسی است که سال‌ها در وجودش زندگی کرده است.به همین دلیل، مبارزهٔ او صرفاً رویارویی با یک حکومت سرکوبگر نیست؛ تلاشی است برای پذیرفتن بخشی از وجودش که همیشه آن را نفرین می‌دانست.در آثار مافی، درد چهره دارد و مستقیم در برابر شخصیت قرار می‌گیرد. اما همین درد، امکان دگرگونی را نیز در خود حمل می‌کند.جولیت بارها فرومی‌ریزد، می‌ترسد و فرار می‌کند؛ اما سرانجام درمی‌یابد آنچه او را از دیگران جدا کرده بود، می‌تواند بخشی از هویت و قدرتش باشد.اشتراک در عمق، افتراق در روایتآنچه این دو نویسنده را در عمیق‌ترین سطح به هم پیوند می‌دهد، مسئلهٔ هویت است.در آثار نجدی، انسان میان سنت، تغییر و گذر زمان سرگردان است. مه، استعاره‌ای از همین سرگردانی است؛ چیزی که مرزها را محو می‌کند و مسیر را نامشخص می‌سازد.در آثار مافی، انسان در برابر نیرویی قرار گرفته که می‌خواهد او را تعریف و کنترل کند. سلول، تصویری از همین محدودیت است.یکی در مه راهش را گم کرده؛ دیگری در سلول.اما هر دو در جست‌وجوی خویشتن‌اند.جایی که این دو نگاه از هم جدا می‌شوند، سرنوشت قهرمانانشان است.نجدی انگار می‌گوید: «ما دویدیم تا منقرض نشویم.»مافی می‌گوید: «ما جنگیدیم تا خودمان را بازپس بگیریم.»یکی از تاب‌آوردن سخن می‌گوید؛ دیگری از دگرگون‌شدن.چرا این مقایسه ارزشمند است؟نه برای آنکه بگوییم کدام نویسنده بهتر است؛ بلکه برای آنکه ببینیم ادبیات چگونه می‌تواند یک تجربهٔ مشترک را از دو مسیر متفاوت روایت کند.نجدی نشان می‌دهد که درد می‌تواند آرام و بی‌صدا وارد جان شود و انسان را آهسته تغییر دهد.مافی نشان می‌دهد که درد می‌تواند فریاد بزند، دیوارها را بلرزاند و انسان را به واکنش وادارد.یکی از مه می‌نویسد و دیگری از سلول.اما هر دو، در نهایت، از تلاش انسان برای یافتن معنایی در دل تاریکی سخن می‌گویند.شاید مه و سلول بیش از آنچه به نظر می‌رسد به هم شبیه باشند. هر دو تصویری از گم‌گشتگی‌اند: یکی در مهِ طبیعت و سنت، دیگری در سلولِ قدرت و کنترل.و هر دو، در جست‌وجوی راهی برای ادامه‌دادن.شاید رنج برای هیچ‌کدام از ما فقط مه یا فقط سلول نباشد.گاهی سال‌ها در مه گم می‌شویم و گاهی ناگهان خود را پشت میله‌های سلولی می‌یابیم که از ترس‌ها، خاطره‌ها و باورهای خودمان ساخته شده است.برای شما رنج بیشتر شبیه چیست؟مهی که آرام‌آرام همه‌چیز را در خود محو می‌کند،یا سلولی که آدم را به فریاد وامی‌دارد؟شیما نصیریشیما نصیریTue, 09 Jun 2026 22:10:57 +0330https://virgool.ir/@Shimanasiri/️-چرا-جنگ-وقتی-رنج-از-اتاق-های-شخصی-به-سرنوشت-ملت-ها-می-رسد-rrngcaiybtleچند روز پیش میان جمله‌های بیژن نجدی و طاهره مافی پرسه می‌زدم؛ میان رنج‌های شخصی، عشق‌ها، فقدان‌ها و زخم‌هایی که هر آدمی به شکلی با خود حمل می‌کند.اما رنج، موجود عجیبی است. اگر کمی بیشتر دنبالش کنی، از زندگی یک نفر فراتر می‌رود. از اتاق‌های شخصی بیرون می‌زند و به خیابان‌ها، شهرها و گاهی به سرنوشت ملت‌ها می‌رسد.شاید به همین دلیل بود که از داستان و جستار، سر از یک نامه‌نگاری قدیمی درآوردم؛ نامه‌هایی میان آلبرت اینشتین و زیگموند فروید.دو مرد که نزدیک به یک قرن پیش، درست در آستانه یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ، نشسته بودند و درباره پرسشی حرف می‌زدند که هنوز هم دست از سر ما برنداشته است:چرا جنگ؟سال ۱۹۳۲ بود. تنها یک سال تا به قدرت رسیدن هیتلر باقی مانده بود. اروپا روی لبهٔ پرتگاه ایستاده بود، اما هنوز کسی عمق سقوط را نمی‌دید.در همین سال، دو تن از تأثیرگذارترین متفکران قرن بیستم نامه‌هایی با هم رد و بدل کردند:آلبرت اینشتین؛ فیزیکدان و صلح‌طلب.زیگموند فروید؛ روان‌کاو و کاوشگر تاریک‌ترین لایه‌های ذهن انسان.📬 اینشتین می‌پرسداینشتین نامه را با نگرانی آغاز می‌کند:«آیا راهی برای رهایی بشر از شر جنگ وجود دارد؟»او اعتراف می‌کند که از سازوکارهای فیزیکی جهان بسیار می‌داند، اما از اعماق احساسات و انگیزه‌های انسانی کمتر. به همین دلیل از فروید کمک می‌خواهد.یکی از پرسش‌های اصلی او این است:چگونه ممکن است گروهی کوچک، اکثریتی را که از جنگ آسیب می‌بینند، به سوی جنگ سوق دهند؟و در نهایت می‌پرسد:آیا می‌توان ذهن انسان را چنان پرورش داد که در برابر نفرت و خشونت مقاوم‌تر شود؟📬 فروید پاسخ می‌دهدفروید پاسخ را با یک اصلاح ظریف آغاز می‌کند:«به جای واژهٔ زور، ترجیح می‌دهم از خشونت استفاده کنم.»او توضیح می‌دهد که در آغاز تاریخ، حق و عدالت معنایی نداشتند؛ آنچه حکم می‌راند، قدرت بود.بعدها انسان‌ها با تشکیل گروه‌ها و جوامع، قانون را جایگزین خشونت کردند. اما این پیروزی هرگز کامل نشد؛ زیرا میل به سلطه و ویرانگری از بین نرفت، فقط شکلش تغییر کرد.و سپس به نقطه‌ای می‌رسد که شاید مشهورترین بخش این نامه باشد:«انسان درون خود کششی به سوی نفرت و ویرانگری دارد.»فروید این نیرو را «غریزهٔ مرگ» می‌نامد؛ در برابر «اروس» یا غریزهٔ زندگی؛ نیروی عشق، پیوند و آفرینش.اما پایان نامه، تلخ و در عین حال امیدوارکننده است.فروید می‌نویسد:«ما نمی‌توانیم جنگ را تحمل کنیم. ما صلح‌طلبان، یک عدم تحمل مادرزادی نسبت به جنگ داریم.»او نمی‌گوید که شرارت از میان خواهد رفت.نمی‌گوید که روزی جنگ برای همیشه پایان می‌یابد.فقط یادآوری می‌کند که در کنار میل به ویران کردن، میلی دیگر هم در ما وجود دارد؛ میل به حفظ زندگی.🧠 حقیقت شاید میان این دو باشداینشتین به آموزش، آگاهی و نهادهای انسانی امید داشت.فروید ما را به آگاهی از تاریکی درون انسان فرا می‌خواند.یکی به ظرفیت رشد انسان نگاه می‌کرد؛ دیگری به سایه‌هایی که همیشه همراه او هستند.شاید حقیقت جایی میان این دو باشد؛ میان امید به بهتر شدن، و شناخت آنچه در اعماق ما پنهان است.✍️ وقتی این نامه‌ها را خواندم...بیش از هر چیز، به این فکر کردم که چقدر دوست داریم جنگ را مسئلهٔ آدم‌های دیگر بدانیم؛ سیاستمداران، فرماندهان، دولت‌ها.اما فروید ما را به جای ناراحت‌کننده‌تری می‌برد.او می‌گوید ریشهٔ جنگ را فقط نباید در مرزها و ارتش‌ها جست‌وجو کرد؛ بخشی از آن در خود ما زندگی می‌کند.در خشم‌های کوچک.در نفرت‌هایی که توجیهشان می‌کنیم.در میل به حذف کسی که شبیه ما فکر نمی‌کند.شاید به همین دلیل است که این نامه‌ها، با وجود گذشت نزدیک به یک قرن، هنوز کهنه نشده‌اند.هنوز جنگ‌ها ادامه دارند.هنوز گروه‌های کوچکی می‌توانند ملت‌های بزرگی را به سوی ویرانی بکشانند.و هنوز همان پرسش پابرجاست:آیا ما از گذشته چیزی آموخته‌ایم؟📚 پیشنهاد مطالعهکتاب «چرا جنگ؟»؛ نامه‌نگاری میان آلبرت اینشتین و زیگموند فروید.کتابی کوتاه، اما درباره پرسشی که هر بار جنگی تازه آغاز می‌شود، دوباره در ذهن انسان زنده می‌شود.شیما نصیریشیما نصیریMon, 08 Jun 2026 23:06:20 +0330