https://virgool.ir/feed/@Saeelزیستی در میان واژگانfa2026-11-11 01:20:48https://files.virgool.ir/upload/users/1754375/avatar/ciojsa.jpghttps://virgool.ir/@Saeelhttps://virgool.ir/@Saeel/همدلی-در-اشعار-مولانا-o4jmfngdc4ofمولانا جلال‌الدین بلخیبناسبت ۸ مهرماه، روز بزرگداشت مولانا، به اندیشه این شاعر پرآوازه ایرانی درمورد همدلی در روزگاری که جنگ فقط در میدان نبرد نیست و جامعه می‌تواند در اثر نفرت، بی‌اعتمادی و دو قطبی‌شدن از درون هم فرسوده شود نگاهی میکنیم؛ نگاهی به مفهوم همدلی و پیوند انسانی در اشعار مولانا، مفهومی که همدلی را نه خود صلح بلکه بعنوان پیش‌شرط صلح بیان میکند.آدمی وقتی دیگری را فقط به عنوان «قومیتی متفاوت»، «بیگانه»، «آنها» یا یک برچسب می‌بیند، دیگر درد او را مثل درد خودش تجربه نمی‌کند و تنش جنگ و قطبیت زدگی توان دیدن دیگری را به مفهومی انسانی از دست میدهد.مفهومی مهم که مولوی در دفتر اولش با توجه به این نکته که ممکن است دو نفر از زبانی واحد بهره بجویند، یک سرزمین داشته باشند و حتی در کنار یکدیگر زندگی کنند اما از نظر انسانی و درک همدلی از یکدیگر دور باشند بیان میکند:«ای بسا هندو و تُرکِ همزبانای بسا دو تُرک چون بیگانگان»بیتی که گوشزد کننده این موضوع است که مردمان فارغ از نژاد و زبان میتوانند در کنار یکدیگر بنشینند؛ اندیشه و سلوکی از مولوی که برای همه ما میتوند نقشه راهی روشن باشد تا بتوانیم آینده را طوری رقم بزنیم که در آن بجای خصومت و جدایی، صلح و دوستی، همدلی و هم‌صحبتی حاکم باشد.این شاعر پرافتخار ایرانی بیان میکند که وحدت تنها همشکل شدن نیست، بلکه ارزش همدلی و همبستگی زمانی مشخص میشود که با کسانی روبه‌رو هستیم که همچو ما فکر نمیکنند.آغاز کتاب مستطاب مثنوی و معنوی هم با شکایت کردن از جدایی ها شروع میشود جایی که محمد جلال‌الدین بلخی میفرماید:«بشنو این نی چون شکایت می‌کنداز جدایی‌ها حکایت می‌کند»مهم است که بپرسیم چرا پس از هشت قرن هنوز مولانا برای ما سخن دارد؟عبدالحسین زرین‌کوب، پژوهشگر، در کتاب خود بنام «پله‌پله تا ملاقات با خدا» درمورد بحث ماندگاری و نفوذ مولانا می‌نویسد:«نسل‌های انسانی حتی در ادوار گمراهی و پریشانی خویش به آنها که عشق به انسانیت، صلح و تسامح را به انسان‌ها می‌آموزند بیش از آنکه نفرت و ستیز و کینه را تعلیم یا سرمشق نموده‌اند، تکریم و احترام می‌گذارند.»همین شیوایی کلام مولانا و پرداختنش به موضوعاتی که تاریخ‌مصرف ندارند و در هر قرن و در دل هر جامعه‌ای ممکن است پدید بیایند مسبب این شده که در فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون پس از گذشت هشت قرن هنوز اشعار مولانا خوانده و شنیده شوند.حال همدلی از دیدگاه مولانا در زمانه جنگ یعنی چه؟پس از همه این صحبت ها با توجه به سخن خود شاعر که گفته‌اند: «هرکسی از ظن خود شد یار من» میتوان برداشت های گوناگونی از اشعار شاعران و بخصوص مولوی داشت، برداشت های که باتوجه به زمانه و شرایط معنا میگیرند و کمک‌کننده فضای فکری جامعه هستند.باتوجه به شرایط کنونی جامعه همدلی یعنی درد دیگری را انکار نکردن، رنج انسان را به دلیل تعلق او به گروهی خاص بی‌ارزش ندانستن، تمایز گذاشتن میان نقد حکومت، گروه یا اندیشه و نفرت از انسان‌ها، شنیدن صدای گروه های دیگر باوجود تمایز جهت‌گیری های فکری و اجازه ندادن به انتقال جنگ بیرونی به درون جامعه. محمّد‌پارسا رئیسمحمّد‌پارسا رئیسSat, 03 Oct 2026 13:15:57 +0330