https://virgool.ir/feed/@Shazilehنویسنده و روانشناس. عاشق انبه و دلمه :)fa2026-11-10 21:31:45https://files.virgool.ir/upload/users/4110769/avatar/TsWcwN.jpghttps://virgool.ir/@Shazilehhttps://virgool.ir/@Shazileh/هر-روزی-که-از-خواب-بیدار-میشم-بخشی-از-من-گم-میشه-۱۷-uednakohhazmامروز تولد دوستم، آرمیتا بود. وقتی اینستاگرام را باز کردم، اولین چیزی که دیدم عکس او در کنار مادرش بود؛ عکسی قدیمی، احتمالاً مربوط به چند سال پیش، که در آن آرمیتا کیکی کوچک در دست داشت و مادرش از پشت شانه‌هایش را گرفته بود. زیر عکس، مادرش نوشته بود:«تمام چیزی که از این دنیا می‌خواهم، خوشبختی دخترم است. می‌خواهم همیشه بخندی، همیشه شاد باشی، هیچ‌وقت غصه نخوری، به تمام آرزوهایت برسی، پولدار باشی، موفق باشی و زندگی همان چیزی باشد که همیشه دوست داشتی. من اگر هزار بار دیگر هم به دنیا بیایم، باز هم آرزو می‌کنم مادر تو باشم. فقط خوشبخت باش دخترم. تمام دنیای منی.»چند لحظه به نوشته خیره ماندم. نه به خاطر زیبایی‌اش؛ بیشتر به خاطر آشنایی عجیب آن. احساس کردم این جملات را قبلاً هزار بار خوانده‌ام. در تولدهای مختلف، زیر عکس‌های مختلف، از زبان مادران مختلف. انگار همه آن‌ها یک متن مشترک داشتند که فقط نام دختر یا پسرشان را در آن عوض می‌کردند. همه از یک چیز حرف می‌زدند: خوشبختی فرزندانشان.با خودم فکر کردم چقدر جالب است. آدم‌ها ظاهراً هیچ آرزویی برای خودشان ندارند. تمام چیزی که از دنیا می‌خواهند، خوشبختی کسی دیگر است. انگار خوشبختی، وقتی به خودشان مربوط می‌شود، دیگر خواستنی نیست؛ اما وقتی پای فرزندشان به میان می‌آید، ناگهان به مهم‌ترین مسئله جهان تبدیل می‌شود.به عکس دوباره نگاه کردم. مادر آرمیتا لبخند می‌زد. زنی حدوداً پنجاه‌ساله که احتمالاً بخش زیادی از عمرش را صرف بزرگ کردن فرزندانش کرده بود. نمی‌دانستم زندگی‌اش چقدر مطابق میلش پیش رفته، چه چیزهایی را تجربه کرده و از چه آرزوهایی گذشته است. اما یک سؤال به ذهنم رسید: چرا خودش خوشبخت نشد؟چرا در تمام این سال‌ها، همان‌قدر که برای خوشبختی دخترش آرزو کرده بود، برای خوشبختی خودش تلاش نکرده بود؟ چرا به جای اینکه روزی زیر عکسی از خودش بنویسد «تمام چیزی که از این دنیا می‌خواهم، خوشبختی خودم است»، این خواسته را به نسل بعد منتقل کرده بود؟شاید او هم روزی دختری بوده که مادرش برای خوشبختی‌اش دعا می‌کرده است. شاید مادر او هم در تولدش نوشته بوده که تمام آرزویش دیدن لبخند دخترش است. پس مادرش چه؟ آیا مادر او هم روزی همین آرزو را برای دخترش داشته؟ و مادرِ مادرش؟ناگهان به نظرم رسید که ما با یک چرخه عجیب روبه‌رو هستیم. هر نسل، خوشبختی را برای نسل بعد آرزو می‌کند، بی‌آنکه الزاماً خودش آن را تجربه کرده باشد. آدم‌ها از زندگی عبور می‌کنند، شکست می‌خورند، سازش می‌کنند، از خواسته‌هایشان می‌گذرند و در نهایت، چیزی را که نتوانسته‌اند برای خودشان به دست بیاورند، به عنوان بزرگ‌ترین آرزویشان به فرزندانشان می‌بخشند.اما شاید مسئله حتی پیچیده‌تر از این باشد.شاید بچه‌دار شدن، گاهی راهی برای کنار آمدن با خوشبخت نبودن باشد.به این فکر کردم که آدم وقتی فرزندی ندارد، ناچار است با زندگی خودش روبه‌رو شود. باید درباره خواسته‌هایش تصمیم بگیرد، شکست‌هایش را بپذیرد، برای تغییر شرایطش تلاش کند یا دست‌کم مسئولیت نارضایتی‌اش را به عهده بگیرد. اما وقتی فرزندی به دنیا می‌آورد، ناگهان موضوع تازه‌ای پیدا می‌شود که می‌تواند تمام این مسائل را تحت‌الشعاع قرار دهد. دیگر مسئله این نیست که خودش چقدر خوشحال است؛ مسئله این است که فرزندش باید خوشحال باشد. دیگر لازم نیست تمام آرزوهایش را دنبال کند؛ کافی است امیدوار باشد فرزندش به آن‌ها برسد.شاید به همین دلیل است که بعضی آدم‌ها می‌توانند با زندگی‌هایی که هرگز دوست نداشته‌اند، کنار بیایند. آن‌ها برای نرسیدن‌هایشان معنایی پیدا کرده‌اند. اگر به آرزوهایشان نرسیده‌اند، شاید فرزندشان برسد. اگر زندگی شادی نداشته‌اند، شاید فرزندشان زندگی شادی داشته باشد. اگر خودشان فرصت انتخاب نداشته‌اند، شاید بتوانند برای او فرصت انتخاب فراهم کنند.و این امید، به شکلی عجیب، می‌تواند جای خوشبختی را بگیرد.حتی ممکن است آدمی که سال‌ها از زندگی‌اش ناراضی بوده، با اطمینان بگوید که خوشبخت‌ترین انسان دنیاست؛ چون فرزندش را دارد. شاید این حرف دروغ نباشد. شاید واقعاً دوستش داشته باشد. اما نمی‌توانستم از خودم بپرسم که آیا عشق به دیگری، همیشه همان چیزی است که ما تصور می‌کنیم؟ آیا ممکن نیست گاهی عشق، به پناهگاهی تبدیل شود که آدم در آن از مواجهه با زندگی خودش فرار می‌کند؟به صفحه برگشتم. چند نفر زیر پست نوشته بودند: «الهی آمین»، «همه مادرها همین‌طورند»، «خدا هیچ مادری را شرمنده فرزندش نکند». یکی هم نوشته بود: «مادر یعنی همین؛ تمام خوشبختی‌اش را در خوشبختی فرزندش می‌بیند.»برای لحظه‌ای احساس کردم این جمله آخر چیزی را توضیح می‌دهد که تمام مدت ذهنم را مشغول کرده بود. شاید ما حتی تعریفی از خوشبختی ساخته‌ایم که در آن، آدم حق ندارد آن را مستقیماً برای خودش بخواهد. باید آن را از مسیر دیگری تجربه کند؛ از مسیر فرزند، همسر، خانواده یا هر کسی که بتواند مسئولیت آرزوهای برآورده‌نشده‌اش را به دوش بکشد.گوشی را کنار گذاشتم و به پنجره نگاه کردم. بیرون، زنی دست دختر کوچکش را گرفته بود و از خیابان عبور می‌کرد. دختر چیزی می‌گفت و مادر با لبخند به او گوش می‌داد. برای لحظه‌ای فکر کردم شاید او هم روزی همین جملات را بنویسد. شاید بیست سال دیگر، در تولد دخترش، عکسی از کودکی او منتشر کند و بنویسد که تمام آرزویش خوشبختی اوست.و دخترش، روزی دیگر، همین آرزو را برای فرزند خودش تکرار کند.به نظرم رسید شاید یکی از پایدارترین میراث‌های بشر، نه ثروت است، نه دانش و نه حتی باورها؛ بلکه مجموعه‌ای از خوشبختی‌های به‌تعویق‌افتاده است که هر نسل به نسل بعد می‌سپارد. آرزوهایی که به جای آنکه در زندگی صاحبشان تحقق پیدا کنند، به شکل وعده‌ای برای زندگی دیگران باقی می‌مانند.شاید به همین خاطر است که جهان پر از آدم‌هایی است که می‌خواهند فرزندانشان زندگی خوبی داشته باشند، اما کمتر کسی از آن‌ها می‌پرسد خودشان چه زندگی‌ای می‌خواهند.و شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا این باشد که هیچ‌کس در این میان احساس شکست نمی‌کند. هر نسل، با سپردن آرزوی خوشبختی به نسل بعد، احساس می‌کند وظیفه‌اش را به‌درستی انجام داده است.انگار خوشبختی، چیزی نیست که قرار باشد کسی آن را زندگی کند؛ چیزی است که قرار است همه برای رسیدن دیگری به آن تلاش کنند.و به این ترتیب، نسل‌ها می‌آیند و می‌روند، بی‌آنکه کسی متوجه شود تمام عمر در حال ساختن آینده‌ای بوده‌اند که قرار نبوده خودشان در آن زندگی کنند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهMon, 09 Nov 2026 16:13:49 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۴۲-ap0cyi1xwsrdمهتاب همیشه جذب آدم‌های باهوش می‌شد. از آن‌هایی که می‌توانستند درباره‌ی موضوعی که هیچ‌وقت نشنیده بود ساعت‌ها حرف بزنند، ارتباط‌هایی میان اتفاقات ظاهراً بی‌ربط پیدا کنند و برای هر مسئله‌ای توضیحی داشته باشند. فکر می‌کرد زندگی در کنار یک آدم باهوش باید جالب‌تر باشد؛ کسی که بتوانی با او حرف بزنی، یاد بگیری و هیچ‌وقت از گفت‌وگو با او خسته نشوی.وقتی با پوریا آشنا شد، احساس کرد بالاخره چنین کسی را پیدا کرده است.پوریا ذهن سریعی داشت. کتاب‌های زیادی خوانده بود، درباره‌ی فلسفه و اقتصاد و روان‌شناسی اطلاعات داشت و در بحث‌ها به‌ندرت کم می‌آورد. اگر مهتاب چیزی می‌گفت، بلافاصله چند استثنا و تناقض برایش پیدا می‌کرد. گاهی حتی پیش از آنکه جمله‌اش تمام شود، می‌فهمید قرار است چه بگوید.در ماه‌های اول، مهتاب از این ویژگی لذت می‌برد. تصور می‌کرد با مردی روبه‌رو شده که می‌تواند در کنار او رشد کند.اما کم‌کم متوجه شد پوریا تحمل چندانی برای مخالفت، ناکامی یا حتی اتفاقات کوچک و پیش‌بینی‌نشده ندارد.اگر مهتاب پیشنهاد می‌داد به‌جای رستوران همیشگی به جای دیگری بروند، ممکن بود بحثی طولانی شکل بگیرد. اگر در انتخاب فیلم با او موافق نبود، پوریا آن‌قدر درباره‌ی سلیقه‌ی ضعیف و انتخاب‌های نادرست او حرف می‌زد تا موضوع از یک اختلاف ساده به دعوایی جدی تبدیل شود.گاهی هم واکنش‌هایش از بحث و انتقاد فراتر می‌رفت.یک بار سر موضوعی کاملاً پیش‌پاافتاده، وقتی مهتاب حاضر نشد نظرش را بپذیرد، پوریا ناگهان کنترلش را از دست داد. صدایش را بالا برد، شروع کرد به گریه کردن و خودش را به دیوار کوبید. مهتاب ترسیده بود. جلو رفت تا آرامش کند، اما پوریا می‌گفت تا وقتی مهتاب قبول نکند که حق با اوست، آرام نمی‌شود.بار دیگری وقتی مهتاب گفت آن شب نمی‌تواند با او بیرون برود، پوریا ساعت‌ها گریه کرد، خودش را به در و دیوار زد و از اینکه مهتاب دوستش ندارد حرف زد. در نهایت مهتاب برنامه‌اش را تغییر داد و به دیدنش رفت.این اتفاق‌ها کم‌کم تکرار شدند. مهتاب یاد گرفته بود که برای جلوگیری از دعوا، بعضی حرف‌ها را نزند، از بعضی خواسته‌ها صرف‌نظر کند و گاهی فقط موافقت کند؛ نه به این دلیل که قانع شده بود، بلکه چون نمی‌خواست دوباره با آن واکنش‌ها روبه‌رو شود.پوریا می‌توانست درباره‌ی پیچیدگی‌های روان انسان ساعت‌ها حرف بزند، اما وقتی با یک خواسته‌ی برآورده‌نشده روبه‌رو می‌شد، انگار تمام آن دانسته‌ها از ذهنش بیرون می‌رفتند. نمی‌توانست مخالفت را تحمل کند. نمی‌توانست ناکامی را بپذیرد. هر چیزی که مطابق میلش نبود، برایش به مسئله‌ای تحمل‌ناپذیر تبدیل می‌شد.مهتاب مدتی تلاش کرد رابطه را حفظ کند، اما سرانجام از پوریا جدا شد.چند ماه بعد با سینا آشنا شد؛ مردی که بعدها با او ازدواج کرد.سینا نه به اندازه‌ی پوریا کتاب خوانده بود، نه اطلاعات گسترده‌ای درباره‌ی نظریه‌های فلسفی داشت و نه می‌توانست درباره‌ی هر موضوعی ساعت‌ها بحث کند. گاهی حتی وقتی مهتاب از موضوعی پیچیده حرف می‌زد، فقط گوش می‌داد و می‌گفت: «راستش این یکی رو نمی‌دونم.»اما سینا ویژگی دیگری داشت که مهتاب به‌تدریج متوجه آن شد: ظرفیت تحملش بسیار بالا بود.یک بار در مسیر برگشت، ماشینشان خراب شد. هوا سرد بود و هر دو خسته بودند. مهتاب کلافه شد و چند بار از بدشانسی‌شان شکایت کرد. سینا ماشین را کنار خیابان پارک کرد، با امداد تماس گرفت و برای هر دو چای خرید.مهتاب گفت:ـ اصلاً حوصله ندارم. کل برنامه‌مون خراب شد.سینا خندید و گفت:ـ خب، خراب شد دیگه. درستش می‌کنیم. خودمون که سالمیم. یه روز دیگه می‌ریم.بعد هم تا رسیدن امداد درباره‌ی چیزهای دیگری حرف زدند.بار دیگری میانشان اختلافی پیش آمد. مهتاب حرفی زد که سینا را ناراحت کرد. سینا سکوت کرد و مدتی بعد گفت از آن حرف دلخور شده است. مهتاب عذرخواهی کرد و منتظر بود بحث طولانی‌ای شکل بگیرد، اما سینا گفت:ـ می‌دونم منظورت آزار دادن من نبود. ناراحت شدم، ولی نمی‌خوام به خاطر یه جمله، کل روزمون خراب بشه.مهتاب پرسید:ـ یعنی همین؟ دیگه درباره‌ش حرف نمی‌زنی؟ـ اگه لازم باشه حرف می‌زنیم. ولی قرار نیست هر ناراحتی‌ای رو تبدیل کنیم به یه جنگ بزرگ.سینا آدمی نبود که هیچ‌وقت عصبانی نشود یا از چیزی ناراحت نشود. تفاوتش این بود که می‌توانست ناراحتی را تحمل کند، بدون اینکه مجبور باشد فوراً آن را به دیگری منتقل کند. می‌توانست با مخالفت روبه‌رو شود، بدون اینکه احساس کند باید طرف مقابل را شکست بدهد. اگر چیزی مطابق میلش پیش نمی‌رفت، دنیا برایش به پایان نمی‌رسید.یک شب مهتاب به خانه‌ی سینا رفت. مادرش مدتی بود بیمار شده بود و سینا آن روز را در بیمارستان گذرانده بود. با این حال وقتی مهتاب رسید، برایش شام آماده کرد. غذایش ساده بود و خودش هم خسته به نظر می‌رسید.مهتاب گفت:ـ امروز خیلی سختت بوده. چرا این‌قدر خودت رو به زحمت انداختی؟سینا جواب داد:ـ چون تو میای اینجا، باید یه چیزی بخوری. همین دیگه.بعد از شام کنار هم نشستند. سینا درباره‌ی وضعیت مادرش حرف زد و گفت هنوز نمی‌داند بیماری چقدر جدی است. مهتاب دستش را گرفت. مدتی چیزی نگفتند.سینا سرش را به شانه‌ی او تکیه داد و گفت:ـ می‌دونی، بعضی وقت‌ها آدم انقدر دنبال درست کردن همه‌چیزه که یادش می‌ره همین چیزهایی که داره چقدر خوبن. من الان نمی‌دونم مادرم چی می‌شه، نمی‌دونم ماه بعد وضع کارم چطوره، ولی الان تو اینجایی، من زنده‌ام، می‌تونم دستت رو بگیرم. نمی‌خوام اینا رو هم از دست بدم، فقط چون نگران چیزهایی‌ام که هنوز اتفاق نیفتادن.مهتاب به او نگاه کرد.چیزی در رفتار سینا بود که نمی‌توانست به‌راحتی اسمش را پیدا کند.او ظرفیت زیادی برای تحمل رنج داشت. می‌توانست از چیزی ناراحت شود و همچنان مهربان بماند. می‌توانست با نظر مخالف روبه‌رو شود و همچنان به طرف مقابل احترام بگذارد. می‌توانست از چیزی که دوست نداشت بگذرد، بدون اینکه احساس کند چیزی از ارزش و اعتبارش کم شده است.مهتاب کم‌کم متوجه شد که سینا برخلاف پوریا، زندگی را به مجموعه‌ای از پیروزی‌ها و شکست‌های کوچک تبدیل نمی‌کند. لازم نبود در هر بحثی برنده باشد، در هر اختلافی حرف آخر را بزند یا هر اتفاقی را مطابق میل خودش پیش ببرد.او می‌دانست محبت نباید قربانی یک اختلاف کوچک شود. می‌دانست سلامتی چیزی نیست که همیشه بتوان آن را بدیهی فرض کرد. می‌دانست آدم‌ها کامل نیستند و قرار نیست هر روز بهترین نسخه‌ی خودشان باشند. می‌دانست گاهی باید حرفی را نادیده گرفت، گاهی باید گذشت کرد و گاهی هم باید ایستاد و مسئله‌ای را جدی گرفت.یک شب مهتاب به این فکر کرد که شاید مدت‌ها مفهوم هوش را با توانایی فهمیدن مسائل پیچیده اشتباه گرفته بوده است.پوریا باهوش بود. می‌توانست تناقض‌های یک استدلال را پیدا کند، اما نمی‌توانست تناقض میان خواسته‌های خودش و واقعیت زندگی را تحمل کند. می‌توانست درباره‌ی روان انسان نظریه‌پردازی کند، اما وقتی چیزی مطابق میلش نبود، از تحمل آن عاجز می‌شد.سینا شاید نمی‌توانست درباره‌ی بخشش سخنرانی کند، اما می‌توانست ببخشد. شاید نمی‌توانست درباره‌ی تاب‌آوری تعریف دقیقی ارائه دهد، اما در برابر سختی‌ها از هم نمی‌پاشید. او لازم نداشت همیشه شرایط را کنترل کند تا بتواند احساس آرامش داشته باشد.این تفاوت، مهتاب را به پرسشی رساند که مدتی ذهنش را مشغول کرد: خرد از کجا می‌آید؟هوش را تا حدی می‌شد توضیح داد. درباره‌ی نقش ژنتیک، ساختار مغز، آموزش، تجربه و محیط در شکل‌گیری توانایی‌های شناختی پژوهش‌های زیادی وجود داشت. می‌شد درباره‌ی حافظه، استدلال، حل مسئله و هوش تحلیلی مطالعه کرد.اما خرد انگار از یک مسیر مشخص به دست نمی‌آمد.آیا آدم با تجربه خردمند می‌شد؟ پس چرا بعضی‌ها با گذشت دهه‌ها همان اشتباهات را تکرار می‌کردند؟آیا با مطالعه به دست می‌آمد؟ پس چرا بعضی از باسوادترین آدم‌هایی که می‌شناخت، در ساده‌ترین روابط انسانی درمانده بودند؟آیا نتیجه‌ی رنج کشیدن بود؟ پس چرا بعضی‌ها پس از سال‌ها سختی، مهربان‌تر و عمیق‌تر می‌شدند و بعضی دیگر فقط تلخ‌تر؟شاید خرد به این بستگی داشت که آدم با تجربه‌هایش چه می‌کند؛ اینکه از اتفاقات فقط خاطره جمع می‌کند یا واقعاً چیزی از آن‌ها می‌آموزد. شاید به توانایی تحمل واقعیت مربوط بود؛ اینکه بتوانی چیزی را بخواهی و به دست نیاوری، مخالفتی را بشنوی و فرو نریزی، رنجی را تجربه کنی و اجازه ندهی تمام وجودت را به خودش اختصاص دهد.یک شب، وقتی سینا خوابیده بود، مهتاب به صورتش نگاه کرد. او هیچ‌وقت ادعا نکرده بود آدم عمیقی است. حتی گاهی از اینکه نمی‌تواند مثل مهتاب درباره‌ی بعضی موضوعات حرف بزند، خجالت می‌کشید.مهتاب دستش را روی دست او گذاشت.به این فکر کرد که شاید تمام عمرش به دنبال مردی بوده که بتواند جهان را برایش توضیح دهد؛ اما حالا کنار مردی زندگی می‌کرد که بلد بود در همان جهان زندگی کند.و برای نخستین بار، این پرسش برایش مهم‌تر از همه‌ی پرسش‌های قبلی شده بود:چطور می‌شود کسی این‌همه بداند، اما خردمند نباشد؟و چطور می‌شود کسی چیز زیادی نداند، اما درست بداند با زندگی‌اش چه کند؟شاید هوش به آدم کمک می‌کرد پاسخ سؤال‌های دشوار را پیدا کند؛ اما خرد، چیزی فراتر از دانستن پاسخ‌ها بود. توانایی تحمل چیزهایی بود که مطابق میل آدم پیش نمی‌رفتند، تشخیص چیزهایی که ارزش جنگیدن داشتند و فهمیدن اینکه قرار نیست هر اختلافی به جنگ و هر ناکامی‌ای به فاجعه تبدیل شود.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 20:00:01 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۴۱-s12bzpnoqutdپدرشان همیشه می‌گفت اگر دوباره جوان می‌شد، سراغ صنعت می‌رفت.این جمله را آن‌قدر تکرار کرده بود که دیگر برای فرزندانش شبیه یکی از همان حرف‌های همیشگی پدرها شده بود؛ مثل اینکه آدم باید پس‌انداز کند، بی‌جهت با کسی درگیر نشود یا قدر سلامتی‌اش را بداند.او در جوانی، درست بعد از سربازی، با یکی از دوستانش کارگاهی کوچک راه انداخته بود. سرمایه‌ی زیادی نداشتند، اما انگیزه داشتند. چند دستگاه خریده بودند و قرار بود قطعاتی تولید کنند که آن روزها بازار خوبی داشت. مدتی هم کارشان گرفت. صبح‌ها زودتر از همه به کارگاه می‌رسید و شب‌ها آخرین نفری بود که چراغ‌ها را خاموش می‌کرد. از دیدن محصولی که با دست و فکر خودش ساخته بود لذت می‌برد.اما شراکتشان دوام نیاورد. اختلاف بر سر پول، حساب‌وکتاب و تصمیم‌های کاری کم‌کم بالا گرفت. یک روز دیگر نتوانستند کنار هم کار کنند. کارگاه تعطیل شد و سهم هر کدام به اندازه‌ای نبود که بتواند زندگی تازه‌ای بسازد.پدرشان مدتی بیکار ماند و بعد در یک اداره استخدام شد. حقوق ثابتی داشت، بیمه داشت و هر ماه می‌دانست چقدر پول به حسابش واریز می‌شود. چند سال بعد ازدواج کرد و صاحب سه فرزند شد.از آن به بعد، هر بار که به فکر راه انداختن کاری می‌افتاد، چیزی جلویش را می‌گرفت. یک بار گفت باید اول خانه بخرند. بار دیگر گفت بچه‌ها کوچک‌اند. بعدتر گفت حالا که مدرسه می‌روند، نباید آینده‌شان را به خطر انداخت. وقتی بزرگ‌تر شدند، هزینه‌ی دانشگاه و ازدواجشان پیش آمد.هر سال برای شروع دوباره دیرتر از سال قبل به نظر می‌رسید.سال‌ها گذشت. پدر به سن بازنشستگی رسید و از اداره بازنشسته شد؛ اما چند ماه بعد، به درخواست مدیر سابقش، دوباره به همان ساختمان برگشت. قرار بود هفته‌ای چند روز برای رسیدگی به بعضی پرونده‌ها و انتقال تجربه به کارمندان جدید کمک کند. حالا دیگر کارمند رسمی نبود، اما هنوز کارت ورود داشت، پشت همان میز می‌نشست و همان مسیر قدیمی را طی می‌کرد.بچه‌ها ازدواج کرده بودند و هر کدام زندگی خودشان را داشتند. خانه‌ای که زمانی برای خریدنش سال‌ها پس‌انداز کرده بود، حالا بیشتر روزها ساکت بود. تنها چیزی که از آن کارگاه قدیمی باقی مانده بود، چند عکس سیاه‌وسفید و یک دستگاه کوچک فلزی بود که هنوز در انباری نگهش می‌داشت.یک عصر پاییزی، هر سه فرزندش به خانه‌اش آمده بودند. چای می‌خوردند و درباره‌ی کار و زندگی حرف می‌زدند. پسر بزرگش از سختی‌های اداره و مدیر جدیدش شکایت می‌کرد. دخترش می‌گفت همسرش می‌خواهد شغلش را عوض کند، اما از بی‌ثباتی درآمد می‌ترسد.پدر مدتی به حرف‌هایشان گوش داد و بعد گفت:ـ من یه چیزی بهتون بگم. بهترین کاری که آدم می‌تونه بکنه، صنعته.پسرش خندید.ـ باز شروع شد؟پدر هم خندید، اما ادامه داد:ـ نه، جدی می‌گم. صنعت یعنی خودت کاری راه بندازی. چیزی تولید کنی. به کسی وصل نباشی که هر روز بهت بگه چه کار بکن، چه کار نکن. منتظر نباشی یکی آخر ماه حقوقت رو بده. البته سختی داره، خطر داره، ولی وقتی کارت بگیره، حاصلش مال خودته. رزق و روزی رو هم از خدا می‌گیری. آدم باید توکل داشته باشه و خودش دست به کار بشه.دخترش گفت:ـ خب، هر کسی که نمی‌تونه صنعتگر بشه.ـ می‌دونم. برای همین می‌گم یا صنعت، یا علم.پسر کوچک‌تر پرسید:ـ علم؟پدر استکانش را روی میز گذاشت.ـ آره. آدم یا باید چیزی بسازه که توی زندگی خودش به دردش بخوره، یا چیزی به دنیا اضافه کنه که بعد از خودش باقی بمونه. مثلاً کتاب بنویسه، شعر بگه، کشف علمی بکنه. یه چیزی که وقتی خودش نیست، هنوز وجود داشته باشه.کمی مکث کرد و گفت:ـ ولی حتی این هم تضمین نمی‌کنه که خود آدم چیزی به دست آورده باشه. فردوسی رو ببین. از بزرگ‌ترین شاعرهای ماست. هزار سال گذشته و هنوز اسمش زنده‌ست. شاهنامه مونده، شعرهاش مونده، همه‌ی ما می‌دونیم فردوسی کیه. اما خود فردوسی چی؟ ما از زندگی واقعی اون آدم چقدر می‌دونیم؟ می‌دونیم در چه خانواده‌ای زندگی می‌کرده، چه روزهایی خوشحال بوده، چه چیزهایی نگرانش می‌کرده؟ می‌دونیم در سال‌های آخر عمرش با فقر دست‌وپنجه نرم کرده. اما از دنیای شخصی‌اش تقریباً چیزی نمی‌دونیم.پسر بزرگ گفت:ـ خب همین که بعد از هزار سال هنوز اسمش رو می‌دونیم، خودش چیز کمی نیست.پدر سر تکان داد.ـ کم نیست. من نمی‌گم شاهنامه ارزش نداره. می‌گم این ارزش بیشتر برای ماست. برای آدم‌هایی که امروز از خوندنش لذت می‌برن. اما برای خود فردوسی چه کرد؟ آیا باعث شد سال‌های آخر عمرش راحت‌تر زندگی کنه؟ آیا وقتی تنگدست بود، اسمش بهش آسایش داد؟ آیا وقتی مرد، تونست از شهرتی که بعدها پیدا کرد استفاده کنه؟ نه. اون زندگی خودش رو کرد و رفت. چیزی ازش موند که ما استفاده می‌کنیم.دخترش گفت:ـ ولی شاید خودش از نوشتنش لذت می‌برده. شاید براش مهم بوده که چیزی ماندگار بسازه.پدر لبخند زد.ـ شاید. من که نمی‌دونم. شاید تمام عمرش از کاری که می‌کرد خوشحال بوده. شاید هم آرزوهای دیگه‌ای داشته. ما فقط می‌تونیم درباره‌ی چیزی که ازش مونده حرف بزنیم. اما یه چیزی رو می‌دونم: آدم تا وقتی زنده‌ست، خودش هم باید از زندگی سهمی داشته باشه.پسر کوچک‌تر گفت:ـ یعنی به نظرت پول از ماندگاری مهم‌تره؟پدر کمی فکر کرد.ـ نه. می‌گم ماندگاری به‌تنهایی برای آدمی که زندگی می‌کنه کافی نیست. آدم تا وقتی زنده‌ست، باید زندگی کنه. نمی‌شه همه‌چیز رو خرج چیزی کرد که شاید بعد از مرگت باقی بمونه.بعد دستش را روی دسته‌ی مبل گذاشت و ادامه داد:ـ صنعت فرق داره. وقتی یه کارگاه داری و کارت می‌گیره، فقط اسم و خاطره ازت نمی‌مونه. خودت هم در زمان زندگی‌ات ازش استفاده می‌کنی. می‌تونی خونه‌ی بهتری داشته باشی، بچه‌هات رو راحت‌تر بزرگ کنی، سفر بری، غذای خوب بخوری، کمتر نگران فردا باشی. لازم نیست صبر کنی تا بعد از مرگت یکی بیاد بگه چه آدم بزرگی بودی. خودت هم از حاصل کارت بهره می‌بری.پسر بزرگ دوباره خندید.ـ پس چرا خودت نرفتی سراغ صنعت؟این بار پدر نخندید.چند لحظه به استکان خالی‌اش نگاه کرد. بعد گفت:ـ رفتم. نشد.ـ خب، دوباره می‌رفتی.ـ اون موقع شماها رو داشتم. نمی‌تونستم هر چی دارم بذارم وسط و دوباره از صفر شروع کنم.ـ شاید اگه ریسک کرده بودی، الان وضعمون بهتر بود.پدر سرش را بلند کرد و به پسرش نگاه کرد. چیزی نگفت. بعد آرام گفت:ـ شاید.بچه‌ها بعد از شام رفتند. پدر تنها ماند. تلویزیون را روشن نکرد. به انباری رفت و جعبه‌ی قدیمی را از بالای قفسه پایین آورد. دستگاه فلزی کوچکش هنوز همان‌جا بود؛ کمی زنگ‌زده، با دسته‌ای که سال‌ها پیش خودش ساخته بود.آن را روی میز گذاشت و چند دقیقه تماشایش کرد.در تمام این سال‌ها، وقتی از صنعت حرف می‌زد، از آزادی حرف می‌زد؛ از اینکه آدم مجبور نباشد برای نان شب منتظر امضای دیگری بماند. از اینکه نتیجه‌ی تلاشش را همان روزها ببیند، نه اینکه تمام عمرش را صرف ساختن چیزی کند که دیگران روزی از آن استفاده کنند.اما حالا که به دستگاه نگاه می‌کرد، به این فکر افتاد که شاید خودش هم چیزی را برای همیشه از دست داده بود. نه فقط یک کارگاه، نه فقط درآمدی بیشتر؛ بلکه زندگی‌ای که هیچ‌وقت فرصت نکرد بفهمد می‌توانست چه شکلی باشد.دستگاه را دوباره داخل جعبه گذاشت و آن را به قفسه برگرداند.صبح روز بعد، ساعت شش از خواب بیدار شد. لباس اتوکشیده‌اش را پوشید، صبحانه‌اش را خورد و کیف چرمی قدیمی‌اش را برداشت. بازنشسته شده بود، اما هنوز سه روز در هفته به همان اداره می‌رفت؛ همان ساختمان، همان راهروها و همان میزی که سال‌ها پشتش نشسته بود.پیش از خروج، لحظه‌ای جلوی در انباری ایستاد. جعبه‌ی دستگاه هنوز روی قفسه بود.در را بست، کلید را چرخاند و راه افتاد.هنوز هم هر وقت کسی از او می‌پرسید چه شغلی را برای یک جوان پیشنهاد می‌کند، می‌گفت:«صنعت. اگر هم نشد، علم.»اما خودش هنوز به اداره می‌رفت.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 18:44:01 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۴۰-eqgirdupbkfgوقتی نازنین بعد از شش سال تحصیل در خارج از کشور به تهران برگشت، بیشتر چیزهای شهر برایش آشنا بود و در عین حال کمی غریبه. خیابان‌هایی که از کودکی می‌شناخت، کافه‌هایی که تازه افتتاح شده بودند و آدم‌هایی که حالا درباره‌شان چیزهایی می‌دانست که پیش‌تر نمی‌دانست.چند هفته بعد از بازگشت، یکی از دوستان قدیمی خانواده شماره پسری را به او داد. اسمش امیر بود؛ سی‌ودو ساله، مهندس، خانواده دار و به گفته‌ی معرف، پسری جدی و خانواده‌دوست. قرار گذاشتند همدیگر را ببینند. نه در یک رستوران رسمی، بلکه در کافه‌ای نزدیک تئاتر شهر؛ قرار بود بعد از قهوه، اگر حوصله داشتند، نمایشی هم ببینند.امیر سر وقت رسید. خوش‌برخورد بود و آرام حرف می‌زد. از کارش پرسید، از سال‌هایی که خارج از کشور گذرانده بود و از اینکه دلش برای تهران تنگ شده یا نه. نازنین هم از دانشگاه، دوستانش و تجربه‌ی زندگی در شهری گفت که آدم‌ها در آن با سلیقه‌ها و سبک‌های متفاوتی کنار هم زندگی می‌کردند.بعد از کافه، امیر پیشنهاد کرد به خانه‌ی یکی از دوستانش بروند. می‌گفت مجموعه‌ای از فیلم‌های قدیمی و اجراهای هنری دارد که شاید برای نازنین جالب باشد. نازنین پذیرفت.روی لپ‌تاپ، چند ویدئو باز کرد. اول اجرای یک خواننده بود؛ زنی با لباس براق که روی صحنه می‌خواند و حرکت می‌کرد. بعد تصویری از یک مدل روی صحنه‌ی نمایش لباس آمد. بعد اجرای یک رقصنده، سپس بخشی از یک فیلم بزرگسالان.امیر با لحنی که انگار همه‌ی این‌ها را از یک جنس می‌دانست، گفت:ـ واقعاً نمی‌فهمم چطور بعضیا به این چیزا می‌گن هنر. همه‌شون دنبال جلب توجه‌ان. آخرش هم فرقی ندارن؛ هرزه‌ان دیگه.نازنین نگاهش را از صفحه برداشت.ـ منظورت از همه‌شون کیه؟ـ همین‌ها دیگه. خواننده‌ها، مدل‌ها، بازیگرایی که این‌جوری لباس می‌پوشن، رقاص‌ها... حتی اونایی که فیلم پورن بازی می‌کنن. همه‌شون یه کار می‌کنن؛ خودشون رو در معرض نگاه بقیه می‌ذارن.نازنین چند لحظه ساکت ماند. بعد گفت:ـ یعنی از نظر تو خواننده‌ای که روی صحنه اجرا می‌کنه، مدل، بازیگر، رقصنده و کسی که در صنعت پورن کار می‌کنه، همه یک شغل دارن؟امیر شانه بالا انداخت.ـ شاید اسم شغلشون فرق کنه، ولی تهش یکیه.نازنین لبخند کوتاهی زد؛ نه از سر تمسخر، بیشتر از سر ناباوری.ـ تو واقعاً فکر می‌کنی این‌ها هیچ تفاوتی با هم ندارن؟ـ خب، تو چه تفاوتی می‌بینی؟نازنین به صفحه اشاره کرد.ـ این یکی خواننده‌ست. کارش اجرا و موسیقیه. اون یکی مدل لباسه و در صنعت مد کار می‌کنه. اون یکی بازیگره و ممکنه در یک فیلم نقش یک شخصیت رو بازی کنه. رقصنده هم هنر و حرفه‌ی خودش رو داره. اروتیک دنسر در یک حوزه‌ی مشخص اجرا می‌کنه و پورن‌استار هم در صنعت متفاوتی فعالیت می‌کنه. تن‌فروشی هم مقوله‌ی دیگه‌ایه. ممکنه درباره‌ی هر کدوم از این حوزه‌ها نقد اخلاقی، اجتماعی یا اقتصادی داشته باشی، اما نمی‌تونی همه رو در یک دسته بریزی و خیال کنی شناختی‌شون.امیر گفت:ـ ولی همشون بدنشون رو نمایش می‌دن.ـ همیشه؟ هر بازیگری؟ هر خواننده‌ای؟ هر مدلی؟ و حتی اگر نمایش بدن وجه مشترکشون باشه، یعنی کار و انگیزه و شرایط و معنای فعالیتشون هم یکیه؟ـ به نظرم داری زیادی تفکیک می‌کنی.ـ شاید چون واقعاً تفکیک وجود داره.امیر خندید.ـ تو چون چند سال خارج بودی، به این چیزا عادت کردی. برای همین برات عادی شده.نازنین دست‌هایش را روی میز گذاشت.ـ بحث عادی بودن نیست. من نگفتم همه‌ی این کارها رو تأیید می‌کنم. دارم می‌گم اگر چیزی رو نمی‌شناسی، دست‌کم نباید وانمود کنی همه‌ی شکل‌هاش رو می‌شناسی.امیر کمی مکث کرد.ـ خب من که قرار نیست برم همه‌ی این فیلم‌ها رو ببینم یا زندگی این آدم‌ها رو دنبال کنم تا بفهمم چی‌ان.ـ لازم هم نیست. اما وقتی چیزی رو دنبال نمی‌کنی، درباره‌ش اطلاعات نداری و هیچ‌وقت با آدم‌های اون حوزه تعامل نداشتی، چطور با این اطمینان درباره‌ی همه‌شون حکم می‌دی؟امیر گفت:ـ از بیرون که نگاه کنی، تفاوت چندانی ندارن.نازنین به صفحه‌ی لپ‌تاپ نگاه کرد. تصویر همان خواننده هنوز متوقف مانده بود؛ دهان باز، دست بالا و نور صحنه روی صورتش.گفت:ـ دقیقاً مشکل همین «از بیرون نگاه کردنه». وقتی از بیرون به یک حوزه نگاه می‌کنی و اجزاش رو نمی‌شناسی، تفاوت‌ها محو می‌شن. برای کسی که هیچ شناختی از موسیقی نداره، شاید خواننده‌ی اپرا و خواننده‌ی پاپ فقط دو نفر باشن که روی صحنه آواز می‌خونن. برای کسی که هیچ‌وقت سینما رو جدی دنبال نکرده، بازیگر نقش یک شخصیت تاریخی و بازیگر یک فیلم تجاری فقط آدم‌هایی‌ان که جلوی دوربین ظاهر می‌شن. برای کسی که معماری نمی‌دونه، ممکنه یک خانه‌ی معمولی و یک بنای تاریخی فقط دو تا ساختمان باشن.امیر گفت:ـ اما این مثال‌ها با هم فرق دارن. این‌ها که مسئله‌ی اخلاقی دارن.ـ اتفاقاً همین‌جاست که باید دقیق‌تر باشی. تو از تفاوت‌های درونی این حوزه‌ها چیزی نمی‌دونی، اما یک ویژگی ظاهری رو انتخاب کردی و با همون درباره‌ی همه‌شون قضاوت می‌کنی. انگار چون چند نفر لباس مشابهی پوشیدن، پس زندگی، کار، انگیزه و شخصیتشون هم یکیه.امیر کمی جدی‌تر شد.ـ یعنی تو می‌گی نباید هیچ قضاوتی داشته باشیم؟ـ نه. می‌گم قضاوت با شناخت فرق داره. ممکنه چیزی رو نپسندی، ممکنه باهاش مخالف باشی، حتی ممکنه از نظر اخلاقی نقدش کنی. اما وقتی تفاوت‌ها رو نمی‌بینی، شاید مسئله این نباشه که همه شبیه هم‌ان؛ شاید تو هنوز ابزار دیدن تفاوت‌ها رو نداری.چند ثانیه سکوت کردند.امیر پرسید:ـ یعنی به نظرت من آدم متعصبی‌ام؟نازنین جواب نداد. نگاهش به ساعت افتاد. قرارشان نزدیک به دو ساعت طول کشیده بود و او در تمام این مدت بیشتر از آنکه درباره‌ی امیر چیزی بداند، متوجه چیزهایی شده بود که امیر حاضر نبود درباره‌شان بداند.گفت:ـ فکر می‌کنم تو درباره‌ی چیزهایی که نمی‌شناسی، خیلی مطمئنی.ـ خب، هر کسی یه اصولی داره.ـ داشتن اصول با ندیدن واقعیت فرق داره.امیر لپ‌تاپ را بست و گفت:ـ به هر حال، من با این سبک زندگی موافق نیستم.نازنین کیفش را برداشت.ـ لازم نیست موافق باشی.امیر تا دم در همراهی‌اش کرد. موقع خداحافظی گفت خوشحال شده که با او آشنا شده و دوست دارد دوباره همدیگر را ببینند. نازنین لبخند زد و گفت بعداً خبر می‌دهد.در راه برگشت، پیام کوتاهی برایش نوشت:«از آشنایی باهات خوشحال شدم. اما فکر نمی‌کنم نگاه‌مون به بعضی مسائل اون‌قدر به هم نزدیک باشه که بخوایم ادامه بدیم.»امیر جواب داد:«فکر نمی‌کردم این موضوع برات این‌قدر مهم باشه.»نازنین گوشی را خاموش کرد.موضوع فقط چند خواننده و بازیگر نبود. مسئله این بود که امیر برای فهمیدن جهان، به خودش زحمت نزدیک شدن به آن را نمی‌داد. از فاصله‌ای امن می‌ایستاد، چند نشانه‌ی ظاهری را می‌دید و بعد همه‌چیز را با یک کلمه توضیح می‌داد.نازنین به این فکر کرد که شاید این اتفاق فقط درباره‌ی آدم‌های روی صحنه نمی‌افتد. ما اغلب با چیزهایی که نمی‌شناسیم همین کار را می‌کنیم. آدم‌ها، شغل‌ها، طبقه‌های اجتماعی، فرهنگ‌ها و حتی شیوه‌های متفاوت زندگی را از دور می‌بینیم و چون جزئیاتشان را نمی‌دانیم، تفاوت‌هایشان برایمان بی‌معنا می‌شود.گاهی جهان آن‌قدر پیچیده نیست که فهمیده نشود؛ ما فقط آن‌قدر از آن دور ایستاده‌ایم که همه‌چیز شبیه هم به نظر می‌رسد.و شاید خطرناک‌ترین بخش ناآگاهی، خودِ ندانستن نباشد؛ اطمینانی باشد که به آدم می‌دهد تا دیگر نیازی به دانستن احساس نکند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 18:19:07 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۹-y2ycgrbo4hxfلیلا در سال‌هایی که به دنبال ازدواج بود، با آدم‌های مختلفی آشنا شد. نه اینکه هر آشنایی را به رابطه تبدیل کند، اما هر بار با خودش فکر می‌کرد شاید این یکی همان کسی باشد که می‌تواند زندگی‌اش را با او قسمت کند.اولین نفر، مردی بود که از همان دیدارهای ابتدایی معلوم بود زندگی مرفهی دارد. خانه‌ی بزرگی داشت، ماشین گران‌قیمتی سوار می‌شد و از سفرهایی حرف می‌زد که لیلا فقط عکس‌هایشان را دیده بود. مرد مهربان بود و به نظر می‌رسید از بودن کنار لیلا لذت می‌برد. چند ماهی با هم بودند. تا اینکه یک شب، بعد از بحثی که بر سر موضوعی کوچک شروع شده بود، مرد گفت:«راستش رو بخوای، من فکر می‌کنم تو بیشتر از خود من، زندگی‌ای رو دوست داشتی که می‌تونستم برات فراهم کنم.»لیلا چند لحظه نگاهش کرد.گفت: «یعنی فکر می‌کنی من به خاطر پولت باهات بودم؟»مرد شانه بالا انداخت. «نمی‌دونم. ولی گاهی این حس رو دارم.»لیلا چیزی نگفت. شاید می‌توانست از علاقه‌اش حرف بزند، از شب‌هایی که بدون هیچ برنامه‌ای با هم قدم زده بودند، از شوخی‌هایی که فقط خودشان می‌فهمیدند. اما می‌دانست هر توضیحی بدهد، ممکن است به نظر دفاع کردن از اتهامی بیاید که خودش قبولش نداشت.رابطه تمام شد.چند ماه بعد با مرد دیگری آشنا شد. رابطه‌شان هنوز در ابتدای راه بود که یک روز مرد به او گفت بیماری ام‌اس دارد. درباره‌ی داروهایش توضیح داد، از روزهایی گفت که خستگی اجازه نمی‌داد کارهای معمولی‌اش را انجام دهد و از نگرانی‌هایی که درباره‌ی آینده داشت.لیلا مدتی سکوت کرد. بعد دستش را گرفت و گفت:«من دوستت دارم. این چیزی از احساسم کم نمی‌کنه.»مرد لبخند زد. آن شب، لیلا تصور کرد شاید برای نخستین بار کسی را پیدا کرده که می‌تواند بدون توجه به شرایط بیرونی، کنارش بماند.اما رابطه‌ی آن‌ها هم دوام نیاورد.مدتی بعد، در یکی از دعواهایشان، مرد گفت:«تو از اول به خاطر بیماری من باهام وارد رابطه شدی. دلت برام سوخت. فکر کردی باید نجاتم بدی.»لیلا با تعجب پرسید: «واقعاً همچین فکری می‌کنی؟»مرد گفت: «گاهی حس می‌کنم تو بیشتر عاشق اینی که من بهت احتیاج دارم، نه خود من.»این بار هم لیلا نتوانست چیزی بگوید. از خودش پرسید چطور ممکن است همان جمله‌ای که روزی برای آرام کردن کسی گفته بود، بعدها به مدرکی علیه احساسش تبدیل شود.رابطه‌ی بعدی با مردی بود که از نظر مالی تقریباً چیزی نداشت. نه خانه‌ای، نه ماشین یا حتی موتوری. تحصیلات دانشگاهی هم نداشت و کارش درآمد چندانی برایش باقی نمی‌گذاشت. لیلا در ابتدا تصور نمی‌کرد رابطه‌شان جدی شود، اما کم‌کم به او علاقه‌مند شد. از طرز حرف زدنش خوشش می‌آمد، از شوخی‌های بی‌موقعش، از اینکه گاهی ساعت‌ها درباره‌ی چیزهای بی‌اهمیت حرف می‌زدند و زمان را فراموش می‌کردند.یک عصر، روی نیمکتی در پارک نشسته بودند. مرد مدتی به زمین نگاه کرد و بعد پرسید:«یه چیزی بپرسم؟»«بپرس.»«تو چرا منو دوست داری؟»لیلا لبخند زد. «چون دوستت دارم.»مرد خندید. «نه، جدی می‌گم. من که هیچی ندارم. نه پولی، نه خونه‌ای، نه ماشین و موتوری. درس‌خونده هم نیستم. واقعاً عاشق چی من شدی؟»لیلا خواست جواب بدهد، اما کلماتش را پیدا نکرد.مرد ادامه داد: «آخه آدم وقتی به یکی علاقه‌مند می‌شه، یه چیزی توی اون آدم می‌بینه دیگه. من می‌خوام بدونم تو چی توی من دیدی.»لیلا به صورتش نگاه کرد. برای چند ثانیه احساس کرد دوباره در همان گفت‌وگوی قدیمی قرار گرفته است؛ فقط این بار کسی او را به خاطر داشتن چیزی متهم نمی‌کرد، بلکه از اینکه چیزی برای عرضه کردن ندارد، از علاقه‌ی او تعجب می‌کرد.گفت: «نمی‌دونم. شاید باید بیشتر فکر کنم.»مرد خندید و گفت: «یعنی نمی‌دونی چرا عاشقمی؟»لیلا هم خندید، اما ذهنش درگیر شده بود.مرد چیزی نگفت. دستش را گرفت و هر دو به راه افتادند. لیلا هنوز نمی‌دانست رابطه‌شان به کجا می‌رسد. نمی‌دانست آیا این مرد هم روزی به احساسی که میانشان بود شک خواهد کرد یا نه. فقط می‌دانست دیگر نمی‌خواهد برای اثبات دوست داشتنش، مجبور باشد از کسی دفاع کند که دوستش دارد.چند روز بعد، مرد دوباره همان سؤال را پرسید. این بار دیگر لبخند نمی‌زد.گفت: «من واقعاً نمی‌فهمم تو چی توی من دیدی. شاید اصلاً خودت هم نمی‌دونی چرا با منی. شاید فقط از اینکه یکی کنارت باشه خوشت میاد.»لیلا خواست توضیح بدهد، اما مرد حرفش را ادامه داد:«من نمی‌خوام با کسی باشم که خودش هم نمی‌دونه چرا منو انتخاب کرده. نمی‌خوام یه روز بفهمم فقط یه مدت از بودن باهام خوشت می‌اومده و اسمش رو گذاشتی عشق.»لیلا گفت: «اما من دوستت دارم. چرا نمی‌تونی همین رو باور کنی؟»مرد سرش را پایین انداخت. «چون نمی‌دونم باید به چی اعتماد کنم.»چند روز بعد، مرد برای آخرین بار پرسید:«بالاخره نفهمیدی چرا منو دوست داری؟»لیلا این بار لبخند زد و گفت:«فکر کنم هر جوابی بهت بدم، یه روز ممکنه فکر کنی به خاطر همون باهات بودم.»مرد خندید. «پس جواب نمی‌دی؟»لیلا گفت: «شاید دوست داشتن رو نمی‌شه مثل خریدن یه چیز توضیح داد. نمی‌تونم یه ویژگی رو نشونت بدم و بگم تمام ماجرا همینه.»چند روز بعد، مرد رابطه را تمام کرد. گفت فکر نمی‌کند لیلا واقعاً عاشق او باشد و نمی‌خواهد در رابطه‌ای بماند که حتی دلیل شکل‌گرفتنش برای طرف مقابل روشن نیست.لیلا این بار تنها ماند؛ نه با اتهامی درباره‌ی پول، نه با سوءظنی درباره‌ی ترحم، بلکه با این پرسش که چرا ناتوانی‌اش در توضیح احساسش باید به معنای واقعی نبودن آن تلقی شود.آن شب، وقتی به خانه برگشت، سه مرد را به یاد آورد. یکی که مطمئن بود او عاشق پولش شده است. دیگری که تصور می‌کرد بیماری‌اش دلیل انتخاب شدنش بوده. و سومی که چون لیلا نتوانسته بود دلیل مشخصی برای دوست داشتنش پیدا کند، باور کرده بود اصلاً دوست داشته نشده است.هر سه از او یک سؤال پرسیده بودند: چرا من؟و هر سه، به شکلی متفاوت، منتظر جوابی بودند که بتوانند با آن جایگاه خودشان را در رابطه بفهمند. انگار اگر لیلا یک دلیل مشخص نام می‌برد، همه‌چیز روشن می‌شد. اگر می‌گفت پولت، اولی حق داشت. اگر می‌گفت بیماری‌ات، دومی. اگر می‌گفت هیچ‌چیز خاصی نداری، سومی شاید باز هم باور نمی‌کرد.لیلا به این فکر کرد که شاید اصلاً این سؤال، آن‌طور که پرسیده می‌شود، پاسخ درستی ندارد.آدم‌ها معمولاً عاشق یک ویژگی منفرد نمی‌شوند. کسی را فقط به خاطر پولش، بیماری‌اش، ظاهرش، مهربانی‌اش یا حتی طرز خندیدنش دوست ندارند. شاید مجموعه‌ای از رفتارها، لحظه‌ها، تناقض‌ها و جزئیات کوچک، در کنار چیزی که حتی خودشان قادر به توضیحش نیستند، احساسی را شکل می‌دهد. گاهی یک ویژگی آغازگر علاقه است، اما آغاز یک احساس را نمی‌توان با تمام علت‌های ادامه یافتنش اشتباه گرفت.حتی اگر کسی بتواند فهرستی از دلایلش ارائه کند، آیا واقعاً تمام آن چیزی را گفته که باعث دوست داشتن شده است؟ و اگر فردا یکی از آن ویژگی‌ها تغییر کند، آیا احساس هم باید به همان نسبت تغییر کند؟لیلا به یاد آورد که خودش هم بارها از دیگران پرسیده بود چرا دوستش دارند. شاید او هم دنبال جوابی بود که بتواند با شنیدنش از ماندن طرف مقابل مطمئن شود. اما حالا به نظرش می‌رسید که هیچ پاسخی نمی‌تواند چنین اطمینانی بدهد. هر دلیلی ممکن بود روزی تغییر کند، از بین برود یا به چیزی علیه خود آدم تبدیل شود.آن شب، برای نخستین بار به این فکر کرد که شاید بعضی سؤال‌ها را نباید با یک جواب مشخص تمام کرد. شاید وقتی کسی می‌پرسد «چرا من را دوست داری؟»، گاهی منظورش این نیست که دلایل علاقه را بداند؛ می‌خواهد مطمئن شود چیزی در او وجود دارد که دوست‌داشتنی است.اما لیلا نمی‌توانست این اطمینان را با یک جمله به کسی بدهد.و شاید هیچ‌کس نمی‌توانست.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 17:40:09 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/حقِ-بد-بودن-rje8mxx9qaozانگار در دنیای امروز، انسان حتی برای انسان بودن هم باید عملکرد قابل قبولی داشته باشد. باید هر روز کمی آگاه‌تر شود، از اشتباهاتش درس بگیرد، زخم‌هایش را درمان کند، دیگران را ببخشد، احساساتش را مدیریت کند و نسخه‌ی بهتری از خودش بسازد. خشمگین بودن نیازمند کنترل است، حسادت باید به خودشناسی تبدیل شود، خودخواهی باید اصلاح شود و حتی غمگین بودن هم بهتر است در نهایت به فرصتی برای رشد شخصی منتهی شود. گویی هیچ احساسی اجازه ندارد صرفاً وجود داشته باشد؛ هرکدام باید به نتیجه‌ای سازنده برسند.اما چرا این‌قدر از انسان انتظار داریم که همیشه در مسیر بهتر شدن باشد؟ چرا نمی‌توانیم بپذیریم که گاهی آدم‌ها فقط خسته‌اند، حوصله‌ی درک کردن ندارند، نمی‌خواهند ببخشند، از موفقیت دیگری خوشحال نمی‌شوند یا ترجیح می‌دهند برای مدتی فقط به خودشان فکر کنند؟ چه چیزی باعث شده است که حتی ضعف‌های معمول انسانی را هم به مسئله‌ای برای اصلاح تبدیل کنیم؟شاید بخشی از این انتظار از تصویری آرمانی درباره‌ی انسان می‌آید؛ انسانی که همیشه منطقی است، بر احساساتش مسلط است، از دیگران کینه به دل نمی‌گیرد، در برابر رنج‌ها صبور است و در هر موقعیتی می‌تواند واکنشی پخته و اخلاقی نشان دهد. چنین انسانی در کتاب‌ها و توصیه‌های روان‌شناختی و اخلاقی بسیار دیده می‌شود، اما در زندگی واقعی، کمتر کسی می‌تواند همیشه مطابق این تصویر رفتار کند. بااین‌حال، ما گاهی همین تصویر غیرواقعی را به معیاری برای قضاوت خود و دیگران تبدیل می‌کنیم.مشکل فقط این نیست که چنین انتظاری دست‌نیافتنی است؛ بلکه ممکن است رابطه‌ی ما را با احساسات خودمان هم تغییر دهد. وقتی از خشمگین شدن شرمنده می‌شویم، به جای فهمیدن خشم، تلاش می‌کنیم آن را پنهان کنیم. وقتی حسادت می‌کنیم، پیش از آنکه بفهمیم این احساس از کجا آمده، خودمان را بابت داشتنش سرزنش می‌کنیم. وقتی نمی‌توانیم کسی را ببخشیم، تصور می‌کنیم هنوز به بلوغ عاطفی نرسیده‌ایم. در نتیجه، به جای مواجهه‌ی صادقانه با آنچه درونمان می‌گذرد، مشغول اجرای تصویری از انسانی می‌شویم که قرار است همیشه خوب، آرام و فهمیده باشد.اما احساسات، صرفاً به این دلیل که ناخوشایندند، غیراخلاقی نیستند. حسادت داشتن با آسیب زدن به کسی از روی حسادت یکسان نیست. خشمگین بودن با تحقیر یا خشونت‌ورزی تفاوت دارد. خودخواهی گاهی فقط به معنای نادیده نگرفتن نیازهای خود است و گاهی می‌تواند به بی‌توجهی جدی به حقوق دیگران تبدیل شود. حتی بی‌حوصلگی هم لزوماً نشانه‌ی بی‌مسئولیتی نیست؛ ممکن است انسان در روزهایی توان عاطفی و ذهنی کمتری داشته باشد. ما اغلب میان تجربه‌ی یک احساس و انتخاب رفتاری که بر اساس آن انجام می‌دهیم، تمایز کافی قائل نمی‌شویم.شاید انسان حق داشته باشد احساسات نامطلوبی داشته باشد، اما این حق به معنای آزادی مطلق برای تبدیل آن احساسات به رفتارهای آسیب‌زننده نیست. کسی نمی‌تواند به دلیل خشم، دیگری را تحقیر کند و سپس از حق خشمگین بودنش دفاع کند. نمی‌تواند به نام خودخواهی، حقوق دیگران را نادیده بگیرد یا به بهانه‌ی ناتوانی در بخشیدن، عمداً به دیگری آسیب برساند. پذیرش پیچیدگی انسان نباید به راهی برای فرار از مسئولیت تبدیل شود. تفاوت مهمی وجود دارد میان اینکه اجازه دهیم یک احساس در ما وجود داشته باشد و اینکه هر رفتاری را که از آن احساس سرچشمه می‌گیرد، موجه بدانیم.بااین‌حال، شاید یکی از شکل‌های پنهان خشونت علیه خودمان این باشد که حتی در خلوت نیز به خودمان اجازه‌ی ناکامل بودن نمی‌دهیم. انگار همیشه ناظری درونی حضور دارد که رفتارمان را ارزیابی می‌کند: آیا به اندازه‌ی کافی صبور بودی؟ آیا واکنش مناسبی نشان دادی؟ آیا از این اتفاق چیزی یاد گرفتی؟ آیا توانستی ببخشی؟ آیا امروز از دیروز بهتر بودی؟ حتی استراحت هم گاهی به فعالیتی هدفمند تبدیل می‌شود که باید ما را برای عملکرد بهتر آماده کند. در چنین وضعیتی، انسان هیچ‌وقت صرفاً زندگی نمی‌کند؛ دائماً خودش را مدیریت و اصلاح می‌کند.شاید لازم باشد میان رشد کردن و موظف بودن به رشد کردن تفاوت بگذاریم. رشد می‌تواند انتخابی ارزشمند باشد، اما اگر به تکلیفی دائمی تبدیل شود، ممکن است خودش به منبع تازه‌ای از فشار بدل شود. انسان مجبور نیست از هر شکست، درسی بزرگ بیرون بکشد؛ لازم نیست هر رنجی را به فرصتی برای خودشناسی تبدیل کند و هر رابطه‌ی دشواری را با بخشش به پایان برساند. گاهی یک اتفاق فقط دردناک است، یک روز فقط بد می‌گذرد و یک احساس ناخوشایند هم ممکن است بدون آنکه معنای عمیقی داشته باشد، مدتی در ما باقی بماند.از طرف دیگر، همیشه بهتر شدن می‌تواند به شکل ظریفی ارزش انسان را به عملکرد اخلاقی و روانی او وابسته کند. گویی تا وقتی در حال اصلاح خود هستیم، شایسته‌ی احترامیم؛ اما اگر مدتی در همان نقطه بمانیم، اگر اشتباه کنیم یا نتوانیم واکنش ایده‌آلی داشته باشیم، چیزی از ارزشمان کم می‌شود. درحالی‌که انسان‌ها پیش از آنکه پروژه‌هایی برای بهینه‌سازی باشند، موجوداتی با محدودیت، تناقض، نیاز و نوسان‌اند. ارزش یک انسان را نمی‌توان به میزان پیشرفتش در تبدیل شدن به نسخه‌ای آرمانی از خودش تقلیل داد.شاید حق بد بودن، در حقیقت حقِ همیشه خوب نبودن است؛ حق داشتن روزهایی که در آن‌ها بخشنده نیستیم، صبور نیستیم، سخاوتمند نیستیم و حتی خودمان را هم چندان دوست‌داشتنی نمی‌بینیم. حق اینکه بدون انکار مسئولیت رفتارمان، احساساتمان را به رسمیت بشناسیم و برای هر نقص کوچکی فوراً حکم اصلاح صادر نکنیم.شاید انسان زمانی فرصت واقعی برای بهتر شدن پیدا می‌کند که مجبور نباشد در تمام لحظات خوب به نظر برسد. وقتی بتواند بدون ترس از قضاوت، به خودش اعتراف کند که حسادت کرده، خشمگین شده، اشتباه کرده یا حتی برای مدتی از تلاش برای بهتر بودن خسته شده است. شاید ما به جای اینکه همیشه از خودمان بپرسیم «چطور می‌توانم آدم بهتری باشم؟»، گاهی باید اجازه دهیم پرسش دیگری هم وجود داشته باشد: «آیا می‌توانم همین حالا، با تمام نقص‌ها و احساسات ناخوشایندم، هنوز خودم را به رسمیت بشناسم؟»به قول معروف:"It's okay to not be okay."سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 17:05:06 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/ناظر-ycsskbpkv1e9بعضی آدم‌ها وقتی تنها هستند، انگار بخشی از وجودشان را از دست می‌دهند. نه لزوماً به این دلیل که از تنهایی می‌ترسند، بلکه چون در غیاب دیگران، نمی‌دانند با خودشان چه کنند. آن‌ها به نگاه کسی نیاز دارند تا مطمئن شوند دیده می‌شوند، به تأیید کسی نیاز دارند تا باور کنند ارزشمندند و به حضور مخاطبی نیاز دارند تا احساس کنند زندگی‌شان در حال اتفاق افتادن است. گویی وجودشان تا زمانی که در ذهن فرد دیگری ثبت نشده باشد، کامل نمی‌شود.شاید این وابستگی در ابتدا چندان آشکار نباشد. ممکن است کسی مدام از اتفاقات روزمره‌اش حرف بزند، عکس منتشر کند، موفقیت‌هایش را به اشتراک بگذارد یا برای تصمیم‌های کوچک و بزرگ زندگی‌اش از دیگران نظر بخواهد. هیچ‌کدام از این رفتارها به‌تنهایی نشانه‌ی مشکلی نیستند. انسان موجودی اجتماعی است و بخش مهمی از شناختش از خودش را در ارتباط با دیگران به دست می‌آورد. اما گاهی این نیاز از ارتباط فراتر می‌رود؛ فرد دیگر فقط نمی‌خواهد تجربه‌ای را با دیگران شریک شود، بلکه برای واقعی دانستن آن تجربه به حضور مخاطب احتیاج دارد.برای چنین انسانی، اتفاقی که هیچ‌کس از آن باخبر نشود، ممکن است ارزش کمتری پیدا کند. موفقیتی که دیده نشود، انگار به اندازه‌ی کافی موفقیت‌آمیز نیست. لباسی که کسی تحسینش نکند، لذتی را که باید ایجاد نکرده است. حتی لحظه‌های خوشی هم گاهی پیش از آنکه تجربه شوند، به تصویری برای نمایش تبدیل می‌شوند. فرد به جای آنکه فقط در لحظه زندگی کند، هم‌زمان خودش را از بیرون تماشا می‌کند؛ گویی همیشه یک دوربین نامرئی روشن است و او باید زندگی‌اش را برای کسی اجرا کند.در این وضعیت، دیگران فقط همراهان زندگی نیستند؛ به آینه‌هایی تبدیل می‌شوند که فرد برای دیدن خودش به آن‌ها احتیاج دارد. مسئله این نیست که دیگران چه تصویری از او دارند، بلکه این است که بدون آن تصویر، خودش نمی‌تواند شکل روشنی از هویتش داشته باشد. اگر تحسین شود، احساس ارزشمندی می‌کند؛ اگر نادیده گرفته شود، به ارزش وجودی خودش شک می‌کند. اگر کسی به یادش باشد، احساس می‌کند هنوز جایی در جهان دارد؛ و اگر مدتی از توجه دیگران محروم بماند، ممکن است حضور خودش را هم کم‌رنگ‌تر احساس کند.اما این وابستگی پرسش دشوارتری را مطرح می‌کند: ما تا چه اندازه واقعاً خودمان را می‌شناسیم و تا چه اندازه فقط تصویری را می‌شناسیم که دیگران از ما ساخته‌اند؟ ممکن است بخش بزرگی از شخصیت ما در پاسخ به نگاه دیگران شکل گرفته باشد. یاد گرفته‌ایم چه چیزی را نشان بدهیم، چه چیزی را پنهان کنیم، چگونه دوست‌داشتنی باشیم و کدام نسخه از خودمان بیشترین پذیرش را دریافت می‌کند. به‌تدریج ممکن است آن‌قدر در تنظیم رفتارمان بر اساس واکنش دیگران مهارت پیدا کنیم که دیگر تشخیص ندهیم کدام خواسته واقعاً متعلق به ماست و کدام را فقط برای حفظ تصویری پذیرفته‌شده دنبال می‌کنیم.این مسئله حتی به روابط نزدیک هم محدود نیست. ممکن است کسی در جمع بسیار شوخ، اجتماعی و پرانرژی باشد، اما در تنهایی نداند چه چیزی خوشحالش می‌کند. ممکن است همیشه برای دیگران تصمیم‌گیرنده‌ای مطمئن به نظر برسد، اما وقتی هیچ‌کس نظرش را نمی‌پرسد، به تصمیم‌های خودش اعتماد نداشته باشد. گاهی آدم‌ها نه از تنهایی، بلکه از مواجهه با خودی می‌ترسند که در غیاب دیگران هیچ نقش مشخصی ندارد.بااین‌حال، نمی‌توان نتیجه گرفت که هویت مستقل از دیگران شکل می‌گیرد. ما از ابتدا در رابطه با دیگران رشد می‌کنیم. زبان، ارزش‌ها، خاطرات و حتی تصویری که از بدن و شخصیت خود داریم، تا حد زیادی در ارتباط با انسان‌های دیگر ساخته شده‌اند. شاید هیچ‌کس نتواند کاملاً بیرون از نگاه دیگران زندگی کند. نیاز به دیده‌شدن لزوماً ضعف نیست؛ گاهی نشانه‌ی میل طبیعی انسان به ارتباط، تعلق و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن است. مسئله از جایی آغاز می‌شود که نگاه دیگران از یکی از منابع شناخت خودمان، به تنها منبع آن تبدیل می‌شود.شاید بتوان تفاوت را در یک پرسش ساده پیدا کرد: اگر امروز هیچ‌کس از کارهایی که انجام می‌دهیم باخبر نشود، آیا همچنان دلیلی برای انجام دادنشان داریم؟ آیا می‌توانیم از چیزی لذت ببریم که قرار نیست تعریفش کنیم؟ آیا می‌توانیم به موفقیتی افتخار کنیم که هیچ‌کس آن را تحسین نمی‌کند؟ آیا می‌توانیم انتخابی داشته باشیم که حتی نزدیک‌ترین آدم‌های زندگی‌مان از آن مطلع نباشند؟ پاسخ این پرسش‌ها شاید نشان دهد چه مقدار از زندگی‌مان برای خودمان است و چه مقدار از آن در انتظار تماشاگر می‌گذرد.شاید بلوغ هویت از جایی آغاز شود که بتوانیم بعضی از تجربه‌ها را بدون نیاز به شاهد یا ناظر زندگی کنیم. نه اینکه دیگر به تأیید، محبت یا توجه دیگران احتیاج نداشته باشیم، بلکه بتوانیم در نبود آن‌ها نیز احساس کنیم کسی هستیم. بتوانیم کاری را دوست داشته باشیم، حتی اگر هیچ‌کس از آن خبر نداشته باشد؛ چیزی را انتخاب کنیم، حتی اگر تحسین نشویم؛ و گاهی از لحظه‌ای لذت ببریم، بی‌آنکه پیش از تمام شدنش به فکر ثبت و نمایش آن باشیم.در نهایت، شاید مسئله این نباشد که انسان بدون دیگران چه کسی است؛ چون بخشی از وجود ما همیشه در رابطه با آن‌ها شکل می‌گیرد. مسئله این است که آیا در کنار تمام تصویرهایی که دیگران از ما می‌بینند، تصویری هم داریم که به حضور هیچ تماشاگری وابسته نباشد؟ کسی که وقتی اتاق خالی می‌شود، وقتی تلفن زنگ نمی‌خورد و وقتی هیچ‌کس منتظر شنیدن خبری از ما نیست، همچنان می‌تواند به زندگی خودش ادامه دهد.شاید دشوارترین شکل تنهایی، تنها ماندن با کسی باشد که هنوز نمی‌شناسیمش؛ خودی که سال‌ها فرصت نکرده‌ایم در غیاب دیگران ملاقاتش کنیم.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 16:55:05 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/حسرت-yjz19h5xl6ixما معمولاً تصور می‌کنیم حسرت، از دست دادن چیزی است که زمانی داشته‌ایم؛ رابطه‌ای که به پایان رسیده، فرصتی که از دست رفته یا تصمیمی که دیگر امکان تغییرش وجود ندارد. اما نوع دیگری از حسرت هم وجود دارد که موضوعش نه گذشته‌ی واقعی، بلکه گذشته‌ای خیالی است: زندگی‌هایی که هرگز اتفاق نیفتادند، انتخاب‌هایی که نکردیم و آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، اگر در لحظه‌ای متفاوت تصمیم دیگری گرفته بودیم.گاهی در میانه‌ی یک زندگی کاملاً معمولی، ناگهان به نسخه‌ای دیگر از خودمان فکر می‌کنیم. به اینکه اگر رشته‌ی دیگری خوانده بودیم، اگر در شهر دیگری زندگی می‌کردیم، اگر آن پیشنهاد را پذیرفته بودیم یا اگر جرئت ترک کردن چیزی را داشتیم که سال‌ها در آن مانده‌ایم، امروز چه شکلی بودیم. شاید آن نسخه از ما شغلی متفاوت داشت، آدم‌های دیگری را دوست می‌داشت، زبان دیگری حرف می‌زد یا حتی جهان را از زاویه‌ای کاملاً متفاوت می‌دید. ما هیچ‌وقت او را ملاقات نکرده‌ایم، اما گاهی دلتنگش می‌شویم؛ انگار چیزی را از دست داده‌ایم که زمانی به ما تعلق داشته است.این دلتنگی عجیب است، چون نمی‌توانیم دقیقاً بگوییم برای چه چیزی سوگواری می‌کنیم. آن زندگی هرگز وجود نداشته تا پایان یافته باشد. هیچ خاطره‌ی مشترکی با آن نداریم و نمی‌دانیم واقعاً خوشحال‌تر می‌بودیم یا نه. شاید انتخابی که نکردیم، به رنجی بزرگ‌تر منتهی می‌شد. شاید شهری که در ذهنمان آزاد و رؤیایی به نظر می‌رسد، در واقعیت تنهایی و دشواری‌های خودش را داشت. بااین‌حال، ندانستنِ سرنوشت آن زندگی مانع دلتنگی ما نمی‌شود.یکی از دلایل این حسرت شاید آن باشد که ذهن ما، زندگی‌های نزیسته را بدون هزینه‌های واقعی‌شان تصور می‌کند. وقتی به انتخابی که نکرده‌ایم فکر می‌کنیم، معمولاً نتیجه‌ی مطلوب آن را می‌بینیم، نه تمام پیچیدگی‌هایی را که احتمالاً همراهش می‌آمدند. در زندگی واقعی، هر انتخابی مجموعه‌ای از محدودیت‌ها و پیامدها دارد؛ اما در زندگی خیالی، می‌توانیم بهترین بخش‌های هر مسیر را کنار هم قرار دهیم. از یک زندگی، آزادی را برداریم، از دیگری موفقیت را، از سومی عشق را و از چهارمی آرامش را. سپس انسانی بسازیم که شاید هیچ‌وقت امکان وجود داشتن نداشته است.بااین‌حال، نباید تمام این حسرت را به خیال‌پردازی یا نارضایتی از زندگی فعلی تقلیل داد. گاهی زندگی‌های نزیسته به ما نشان می‌دهند چه چیزهایی برایمان اهمیت داشته‌اند؛ چه میل‌هایی را به تعویق انداخته‌ایم، چه استعدادهایی را جدی نگرفته‌ایم و چه بخش‌هایی از وجودمان در جریان انتخاب‌های روزمره کم‌کم خاموش شده‌اند. دلتنگی برای آدمی که می‌توانستیم باشیم، گاهی راهی است برای شناختن آدمی که هنوز می‌خواهیم بشویم.اما مسئله اینجاست که ما نمی‌توانیم همه‌ی زندگی‌ها را تجربه کنیم. انتخاب کردن، به معنای کنار گذاشتن مسیرهای دیگر است. حتی اگر آزادترین انسان جهان باشیم، باز هم زمان، بدن، موقعیت و امکانات ما محدودند. نمی‌توانیم هم‌زمان در همه‌ی شهرها زندگی کنیم، همه‌ی حرفه‌ها را دنبال کنیم، تمام آدم‌های ممکن را دوست بداریم و تمام شکل‌های متفاوت بودن را امتحان کنیم. هر زندگی، ناگزیر مجموعه‌ای از امکان‌های تحقق‌یافته و امکان‌های کنارگذاشته‌شده است.شاید به همین دلیل است که گاهی موفقیت هم نمی‌تواند ما را از حسرت نجات دهد. ممکن است به چیزی رسیده باشیم که سال‌ها برایش تلاش کرده‌ایم، اما همچنان به زندگی دیگری فکر کنیم که در آن هرگز برای رسیدن به این نقطه تلاش نکرده‌ایم. این الزاماً به معنای اشتباه بودن انتخاب‌هایمان نیست. شاید فقط نشان می‌دهد که رضایت از یک زندگی، با حذف آگاهی از زندگی‌های دیگر ممکن نیست. انسان می‌تواند زندگی‌اش را دوست داشته باشد و هم‌زمان برای زندگی‌هایی که تجربه نکرده است، اندوهگین باشد.البته خطر آنجاست که زندگی خیالی به معیاری برای محکوم کردن زندگی واقعی تبدیل شود. اگر مدام خودمان را با نسخه‌هایی مقایسه کنیم که هرگز با محدودیت‌های جهان روبه‌رو نشده‌اند، زندگی فعلی همیشه ناقص به نظر خواهد رسید. آن نسخه‌ها شکست نخورده‌اند، اشتباه نکرده‌اند و با پیامد تصمیم‌هایشان مواجه نشده‌اند؛ چون اساساً فرصتی برای زندگی کردن نداشته‌اند. شاید ما به جای مقایسه‌ی خودمان با آن‌ها، باید بپذیریم که آن‌ها فقط امکان‌هایی بوده‌اند، نه الزاماً سرنوشت‌هایی بهتر.بااین‌همه، شاید لازم نباشد برای همیشه از تمام آن زندگی‌ها صرف‌نظر کنیم. بعضی از آن‌ها هنوز به شکل دیگری در دسترس‌اند. شاید دیگر نتوانیم همان دانشجوی بیست‌ساله باشیم، اما بتوانیم دوباره چیزی یاد بگیریم. شاید نتوانیم گذشته را به شهری دیگر منتقل کنیم، اما بتوانیم روزی در آن شهر زندگی تازه‌ای آغاز کنیم. شاید نتوانیم تمام انتخاب‌های ازدست‌رفته را جبران کنیم، اما هنوز می‌توانیم بخشی از خواسته‌هایی را که پشت آن انتخاب‌ها پنهان مانده‌اند، وارد زندگی امروزمان کنیم.در نهایت، شاید دردناک‌ترین بخش ماجرا این نباشد که فقط یک زندگی داریم؛ بلکه این باشد که در طول همان یک زندگی، بارها با امکان‌های ازدست‌رفته‌ی خودمان روبه‌رو می‌شویم. آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، همیشه جایی در حاشیه‌ی ذهنمان باقی می‌مانند. نه کاملاً غریبه‌اند و نه واقعاً آشنا. گاهی به آن‌ها فکر می‌کنیم و از خودمان می‌پرسیم اگر مسیر دیگری را انتخاب کرده بودیم، آیا امروز خوشحال‌تر بودیم؟شاید هیچ‌وقت پاسخ این پرسش را ندانیم. اما می‌توانیم به جای آنکه تمام عمر در سوگ زندگی‌هایی بمانیم که نزیسته‌ایم، از خودمان بپرسیم کدام بخش از آن زندگی‌ها هنوز در زندگی فعلی‌مان جا دارد. چون شاید بعضی از آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، هنوز کاملاً از دست نرفته‌اند؛ فقط منتظرند در شکل تازه‌ای از زندگی، فرصتی برای متولد شدن پیدا کنند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 16:45:02 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/تغییر-loeaohhh8hjtما معمولاً آدم‌ها را با گذشته‌شان می‌شناسیم، حتی وقتی خودشان دیگر شبیه آن گذشته نیستند. ممکن است کسی سال‌ها پیش دروغ گفته باشد، به دیگری خیانت کرده باشد، باعث رنجی عمیق شده باشد یا در موقعیتی، رفتاری از خود نشان داده باشد که امروز از به‌یادآوردنش شرمنده است. اما زمان گذشته، تجربه‌ها او را تغییر داده‌اند و شاید امروز همان کسی نباشد که آن آسیب را وارد کرده است. پرسش اینجاست: آیا انسان باید تا پایان عمر مسئول کسی باقی بماند که دیگر نیست؟از یک سو، نمی‌توان گذشته را با تغییر شخصیت پاک کرد. آسیبی که وارد شده، صرفاً به این دلیل که عامل آن تغییر کرده، ناپدید نمی‌شود. کسی که سال‌ها پیش اعتماد دیگری را از بین برده، نمی‌تواند انتظار داشته باشد که رشد شخصی‌اش به‌تنهایی اعتماد ازدست‌رفته را بازگرداند. قربانیِ آن رفتار هم در زمان حال زندگی می‌کند؛ با خاطره‌ای که شاید هنوز بر روابط، انتخاب‌ها و احساس امنیتش اثر می‌گذارد. تغییر یک نفر، الزاماً پیامدهای رفتارش را در زندگی دیگری تغییر نمی‌دهد.اما از سوی دیگر، اگر انسان را برای همیشه به بدترین رفتارش محدود کنیم، عملاً امکان تغییر را از او می‌گیریم. در چنین نگاهی، گذشته به هویتی ثابت تبدیل می‌شود؛ گویی یک خطا، نه رفتاری متعلق به بخشی از زندگی، بلکه حقیقتی همیشگی درباره‌ی تمام وجود انسان است. در این صورت، هیچ تلاشی برای بهتر شدن کافی نخواهد بود. فرد می‌تواند سال‌ها رفتار متفاوتی داشته باشد، مسئولیت بپذیرد و حتی به انسانی کاملاً متفاوت تبدیل شود، اما همچنان مجبور باشد در برابر تصویری پاسخ‌گو باشد که دیگر با واقعیت امروز او مطابقت ندارد.شاید بخشی از دشواری این مسئله از آنجا می‌آید که دو مفهوم را با هم اشتباه می‌گیریم: مسئولیت و مجازات. مسئولیت‌پذیری یعنی پذیرفتن اینکه من در گذشته کاری انجام داده‌ام و پیامدهای آن را نمی‌توانم انکار کنم. اما مجازاتِ بی‌پایان یعنی فرد را تا ابد در جایگاه همان خطاکار نگه داریم، حتی اگر دیگر آن رفتار را تکرار نکند. اولی لازمه‌ی بلوغ اخلاقی است؛ دومی ممکن است به انکار امکان رشد تبدیل شود.تغییر واقعی، گذشته را بی‌اعتبار نمی‌کند؛ بلکه رابطه‌ی انسان با آن را تغییر می‌دهد. کسی که واقعاً تغییر کرده، دیگر نمی‌کوشد رفتار گذشته‌اش را توجیه کند، مسئولیت آن را به شرایط یا دیگران واگذار کند یا از اطرافیان بخواهد هرچه زودتر فراموش کنند. او می‌پذیرد که ممکن است بعضی اعتمادها هرگز بازنگردند، بعضی رابطه‌ها برای همیشه پایان یافته باشند و بعضی آدم‌ها حق داشته باشند که دیگر نخواهند او را در زندگی‌شان ببینند. تغییر کردن به معنای به‌دست‌آوردن دوباره‌ی همه‌چیز نیست؛ گاهی به معنای پذیرفتنِ چیزهایی است که دیگر قابل بازگرداندن نیستند.در عین حال، هیچ‌کس موظف نیست به دلیل تغییر دیگری، دوباره به او نزدیک شود. بخشیدن، اعتماد کردن و از نو رابطه ساختن، تصمیم‌هایی هستند که متعلق به فرد آسیب‌دیده‌اند. ممکن است کسی از گذشته‌ی دیگری عبور کرده باشد، اما همچنان نخواهد او را در زندگی‌اش داشته باشد. این تصمیم لزوماً نشانه‌ی کینه‌توزی یا ناتوانی در درک تغییر نیست. انسان‌ها حق دارند حتی پس از آنکه دیگری بهتر شده است، مرزهای خود را حفظ کنند. تغییر یک نفر، برای دیگری وظیفه‌ی بخشیدن ایجاد نمی‌کند.با این حال، اگر قرار باشد هیچ‌کس را فراتر از گذشته‌اش نبینیم، جامعه به مکانی تبدیل می‌شود که در آن بازگشت اخلاقی تقریباً ناممکن است. آدم‌ها برای همیشه با اشتباهاتشان شناخته خواهند شد و هر تلاش تازه‌ای زیر سایه‌ی رفتارهای قدیمی قرار می‌گیرد. چنین وضعیتی نه‌تنها امکان اصلاح را کاهش می‌دهد، بلکه ممکن است افراد را به این نتیجه برساند که وقتی قرار نیست هیچ‌وقت از گذشته‌شان رها شوند، دلیلی هم برای تغییر وجود ندارد. جامعه‌ای که فقط خطا را به خاطر می‌سپارد و هیچ نشانه‌ای از تحول را به رسمیت نمی‌شناسد، در نهایت به جای مسئولیت‌پذیری، نوعی محکومیت دائمی تولید می‌کند.شاید پاسخ این باشد که تغییر، مسئولیت را از بین نمی‌برد؛ بلکه شکل آن را عوض می‌کند. فرد دیگر نمی‌تواند مسئولیت گذشته را با تکرار شرمندگی یا درخواست مداوم بخشش ادا کند. مسئولیت تازه‌ی او در رفتار امروزش آشکار می‌شود: در اینکه دیگر همان آسیب را وارد نکند، در اینکه پیامدهای گذشته را انکار نکند و در اینکه حق دیگران برای نپذیرفتن تغییرش را محترم بشمارد. او لازم نیست تا ابد همان آدم باقی بماند تا ثابت کند از گذشته‌اش آگاه است.شاید انسان حق داشته باشد از کسی که بوده فاصله بگیرد، اما حق ندارد وانمود کند آن شخص هرگز وجود نداشته است. گذشته بخشی از زندگی اوست، نه تمام هویت او؛ و تغییر، نه پاک‌کردن آن گذشته، بلکه ساختن رابطه‌ای متفاوت با آن است. در نهایت، شاید عادلانه‌ترین نگاه این باشد: هیچ‌کس نباید تا ابد به بدترین نسخه‌ی خودش تقلیل داده شود، اما هیچ‌کس هم نمی‌تواند از دیگران بخواهد هزینه‌ی تغییر او را با فراموش‌کردن رنجی بپردازند که زمانی به آن‌ها تحمیل کرده است.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 16:39:35 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/آیا-حقیقت-همیشه-حق-ماست-i2ssccdglnakما معمولاً حقیقت را چیزی می‌دانیم که باید به آن دست پیدا کرد؛ گویی دانستن، در هر شرایطی بهتر از ندانستن است. از کودکی به ما گفته‌اند که دروغ بد است، حقیقت ارزشمند است و انسان باید شجاعت روبه‌روشدن با واقعیت را داشته باشد. در بسیاری از موقعیت‌ها نیز همین‌طور است. حقیقت می‌تواند ما را از فریب نجات دهد، امکان تصمیم‌گیری آگاهانه فراهم کند و مانع تکرار اشتباهات شود. اما آیا این به آن معناست که هر حقیقتی را باید دانست؟ آیا دانستن همیشه به نفع ماست؟ و آیا انسان صرفاً به این دلیل که چیزی وجود دارد، حق دارد آن را بداند؟فرض کنیم کسی از رابطه‌ای عاطفی بیرون آمده است. سال‌ها از جدایی گذشته، زندگی تازه‌ای ساخته و دیگر آن آشفتگی گذشته را تجربه نمی‌کند. روزی متوجه می‌شود که شریک سابقش در تمام مدت رابطه به او دروغ گفته است. حالا حقیقتی در اختیار دارد که می‌تواند تصویر گذشته‌اش را تغییر دهد. شاید بفهمد سال‌هایی که تصور می‌کرد دوست داشته شده، در واقع با فریب همراه بوده‌اند. آیا دانستن این حقیقت چیزی به زندگی امروز او اضافه می‌کند؟ آیا به او امکان انتخابی می‌دهد که هنوز بتواند از آن استفاده کند؟ یا فقط گذشته‌ای را که دیگر قابل تغییر نیست، برای دومین بار و از زاویه‌ای دردناک‌تر به او تحمیل می‌کند؟البته می‌توان گفت حتی اگر دانستن حقیقت دردناک باشد، انسان حق دارد بداند چه اتفاقی برایش افتاده است. این استدلال مهمی است؛ زیرا ندانستن گاهی به معنای محروم‌کردن فرد از حق انتخاب است. کسی که از خیانت، فریب یا خطری که زندگی‌اش را تحت تأثیر قرار می‌دهد بی‌خبر نگه داشته می‌شود، نمی‌تواند درباره‌ی شرایط واقعی خود تصمیم بگیرد. در چنین موقعیتی، پنهان‌کردن حقیقت ممکن است بیش از آن‌که از او محافظت کند، اختیارش را از او بگیرد. بنابراین مسئله صرفاً دردناک‌بودن حقیقت نیست؛ مسئله این است که دانستن یا ندانستن آن چه اثری بر آزادی و تصمیم‌گیری فرد دارد.اما همه‌ی حقیقت‌ها چنین نقشی ندارند. بعضی اطلاعات نه امکان انتخاب تازه‌ای فراهم می‌کنند و نه خطری را برطرف می‌سازند. آن‌ها فقط چیزی را به ذهن ما اضافه می‌کنند که پس از دانستنش دیگر نمی‌توانیم به وضعیت قبلی بازگردیم. تصور کنیم فردی درباره‌ی یکی از نزدیکانش به حقیقتی ناخوشایند پی ببرد؛ حقیقتی که نه زندگی مشترکشان را تغییر می‌دهد، نه مسئولیتی تازه ایجاد می‌کند و نه چیزی را قابل جبران می‌سازد. آیا صرف وجود آن اطلاعات، دانستن آن را ضروری می‌کند؟ آیا هر دری که می‌توان باز کرد، باید باز شود؟شاید یکی از اشتباهات ما این باشد که حقیقت را مستقل از پیامدهای دانستن آن ارزش‌گذاری می‌کنیم. گویی حقیقت چیزی ثابت و بی‌طرف است که ورودش به ذهن انسان هیچ تغییری در جهان ایجاد نمی‌کند. درحالی‌که دانستن، یک اتفاق صرفاً ذهنی نیست. اطلاعات تازه می‌توانند خاطرات قدیمی را بازنویسی کنند، اعتماد را تغییر دهند، روابط را از نو تعریف کنند و حتی احساس انسان نسبت به خودش را دگرگون سازند. گاهی یک واقعیت جدید، گذشته را تغییر نمی‌دهد، اما معنایی را که ما سال‌ها به آن داده‌ایم از بین می‌برد. اتفاقی که در زمان خودش به پایان رسیده، با دانسته‌شدن دوباره آغاز می‌شود.از سوی دیگر، باید میان ندانستن و انکارکردن تفاوت قائل شد. کسی که حقیقتی را نمی‌داند، لزوماً از واقعیت فرار نمی‌کند. ممکن است از آن آگاه باشد که امکان دانستن وجود دارد، اما تصمیم بگیرد در پی آن نرود. این انتخاب می‌تواند از روی ترس باشد؛ ترس از فروپاشی، تغییر یا مواجهه با چیزی تحمل‌ناپذیر. اما همیشه چنین نیست. گاهی فرد به این نتیجه می‌رسد که دانستن یک موضوع، هیچ امکان مفیدی به زندگی‌اش اضافه نمی‌کند و تنها آرامشی را از او می‌گیرد که برای ادامه‌ی زندگی به آن نیاز دارد. در این حالت، ندانستن نه ضعف است و نه فریب‌دادن خود؛ بلکه نوعی مرزبندی آگاهانه با اطلاعاتی است که ضرورتی برای ورودشان به زندگی نمی‌بیند.بااین‌حال، این انتخاب مرز ظریفی دارد. انسان ممکن است به نام حفظ آرامش، از دانستن چیزی دوری کند که اتفاقاً برای تصمیم‌های مهم زندگی‌اش ضروری است. ممکن است ندانستن را بهانه‌ای برای ادامه‌دادن رابطه‌ای ناسالم، نادیده‌گرفتن خطری جدی یا فرار از مسئولیت قرار دهد. به همین دلیل نمی‌توان هر نوع ندانستنی را خردمندانه دانست. گاهی حقیقتی که امروز از آن دوری می‌کنیم، فردا هزینه‌ای بسیار سنگین‌تر به ما تحمیل خواهد کرد. پس پرسش اصلی شاید این نباشد که حقیقت را بدانیم یا ندانیم؛ بلکه این باشد که ندانستن چه چیزی را از ما حفظ می‌کند و در مقابل، چه چیزی را از ما می‌گیرد.شاید حقیقت بیش از آن‌که همیشه حق ما باشد، گاهی مسئولیتی در برابر ما ایجاد کند. اگر دانستن آن می‌تواند از آسیب‌دیدن خودمان یا دیگری جلوگیری کند، اگر بر تصمیمی مهم اثر می‌گذارد یا اگر کسی به دلیل آن از حق انتخاب محروم شده است، نادیده‌گرفتنش دشوارتر از روبه‌روشدن با آن خواهد بود. اما اگر دانستن چیزی هیچ تغییری در انتخاب‌های ما ایجاد نمی‌کند و تنها زخم‌هایی را باز می‌کند که دیگر نیازی به بازشدن ندارند، شاید بتوان درباره‌ی ضرورت دانستنش تردید کرد. این به معنای بی‌ارزش‌بودن حقیقت نیست؛ به معنای پذیرفتن این واقعیت است که ظرفیت روانی و زندگی انسان نیز ارزشمندند.ما نمی‌توانیم هر چیزی را که ممکن است بدانیم، به دانشی ضروری تبدیل کنیم. جهان پر از واقعیت‌هایی است که از وجودشان خبر نداریم و شاید هرگز هم نیازی به دانستنشان پیدا نکنیم. زندگی ما بر پایه‌ی شناخت کامل جهان بنا نشده است؛ بر پایه‌ی انتخاب‌هایی بنا شده که با دانسته‌های محدودمان انجام می‌دهیم. شاید بلوغ فکری فقط در شجاعت مواجهه با حقیقت نباشد؛ گاهی در تشخیص این هم باشد که کدام حقیقت را باید جست‌وجو کرد و کدام دانستن، چیزی جز افزودن باری غیرضروری به زندگی نیست.شاید پرسش نهایی این نباشد که آیا حقیقت حق ماست یا نه. شاید باید از خودمان بپرسیم: اگر چیزی را بدانم، چه چیزی در زندگی‌ام تغییر خواهد کرد؟ آیا آزادی بیشتری به دست می‌آورم، یا فقط توانایی ادامه‌دادن را از خودم می‌گیرم؟ و اگر پاسخ روشنی برای این پرسش نداشته باشیم، شاید گاهی حق داشته باشیم درِ بعضی اتاق‌های بسته را باز نکنیم؛ نه چون از آنچه پشت در است می‌ترسیم، بلکه چون می‌دانیم هر چیزی که می‌توان دانست، لزوماً چیزی نیست که باید وارد زندگی‌مان شود.با این طرز تفکر موافقید یا فکر می کنید حقیقت به خودی خود ارزش دارد؟سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهWed, 04 Nov 2026 16:34:09 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/رنج-های-قابل-عرضه-kecgxqiakf7jما به عصری رسیده‌ایم که آدم‌ها برای دیده‌شدن، دیگر فقط از موفقیت‌هایشان حرف نمی‌زنند؛ آن‌ها رنج‌هایشان را هم به نمایش می‌گذارند. کسی از بیماری سختش می‌گوید، دیگری از کودکیِ پر از خشونتش، یکی از سوگ عزیزانش و دیگری از سال‌هایی که در فقر، تنهایی یا ناامیدی گذرانده است. دوربین روشن می‌شود، داستان آغاز می‌شود و در پایان، معمولاً جمله‌ای امیدوارکننده به مخاطب تحویل داده می‌شود: «زندگی هنوز زیباست»، «برای داشته‌هایت شکرگزار باش» یا «اگر من توانستم، تو هم می‌توانی». مردم اشک می‌ریزند، پیام‌های محبت‌آمیز می‌فرستند، قلب می‌گذارند و از راوی تشکر می‌کنند که به آن‌ها امید داده است. در نگاه اول، این اتفاق چیزی جز همدلی و الهام‌بخشی به نظر نمی‌رسد. اما شاید در دل این پدیده، تغییر عمیق‌تری در حال وقوع باشد: رنج انسان به چیزی قابل‌عرضه تبدیل شده است.امروز، رنج فقط تجربه‌ای نیست که انسان از سر می‌گذراند؛ گاهی به روایتی تبدیل می‌شود که باید آن را برای دیگران تعریف کند. روایتی که اگر قرار است شنیده شود، باید ساختار مناسبی داشته باشد، نقطه‌ی اوج داشته باشد، مخاطب را متأثر کند و در نهایت به نتیجه‌ای قابل‌فهم برسد. یک داستان موفق معمولاً سه بخش دارد: پیش از فاجعه، لحظه‌ی فروپاشی و بازگشت به زندگی. هرچه فاصله‌ی میان این بخش‌ها چشمگیرتر باشد، داستان جذاب‌تر به نظر می‌رسد. مخاطب می‌خواهد بداند فرد تا چه اندازه سقوط کرده، چه چیزهایی را از دست داده و چگونه توانسته دوباره برخیزد. رنجی که نتواند چنین مسیری را نمایش دهد، به‌سادگی در میان هزاران روایت دیگر گم می‌شود.در چنین فضایی، نوعی رقابت نانوشته شکل می‌گیرد؛ رقابتی برای داشتن داستانی تکان‌دهنده‌تر. کسی که عزیزش را از دست داده، ممکن است در برابر کسی که چند عزیزش را از دست داده، کمتر دیده شود. کسی که از افسردگی خود می‌گوید، ممکن است در برابر کسی که هم‌زمان با بیماری، فقر، خشونت و فقدان روبه‌رو بوده، توجه کمتری دریافت کند. البته هیچ‌کس رسماً مسابقه‌ای برگزار نکرده است، اما سازوکار توجه، خودش قواعدی دارد. داستانی که واکنش بیشتری برانگیزد، بیشتر دیده می‌شود؛ داستانی که بیشتر دیده شود، بیشتر بازنشر می‌شود و داستانی که کمتر دیده شود، به‌تدریج از حافظه‌ی جمعی کنار می‌رود. در این میان، انسان ممکن است ناخواسته به این فکر بیفتد که آیا آنچه بر او گذشته به‌اندازه‌ی کافی دردناک، عجیب یا الهام‌بخش هست که ارزش شنیده‌شدن داشته باشد؟مشکل از جایی آغاز می‌شود که ارزش رنج، نه با عمق تجربه‌ی انسانی، بلکه با میزان توجهی سنجیده می‌شود که می‌تواند تولید کند. در این وضعیت، رنج‌های کوچک‌تر به حاشیه رانده می‌شوند؛ نه به این دلیل که واقعاً کوچک‌اند، بلکه چون قابلیت رقابت با روایت‌های بزرگ‌تر را ندارند. کسی که سال‌ها با تنهایی دست‌وپنجه نرم کرده، شاید نتواند داستانش را در کنار روایت کسی قرار دهد که از یک فاجعه‌ی بزرگ جان سالم به در برده است. اما آیا تنهاییِ او به همین دلیل کم‌اهمیت‌تر می‌شود؟ آیا رنج باید از آزمون مقایسه با رنج دیگران عبور کند تا حق حضور در جهان را به دست آورد؟ ما به‌تدریج فراموش می‌کنیم که درد، برای کسی که آن را تجربه می‌کند، به اندازه‌ی کافی واقعی است؛ حتی اگر برای تماشاگران جذاب نباشد.از طرف دیگر، این بازار تنها به انتخاب رنج‌های بزرگ‌تر محدود نمی‌شود؛ بلکه از افراد انتظار دارد که با رنج خود به محصولی قابل‌مصرف تبدیل شوند. راوی باید بتواند از دل فاجعه، معنایی روشن بیرون بکشد. باید نشان دهد که قوی‌تر شده، بخشیده، رشد کرده یا دست‌کم چیزی آموخته است. اندوهی که هنوز ادامه دارد، خشمِ حل‌نشده، حسادت به زندگی دیگران، پشیمانی یا ناتوانی از بازگشت به وضعیت عادی، برای چنین قالبی چندان مناسب نیستند. مخاطب معمولاً ترجیح می‌دهد با کسی روبه‌رو شود که از آن سوی تاریکی برگشته و حالا می‌تواند دست دیگران را بگیرد. به همین دلیل، گاهی فرد برای پذیرفته‌شدن ناچار می‌شود از زندگی‌اش روایتی بسازد که از خود زندگی منظم‌تر، امیدوارانه‌تر و قابل‌تحمل‌تر است.این‌جا یک تناقض عجیب شکل می‌گیرد: جامعه‌ای که ظاهراً می‌خواهد رنج انسان را ببیند، گاهی فقط نسخه‌ای از رنج را می‌پذیرد که بتواند آن را مصرف کند. ما می‌گوییم می‌خواهیم صدای آدم‌های آسیب‌دیده شنیده شود، اما ممکن است تحمل شنیدن صدای کسی را نداشته باشیم که هنوز خوب نشده است. به او می‌گوییم مثبت فکر کن، از داشته‌هایت لذت ببر، به نیمه‌ی پر لیوان نگاه کن. شاید نیت ما خیر باشد، اما گاهی این توصیه‌ها راهی می‌شوند برای کوتاه‌کردن فاصله‌ی خودمان با درد دیگری. ما دوست داریم رنج را بشنویم، به شرط آن‌که در پایان بتوانیم از آن نتیجه‌ای امیدوارکننده بگیریم و با خیال راحت به زندگی خودمان برگردیم.در این میان، خودِ فرد نیز ممکن است کم‌کم نگاهش به گذشته تغییر کند. دیگر فقط نمی‌پرسد چه بر سر من آمد و آن تجربه چه اثری بر زندگی‌ام گذاشت؛ می‌پرسد چگونه می‌توانم آن را تعریف کنم تا دیگران بهتر درکش کنند؟ کدام بخش داستانم تأثیرگذارتر است؟ کجا باید مکث کنم؟ چه جمله‌ای می‌تواند بیشترین واکنش را برانگیزد؟ حتی ممکن است از تجربه‌ای که هنوز برایش دردناک است، بارها روایت تازه‌ای بسازد تا از تکرار داستانش برای مخاطبان خسته جلوگیری کند. در این حالت، انسان نه‌تنها رنجش را تجربه می‌کند، بلکه به تولیدکننده‌ی مداوم روایت رنج خود نیز تبدیل می‌شود. گذشته دیگر فقط چیزی نیست که اتفاق افتاده؛ چیزی است که باید پیوسته بازگو، تنظیم و عرضه شود.شاید تلخ‌ترین پیامد این وضعیت، از دست‌رفتن امکان درک متقابل باشد. وقتی هرکس با داستانی بزرگ‌تر وارد میدان می‌شود، شنیدن دیگری جای خود را به ارزیابی او می‌دهد. به جای آن‌که بپرسیم «چه چیزی بر تو گذشته؟»، ناخودآگاه می‌پرسیم «داستان تو در مقایسه با داستان‌های دیگری که شنیده‌ام چقدر تکان‌دهنده است؟» و وقتی رنج به معیارهای جذابیت، تازگی و تأثیرگذاری وابسته می‌شود، دیگر لازم نیست کسی مستقیماً درد دیگری را انکار کند؛ کافی است به داستان بعدی توجه کند. در چنین جامعه‌ای، ممکن است هزاران نفر درباره‌ی همدلی حرف بزنند، برای رنج‌دیدگان قلب بفرستند و از قدرت انسان برای عبور از بحران‌ها الهام بگیرند، اما کمتر کسی فرصت کند کنار انسانی بنشیند که هنوز هیچ معنایی برای رنجش پیدا نکرده است.شاید لازم باشد دوباره به این فکر کنیم که انسان‌ها برای شنیده‌شدن، نباید مجبور باشند زندگی‌شان را به یک داستان استثنایی تبدیل کنند. لازم نیست کسی از مرگ برگردد، همه‌چیزش را از دست بدهد یا از دل یک فاجعه به انسانی شکست‌ناپذیر تبدیل شود تا شایسته‌ی توجه باشد. گاهی کسی فقط خسته است؛ گاهی چیزی را از دست داده که برای دیگران اهمیت چندانی ندارد؛ گاهی سال‌هاست با زخمی زندگی می‌کند که نه پایان دراماتیکی دارد و نه قرار است به الهام‌بخشی برای دیگران تبدیل شود. شاید او حتی نخواهد از رنجش چیزی یاد بگیرد. شاید فقط بخواهد کسی بدون مقایسه، بدون توصیه و بدون انتظار برای شنیدن یک پایان امیدوارکننده، حرف‌هایش را بشنود.رنج انسان قرار نیست برای دیگران جذاب باشد تا واقعی محسوب شود. قرار نیست به چیزی مفید، آموزنده یا الهام‌بخش تبدیل شود تا ارزش شنیده‌شدن داشته باشد. بعضی دردها هیچ پیام زیبایی ندارند؛ بعضی زخم‌ها به رشد منجر نمی‌شوند و بعضی آدم‌ها پس از عبور از سختی، قوی‌تر یا شادتر نمی‌شوند. آن‌ها فقط ادامه می‌دهند. شاید بازگرداندن معنای همدلی از همین‌جا آغاز شود: از لحظه‌ای که دیگر از رنج دیگری انتظار نداریم چیزی برای ما تولید کند. نه امید، نه انگیزه، نه درس زندگی؛ فقط اجازه می‌دهیم رنج او، بدون آن‌که به کالایی برای مصرف ما تبدیل شود، وجود داشته باشد.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 21:17:39 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/دلتنگی-zqf87yhkekxqدلتنگی همیشه با گریه نمی‌آید. گاهی آدم صبح از خواب بیدار می‌شود، پرده را کنار می‌زند، چای می‌ریزد و به کارهای معمولش می‌رسد؛ اما تمام این کارها را در جهانی انجام می‌دهد که یک نفر از آن حذف شده است. انگار همه‌چیز سر جای خودش است، جز همان چیزی که باید باشد تا زندگی معنای سابقش را داشته باشد.من دلتنگ توام؛ نه فقط وقتی شب می‌شود، نه فقط وقتی آهنگی آشنا از جایی پخش می‌شود یا کسی نامت را اتفاقی به زبان می‌آورد. من حتی در شلوغ‌ترین لحظه‌های روز هم دلتنگ توام. وقتی می‌خندم، گوشه‌ای از ذهنم به این فکر می‌کند که کاش تو هم این لحظه را می‌دیدی. وقتی اتفاق خوبی می‌افتد، پیش از آن‌که خوشحالی‌ام کامل شود، جای خالی تو خودش را نشان می‌دهد. انگار هر شادی، پیش از آن‌که به من برسد، باید از نبودنت عبور کند.گاهی دلم می‌خواهد فقط چند دقیقه کنارم باشی. نه برای گفت‌وگویی مهم، نه برای اعترافی بزرگ، نه حتی برای آن‌که چیزی را درست کنیم. فقط باشی. بتوانم چیزی تعریف کنم و بدانم کسی که روبه‌رویم نشسته، همان کسی است که جهان را از زاویه‌ای مشترک با من تماشا می‌کند. دلم برای چیزهای کوچکی تنگ شده که آن روزها حتی متوجه ارزششان نبودم؛ برای صدای قدم‌هایت، برای مکث میان جمله‌هایت، برای نگاه کوتاهی که می‌کردی وقتی خیال می‌کردی حواسم به تو نیست.عجیب است که آدم می‌تواند به نبودن کسی عادت کند، بی‌آن‌که از دلتنگی‌اش کم شود. می‌تواند یاد بگیرد تنها غذا بخورد، تنها بخوابد، برای خودش تصمیم بگیرد و حتی روزهای خوبی داشته باشد؛ اما هنوز در جایی دور از دسترس خودش، منتظر صدایی بماند که شاید دیگر هرگز نشنود.من نمی‌دانم دلتنگی تا کجا می‌تواند در وجود یک آدم جا بگیرد. فقط می‌دانم گاهی آن‌قدر عمیق می‌شود که دیگر نمی‌توانم تشخیص بدهم دلم برای تو تنگ شده یا برای کسی که در حضور تو بودم. شاید برای آن نسخه از خودم که هنوز نمی‌دانست ممکن است روزی تمام جهانش را در خاطره‌ی یک نفر جست‌وجو کند.روزی که دوباره ببینمت، احتمالاً چیز زیادی نخواهم گفت. شاید فقط نگاهت کنم و از تو بپرسم حالت چطور است. اما در همان چند ثانیه، تمام روزهایی که نبودنت را تحمل کرده‌ام، پشت نگاهم جمع خواهند شد؛ تمام حرف‌هایی که نگفتم، تمام لحظه‌هایی که خواستم چیزی را برایت تعریف کنم و بعد به یاد آوردم که تو شنونده‌ی آن حرف‌ها نیستی.می‌دانی؟ من هنوز هم گاهی وقتی دری باز می‌شود، ناخودآگاه سرم را برمی‌گردانم.نه از روی امید واهی... من میدانم که کی برمیگردی...فقط بعضی عادت‌ها دیرتر از آدم‌ها می‌میرند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 18:06:06 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/خیانت-۷-ghaztexlgjriمریم و آریا یازده سال بود که با هم زندگی می‌کردند. از آن زوج‌هایی نبودند که مدام از عشقشان حرف بزنند یا در جمع دست یکدیگر را بگیرند. زندگی‌شان بیشتر از جنس عادت‌های کوچک بود؛ فنجان قهوه‌ای که آریا هر صبح برای مریم آماده می‌کرد، پیام کوتاهی که مریم هنگام خرید می‌فرستاد تا بپرسد چیزی لازم دارد یا نه، و سکوت‌های طولانی آخر شب که هیچ‌کدام را آزار نمی‌داد. آن‌ها یکدیگر را خوب می‌شناختند؛ یا دست‌کم چنین تصوری داشتند.ناهید، دوست قدیمی مریم، از سال‌ها پیش رفت‌وآمد زیادی به خانه‌شان داشت. زنی مستقل، شوخ‌طبع و بی‌تکلف بود. گاهی چند روزی در خانه‌ی آن‌ها می‌ماند و آن‌قدر با آریا راحت بود که مریم به شوخی می‌گفت اگر روزی من نباشم، احتمالاً شما دو نفر بهتر از من می‌توانید این خانه را اداره کنید.یک شب، وقتی ناهید برای چند روز به خانه‌شان آمده بود، مریم متوجه شد چیزی میان آن دو تغییر کرده است. نه رفتارشان عجیب بود و نه حرف‌هایشان. فقط نوعی مکث در نگاهشان وجود داشت؛ مکثی که پیش از آن نبود. چند هفته بعد، آریا خودش موضوع را پیش کشید. گفت شبی که مریم برای دیدن مادرش به شهرستان رفته بود، او و ناهید با هم رابطه‌ی جنسی داشته‌اند.مریم مدتی به او نگاه کرد. انتظار داشت خودش را ببازد، گریه کند یا چیزی را بشکند؛ اما هیچ‌کدام اتفاق نیفتاد. فقط پرسید: «چرا بهم می‌گی؟»آریا گفت: «چون نمی‌خوام چیزی رو ازت پنهون کنم.»مریم لبخند کوتاهی زد. «پس چرا همون موقع نگفتی؟»آریا جوابی نداشت. بعد از چند دقیقه گفت که نمی‌داند آن اتفاق چه معنایی داشته، که اشتباه بوده، که هنوز مریم را دوست دارد و نمی‌خواهد زندگی‌شان را از دست بدهد.مریم گفت: «من از این‌که با ناهید خوابیدی، ناراحت نیستم.»آریا سرش را بالا آورد. انگار جمله را درست نشنیده باشد.مریم ادامه داد: «شاید عجیب به نظر برسه، اما بدن آدم‌ها همیشه چیزی رو که ما فکر می‌کنیم درباره‌شون نمی‌گه. ممکنه کسی با دیگری رابطه داشته باشه و هنوز هم همسرش رو دوست داشته باشه. ممکنه یک شب، یک تصمیم یا حتی یک میل، تمام چیزی نباشه که یک آدم رو تعریف می‌کنه.»آریا پرسید: «پس چی ناراحتت می‌کنه؟»مریم گفت: «هنوز نمی‌دونم.»چند هفته گذشت. زندگی به ظاهر به روال سابق برگشت. آریا همچنان قهوه درست می‌کرد و مریم همچنان هنگام خرید پیام می‌داد. ناهید دیگر به خانه‌شان نمی‌آمد، اما مریم هیچ‌وقت درباره‌اش سؤال نکرد. آریا گاهی احساس می‌کرد موضوع تمام شده است؛ گاهی هم از سکوت مریم می‌ترسید. با این حال، چیزی که در آن روزها نمی‌فهمید این بود که مریم منتظر اعتراف دیگری نبود. او منتظر بود ببیند آریا بعد از آن اتفاق، هنوز همان آدمی است که سال‌ها پیش انتخابش کرده بود یا نه.یک عصر، آریا گفت که عاشق ناهید شده است. گفت این احساس ناگهانی نبوده و مدتی است که دیگر نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد. گفت قصد دارد از مریم جدا شود و با ناهید زندگی کند.این بار مریم گریه کرد.آریا کنارش نشست و دستش را گرفت. گفت: «می‌دونم حق داری ازم متنفر باشی.»مریم دستش را از میان انگشتان او بیرون کشید و گفت: «نه. تو هنوز نفهمیدی.»آریا پرسید: «چی رو؟»مریم گفت: «من وقتی فهمیدم با ناهید رابطه داشتی، فکر نکردم دیگه دوست‌داشتنی نیستم. فکر نکردم چیزی از من کم شده. حتی فکر نکردم اون شب چیزی رو از من گرفتی. اما حالا داری می‌ری. داری می‌گی دیگه نمی‌خوای اون آدمی باشی که یازده سال کنار من زندگی کرده. داری انتخابی رو که بارها و بارها کردی، پس می‌گیری.»آریا گفت: «من نمی‌تونم خودم رو مجبور کنم که دیگه عاشقش نباشم.»مریم جواب داد: «من هم ازت نمی‌خوام خودت رو مجبور کنی. فقط اسم کاری رو که می‌کنی درست بذار.»آریا با تلخی گفت: «پس اسمش چیه؟»مریم به او نگاه کرد. «خیانت.»آریا گفت: «اما خودت گفتی رابطه‌ی من با ناهید خیانت نبود.»مریم پاسخ داد: «گفتم بدن تو به‌تنهایی چیزی رو که بین ما بود تعریف نمی‌کنه. اما تو با من زندگی کردی، با من آینده ساختی و بارها به من گفتی که انتخابت منم. من عاشق کسی شدم که می‌خواست کنارم بمونه؛ نه کسی که فقط تا وقتی آدم دیگری پیدا نشده بود، کنارم می‌موند. تو فقط من رو ترک نمی‌کنی، آریا. داری معنای تمام انتخاب‌های گذشته‌ات رو عوض می‌کنی.»آریا گفت: «آدم‌ها عوض می‌شن.»مریم گفت: «می‌دونم. من هم عوض شدم. اما اگر یک روز دیگه نتونی من رو دوست داشته باشی، حق داری بری. فقط حق نداری وانمود کنی هنوز همون آدمی هستی که من بهش اعتماد کردم. موندن و نقش بازی کردن هم شکل دیگه‌ای از خیانته.»چند روز بعد، آریا رفت. لباس‌هایش را در چمدان گذاشت، کلید خانه را روی میز گذاشت و پیش از رفتن، ظرف قهوه‌ی مورد علاقه‌ی مریم را شست. مریم از پشت پنجره رفتنش را تماشا کرد. نه به این دلیل که دلش برای او تنگ می شد؛ فقط می‌خواست آخرین تصویری که از او در ذهنش می‌ماند، تصویر مردی باشد که دست‌کم در لحظه‌ی رفتن، دیگر دروغ نمی‌گفت.ماه‌ها بعد، ناهید به مریم زنگ زد. گفت می‌خواهد برای برداشتن چند کتاب به خانه‌اش بیاید. مریم با همان صمیمیت همیشگی گفت: «حتماً بیا. دلم برات تنگ شده.»وقتی ناهید رسید، مریم در را با لبخند باز کرد و او را در آغوش گرفت. ناهید کمی معذب بود؛ انگار نمی‌دانست باید با او چطور رفتار کند. مریم برایش چای ریخت، از حالش پرسید و مثل گذشته درباره‌ی کار و زندگی حرف زد. حتی وقتی ناهید گفت که نمی‌داند چطور باید از او عذرخواهی کند، مریم حرفش را قطع کرد.گفت: «ناهید، من از تو ناراحت نیستم.»ناهید با ناباوری نگاهش کرد. «واقعاً؟»مریم گفت: «واقعاً. من تو رو به خاطر اتفاقی که افتاده، مقصر نمی‌دونم. تو انتخاب خودت رو کردی و آریا هم انتخاب خودش رو. من با تو دشمنی ندارم.»ناهید سرش را پایین انداخت. «فکر می‌کردم دیگه هیچ‌وقت نتونم توی چشمات نگاه کنم.»مریم فنجان چای را به طرفش هل داد و گفت: «پس خوبه که امروز اومدی.»آن‌ها مدتی دیگر حرف زدند. وقتی ناهید رفت، مریم تا دم در همراهی‌اش کرد و دوباره او را در آغوش گرفت. هیچ خشم پنهانی در رفتارش نبود؛ نه تلاشی برای بخشیدن کسی، نه نمایشی برای نشان‌دادن بزرگواری‌اش. او واقعاً از ناهید کینه‌ای نداشت.آن شب، مریم فنجانی را که آریا سال‌ها هر صبح برایش قهوه می‌ریخت، از کابینت بیرون آورد. آن را شست و سر جایش گذاشت.چراغ آشپزخانه را خاموش کرد.فردای آن روز، برای خودش قهوه درست کرد؛ فقط یک فنجان.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 17:38:03 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۸-fxxmhc78vziuدر انتهای خیابانی قدیمی، ساختمانی وجود داشت که هیچ تابلویی بالای در ورودی‌اش دیده نمی‌شد. پنجره‌های بلند و باریکش همیشه بسته بودند و روی دیوار خاکستری آن، فقط یک جمله با حروف فلزی نصب شده بود:«گذشته، قابل اصلاح است.»مردم این جمله را جدی می‌گرفتند. اداره‌ای که پشت آن در قرار داشت، به هرکسی اجازه می‌داد برای تغییر یک خاطره درخواست بدهد. نه تمام گذشته، نه تمام زندگی؛ فقط یک خاطره. یک روز، یک گفت‌وگو، یک تصمیم یا لحظه‌ای که هنوز پس از سال‌ها در ذهن صاحبش زنده مانده بود.کسی می‌توانست روزی را که به مادرش دروغ گفته بود، از ذهن خود پاک کند. دیگری می‌توانست آخرین دیدار با پدرش را دوباره تجربه کند و این بار، به جای سکوت، حرف‌هایی را بزند که سال‌ها در گلویش مانده بودند. بعضی‌ها می‌خواستند لحظه‌ی شکست خود را تغییر دهند، بعضی‌ها می‌خواستند به جای ترسیدن شجاعت نشان دهند و عده‌ای هم تنها آرزو داشتند یک بار دیگر صدای کسی را بشنوند که دیگر در این جهان نبود.البته اداره برای هر درخواست مقرراتی داشت. خاطره باید دقیقاً مشخص می‌شد، جزئیات آن بررسی می‌شد و متقاضی باید توضیح می‌داد که قصد دارد چه چیزی را تغییر دهد. پس از تأیید درخواست، فرد به اتاقی سفید هدایت می‌شد. روی صندلی می‌نشست، چشمانش را می‌بست و خاطره را برای آخرین بار به یاد می‌آورد. سپس دستگاهی کوچک به شقیقه‌اش متصل می‌شد و خاطره، مطابق درخواست، اصلاح می‌گردید.هیچ‌کس نمی‌توانست پیش‌بینی کند پس از اصلاح یک خاطره چه احساسی خواهد داشت. بعضی‌ها با لبخند از اتاق بیرون می‌آمدند، بعضی‌ها گریه می‌کردند و بعضی دیگر می‌گفتند دیگر نمی‌توانند چیزی را که زمانی برایشان مهم بوده، به خاطر بیاورند.مردی که در این اداره کار می‌کرد، سال‌ها مسئول ثبت درخواست‌ها بود. وظیفه‌اش ساده به نظر می‌رسید: شنیدن روایت مردم، ثبت جزئیات و ارجاع پرونده‌ها به بخش اصلاح. او هر روز با گذشته‌ی دیگران سروکار داشت، اما به‌ندرت درباره‌ی آن قضاوت می‌کرد. باور داشت هرکس حق دارد با خاطرات خودش هر کاری می‌خواهد انجام دهد.تا اینکه متوجه اتفاق عجیبی شد.اولین بار پس از اصلاح خاطره‌ی زنی بود که می‌خواست روزی را که به فرزندش سیلی زده بود، فراموش کند. زن سال‌ها از آن اتفاق عذاب وجدان داشت. پس از اصلاح، دیگر آن صحنه را به یاد نمی‌آورد و با آرامش بیشتری زندگی می‌کرد. اما چند هفته بعد، وقتی برای پیگیری پرونده‌ای به اداره آمد، کارمند متوجه شد رفتارش تغییر کرده است. زن دیگر آن حساسیت سابق را نسبت به خشونت نداشت. وقتی درباره‌ی تنبیه کودکان صحبت می‌کردند، با بی‌تفاوتی می‌گفت گاهی والدین چاره‌ی دیگری ندارند.کارمند ابتدا تصور کرد این تغییر تصادفی است. اما چند پرونده‌ی دیگر را که بررسی کرد، به الگوی مشابهی رسید.مردی که خاطره‌ی خیانتش را اصلاح کرده بود، دیگر نسبت به وفاداری حساسیت چندانی نداشت. زنی که خاطره‌ی ترس از کودکی‌اش را تغییر داده بود، نه‌تنها دیگر از آن اتفاق نمی‌ترسید، بلکه نسبت به ترس دیگران هم بی‌حوصله شده بود. مردی که خاطره‌ی تحقیرشدنش را از ذهن پاک کرده بود، کم‌کم همان رفتاری را با دیگران نشان می‌داد که زمانی از آن رنج برده بود.کارمند شروع به مقایسه‌ی پرونده‌ها کرد. هرچه بیشتر می‌خواند، بیشتر متوجه می‌شد که خاطرات، برخلاف تصور مردم، فقط اتفاقاتی ذخیره‌شده در ذهن نیستند. هر خاطره بخشی از چیزی را ساخته بود که صاحبش امروز نام آن را شخصیت می‌گذاشت.آدم‌ها از ترس‌هایی که تجربه کرده بودند، محتاط شده بودند. از اشتباهاتی که مرتکب شده بودند، مسئولیت‌پذیری را آموخته بودند. از بخشیده‌نشدن‌ها، معنای بخشش را فهمیده بودند. حتی بعضی از باورهایشان درباره‌ی جهان، از همان اتفاقاتی شکل گرفته بود که حالا می‌خواستند فراموش کنند.اصلاح خاطره، گاهی فقط یک تصویر را تغییر نمی‌داد؛ مسیری را که انسان از آن به این نقطه رسیده بود، دست‌کاری می‌کرد.او موضوع را با مدیر اداره در میان گذاشت. مدیر، مردی آرام و کم‌حرف بود که سال‌ها در آن ساختمان کار کرده بود. پس از شنیدن حرف‌های کارمند، پرونده‌ای از کشوی میزش بیرون آورد و گفت:«این موضوع از ابتدا برای ما روشن بوده.»کارمند با تعجب پرسید: «پس چرا به متقاضی‌ها اطلاع نمی‌دیم؟»مدیر گفت: «چون نمی‌توانیم دقیقاً بگوییم چه چیزی در شخصیت هر فرد تغییر خواهد کرد. ما فقط خاطره را اصلاح می‌کنیم. باقی اتفاقات، نتیجه‌ی طبیعی تغییر گذشته است.»کارمند پرسید: «پس مردم نمی‌دونن ممکنه بعد از اصلاح، آدم دیگه‌ای بشن؟»مدیر جواب داد: «آن‌ها برای تغییر خاطره آمده‌اند، نه برای حفظ تمام ویژگی‌هایی که آن خاطره در آن‌ها ساخته است.»کارمند گفت: «اما شاید اگر می‌دانستند، تصمیم دیگری می‌گرفتند.»مدیر پرونده را بست و گفت: «شاید. اما این اداره برای نجات شخصیت آدم‌ها ساخته نشده. ما به آن‌ها امکان می‌دهیم از رنجی که نمی‌خواهند با خود حمل کنند، خلاص شوند.»چند روز بعد، پرونده‌ی تازه‌ای روی میز کارمند قرار گرفت.متقاضی، مردی میانسال بود که درخواست داشت آخرین دیدار با مادرش اصلاح شود. مادر سال‌ها پیش درگذشته بود. روز آخر، وقتی مادر در بیمارستان بستری بود، پسرش به دیدنش رفته بود. زن از او خواسته بود کمی بیشتر بماند، اما مرد به دلیل یک قرار کاری، اتاق را ترک کرده بود. مادر همان شب از دنیا رفته بود.مرد در فرم درخواست نوشته بود:«می‌خواهم آن روز را دوباره تجربه کنم. این بار می‌خواهم بمانم. می‌خواهم دستش را بگیرم و به او بگویم که دوستش دارم.»کارمند او را به اتاق مصاحبه دعوت کرد. مرد با چهره‌ای خسته وارد شد و روبه‌رویش نشست.کارمند پرسید: «چرا می‌خواهید این خاطره را اصلاح کنید؟»مرد گفت: «چون هر بار به مادرم فکر می‌کنم، فقط همون لحظه یادم میاد. نه غذاهایی که برام درست می‌کرد، نه روزهایی که کنارم بود، نه هیچ‌کدوم از چیزهای خوبی که بین ما وجود داشت. فقط خودم رو می‌بینم که دارم از اتاق بیرون می‌رم و اون داره نگاهم می‌کنه.»کارمند پرسید: «اگر این خاطره تغییر کنه، ممکنه احساس گناهی رو که سال‌ها با خودتون حمل کردید هم از دست بدید. فکر می‌کنید این احساس بخشی از رابطه‌ی شما با مادرتون شده؟»مرد با تعجب نگاهش کرد.«شما می‌خواید من احساس گناهم رو نگه دارم؟»کارمند گفت: «نه. فقط می‌خوام مطمئن بشم می‌دونید چه چیزی رو تغییر می‌دید.»مرد کمی سکوت کرد و گفت: «من نمی‌خوام دیگه این‌قدر از خودم متنفر باشم. نمی‌خوام هر بار که کسی ازم خداحافظی می‌کنه، احساس کنم ممکنه آخرین بار باشه. نمی‌خوام تمام عمرم رو به خاطر چند دقیقه‌ای که کنار مادرم نموندم، مجازات کنم.»کارمند به پرونده نگاه کرد. می‌توانست درخواست را تأیید کند. مرد حق داشت از رنجی که سال‌ها زندگی‌اش را تحت‌تأثیر قرار داده بود، رها شود. اما او می‌دانست که این اصلاح ممکن است چیزی فراتر از احساس گناه را از بین ببرد؛ شاید بخشی از حساسیت مرد نسبت به فرصت‌های ازدست‌رفته، شاید درکی که از ارزش حضور آدم‌ها داشت.با این حال، نمی‌توانست از او بخواهد رنجش را حفظ کند تا شخصیتش دست‌نخورده بماند.درخواست را تأیید کرد.مرد وارد اتاق اصلاح شد. چند دقیقه بعد بیرون آمد. چهره‌اش آرام‌تر بود. گفت حالا آخرین تصویر مادرش، تصویر زنی است که دستش را گرفته و لبخند زده است. از کارمند تشکر کرد و رفت.اما چند هفته بعد، کارمند دوباره او را دید.مرد برای پیگیری پرونده‌ای آمده بود. در سالن انتظار، زنی سالخورده زمین خورد. چند نفر به سمتش رفتند، اما مرد بی‌تفاوت از کنارش عبور کرد. کارمند او را صدا زد و پرسید چرا کمک نکرده است.مرد با تعجب گفت: «خب، خودش می‌تونه بلند شه. لازم نیست برای هر اتفاق کوچیکی زندگی آدم متوقف بشه.»کارمند چیزی نگفت. فقط به یاد آورد که مرد، پیش از اصلاح خاطره، چقدر از تنها گذاشتن آدم‌ها می‌ترسید.آن روز، کارمند برای نخستین بار از کاری که انجام می‌داد احساس ناراحتی کرد.از آن پس، درخواست‌ها را با دقت بیشتری بررسی می‌کرد. گاهی به متقاضی‌ها هشدار می‌داد که تغییر یک خاطره ممکن است بخشی از شخصیتشان را نیز تغییر دهد. بعضی‌ها منصرف می‌شدند، بعضی‌ها اصرار می‌کردند و بعضی با خشم می‌گفتند حق ندارند آن‌ها را از رهایی محروم کنند.اما کارمند هنوز نمی‌دانست حق با کدام طرف است.یک شب، پس از پایان ساعت کاری، در بایگانی به دنبال پرونده‌ای قدیمی می‌گشت که ناگهان چشمش به نام خودش افتاد.پرونده‌ای مربوط به سال‌ها پیش.آن را بیرون کشید و روی میز گذاشت. در بخش درخواست، جمله‌ای نوشته شده بود که با دیدنش دست‌هایش سرد شد:«درخواست اصلاح خاطره‌ی آخرین گفت‌وگو با پدر.»پدرش سال‌ها پیش مرده بود. آن‌ها در آخرین دیدارشان با هم مشاجره کرده بودند. پدر حرفی زده بود و او، با خشمی که هنوز دلیلش را به یاد داشت، پاسخی داده بود که بعدها بارها از گفتنش پشیمان شده بود. چند روز بعد، پدر سکته کرده و دیگر به هوش نیامده بود.کارمند به یاد آورد که آن زمان درخواست اصلاح داده بود. اما پرونده را نیمه‌کاره رها کرده بود؛ چون نتوانسته بود تصمیم بگیرد آیا واقعاً می‌خواهد آن گفت‌وگو را تغییر دهد یا نه.در بخش توضیحات، با دست‌خط خودش نوشته بود:«می‌خواهم حرفی را که به پدرم زدم، پس بگیرم.»او مدت‌ها به این جمله خیره ماند. حالا که سال‌ها از آن روز گذشته بود، بهتر از هر زمان دیگری می‌دانست آن خاطره چقدر در شکل‌گیری شخصیتش نقش داشته است. شاید به همین دلیل بود که با دیگران محتاطانه‌تر حرف می‌زد. شاید به همین دلیل بود که از قطع‌کردن رابطه‌ها می‌ترسید و همیشه تلاش می‌کرد پیش از پایان هر گفت‌وگو، چیزی ناگفته باقی نگذارد.اما آیا باید برای حفظ این ویژگی‌ها، آن روز را همچنان با خود حمل می‌کرد؟آیا لازم بود هر بار که به پدرش فکر می‌کرد، همان جمله را دوباره بشنود؟آیا درد، به‌تنهایی، ارزشی داشت که باید حفظ می‌شد؟صبح روز بعد، پیش از ورود نخستین مراجعه‌کننده، به اتاق اصلاح رفت. پرونده‌ی خودش را همراه داشت. روی صندلی نشست و برگه را مقابلش گذاشت. دستگاه آماده بود. کافی بود درخواست قدیمی را تأیید کند تا آن گفت‌وگو تغییر کند؛ تا بتواند به جای آن جمله‌ی تلخ، پاسخ دیگری به پدرش بدهد.چند دقیقه به برگه نگاه کرد.بعد آن را تا کرد، در جیبش گذاشت و از اتاق بیرون آمد.به میز کارش برگشت و نخستین پرونده‌ی روز را باز کرد. زنی جوان درخواست کرده بود خاطره‌ی روزی را اصلاح کند که در کودکی، از ترس تنبیه، برادر کوچکش را مقصر شکستن یک گلدان معرفی کرده بود. برادرش به‌خاطر آن دروغ تنبیه شده بود و زن هنوز از یادآوری آن روز رنج می‌کشید.کارمند فرم را خواند و برای لحظه‌ای مکث کرد.بعد از زن پرسید: «اگر این خاطره رو تغییر بدیم، ممکنه بخشی از چیزی که امروز از خودتون می‌دونید هم تغییر کنه. با این موضوع مشکلی ندارید؟»زن گفت: «من فقط می‌خوام دیگه اون آدم نباشم.»کارمند سرش را پایین انداخت و پرونده را بست.برای نخستین بار نمی‌خواست به جای متقاضی تصمیم بگیرد. فقط می‌خواست او بداند گذشته، حتی وقتی دردناک است، چیزی بیش از مجموعه‌ای از اتفاقات ناخوشایند است. گاهی همان چیزی است که به ما نشان می‌دهد چه کسی بوده‌ایم و چرا به آدمی تبدیل شده‌ایم که امروز هستیم.با این حال، نمی‌توانست انکار کند که بعضی خاطرات بیش از آنکه چیزی به انسان بیاموزند، او را در همان لحظه‌ی قدیمی زندانی می‌کنند.آن روز، اداره مثل همیشه به کار خود ادامه داد. مردم آمدند، درخواست دادند، خاطراتشان را تغییر دادند و با گذشته‌ای تازه از ساختمان خارج شدند.کارمند اما تا پایان روز، پرونده‌ی پدرش را در جیب نگه داشت.هنوز نمی‌دانست اگر آن روز را اصلاح می‌کرد، چه کسی می‌شد. شاید آدم آرام‌تری بود، شاید کمتر از دست‌دادن می‌ترسید، شاید دیگر آن‌قدر مراقب کلماتش نبود. شاید هم هیچ‌کدام از این‌ها اتفاق نمی‌افتاد.فقط می‌دانست که اگر آن خاطره را تغییر می‌داد، دیگر نمی‌توانست مطمئن باشد کسی که امروز هست، همان کسی است که از آن روز عبور کرده است.وقتی ساختمان را ترک می‌کرد، جمله‌ی روی دیوار را برای آخرین بار خواند:«گذشته، قابل اصلاح است.»برای نخستین بار به این فکر کرد که شاید سؤال مهم این نباشد که کدام خاطره را باید تغییر داد؛ بلکه این باشد که انسان تا کجا حق دارد گذشته‌اش را عوض کند، بی‌آنکه خودش را نیز از نو بسازد.آن شب، به خانه رفت و برای اولین بار پس از سال‌ها، خاطره‌ی آخرین گفت‌وگو با پدرش را مرور کرد. جمله‌ی خودش را به یاد آورد، سکوت پدر را و دری را که پشت سرش بسته بود.این بار سعی نکرد چیزی را تغییر دهد.فقط تا پایان خاطره ماند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 15:57:33 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۷-ndfwc5s36gwnمرد عادت عجیبی داشت: آدم‌هایی که از زندگی‌اش می‌رفتند، خیلی زود از ذهنش هم ناپدید می‌شدند. نه اینکه خاطراتشان را پاک کند یا عمداً تصمیم بگیرد دیگر به آن‌ها فکر نکند؛ فقط ذهنش انگار توانایی نگه‌داشتن کسانی را که دیگر حضور نداشتند، نداشت. آدم‌ها تا وقتی کنارش بودند، بخشی از جهانش محسوب می‌شدند؛ صدایشان را می‌شناخت، عادت‌هایشان را به خاطر می‌سپرد، از دیدنشان خوشحال می‌شد و گاهی حتی دوستشان داشت. اما کافی بود بروند. چند روز بعد، چهره‌شان کم‌رنگ می‌شد، صدایشان از یادش می‌رفت و سرانجام نامشان هم به کلمه‌ای بی‌معنا تبدیل می‌شد.اولین بار وقتی کودکی بود، مادرش متوجه این موضوع شد. پس از مرگ مادربزرگ، همه‌ی اعضای خانواده ماه‌ها عزادار بودند. عکس‌هایش را روی میز می‌گذاشتند، از خاطراتش حرف می‌زدند و هر بار که نامش به میان می‌آمد، سکوتی سنگین خانه را فرا می‌گرفت. اما پسرک بعد از چند هفته دیگر از مادربزرگ حرفی نمی‌زد. یک روز مادرش از او پرسید دلت برای مادربزرگ تنگ نشده است؟ پسرک کمی فکر کرد و گفت: «کدام مادربزرگ؟»مادرش از شنیدن این جمله وحشت کرد. تصور کرد فرزندش بی‌رحم است یا شاید مرگ را نفهمیده. اما سال‌ها بعد، وقتی دوستانش از او جدا شدند، وقتی همکارانش شغلشان را عوض کردند و وقتی زنانی که زمانی دوستشان داشت از زندگی‌اش بیرون رفتند، همان اتفاق تکرار شد.او هیچ‌وقت برای کسی دلتنگ نمی‌شد.البته این به معنای آن نبود که نمی‌توانست دوست بدارد. برعکس، وقتی کسی در زندگی‌اش حضور داشت، می‌توانست به او وابسته شود، برایش وقت بگذارد و حتی از تصور ازدست‌دادنش بترسد. اما عجیب این بود که همین ترس با رفتن آن شخص از بین می‌رفت. انگار غیبت، تمام پیوندهای عاطفی را از ذهنش جدا می‌کرد.مرد کم‌کم یاد گرفت درباره‌ی این ویژگی چیزی نگوید. می‌دانست اگر کسی بفهمد، ممکن است او را آدمی بی‌احساس بداند. برای همین، وقتی رابطه‌ای تمام می‌شد، مثل دیگران چند روزی سکوت می‌کرد، چهره‌ای اندوهگین به خود می‌گرفت و بعد به زندگی عادی برمی‌گشت. دیگران تصور می‌کردند زمان زخم‌هایش را ترمیم کرده است؛ هیچ‌کس نمی‌دانست او حتی زخمی را هم به خاطر نمی‌آورد.تا اینکه زنی وارد زندگی‌اش شد.زن برخلاف دیگران، به‌سرعت به او نزدیک نشد. مدت‌ها طول کشید تا مرد را بشناسد. از سکوت‌هایش نمی‌ترسید، از تنهایی‌اش برداشت بدی نداشت و وقتی مرد درباره‌ی آدم‌هایی حرف می‌زد که زمانی در زندگی‌اش بوده‌اند، متوجه می‌شد هیچ‌کدام از آن‌ها برایش چهره‌ی مشخصی ندارند.یک شب از او پرسید: «تا حالا کسی رو واقعاً از دست دادی؟»مرد جواب داد: «بله. چند نفر.»زن پرسید: «پس چرا وقتی ازشون حرف می‌زنی، انگار هیچ‌وقت وجود نداشتن؟»مرد مدتی فکر کرد. بعد گفت: «چون وقتی می‌رن، دیگه نمی‌تونم نگهشون دارم.»زن پرسید: «یعنی فراموششون می‌کنی؟»مرد گفت: «نه دقیقاً. می‌دونم یه زمانی بودن. می‌دونم دوستشون داشتم. حتی می‌دونم بعضی‌هاشون برام مهم بودن. اما دیگه نمی‌تونم احساسش رو پیدا کنم. انگار خاطره باقی می‌مونه، ولی آدمی که اون خاطره رو ساخته، از بین می‌ره.»زن برای مدتی چیزی نگفت. بعد دستش را روی دست مرد گذاشت و گفت: «پس تو هیچ‌وقت کسی رو از دست نمی‌دی.»مرد لبخند زد. «شاید.»زن گفت: «نه. تو فقط هیچ‌وقت فرصت نمی‌کنی بفهمی از دست دادن یعنی چی.»این جمله برای نخستین بار مرد را به فکر فرو برد.رابطه‌شان ادامه پیدا کرد. زن به‌تدریج به بخشی از زندگی روزمره‌اش تبدیل شد؛ صدایی که صبح‌ها می‌شنید، دستی که هنگام راه‌رفتن می‌گرفت، کسی که می‌توانست بی‌دلیل برایش پیام بفرستد. مرد از حضورش لذت می‌برد و گاهی به این فکر می‌کرد که اگر روزی نباشد، چه اتفاقی خواهد افتاد. اما هر بار به همان اطمینان قدیمی می‌رسید: اگر برود، فراموشش می‌کنم.زن از این موضوع خبر داشت.یک روز از مرد پرسید: «اگه من یه روز از زندگیت برم، منم فراموش می‌کنی؟»مرد خواست مثل همیشه جواب بدهد، اما مکث کرد. گفت: «احتمالاً.»زن پرسید: «حتی اگه خیلی دوستت داشته باشم؟»مرد گفت: «دوست‌داشتن تو باعث نمی‌شه ذهن من عوض بشه.»زن لبخند تلخی زد و گفت: «پس باید یه کاری کنم که نتونی فراموشم کنی.»مرد این حرف را جدی نگرفت. فکر کرد زن شوخی می‌کند یا می‌خواهد از او اطمینان بگیرد. اما زن از آن روز شروع کرد به ساختن چیزهایی که به نظر مرد چندان اهمیتی نداشتند.از او خواست برایشان یک دفتر مشترک بخرند. هر شب، یکی از آن‌ها چیزی در دفتر می‌نوشت؛ گاهی اتفاقی ساده، گاهی جمله‌ای که در طول روز شنیده بودند و گاهی خاطره‌ای که فقط برای خودشان معنا داشت. زن اصرار داشت تاریخ هر نوشته را هم ثبت کنند.بعد از مرد خواست چند عکس از او بگیرد؛ نه عکس‌های معمولی و مرتب، بلکه لحظه‌هایی که خودش متوجه دوربین نبود. از خنده‌اش، از وقتی که با تمرکز چیزی می‌خواند، از زمانی که خواب‌آلود روی مبل نشسته بود. می‌گفت: «آدم‌ها بیشتر از اون چیزی که فکر می‌کنن، توی لحظه‌های معمولی وجود دارن.»گاهی هم از مرد می‌خواست صدایش را ضبط کند. برایش قصه می‌خواند، از خاطرات کودکی‌اش می‌گفت یا درباره‌ی اتفاقی بی‌اهمیت توضیح می‌داد. مرد می‌پرسید چرا این کارها را می‌کند و زن جواب می‌داد: «برای روزهایی که نیستم.»یک بار مرد با ناراحتی گفت: «چرا مدام درباره‌ی نبودنت حرف می‌زنی؟»زن جواب داد: «چون تو درباره‌ی رفتن آدم‌ها حرف نمی‌زنی. می‌خوام حداقل یک بار بهش فکر کنی.»مرد گفت: «من نمی‌خوام تو بری.»زن آرام گفت: «منم نمی‌خوام.»چند ماه بعد، زن بیمار شد. ابتدا نشانه‌ها چندان جدی به نظر نمی‌رسیدند، اما بیماری به‌سرعت پیشرفت کرد. مرد او را به پزشکان مختلف برد، ساعت‌ها در راهروهای بیمارستان منتظر ماند و شب‌هایی را کنار تختش بیدار نشست. برای نخستین بار در زندگی‌اش، از رفتن کسی می‌ترسید؛ نه از این جهت که پس از رفتن چه چیزی به یادش می‌ماند، بلکه از اینکه هنوز نمی‌دانست چطور باید با نبودن او زندگی کند.زن در آخرین روزها، دیگر توان نوشتن نداشت. مرد دفتر را کنار تختش گذاشت و گفت: «خودم می‌نویسم. تو فقط بگو.»زن به او نگاه کرد و گفت: «امروز چه روزیه؟»مرد تاریخ را گفت.زن گفت: «بنویس امروز هم با هم بودیم.»مرد نوشت.چند دقیقه بعد زن پرسید: «فکر می‌کنی بعد از من چی می‌شه؟»مرد دستش را گرفت و گفت: «نمی‌دونم.»زن گفت: «من می‌دونم. احتمالاً منو فراموش می‌کنی.»مرد با صدایی لرزان گفت: «نه. این بار نه.»زن لبخند زد. «چطور مطمئنی؟»مرد جوابی نداشت. فقط دستش را محکم‌تر گرفت.زن پیش از رفتن، آخرین خواسته‌اش را مطرح کرد. از مرد خواست قول بدهد که بعد از مرگ او، دفتر را هر روز بخواند؛ حتی اگر چیزی از نوشته‌ها به خاطرش نماند. مرد قول داد.زن چند روز بعد از دنیا رفت.مرد تا مدت‌ها در خانه ماند. دفتر را روی میز گذاشته بود و هر روز آن را باز می‌کرد. عکس‌ها را نگاه می‌کرد، به صداهای ضبط‌شده گوش می‌داد و نوشته‌ها را با دقت می‌خواند. اما اتفاقی که همیشه رخ می‌داد، دوباره آغاز شده بود. چهره‌ی زن کم‌کم از ذهنش فاصله می‌گرفت. صدایش دیگر به‌روشنی در خاطرش نبود. حتی بعضی روزها، هنگام خواندن نوشته‌ها، احساس می‌کرد درباره‌ی زندگی دو نفر غریبه می‌خواند.با این حال، این بار چیزی متفاوت بود.او زن را به یاد نمی‌آورد، اما می‌دانست که باید به یاد بیاورد. هر صبح دفتر را باز می‌کرد و از روی عکس‌ها نامش را می‌خواند. صدایش را پخش می‌کرد و سعی می‌کرد آن را به چهره‌ای که در عکس بود پیوند بزند. گاهی ساعت‌ها به یک تصویر خیره می‌ماند، به امید اینکه احساس ازدست‌رفته‌ای دوباره برگردد.اما برنمی‌گشت.ماه‌ها گذشت. مرد به زندگی عادی بازگشت، اما دیگر دفتر را کنار نگذاشت. آن را با خودش به همه‌جا می‌برد. وقتی کسی از او می‌پرسید چرا هنوز برای زنی که مرده چنین عزاداری می‌کند، نمی‌توانست توضیح دهد. نمی‌دانست آیا هنوز عاشق اوست یا فقط به قولی وفادار مانده که به زنی داده بود که دیگر نمی‌تواند به خاطر بیاورد.یک شب، دفتر را باز کرد و به آخرین صفحه رسید. زن پیش از مرگ، چند خط در آن نوشته بود:«اگر روزی دیگر نتوانستی چهره‌ام را به خاطر بیاوری، خودت را سرزنش نکن. من نمی‌خواهم برای به‌یادماندن، تمام عمرت را در غم من بگذرانی. فقط یک چیز را فراموش نکن: زمانی کسی در این جهان وجود داشت که تو را آن‌طور که بودی دوست داشت. کسی که می‌دانست شاید روزی فراموشش کنی و با این حال، ماندن در کنارت را انتخاب کرد.»مرد چند بار جمله را خواند. بعد دفتر را بست و برای مدتی طولانی به پنجره خیره ماند.آن شب برای نخستین بار فهمید زن چه کاری کرده بود. او نتوانسته بود حافظه‌ی مرد را تغییر دهد؛ نتوانسته بود خودش را برای همیشه در ذهن او نگه دارد. اما کاری کرده بود که مرد نتواند فراموش کند روزی کسی را فراموش کرده است. و شاید این تنها شکل ماندنی بود که از او برمی‌آمد.از آن پس، مرد هرگز دفتر را کنار نگذاشت. گاهی نوشته‌ها را می‌خواند و گاهی فقط آن را در دست می‌گرفت. دیگر تلاش نمی‌کرد چهره‌ی زن را با زور به خاطر بیاورد. پذیرفته بود که بعضی آدم‌ها حتی وقتی از ذهن ما می‌روند، می‌توانند در زندگی ما اثری باقی بگذارند که فراموش‌کردنی نیست.او هنوز هم آدم‌هایی را که از زندگی‌اش می‌رفتند، به‌سرعت فراموش می‌کرد. اما از آن روز به بعد، هر بار کسی را از دست می‌داد، پیش از آنکه خاطره‌اش محو شود، یک سؤال از خودش می‌پرسید:«اگر قرار باشد روزی فراموشش کنم، آیا امروز واقعاً حضورش را دیده‌ام؟‌ اگر اینطور باشد، همین کافیست. »او هنوز چهره‌ی زن را به یاد نمی‌آورد؛ اما میدانست روزی عشق را احساس کرده است.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 15:31:34 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۶-qjaanrnpa6jzدر شهری که همه‌چیز بر اساس نوبت انجام می‌شد، هیچ‌کس مجبور نبود برای چیزی عجله کند. مردم از لحظه‌ی تولد، شماره‌ای دریافت می‌کردند که مسیر زندگی‌شان را مشخص می‌کرد. شماره‌ی تولد، شماره‌ی ورود به مدرسه، شماره‌ی یافتن شغل، شماره‌ی ازدواج، شماره‌ی خوشبختی و حتی شماره‌ی مرگ.هیچ‌کس نمی‌دانست این صف‌ها را چه کسی ساخته است. اداره‌ای مرکزی در ساختمان بزرگی وسط شهر وجود داشت که تمام نوبت‌ها را ثبت و مدیریت می‌کرد. مردم هر روز به آنجا مراجعه می‌کردند تا بدانند چه زمانی باید منتظر اتفاق بعدی زندگی‌شان باشند. اگر کسی شماره‌ی ازدواجش را دریافت می‌کرد، می‌دانست در چه سنی عشق را تجربه خواهد کرد. اگر شماره‌ی موفقیتش اعلام می‌شد، می‌دانست چند سال دیگر به جایگاهی که برایش تعیین شده خواهد رسید. حتی کسانی که در صف شکست قرار می‌گرفتند، از پیش می‌دانستند چه زمانی باید طعم ناکامی را بچشند.مردم به این نظم عادت کرده بودند. کسی از انتظار شکایت نمی‌کرد، چون همه می‌دانستند نوبتشان سرانجام خواهد رسید. هیچ‌کس از اینکه دیگری زودتر به خوشبختی رسیده بود حسادت نمی‌کرد؛ او فقط شماره‌ی متفاوتی داشت. هیچ‌کس از ازدواج‌نکردن نمی‌ترسید، چون برگه‌ای در اختیار داشت که تاریخ ازدواجش را نشان می‌داد. حتی مرگ هم دیگر آن اتفاق ناشناخته و ترسناکی نبود که آدم‌ها را در نیمه‌شب بیدار نگه دارد. هرکس می‌دانست چه زمانی باید از صف زندگی خارج شود.مرد، کارمند ساده‌ای در یکی از دفاتر ثبت نوبت بود. هر روز برگه‌های مردم را بررسی می‌کرد، شماره‌ها را ثبت می‌کرد و به پرسش‌هایشان پاسخ می‌داد. خودش هم مانند دیگران از کودکی منتظر نوبت‌هایش بود. شماره‌ی تحصیلش به‌موقع فرا رسیده بود، چند سال بعد نوبت شغلش اعلام شده بود و حتی یک بار در صف خوشبختی قرار گرفته بود؛ دوره‌ای که چند ماه احساس می‌کرد همه‌چیز در زندگی‌اش سر جای خودش است.اما یک روز، وقتی برای بررسی نوبت ازدواجش به اداره مراجعه کرد، متوجه شد نامش در فهرست وجود ندارد.ابتدا تصور کرد اشتباهی رخ داده است. به کارمند پشت میز گفت شماره‌ی شناسایی‌اش را دوباره بررسی کند. کارمند چند بار اطلاعات را وارد کرد، پرونده را ورق زد و سرانجام گفت:«شما در این صف ثبت نشده‌اید.»مرد خندید و گفت: «حتماً اشتباه می‌کنید. همه یک نوبت دارند. »کارمند پاسخ داد: «همه کسانی که ثبت شده‌اند، بله.»مرد به اداره‌ی مرکزی رفت. چند روز در راهروهای طولانی منتظر ماند تا سرانجام اجازه‌ی ملاقات با مسئول بایگانی را پیدا کرد. مردی سالخورده پشت میزی بزرگ نشسته بود و با دقت پرونده‌ها را بررسی می‌کرد. پس از جست‌وجوی طولانی، سرش را بلند کرد و گفت:«سوابق گذشته‌ی شما کاملاً ثبت شده‌اند، اما از این نقطه به بعد، هیچ نوبتی برایتان تعیین نشده است.»مرد پرسید: «یعنی چه؟»پیرمرد گفت: «یعنی از این به بعد، نام شما در هیچ‌کدام از صف‌ها نیست.»مرد ابتدا ترسید. پرسید آیا ممکن است نوبت مرگش هم ثبت نشده باشد. پیرمرد سر تکان داد.«هیچ نوبت آینده‌ای ندارید. نه عشق، نه ازدواج، نه موفقیت، نه شکست و نه مرگ.»مرد چند لحظه سکوت کرد. بعد، برای نخستین بار در زندگی‌اش احساس کرد چیزی شبیه آزادی را لمس کرده است.از اداره بیرون آمد و به خیابان نگاه کرد. مردم با شماره‌هایشان در صف ایستاده بودند؛ یکی منتظر ارتقای شغلی، دیگری منتظر ازدواج و پیرزنی منتظر نوبت مرگ همسرش. همه به برگه‌هایشان چسبیده بودند و با اضطراب روزهای باقی‌مانده را می‌شمردند.اما او هیچ شماره‌ای برای آینده نداشت.می‌توانست هر وقت خواست عاشق شود، هرگز ازدواج نکند، شغلی را انتخاب کند که هیچ‌کس برایش تعیین نکرده بود و حتی از شکست‌خوردن نترسد؛ چون شکست هم نوبتی داشت که برای او ثبت نشده بود. دیگر لازم نبود منتظر چیزی بماند.چند ماه اول را با لذت زندگی کرد. شغلی را که دوست نداشت رها کرد، به شهرهای مختلف رفت و با آدم‌هایی آشنا شد که در صف‌های متفاوتی بودند. وقتی زنی را ملاقات کرد و به او علاقه‌مند شد، برای نخستین بار بدون آنکه به شماره یا تاریخ ازدواجش فکر کند، به او نزدیک شد.زن هم به او علاقه‌مند شد. اما وقتی متوجه شد مرد هیچ نوبتی ندارد، نگران شد.پرسید: «پس چه زمانی قرار است با هم ازدواج کنیم؟»مرد گفت: «هر وقت خودمان بخواهیم.»زن لبخند زد، اما کمی بعد پرسید: «و اگر هیچ‌وقت نوبتمان نرسد؟»مرد گفت: «ما که در صف نیستیم.»زن به او نگاه کرد و گفت: «شاید همین ترسناک باشد.»مدتی بعد، زن از او فاصله گرفت. نه به این دلیل که دوستش نداشت؛ بلکه چون نمی‌توانست آینده‌ای را تصور کند که هیچ تاریخی در آن مشخص نشده باشد. او می‌خواست بداند چه زمانی باید منتظر بماند، چه زمانی باید امیدوار باشد و چه زمانی می‌تواند مطمئن شود که رابطه‌شان به جایی خواهد رسید.مرد برای نخستین بار فهمید که آزادی او برای دیگران الزاماً خوشایند نیست.سال‌ها گذشت. دوستان قدیمی‌اش یکی‌یکی به نوبت‌هایشان رسیدند. بعضی ازدواج کردند، بعضی موفق شدند و بعضی شکست خوردند. مرد آن‌ها را می‌دید که با وجود سختی‌ها، زندگی‌شان در مسیری مشخص حرکت می‌کرد. هرکس جایی در جهان داشت؛ حتی اگر آن جایگاه چیزی نبود که خودش انتخاب کرده باشد.اما او همچنان بیرون از همه‌ی صف‌ها ایستاده بود.وقتی به سن پیری رسید، دوباره به اداره‌ی مرکزی رفت. همان ساختمان، همان راهروها و همان میزهای بلند هنوز پابرجا بودند. این بار پیرمرد دیگری پشت میز نشسته بود. مرد پرونده‌اش را خواست و پرسید آیا در این سال‌ها تغییری در وضعیتش ایجاد شده است.کارمند پس از جست‌وجو گفت:«خیر. هنوز هیچ نوبت آینده‌ای برای شما ثبت نشده است.»مرد پرسید: «پس من چه زمانی می‌میرم؟»کارمند بدون آنکه سرش را بلند کند گفت: «برای شما زمان مرگی تعیین نشده است.»مرد خندید. خنده‌اش بیشتر شبیه سرفه بود.«یعنی قرار است برای همیشه زنده بمانم؟»کارمند گفت: «نه. فقط یعنی مرگ شما در سیستم ثبت نشده است.»مرد از اداره بیرون آمد. این بار دیگر از بی‌نوبتی‌اش خوشحال نبود. به آدم‌هایی نگاه می‌کرد که در صف مرگ ایستاده بودند. بعضی‌ها گریه می‌کردند، بعضی‌ها آرام بودند و بعضی حتی از نزدیک‌شدن نوبتشان احساس آسودگی داشتند. دست‌کم می‌دانستند زندگی‌شان جایی به پایان خواهد رسید.او نه می‌توانست منتظر مرگ باشد و نه می‌توانست از آن فرار کند. هیچ‌کس نمی‌توانست به او بگوید چقدر فرصت دارد. هیچ تاریخی وجود نداشت که بتواند بر اساس آن تصمیم بگیرد چه چیزهایی را باید پیش از رفتن انجام دهد.برای اولین بار آرزو کرد شماره‌ای داشته باشد.به یاد زنی افتاد که روزی دوستش داشت. به یاد تمام فرصت‌هایی که تصور کرده بود همیشه در اختیارش خواهند بود. به یاد شغل‌هایی که نیمه‌کاره رها کرده بود، آدم‌هایی که به امید دیدار دوباره ترک کرده بود و حرف‌هایی که فکر می‌کرد هنوز برای گفتنشان وقت دارد.آن شب به خانه برگشت و برای نخستین بار در تمام عمرش، روی کاغذ نوشت:«اگر می‌دانستم چقدر فرصت دارم، چه چیزی را متفاوت انجام می‌دادم؟»پاسخی نداشت.روز بعد دوباره به اداره رفت. این بار از مسئول بایگانی خواست برایش یک شماره تعیین کند؛ هر شماره‌ای که ممکن بود. حاضر بود در صف عشق، شکست، موفقیت یا حتی مرگ قرار بگیرد. فقط می‌خواست بداند جایی در این جهان برای او هم در نظر گرفته شده است.مسئول بایگانی پرونده‌اش را بررسی کرد و گفت:«سیستم نمی‌تواند برای کسی که ادامه‌ی مسیرش در آن ثبت نشده، نوبت تعیین کند.»مرد پرسید: «پس چرا من به وجود آمده‌ام؟»پیرمرد پاسخی نداشت. فقط پرونده را بست و آن را به قفسه بازگرداند.مرد از ساختمان خارج شد. در میدان مرکزی شهر، جمعیت زیادی در صف ایستاده بودند. صفی طولانی که انتهایش به خیابان‌های دوردست می‌رسید. روی تابلوی بالای آن نوشته شده بود: «نوبت زندگی».مرد برای لحظه‌ای ایستاد و به آدم‌هایی نگاه کرد که با شماره‌هایشان منتظر بودند. کودکی دست مادرش را گرفته بود و درباره‌ی زمان رسیدن نوبت خوشبختی‌اش سؤال می‌کرد. پیرمردی برگه‌ی مرگش را در جیب گذاشته بود و با آرامش به آسمان نگاه می‌کرد. جوانی با عجله از صف بیرون آمد تا به کسی که دوستش داشت برسد.مرد به انتهای صف رفت و پشت آخرین نفر ایستاد.آخرین نفر برگشت و پرسید: «شماره‌ات چند است؟»مرد گفت: «ندارم.»آخرین نفر کمی جابه‌جا شد و گفت: «پس نمی‌توانی اینجا بایستی. این صف فقط برای کسانی است که نوبت دارند.»مرد به جمعیت نگاه کرد. بعد یک قدم عقب رفت.آن روز فهمید که تمام عمرش را میان دو ترس گذرانده است: ابتدا از اینکه مجبور باشد منتظر بماند، و بعد از اینکه هیچ‌وقت نوبتی برایش نرسد. زمانی فکر کرده بود بیرون‌ماندن از صف‌ها یعنی آزادبودن؛ اما حالا می‌دانست گاهی انسان برای اینکه بتواند چیزی را انتظار بکشد، باید به چیزی تعلق داشته باشد.با این حال، هنوز نمی‌دانست آیا جایگاهی که برایش تعیین نشده، نشانه‌ی بی‌اهمیت‌بودن اوست یا فرصتی که دیگران هرگز نداشته‌اند.به راه افتاد. نه به سمت خانه و نه به سمت اداره. فقط راه افتاد، بی‌آنکه بداند مقصدش کجاست.و برای نخستین بار، این ندانستن نه شبیه آزادی بود و نه شبیه ترس؛ فقط شبیه زندگی بود.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 15:15:15 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۵-scdgdrxdrlpsهیچ تابلویی بالای مغازه نبود. نه نامی، نه نشانی از کاری که در آن انجام می‌شد. فقط یک در چوبی تیره در انتهای کوچه‌ای باریک که بیشتر رهگذران حتی متوجه وجودش نمی‌شدند. کسانی که به آنجا می‌آمدند، معمولاً از طریق دیگران آدرسش را پیدا کرده بودند؛ کسانی که پس از خروج از مغازه دیگر مثل قبل زندگی نمی‌کردند.مرد، حقیقت می‌فروخت.نه حقیقت‌های عمومی و شناخته‌شده را؛ نه چیزی که بتوان در کتاب‌ها خواند یا از زبان دیگران شنید. او حقیقت هر شخص، هر رابطه و هر اتفاقی را می‌فروخت. می‌توانستی بپرسی همسرت واقعاً دوستت دارد یا نه، پدرت چرا سال‌ها با تو سرد بوده، دوستت پشت سرت چه می‌گوید، یا آیا تصمیمی که گرفته‌ای روزی تو را خوشبخت خواهد کرد. حتی می‌توانستی درباره‌ی معنای زندگی سؤال کنی؛ هرچند مرد برای این پرسش قیمت بسیار بالایی تعیین می‌کرد.مغازه کوچک بود. چند قفسه‌ی چوبی، یک میز، دو صندلی و ساعتی قدیمی که همیشه پنج دقیقه عقب بود. هیچ کتاب یا سندی در آن نگهداری نمی‌شد. مرد برای پاسخ‌دادن به پرسش‌ها به چیزی نگاه نمی‌کرد و چیزی را جست‌وجو نمی‌کرد. مشتری فقط سؤالش را می‌گفت، مرد مدتی سکوت می‌کرد، قیمت را اعلام می‌کرد و اگر پول پرداخت می‌شد، حقیقت را به زبان می‌آورد.قیمت‌ها بر اساس اهمیت سؤال تعیین نمی‌شدند؛ بر اساس میزان تحمل مشتری بودند. گاهی حقیقتی درباره‌ی یک خیانت ارزان‌تر از حقیقتی درباره‌ی عشق تمام می‌شد. به عبارت دیگر، مرد قیمت حقیقت‌ها را بر اساس چیزی تعیین می‌کرد که ممکن بود پس از دانستنشان در زندگی مشتری فرو بریزد. هرچه حقیقتی می‌توانست رابطه‌ای را ویران کند، خاطره‌ای را بی‌اعتبار سازد یا تصویری را که کسی سال‌ها از خودش ساخته بود در هم بشکند، گران‌تر بود. برای همین، گاهی دانستن یک خیانت هزینه‌ی کمتری داشت تا فهمیدن اینکه کسی که دوستش داری، هرگز آن‌طور که تصور می‌کردی دوستت نداشته است.مرد به آن‌ها هشدار می‌داد: «حقیقت را می‌توانید بخرید، اما نمی‌توانید آن را پس بدهید.»مشتری‌ها معمولاً لبخند می‌زدند. تصور می‌کردند منظورش این است که پول بازگردانده نمی‌شود.اولین مشتری آن روز، زنی بود که می‌خواست بداند شوهرش به او خیانت می‌کند یا نه. مرد قیمت را گفت. زن پول را روی میز گذاشت و پاسخ را شنید. چند ثانیه به نقطه‌ای نامعلوم خیره ماند، بعد بلند شد و بدون خداحافظی رفت.مرد می‌دانست زن همان شب با شوهرش روبه‌رو خواهد شد. می‌دانست مرد انکار خواهد کرد، زن مدارکی را پیدا خواهد کرد و خانه‌ای که سال‌ها در آن زندگی کرده‌اند، به جایی تبدیل خواهد شد که هیچ‌کدام دیگر نمی‌توانند در آن آرام بگیرند.اما این‌ها برای مرد اهمیتی نداشت. او فقط حقیقت را فروخته بود.روز بعد، مردی جوان وارد شد و پرسید آیا مادرش واقعاً از تولد او پشیمان است. مرد قیمت را تعیین کرد. جوان پول را پرداخت و پاسخ را شنید. مادرش هرگز از به‌دنیا‌آمدن او پشیمان نشده بود؛ اما گاهی آرزو کرده بود زندگی دیگری داشته باشد، زندگی‌ای که در آن مجبور نباشد تمام خواسته‌هایش را کنار بگذارد.جوان با چهره‌ای درهم از مغازه بیرون رفت. دیگر نمی‌توانست به آغوش مادرش پناه ببرد، بی‌آنکه به زندگی ازدست‌رفته‌ی او فکر کند.مرد این صحنه‌ها را بارها دیده بود. آدم‌ها پیش از خرید حقیقت، با یک سؤال وارد می‌شدند و پس از خرید، با جهانی تازه از مغازه بیرون می‌رفتند. گاهی حقیقت چیزی را خراب نمی‌کرد؛ فقط معنای گذشته را تغییر می‌داد. یک خاطره‌ی شیرین ناگهان به نشانه‌ای از فریب تبدیل می‌شد، یک سکوت قدیمی معنای تازه‌ای پیدا می‌کرد و یک رفتار ساده، سال‌ها بعد، به چیزی غیرقابل‌تحمل بدل می‌شد.با این حال، مغازه همیشه مشتری داشت.یک شب، پس از رفتن آخرین مشتری، مرد پشت میز نشست و به دفتر حساب‌هایش نگاه کرد. سال‌ها بود که از این راه زندگی می‌کرد. ثروت زیادی جمع کرده بود، اما هیچ‌وقت چیزی برای خودش نخریده بود. نه به این دلیل که پرسشی نداشت؛ بلکه چون تصور می‌کرد دانستن حقیقت درباره‌ی خودش ضرورتی ندارد.او همیشه فروشنده بود، نه مشتری.اما آن شب، برای نخستین بار، سؤالی به ذهنش رسید که نتوانست از آن عبور کند.بلند شد، در را قفل کرد و دوباره پشت میز نشست. مدتی طولانی به ساعت پنج دقیقه عقب‌افتاده نگاه کرد. سپس دفتر را بست، انگار می‌خواست تصمیمی را از خودش پنهان کند.صبح روز بعد، پیش از بازکردن مغازه، پاکتی از پول روی میز گذاشت. پولی بیشتر از آنچه برای هر مشتری دیگری تعیین کرده بود.وقتی نشست، دست‌هایش می‌لرزید.پرسید: «من چرا این مغازه را باز کردم؟»برای نخستین بار، خودش قیمت را پرداخت کرد.سکوتی طولانی در اتاق افتاد. صدای ساعت قدیمی شنیده می‌شد. مرد منتظر ماند. انتظار داشت پاسخ مثل همیشه روشن و بی‌رحم از دهانش بیرون بیاید، اما این بار کلمات به‌سختی شکل گرفتند.پاسخ ادامه یافت:«سال‌ها پیش، زنی را دوست داشتی. پیش از ازدواج، چیزی درباره‌ی گذشته‌ات وجود داشت که از گفتنش به او می‌ترسیدی. به خودت می‌گفتی اگر آن را بداند، ترکت خواهد کرد. پس سکوت کردی و اجازه دادی با تصویری ناقص از تو زندگی کند. وقتی حقیقت را فهمید، رفت؛ نه فقط به‌خاطر آنچه اتفاق افتاده بود، بلکه به‌خاطر اینکه فهمید تمام آن مدت، حق انتخاب آگاهانه را از او گرفته بودی.بعد از رفتنش، بارها با خودت فکر کردی اگر حقیقت را زودتر می‌گفتی، شاید او می‌ماند. اما هیچ‌وقت نفهمیدی واقعاً چه اتفاقی می‌افتاد. پس مغازه‌ای ساختی که در آن آدم‌ها می‌توانستند چیزی را بدانند که دیگران از آن‌ها پنهان کرده بودند. به آن‌ها حقیقت می‌فروختی، شاید چون خودت سال‌ها پیش از گفتن حقیقت به کسی که دوستش داشتی، ترسیده بودی.»مرد مغازه را برای انتقام یا تنبیه دیگران نساخته بود؛ او می‌خواست به دیگران چیزی بدهد که خودش از معشوقش دریغ کرده بود: حق دانستن و انتخاب کردن.مرد دستش را روی میز گذاشت. گفت: «این کافی نیست. حقیقت کامل را می‌خواهم.»پاسخ آمد:«تو حقیقت را نمی‌فروشی چون به آن باور داری. می‌فروشی چون از آن می‌ترسی. هر بار که کسی برای دانستن حقیقت وارد این مغازه می‌شود، تو دوباره لحظه‌ای را زندگی می‌کنی که خودت از دانستن آنچه آن زن درباره‌ات فکر می‌کرد، فرار کردی.»مرد به صندلی تکیه داد. سال‌ها بود که خودش را انسانی بی‌طرف می‌دانست؛ کسی که فقط واقعیت را به دیگران عرضه می‌کند. حالا فهمیده بود تمام کسب‌وکارش از زخمی قدیمی آغاز شده است.اما هنوز یک سؤال باقی مانده بود.پرسید: «آن زن هنوز زنده است؟»قیمت تازه‌ای اعلام نشد. پاسخ بی‌درنگ آمد:«بله.»مرد برای نخستین بار پس از سال‌ها از پشت میز بلند شد. می‌خواست در مغازه را باز کند و بیرون برود. می‌خواست آن زن را پیدا کند. شاید هنوز می‌شد چیزی را توضیح داد، شاید می‌شد از او پرسید که آیا زمانی واقعاً دوستش داشته است.اما پیش از رفتن، چشمش به دفتر حساب‌ها افتاد. به تمام نام‌هایی که در آن نوشته بود؛ نام آدم‌هایی که برای دانستن حقیقت آمده بودند و پس از آن، زندگی‌شان دیگر به شکل سابق ادامه پیدا نکرده بود.ناگهان متوجه شد چیزی را هرگز به مشتری‌هایش نگفته است.حقیقت فقط آن چیزی نبود که پیش از دانستن وجود داشت. دانستن، خودش بخشی از واقعیت می‌شد. وقتی زنی می‌فهمید همسرش خیانت کرده، دیگر همان زنی نبود که پیش از دانستن بود؛ وقتی مردی می‌فهمید مادرش آرزوی زندگی دیگری را داشته، دیگر نمی‌توانست کودکی‌اش را با همان خاطره‌ها به یاد بیاورد. حقیقت، پس از آشکارشدن، گذشته را تغییر نمی‌داد؛ اما آدمی را تغییر می‌داد که گذشته را به یاد می‌آورد.مرد به میز برگشت. دفتر را باز کرد و برای نخستین بار، زیر نام خودش چیزی نوشت:«حقیقتی که خریدم، گذشته‌ام را به من بازنگرداند.»بعد چراغ مغازه را خاموش کرد و از در بیرون رفت.چند روز بعد، مغازه دوباره باز شد. مرد پشت میز نشسته بود، اما دیگر قیمت‌ها را خودش تعیین نمی‌کرد. روی میز، تابلوی کوچکی گذاشته بود:«پیش از خرید حقیقت، خوب فکر کنید. شاید چیزی که از دست می‌دهید، همان چیزی باشد که حقیقت را برایتان قابل‌تحمل می‌کرد.»مرد هنوز حقیقت می‌فروخت. اما دیگر مطمئن نبود که مردم برای دانستن آن به مغازه‌اش می‌آیند یا برای اینکه کسی مسئولیت دانستنش را به عهده بگیرد.و هر شب، پیش از بستن مغازه، به صندلی خالی روبه‌رویش نگاه می‌کرد؛ به این امید که روزی آن زن وارد شود و سؤالی بپرسد که او بتواند، برای نخستین بار، بدون دریافت هیچ پولی به آن پاسخ دهد.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 14:31:30 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۴-v2ldvldfsuwgدر شهر، مرگ اتفاق عجیبی نبود. مردم می‌مردند، خانواده‌هایشان چند روز عزاداری می‌کردند و بعد، اداره‌ی بازگشت، نسخه‌ی تازه‌ای از فرد ازدست‌رفته را تحویل می‌داد.نسخه‌ها از نظر ظاهری هیچ تفاوتی با انسان‌های اصلی نداشتند. همان چهره، همان صدا، همان اثر زخم قدیمی روی زانو، همان خاطرات کودکی و حتی همان شوخی‌هایی که فقط اعضای خانواده می‌فهمیدند. نسخه‌ی تازه می‌دانست در چه سنی دوچرخه‌سواری یاد گرفته، اولین عشقش چه کسی بوده و آخرین بار پیش از مرگش چه غذایی خورده است. می‌توانست به تمام پرسش‌های نزدیکانش پاسخ بدهد، عکس‌های قدیمی را تشخیص بدهد و حتی خواب‌هایی را به یاد بیاورد که سال‌ها پیش دیده بود.به همین دلیل، مردم دیگر مرگ را پایان زندگی نمی‌دانستند؛ بیشتر شبیه یک وقفه‌ی اداری بود. البته مراسم خاکسپاری همچنان برگزار می‌شد، اما نه با آن اندوهی که زمانی در چهره‌ی بازماندگان دیده می‌شد. همه می‌دانستند که فرد ازدست‌رفته چند روز دیگر به خانه برمی‌گردد.تنها قانون مهم شهر این بود: هیچ‌کس حق نداشت از نسخه‌ی جایگزین بپرسد که آیا خودش را انسان واقعی می‌داند یا نه. این پرسش در فرم‌های اداره هم ممنوع بود. روی دیوار سالن انتظار نوشته بودند: «بازگشت، ادامه‌ی زندگی است؛ نه آغاز زندگی تازه.»مردی به نام دانیال برای نخستین بار در چهل‌وهفت‌سالگی مرد. هنگام بازگشت، همسرش او را در آغوش گرفت و دخترش که آن زمان دوازده سال داشت، با گریه گفت دلش برای او تنگ شده بود. دانیال دخترش را بوسید و گفت:ـ من که جایی نرفته بودم.همه خندیدند. زندگی دوباره از همان‌جا ادامه پیدا کرد.یازده سال بعد، دانیال برای دومین بار مرد. این بار دخترش بزرگ شده بود و در شهر دیگری زندگی می‌کرد. وقتی خبر بازگشت پدر را شنید، به خانه آمد. نسخه‌ی تازه‌ی دانیال او را از همان فاصله شناخت و پیش از آنکه دختر چیزی بگوید، پرسید:ـ هنوز هم وقتی ناراحتی، ناخن شستت رو می‌جَوی؟دختر خندید. همان عادت قدیمی را داشت. پدرش را در آغوش گرفت و گفت:ـ هیچ‌چیز عوض نشده.اما چند ماه بعد، دختر متوجه شد پدرش دیگر از پنجره‌ی اتاق خواب به خیابان نگاه نمی‌کند. دانیالِ قبلی هر شب پیش از خواب چند دقیقه کنار پنجره می‌ایستاد و به چراغ خانه‌ها خیره می‌شد. می‌گفت دوست دارد تصور کند در هر خانه چه زندگی‌ای جریان دارد. نسخه‌ی تازه اما این عادت را کنار گذاشته بود.دختر یک شب پرسید:ـ چرا دیگه کنار پنجره نمی‌ایستی؟دانیال گفت:ـ نمی‌دونم. دیگه دلم نمی‌خواد.دختر اصرار نکرد. آدم‌ها تغییر می‌کنند؛ حتی اگر دوباره به دنیا آمده باشند.مرگ سوم دانیال در شصت‌وهشت‌سالگی اتفاق افتاد. این بار همسرش چند سالی بود که از دنیا رفته بود و نسخه‌ی جایگزین او مدتی بود که با دانیال زندگی می‌کرد. دخترش برای تحویل گرفتن نسخه‌ی جدید پدرش به اداره رفت.وقتی دانیال به خانه برگشت، دختر متوجه شد چیزی در او متفاوت است. نه در چهره‌اش، نه در صدا و نه حتی در شیوه‌ی راه رفتنش. او هنوز نام همسرش را با همان لحن قدیمی به زبان می‌آورد و خاطرات مشترکشان را با جزئیاتی تعریف می‌کرد که دختر از شنیدنشان حیرت می‌کرد.اما دانیال دیگر از خاطراتی که تعریف می‌کرد لذت نمی‌برد. انگار آن‌ها را از روی پرونده‌ای می‌خواند که به او تحویل داده بودند.چند هفته بعد، دختر برایش یک عکس قدیمی آورد. عکسی از روز ازدواج پدر و مادرش. دانیال به عکس نگاه کرد و گفت:ـ مادرت چقدر جوان بوده.دختر گفت:ـ تو هم جوون بودی.دانیال لبخند زد، اما چیزی نگفت.دختر پرسید:ـ دلت براش تنگ نشده؟ـ چرا.ـ پس چرا گریه نمی‌کنی؟دانیال مدتی به عکس خیره ماند.ـ چون می‌دونم چه اتفاقی افتاده. ولی نمی‌دونم چرا باید دوباره همون‌قدر درد بکشم.دختر عکس را از دستش گرفت. برای نخستین بار احساس کرد پدرش چیزی را به یاد دارد که هرگز تجربه نکرده است.چند ماه بعد، دانیال به دخترش گفت که می‌خواهد به اداره‌ی بازگشت برود. دختر تصور کرد شاید مشکلی در پرونده‌اش وجود دارد. همراهش رفت و در اتاقی کوچک، مقابل کارمندی نشست که مسئول بررسی شکایت‌های پس از بازگشت بود.کارمند پرسید:ـ چه مشکلی پیش اومده؟دانیال گفت:ـ من قبلاً سه بار مرده‌ام.کارمند سرش را تکان داد.ـ بله، سوابق شما موجوده.ـ و هر بار برگشته‌ام.ـ دقیقاً.دانیال دست‌هایش را روی میز گذاشت.ـ از کجا می‌دونید این بار هم من برگشته‌ام؟کارمند لبخند حرفه‌ای‌اش را حفظ کرد.ـ تمام خاطرات، ویژگی‌های شخصیتی و اطلاعات عصبی شما با نسخه‌ی ثبت‌شده مطابقت داره.ـ من درباره‌ی اطلاعاتم نپرسیدم. پرسیدم از کجا می‌دونید خود من برگشته‌ام؟کارمند چند لحظه سکوت کرد.ـ این سؤال از نظر علمی قابل بررسی نیست.دانیال گفت:ـ پس شما فقط کسی رو ساختید که می‌دونه من چه کسی بوده‌ام.کارمند پرونده را بست.ـ آقای دانیال، شما همان کسی هستید که پیش از مرگ بودید. این موضوع بارها تأیید شده.دانیال پرسید:ـ اگر من همان آدمم، چرا خودم نمی‌تونم مطمئن باشم؟کارمند دیگر لبخند نمی‌زد. گفت این پرسش‌ها معمولاً به دلیل فشار روانی ناشی از بازگشت ایجاد می‌شوند و بهتر است دانیال مدتی استراحت کند.در راه برگشت، دخترش دست او را گرفت. دانیال چیزی نگفت.چند روز بعد، دختر برای مرتب‌کردن وسایل قدیمی پدرش به انباری رفت. میان جعبه‌ها، دفترچه‌ای پیدا کرد که متعلق به دانیالِ نخستین بود؛ همان نسخه‌ای که در چهل‌وهفت‌سالگی مرده بود.در یکی از صفحات نوشته شده بود:«گاهی فکر می‌کنم اگر روزی بمیرم و کسی دقیقاً شبیه من به خانه برگردد، آیا دخترم متوجه می‌شود؟ شاید او حتی بهتر از من پدر باشد. شاید مهربان‌تر، صبورتر و دقیق‌تر. شاید تمام اشتباهات مرا هم به یاد داشته باشد. اما یک چیز را نمی‌توانم بفهمم: آیا او دلتنگ چیزی می‌شود که من دلتنگش می‌شدم؟»دختر دفترچه را بست.آن شب، دانیال را در اتاقش پیدا کرد. دفترچه را به او نشان داد و پرسید:ـ تو این رو نوشته بودی؟دانیال نوشته را خواند. مدتی طولانی به صفحه نگاه کرد.ـ آره. یادمه.ـ پس تو همون آدمی.دانیال سرش را بلند کرد.ـ من یادمه که نوشته بودمش. اما نمی‌دونم آیا همون کسی‌ام که اون رو نوشته.دختر روی صندلی نشست. گفت:ـ بابا، من نمی‌خوام دوباره از دستت بدم.دانیال لبخند زد. این بار لبخندش شبیه لبخند نسخه‌ی اول بود؛ یا شاید دختر فقط دلش می‌خواست چنین باشد.چند روز بعد، دانیال برای دومین بار به اداره‌ی بازگشت مراجعه کرد و درخواست کرد پس از مرگ احتمالی‌اش، دیگر نسخه‌ای از او ساخته نشود.کارمند با تعجب پرسید:ـ چرا؟ شما می‌دونید که این کار خانواده‌تون رو دچار مشکل می‌کنه.دانیال گفت:ـ نمی‌خوام کسی رو مجبور کنم با خاطرات من زندگی کنه و اسمش رو من بذاره.ـ اما شما که هنوز زنده‌اید.دانیال به پنجره‌ی اتاق نگاه کرد. بیرون، مردی با دختر کوچکش از خیابان عبور می‌کرد. دختر چیزی گفت و مرد خم شد تا بهتر بشنودش.ـ شاید. اما نمی‌دونم چند بار دیگه باید بمیرم تا بفهمم.درخواستش رد شد. طبق قوانین شهر، هیچ فردی حق نداشت بازگشت خود را برای همیشه متوقف کند؛ مگر آنکه خانواده‌اش رضایت می‌دادند.دخترش رضایت نداد.دانیال سال‌ها بعد، در هشتادوسه‌سالگی، برای چهارمین بار مرد. دخترش طبق روال همیشگی به اداره رفت و نسخه‌ی تازه را تحویل گرفت. او همان پدر بود؛ با همان خاطرات، همان صدا و همان چهره.اما این بار، وقتی به خانه رسیدند، دختر پیش از آنکه او را در آغوش بگیرد، پرسید:ـ تو واقعاً خودت هستی؟دانیال به او نگاه کرد. بعد، بی‌آنکه جواب بدهد، دستش را روی سر دختر گذاشت؛ درست مثل همیشه.دختر گریه کرد.او نمی‌دانست این مرد پدرش است یا کسی که تمام اطلاعات پدرش را در اختیار دارد. نمی‌دانست عشق به یک انسان از کجا می‌آید: از خاطرات مشترک، از رفتارهای تکرارشونده، از شناختن صدای او در میان صداهای دیگر، یا از چیزی که هیچ اداره‌ای قادر به ثبت‌کردنش نیست.آن شب، نسخه‌ی چهارم دانیال کنار پنجره ایستاد و به چراغ خانه‌ها نگاه کرد.دختر از پشت در او را دید. برای لحظه‌ای خوشحال شد؛ پدرش عادت قدیمی‌اش را به یاد آورده بود.اما دانیال فقط به خیابان نگاه می‌کرد.شاید خاطره‌ای در او زنده شده بود. شاید هم کسی که پیش از او زندگی کرده بود، این عادت را در ذهنش جا گذاشته بود.دختر در را بست و به اتاقش برگشت.در شهری که هیچ‌کس واقعاً از دست نمی‌رفت، هیچ‌کس هم نمی‌توانست مطمئن باشد چه کسی را دوست دارد.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهTue, 03 Nov 2026 14:04:31 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۳-ddiqiykjshpqهمراه برادرم رفتم مغازه‌ی لوازم آرایشی محله‌مان. مغازه سال‌ها بود همان‌جا بود؛ صاحبش را تقریباً همه می‌شناختند و مشتری‌هایش هیچ‌وقت تمام نمی‌شدند. مغازه کوچک بود، اما قفسه‌ها و پیشخوان شیشه‌ای‌اش پر از جنس‌های جورواجور بود. از آن مغازه‌هایی که حتی اگر فقط برای خرید یک چیز کوچک واردشان شوی، ممکن است نیم ساعت میان قفسه‌ها بمانی.وقتی وارد شدیم، سه مشتری داخل مغازه بودند. دوتا از خانم‌ها جلوی پیشخوان ایستاده بودند و بادی‌اسپلش‌ها را یکی‌یکی بو می‌کردن . خانم دیگری هم داشت خط چشم مشکی می‌خرید. درست وقتی وارد شدیم، صدایش را شنیدم که گفت: «یه ریمل هم بهم بدید.»با ورود ما، مغازه ناگهان شلوغ‌تر به نظر رسید. صاحب مغازه رو به همان خانم کرد و گفت: «عجله کنید دیگه.»زن کمی دستپاچه شد. انگار می‌خواست راه را برای ما باز کند. گفت: «من عجله ندارم، شما اول کارتون رو انجام بدید.»اما مرد با لحنی که بیشتر از شلوغی، بی‌حوصلگی در آن بود، جواب داد: «خب بگید دیگه چی می‌خواید؟ فقط عجله کنید، می‌بینید که شلوغه.»زن مکث کرد. گفت: «ریمل.»مرد پرسید: «چه ریملی؟ من دویست مدل ریمل دارم.»زن دیگر نمی‌دانست چه بگوید. نگاهش میان قفسه‌ها چرخید و برای چند لحظه ساکت ماند. مرد که ظاهراً حوصله‌اش سر رفته بود، به من نگاه کرد و گفت: «بفرمایید.»گفتم: «ناخن می‌خوام.»چندین مدل ناخن آورد و روی پیشخوان چید. تعدادشان آن‌قدر زیاد بود که انتخاب کردنشان خودش به یک کار جداگانه تبدیل شد. قیمت‌ها و کیفیت‌ها فرق داشتند. من و برادرم مشغول بررسی بودیم و او برای دوست‌دخترش از مدل‌ها عکس می‌گرفت تا انتخاب کند.در همین فاصله، آن دو خانم رفتند. مشتری دیگر هم خریدش را انجام داد و مغازه خلوت شد. من هنوز داشتم مدل‌ها را مقایسه می‌کردم و با برادرم درباره‌شان حرف می‌زدم که چند دقیقه بعد، همان خانمی که برای خرید ریمل دستپاچه شده بود، دوباره وارد شد.این بار گفت بادی‌اسپلش می‌خواهد.اول مرد یک مورد را از قفسه پایین آورد و گفت ارزان تره اما زن گفت اینو نمیخواد و مرد یکی از مدل‌های گران‌تر را نشانش داد. زن دو رایحه را امتحان کرد و تقریباً بی‌درنگ گفت: «همین رو می‌خوام.»برای اینکه نشان بدهم اصلاً متوجه اتفاق قبلی نشده‌ام، رو به مرد کردم و پرسیدم: «این بادی‌اسپلشه؟»زن با اطمینانی کمی بیش از حد معمول گفت: «بله!» بعد سریع مچ دستش را به طرف صورتم گرفت تا بویش کنم. گفت: «اینو گرفتم، وانیلیه!»چشم‌هایم را کمی گشاد کردم و گفتم: «خیلی خوشبوئه.»خریدش را حساب کرد، خداحافظی کرد و رفت.اما من به رفتنش فکر می‌کردم. به اینکه چند دقیقه پیش، وقتی فقط یک ریمل می‌خواست، چطور از ترس شلوغی و معطل کردن دیگران دستپاچه شده بود؛ و حالا چطور با اطمینان از خریدش حرف می‌زد. حتی به نظرم رسید شاید از اول هم چندان قصد خرید بادی‌اسپلش نداشته. شاید فقط می‌خواست این بار چیزی بخرد که رفتارش را توجیه کند.مانتوی مشکی پوشیده بود، بدون روسری. موهای مشکی‌اش را ساده پشت سرش بسته بود و آرایش صورتش غلیظ بود؛ کرم‌پودر و کانتور مشخصی داشت. چیز خاصی در ظاهرش نبود که توجهم را جلب کند. بیشتر از همه، رفتارش در ذهنم مانده بود.با خودم فکر کردم شاید بعضی آدم‌ها وقتی وارد مغازه‌ای می‌شوند، از همان لحظه احساس بدهکاری می‌کنند. انگار فروشنده با باز کردن قفسه‌ها، نشان دادن جنس‌ها و صرف چند دقیقه وقت، چیزی به آن‌ها بخشیده که باید حتماً جبرانش کنند. حتی اگر هنوز نمی‌دانند چه می‌خواهند، حتی اگر از هیچ‌کدام از کالاها خوششان نیامده باشد، حتی اگر فقط برای تماشا آمده باشند.شاید آن زن بادی‌اسپلش را برای بویش نخرید. شاید خرید تا ثابت کند مشتری خوبی است؛ کسی که وقت دیگران را نمی‌گیرد، کسی که دست خالی نمی‌رود، کسی که ارزش وقتی را که برایش گذاشته‌اند می‌فهمد.و عجیب بود که او برای رهایی از احساس بدهکاری، پول خرج کرده بود.ما هنوز پشت پیشخوان ایستاده بودیم و من همچنان بین ناخن‌ها انتخاب می‌کردم. برادرم عکس دیگری گرفت و پرسید: «این چطوره؟»گفتم: «صبر کن، هنوز دارم نگاه می‌کنم.»عجله‌ای نداشتم.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهSun, 01 Nov 2026 23:08:47 +0330https://virgool.ir/@Shazileh/داستان-کوتاه-۳۲-i5iho8zuhy7qدر شهری زندگی می‌کردند که مردم درباره‌ی همه‌چیز نظر داشتند. هر اتفاقی که می‌افتاد، خیلی زود به دو گروه تقسیم می‌شد: موافقان و مخالفان.اگر کسی از چیزی دفاع می‌کرد، باید آماده می‌بود که از تمام پیامدهایش نیز دفاع کند. اگر با کسی مخالف بود، دیگر نمی‌توانست خوبی‌هایش را ببیند. مردم به‌ندرت نظرشان را تغییر می‌دادند؛ چون تغییر عقیده، در آن شهر، بیشتر از اشتباه کردن شرم‌آور بود.در میان آن‌ها مردی زندگی می‌کرد که عادت عجیبی داشت. وقتی از او درباره‌ی موضوعی می‌پرسیدند، به‌جای انتخاب یکی از دو طرف، می‌گفت:«هنوز نمی‌دانم.»ابتدا مردم از او خوششان می‌آمد. او را آدمی متفکر و منصف می‌دانستند. وقتی دیگران با هیجان از درستی عقیده‌شان حرف می‌زدند، او گوش می‌داد و عجله‌ای برای قضاوت نداشت.اما یک روز، در جمع دوستانش، بحثی بالا گرفت. یکی از حاضران از مردی دفاع می‌کرد و دیگری او را محکوم می‌کرد.یکی پرسید:«تو با کدام‌مان موافقی؟»مرد گفت:«با هیچ‌کدام. هنوز همه‌ی ماجرا را نمی‌دانم.»دوستش با ناراحتی گفت:«یعنی حتی نمی‌توانی تشخیص بدهی چه کسی درست می‌گوید؟»مرد جواب داد:«چرا باید پیش از شنیدن تمام ماجرا، یکی را انتخاب کنم؟»دوستش گفت:«چون گاهی انتخاب نکردن، خودش انتخاب است.»مرد چیزی نگفت.از آن روز، رفتار دوستانش با او تغییر کرد. دیگر او را منصف نمی‌دانستند؛ می‌گفتند از موضع گرفتن می‌ترسد. هر بار که بحثی پیش می‌آمد، سکوتش را به حساب پنهان‌کاری می‌گذاشتند.مدتی بعد، مردی از دوستان قدیمی‌اش به او گفت:«من نمی‌فهمم چطور می‌توانی درباره‌ی هیچ‌چیز نظر نداشته باشی. آدم بالاخره باید بداند طرف چه کسی است.»مرد پاسخ داد:«من می‌دانم طرف چه چیزی هستم؛ فقط نمی‌خواهم برای دفاع از یک عقیده، مجبور شوم از تمام رفتارهای صاحب آن هم دفاع کنم.»دوستش گفت:«پس هیچ‌وقت نمی‌شود روی تو حساب کرد.»مرد پرسید:«چرا؟»«چون نمی‌دانیم فردا کجا می‌ایستی.»مرد گفت:«شاید چون خودم هم نمی‌دانم فردا چه چیزی خواهم فهمید.»این پاسخ، آخرین گفت‌وگوی آن‌ها بود.کم‌کم مردم از او فاصله گرفتند. دیگر کسی او را به بحث‌ها دعوت نمی‌کرد. در جمع‌ها، اگر حضور داشت، موضوع گفت‌وگو را عوض می‌کردند. آن‌ها نمی‌خواستند کسی میانشان باشد که نتوانند جایگاهش را حدس بزنند.روزی یکی از همسایه‌ها به او گفت:«مردم فکر می‌کنند تو خطرناکی.»مرد تعجب کرد.«من که با کسی مخالفت نکرده‌ام.»همسایه جواب داد:«دقیقاً مشکل همین است. نمی‌دانیم چه زمانی ممکن است مخالفت کنی.»چند هفته بعد، مرد از آن شهر رفت.مردم ابتدا خوشحال شدند. تصور کردند بالاخره از شر آدمی که نمی‌توانستند به او اعتماد کنند خلاص شده‌اند. اما مدتی بعد، وقتی درباره‌ی موضوع تازه‌ای اختلاف پیدا کردند، کسی پرسید:«راستی، آن مرد کجا رفت؟»دیگری گفت:«چه فرقی می‌کند؟ او هیچ‌وقت طرف ما نبود.»و مرد سومی اضافه کرد:«شاید هم طرف آن‌ها بود و فقط پنهان می‌کرد.»همه با این احتمال موافقت کردند.آن‌ها حتی پس از رفتن مرد نیز نتوانستند او را بی‌طرف به خاطر بیاورند.در آن شهر، آدم‌ها می‌توانستند با مخالفانشان زندگی کنند، اما نمی‌توانستند حضور کسی را تحمل کنند که حاضر نبود به یکی از آن‌ها تبدیل شود.مرد رفته بود؛ اما شهر همچنان به دنبال تعیین جایگاه او بود. چون برای مردمی که همه‌چیز را به دو دسته تقسیم می‌کردند، انسانی که در هیچ‌کدام قرار نمی‌گرفت، چیزی بیش از یک معما بود: تهدیدی برای تمام مرزهایی که به آن‌ها اطمینان می‌دادند.سیده فاطمه سید شازیلهسیده فاطمه سید شازیلهSun, 01 Nov 2026 01:58:28 +0330