https://virgool.ir/feed/@Nalierfa2026-11-12 08:19:59https://files.virgool.ir/upload/users/84669/avatar/mQS93i.jpghttps://virgool.ir/@Nalierhttps://virgool.ir/@Nalier/یَدَکمی-پدیده-اجتماعی-دوست-دخترپسر-یَدَک-w4aytcfkdfjkدوست دختر/پسر یَدَکدر جامعه مدرن، شاخه‌های فرعی روابط انسانی، گستره‌‌ای نو آفریده و اصل موضوع تعاملات انسانی را تحت تاثیر قرار داده است. قواره ارتباط دو انسان بالغ، فراتر از قالب سنتی دویده است و امروزه کلیدواژه‌های دوست معمولی، دوست اجتماعی، داداش_اجتماعی/خواهر_اجتماعی و.. به جهت پیاده‌سازی ناسازگار در فرهنگ نامتوازن سنتی_مدرن ما، بر کرانه سلامت اجتماعی سایه انداخته است. نوشتار حاضر امّا پدیده‌ای طِفل را خطاب است که نگارنده آن را پدیده «دوست دختر/پسر یَدَک» نامیده و به اختصار در باب آن واژه می‌فرساید.یَدَکمیفرد در این مدل رفتاری، دو یا چند ارتباط را در قالب عناوین مختلف (پارتنر، دوست صمیمی، اجتماعی، معمولی و..) پیش می‌برد. تلاش او برای انتخاب بهترین گزینه است و نمی‌خواهد هیچ فرصتی را از دست دهد. معمولا مرحله بعدی، آن است که فرد در کنار رابطه اصلی خویش با دیگری؛ همچنان در تلاش است روابط دیگری را به عنوان طرح پشتیبان (پلن B) نگه دارد. در واقع ماشه مطلب به جمله «این نشد، اون یکی!» نشانه گرفته است. تحلیل و برشمردن آسیب‌های تفکر حاضر بر خود شخص و آنچه بر دیگران روا می‌دارد، خارج از حوصله مطلب است لذا در ادامه صرفاً به معیارهای شناخت این افراد پرداخته می‌شود.چگونه آدم‌های یَدَک‌باز را بشناسیم؟من در دسترسم! (پنهان کردن رابطه)افرادی که می‌خواهند رابطه‌شان با یک شخص، برای یک‌سری افراد مشخص غیرهمجنس پنهان بماند، به احتمال قوی از دو حالت خارج نیست. یا با آن شخص رابطه دارد (هرچند محدود) و طبیعتاً آن شخص نباید آگاهی پیدا کند. یا به قصد آن است که برای آن فرد مشخص، همچنان در دسترس باشد، به امید آنکه روزی پیشنهاد رابطه دریافت و یا ارائه گردد.خصوصیه! (حریم شخصی)این افراد برای آنکه مخفی‌کاری‌هایشان را پوشش دهند و روابط‌شان تداخل نداشته باشد؛ خط قرمزهایی متعدد را به بهانه «حریم خصوصی» ایجاد می‌کنند. تلفن همراه که ابزار اصلی ارتباط در تمدن امروز است، اصلی‌ترین خط قرمز است. مانع‌تراشی برای عدم دسترسی به آن، یعنی تلفن همراه حاوی اطلاعاتی است که دیگری نباید از آن با خبر شود. به طور کلی توضیح ندادن راجع به مسائل مختلف و پنهان کردن جزئیات زندگی، بدان جهت است که ریسک لو رفتن را پایین بیاورد. آن چیزی پنهان می‌شود که باید پنهان شود!نمی‌خواهم محدود باشم! (آزادی مطلق)آزادی پوشش و رفت‌وآمد فرد، نیازی به اجازه دیگری ندارد امّا فردی که وارد رابطه می‌شود، لازم است چهارچوب مشخصی را رعایت کنند. آنگاهی که محدود نبودن و آزادی بدان معنا باشد که فرد، زندگی مستقل و جداگانه‌ای فارغ از رابطه‌اش ایجاد کند، مطلوب نیست. رابطه دوطرفه باید در تمام لایه‌های زندگی لحاظ گردد، نه فقط برای یک بخش مشخص از زندگی فرد! فردی که طلب آزادی مطلق می‌کند، با هدف آن است که هر جا و به هر جمعی که خواست ورود کند، با هر کسی مراوده داشته باشد، هر جور خواست برای هر چشمی بپوشد و این آزادی را داشته باشد که فارغ از ارتباط با پارتنر خود، ارتباطات مستقلی را شکل و گسترش دهد.فقط دوستیم! (روابط غیرضروری مستقل)معمولا آدم‌های یدک‌باز دایره افرادی که با آن‌ها در ارتباط هستند را پرتعداد نگه می‌دارند. از حذف مطلق ارتباط‌های قبلی و دوستی‌های کاذب خودداری می‌کنند. با این شیوه رفتاری، همیشه شانس ایجاد ارتباط‌های تازه و برگشت به ارتباط‌هایی قبلی (در صورتی که ارتباط بهتری پیدا نشد) برای فرد وجود دارد. در نتیجه این افراد، از ارتباطات غیرضروری خود فاصله نمی‌گیرند. و هیچ فرصتی از دست نخواهد رفت!الان زوده! (آرام جلو بردن رابطه)حدالامکان رابطه یدک به آرامی پیش می‌رود چون در این حالت فرد آزادی مطلوب برای بهره‌گیری از فرصت‌های دیگر را دارد. بازه زمانی طولانی نیاز است تا فرد به این نتیجه برسد که ارتباط با شما را انتخاب کند یا همچنان در وضعیت یدک باشید. در این حالت اگر قرار باشد از ارتباطات دیگر برای فرد یدک‌باز بهره‌ای برسد، بدین طریق خواهد رسید و در غیر این صورت، فرد مذکور چیزی را از دست نداده است.آینده نامعلوم رابطهفرد یدک‌گرا همیشه ترجیح می‌دهد آینده رابطه را مجهول باقی بگذارید. نه تنها وعده مثبتی نمی‌دهد، بلکه با سدگذاری در ارتباط، گریز ناگهانی در آینده ارتباط را زمینه‌سازی می‌کند. مثلا جدی شدن رابطه را به دلیل تفاوت قومیتی، در هاله‌ای از ابهام قرار می‌دهد. آنگاه هر موقع به این نتیجه رسید که ارتباط را قیچی کند، بذر بهانه را از قبل کاشته است.وضعیت احساسی احساسات در این مدل رفتاری می‌تواند به شدت دنبال شود و در عین حال با ایجاد فاصله احساسی و عدم تزریق احساسات، روند رابطه را پیش گرفت. چنانچه شدت ارتباط حسی زیاد باشد، پوشش مناسبی برای پنهان کردن وضعیت ارتباط شکل خواهد گرفت. اگر از بروز احساسات جلوگیری شود، زمان بیشتری برای نگه‌داری از رابطه در اختیار فرد قرار خواهد گرفت زیرا دخالت احساسات، احتمال بروز حساسیت و ورود فرد مقابل به لایه‌های زندگی شخص را افزایش می‌دهد.نتیجه‌گیریآنچه در رابطه با معیارهای فوق‌ دارای اهمّیت است، آن است که وجود یکی از معیارها کافی نیست و ترکیب چندین معیار، در صورتی که توجیح منطقی برای آن وجود نداشته باشد؛ صدق شرایط را به ارمغان می‌آورد. باید توجّه داشت که پیچیدگی‌های زندگی را نیز باید از نظر گذراند و همیشه نباید با دیدگاه منفی به رخدادهای زندگی نگریست. برخی افراد چنان بازیگران زبده‌ای هستند که با آگاهی از مطلب فوق، می‌توانند برای آنچه بدان پرداختیم؛ راه گریز پیدا کنند. تحلیل و اشارات اخیر صرفاً برداشت شخصی نگارنده است و هیچ‌گونه پشتوانه علمی در آن دخیل نیست. NalierNalierMon, 16 Dec 2024 18:45:05 +0330https://virgool.ir/@Nalier/گسیخته-pyx5qdvan45iگسیخته+اواخر شب – بیرون کلیسامحوطه جنگلی جلوی کلیسا، جمعیت انبوهی از مردان و زنانی را به حصار گرفته است که با موضوع بحث یکسانی، مشغول گفتگویی ملتهب بودند. گه‌گاهی طنین تاسف یا تعجب از میان حاضرین برمی‌خواست و اضطراب‌ حاکم بر احوال‌شان را عریان می‌کرد. هرازچندگاهی یکی از اهالی دهکده، ایده‌ جدیدی را با بقیه حاضران در میان می‌گذارد و بحث‌شان شعله‌ورتر از قبل ادامه پیدا می‌کند. معماهای امشب، همچنان کور از پاسخ است.به دور از جمعیت حاضر، مردی بلند قد و چهارشانه با موهایی ژولیده در حالی که سیگاری بر لب‌ دارد، به سنگ‌های ریزه‌های اطراف چاه آب نزدیک کلیسا خیره شده بود که با شنیدن صدایی ریز و جیغ جیغو به خودش آمد.-هی آلبرت، پس تو اینجایی؟آلبرت که دیگر به خودش آمده بود با صدایی خسته و بی‌اعتنا پاسخ داد: «چی می‌خوای؟»رایان است که به سراغ آلبرت آمده، مردی کوتاه‌قد با شکمی که نمای گرد آن محوطه اضافه‌ای را اشغال می‌کند، به دسته بیلش تکیه می‌دهد تا صحبت‌هایش را ادامه دهد:-پدر ویلیام دنبالت می‌گرده. میگه هر چی سریع‌تر بری پیشش. کار واجبی باهات داره.آلبرت با همان لحن بی‌اعتنا: «باشه» و بی‌توجّه به حضور دیگری، با قدم‌هایی پژمرده‌ از آنجا دور شد. او در طول مسیر حتّی یک‌بار هم سیگارش را به لب نگذاشت امّا آن را همچنان در دستانش محکم گرفته بود و غرق در اندیشه‌هایش سکوت آسمان را غنیمت می‌شمارد. پس از عبور از قبرستان کوچک کلیسا به استراحتگاه کشیش رسید و بی‌آنکه ضربه‌ای به درب آنجا بزند، وارد اتاق شد. کشیش سراسیمه و حیران با دو مرد دیگر جروبحث می‌کرد: «بهتون گفتم، امشب باید آماده بشه».یکی از مردان گفت:-پدر ویلیام، سه نفری نمی‌تونیم به موقع کار رو انجام بدیم.مرد دیگر با عصبانیت ادامه داد:-خُب چه اصراری که از دیگران کمک نخوایم.پدر روحانی پاسخ گفت:-شما چرا نمی‌فهمید. نمی‌خوام همه مردهای دهکده رو اینجا جمع کنم. همین که رایان رو در جریان گذاشتید، به اندازه کافی دردسر درست می‌کنه، دیگه ادامه ندید، ازتون خواهش می‌کنم هرکاری از دست‌تون برمیاد انجام بدید.مردان در حین اینکه سری برای آلبرت تکان دادند، با کلافگی اتاق را ترک می‌کنند تا به رایان بپیوندند. کشیش، با دستمال پارچه‌ای عرق‌ پیشانی‌اش را پاک کرد و با همان حالت مضطرب و سراسیمه گفتگویش با آلبرت را آغاز کرد.-خیلی ممنونم که اومدی. وضعیتت رو درک می‌کنم و واقعا عذرخواهی می‌کنم. باور کن مجبور بودم.نفسی چاق می‌کند و ادامه می‌دهد:-همه مردم دهکده جمع شدن درب کلیسا و جنجالی بپا شده. سریع‌تر باید ماجرا رو تمومش کنیم.آلبرت بی‌آنکه توجّه‌ای به رگبار واژه‌هایی داشته باشد که از دهان کشیش بیرون میامد، گفت:-ویلیام، نامه‌ای که لورن برام نوشته رو بهم بده.-آلبرت، دهکده بهم ریخته، اجازه بده تا...آلبرت صحبت‌های کشیش را قاطعانه قطع کرد و پاسخ داد:-کاری که ازم می‌خوای رو انجام میدم. فقط اون نامه لعنتی رو بده بهمکشیش لحظه‌ای به چشم‌های او خیره شد و با تکان سر پاسخ او را داد. هم‌زمان که داشت شمع‌دانی‌ها را از روی میز بر می‌داشت، زیر لب زمزمه‌های نامفهومی می‌کرد. بعد از اندکی جستجو بر روی میز قدیمی کنار تختش، بسته‌ای از نامه‌ها پیدا کرد و اولّین نامه که یک نقاشی کودکانه از لبخند دختر و پسری نوجوان بر روی آن نقش بسته بود را به دست آلبرت داد. با همان زمزمه‌های نامفهوم از اتاق خارج شد و آلبرت را تنها گذاشت. آلبرت چنددقیقه‌ای بود که به نقاشی مریم مقدس که از زمستان پارسال در اتاق کشیش آویزان است، چشم دوخته بود؛ ناخودآگاه نامه را در مشت‌هایش فشار ‌می‌داد امّا به خودش مسلط شد و بر روی صندلی چوبی، در گوشه‌ای از اتاق نشست تا نامه را باز کند.+چند ساعت قبل – بار محلی اِستراوارایان طبق عادت همیشگی آخر هفته‌های دهکده آلوریان، با ذوق و شوق یکی از خاطره‌های دوران جنگ را با لحن بامزه‌ای که تنها می‌شود از خودش سراغ داشت را تعریف می‌کرد.-نکنه این دفعه هم خودت تنهایی فرمانده رو از مایل‌ها فاصله تا پایگاه کول کردی، رادیفردی که لیوانی آبجو را بی‌محابا در هوا تکان می‌داد، با نیشخندی طعنه‌دار این را گفت. رایان که انگار اندکی به رایحه قواره‌اش برخورده بود با ابراز ناراحتی پاسخ داد:-کوتوله ابله، چندبار بگم که فرمانده رو کول نکردم. من فقط زیربغلش رو گرفتم تا بتونه راه بره. حالا می‌زاری ادامه بدم یا بازم می‌خوای دلقک‌بازی در بیاری؟حاضرین با شلیک خنده، رایان را برای ادامه داستان فراخواندن؛ البته که اینبار داستانش با آنچه قبلا تعریف می‌کرد، متفاوت ادامه داد. رابرت پیر در گوشه‌ای از بار نشسته بود و هارمونیکا را با بدترین ملودی‌های ممکن می‌نواخت، مارشال با خوشرویی آماده بود تا لیوان حاضرین را در هر لحظه پر کند، توماس با ظرافت خاصی پیپش را تمیز می‌کرد و همزمان با همسایه‌اس بر سر حصار مشترک اطراف خانه‌اش جر و بحث می‌کرد و این یعنی، همه چیز دارد طبق روال یک شب معمول در آلوریان طی می‌شود.در همان هنگام آلبرت که در نوشیدن زیاده‌روی کرده بود، تلو تلو خوران با سیگاری بر گوشه‌ لبش به سمت دستشویی می‌رفت که دقیقا روبه‌روی درب ورودی و همزمان با ورود فردی ناشناس به میکده، لیوان آبجو از دستش افتاد و با صدایی بلند شکست. زنی با موهای لَخت مشکی‌رنگ و چهره‌ای که خونسردی با وقاری از آن می‌بارید، وارد بار شد و توجّه تمام جمعیت به سمت او و آلبرت جلب شد. در آلوریان سابقه نداشت زن‌ها آخر هفته به بار بیایند، آن هم زنی با لباس بلند سرمه‌ای‌رنگ شهری‌، عینکی مربع‌شکل و شال‌گردنی خاکستری با نقش گل‌های بنفش که غلیظ در آنجا جلوه می‌کرد. جمعیت پس از لحظه‌ای سکوت به همهمه عادی‌شان ادامه دادند.گویا چهره آن زن برای آلبرت آشنا بود امّا نمی‌توانست او را به یاد آورد، بعد از اندکی تعلل؛ متفکرانه به راهش ادامه داد. زن نیز همراه او رفت و هنوز چند قدم بیشتر نرفته بودند که با لهجه‌ای متفاوت و غریبه گفت:-ببخشید، من اومدم تا آدریان معلم دهکده رو ببینم. لطف می‌کنید، آدرسش رو بهم بدید؟آلبرت که متعجب بود چرا زن او را در این وضعیت برای آدرس پرسیدن انتخاب کرده است، با لحنی شل و نارسا پاسخ داد:-کوچه بعد از استراوا رو تا آخر بری، می‌رسی به منزل آقای معلم!و بدون آنکه منتظر پاسخی از زن باشد در خلاف مسیری که آمده بود، برگشت تا از مارشال لیوان آبجوی دیگری را طلب کند، گویا فراموش کرده بود که برای چه آن مسیر را طی می‌کرد. مارشال وقتی او را دید، با چهره‌ مهربانش امّا با لحنی جدی به او گفت که بهتر است به خانه برود. آلبرت گویی منتظر بود از او بخواهند که از آنجا برود، بی‌درنگ برگشت تا به خانه‌اش برگردد. زن نیز همزمان با او از آنجا خارج شد. آلبرت امّا پیش از خروج، متوجّه نگاه سنگین جمعیت به خودش شد امّا به آن‌ها اعتنایی نکرد. در طول مسیر برگشت به خانه هر چه فکر کرد، نتوانست به یاد آورد که آن زن را کجا دیده است و این پرسش تا داخل خانه او را همراهی کرد.+__________+کشیش جوان و تازه‌کار دهکده که قرار بود در آن شب مراسم عقد امیلیا و دیوید را برگزار کند، رو به روی آینه ایستاده و جمله‌هایی که با دست‌خط کج و کوله‌اش بر روی تکه کاغذی نوشته بود را با صدای بلند تمرین می‌کرد. همچنان که دست‌هایش را در هوا تکان می‌داد و جمعیت خیالی را از نظر می‌گذارند، متوجه عقربه‌های ساعت دیواری اتاقش شد. به یاد آورد که قرار است به خانه آلبرت برود، شاید بتواند او را راضی کند تا درباره موضوعی با او صحبت کند. شانه‌ای بر موهای کم‌پشتش کشید و با لیوانی آب، صفایی به گلوی خشکش داد. بسته‌های نامه‌ها را برداشت و از اتاقش خارج شد.کشیش وقتی به خانه آلبرت رسید، با درب نیمه‌باز رو به رو شد. آلبرت بر روی مبل لم داده بود و شیشه مشروب را بین پاهایش قفل بود. با چشم‌هایی سرخ‌گون و گودافتاده، در خود فرو رفته بود و حضور کشیش را حس نمی‌کرد.-آلبرت، در خونه باز بود. صدات زدم ولی متوجّه نشدی. نگرانت شدم. حالت چطوره؟آلبرت سری تکان داد و کشیش ادامه داد:-چند روزه می‌خوام باهات صحبت کنم ولی همه‌اش ی بهونه‌ای جور می‌کنی. ایندفعه دیگه باید باهم صحبت کنیم.مرد همچنان به او اعتنایی نداشت امّا مشخص بود که حرف‌های کشیش را دنبال می‌کند.-می‌دونم سنم از تو کم‌تره و شاید شنیدن این حرفا از سمت من، برات پذیرفتنی نباشه. امّا ازت خواهش می‌کنم باهام صحبت کنی. مسیح همیشه کنار ماست، آلبرت. اینقدر خودت رو تنها و گوشه‌گیر نکن. باید با مردم معاشرت کنی تا کم‌تر ذهنت درگیر بشه. به مسیح قسم که لورن هم نمی‌خواست تو رو اینطوری ببینه.برای لحظه‌ای خشم بر چهره آلبرت سایه انداخت امّا خودش را کنترل کرد و به آرامی امّا با خشونتی پنهان گفت:-الان لورنی وجود نداره که تو بخوای راجع به خواسته‌هاش قضاوت کنی، ویلی. اگه کار دیگه‌ای باهام نداری، خلوت کن.-نمی‌دونم چی بگم. حداقل نامه‌ای رو که لورن پیش من گذاشته رو بگیر. چه اصراری داری که این نامه رو نخونی؟-نامه به چه کارم میاد. لورن رفته، ویلیام! رفته!جمله آخر را با فریادی مملو از خشم و بغض بیان کرد و با دستش جهت خروج را به کشیش نشان داد. بعد از اینکه کشیش از آنجا رفت، آلبرت بلند شد و اتاقک نجاری‌اش رفت تا مجسمه چوبی دختر و پسر نوجوانی که قرار بود، هدیه تولد لورن باشد را کامل کند.بعد از آنکه تابوت‌ساز منطقه، ماه پیش مُرد، آلبرت کسی بود که قرار بود تا وقتی فرد جدیدی برای این کار پیدا شود، به درخواست کشیش کار ساختن تابوت‌ها را انجام می‌داد و بعد از آن دیگر فرصتی برای تکمیل کارهای شخصی‌اش پیدا نکرده بود. هر چه بیشتر درگیر مجسمه چوبی می‌شد، عصبانیتش بیشتر می‌شد تا اینکه کنترلش را از دست داد و دستش را برید. مجسمه را به گوشه‌ای پرت کرد و به داخل خانه برگشت. دستمالی دور دستش پیچید و سیگار دیگری روشن کرد.به قاب عکس دونفره‌شان بر روی دیوار خیره شده بود که ناگهان با دیدن شال‌گردن لورن به یاد زن حاضر در میکده افتاد. سراغ آلبوم عکس‌ها رفت و بالاخره بعد از جستجوی فراوان عکسی دسته‌جمعی از لورن و دوستان شهری‌اش پیدا کرد که آن زن نیز در میان آن‌ها بود و دقیقاً همان شال‌گردن را پوشیده بود. عکسی که هر گاه از لورن راجع به آن می‌پرسید، جوابی سر بالا می‌گرفت. هرگز نفهمیده بود که زمستان سال گذشته زمانیکه لورن برای دیدار مجدد با دوستانش به شهر رفته بود، چه اتفاقی برایش رخ داد که چند هفته بعد از بازگشت، بر بستر مریضی افتاد و تا زمان مرگش، هرگز لبخند دل‌نواز همیشگی‌اش بر چهره زیبای او نمایان نشد.نمی‌دانست چرا لورن برخی شب‌ها بی‌خبر از خانه بیرون می‌زد. او که آدم مذهبی نبود، هر هفته به دیدار کشیش دهکده می‌رفت و متوجّه نمی‌شد، لورن در آن دوران با چه کسی نامه‌نگاری می‌کرد. ماجرای سقط جنین سه ماه پیش او چه بود. چرا بعد از آن علاقه ناگهانی به بافتن شال‌گردن، دستکش و جوراب کانوایی بچگانه پیدا کرد و آن‌ها را برای چه کسی می‌فرستاد. در آن لحظه اشتیاق بیمارگونه‌ای برای یافتن پاسخ آن معما در آلبرت بیداد می‌کرد.+__________+آلبرت به سرعت خودش را به منزل معلم دهکده رساند تا با زن درباره جریان عکس و سفر لورن صحبت کند. چراغ‌های خانه روشن بود و صدای بچه چندماهه خواهر معلم دهکده نیز از دور به گوش می‌رسید. آلبرت همیشه معلم را بابت قبول زحمت پدرخواندگی آن بچه تحسین می‌کرد امّا نمی‌توانست با رفتار بیش از حد صمیمی‌ معلم با لورن کنار بیاید. خوشبختانه در همان لحظه‌ای که زن، منزل معلم را ترک می‌کرد، آلبرت به آنجا رسیده بود.-عذر می‌خوام خانوم. آلبرت هستم، همسر لورن.رنگ از رخسار زن پریده بود و چشم‌هایش اندکی سرخ بود. با اینکه لب‌هایش به آرامی می‌لرزید امّا با ملایمت پاسخ داد:-پس آلبرت شما هستید. من سوفیا هستم.آلبرت که چندان متوجّه حال او نبود، قطعه عکس را از جیبش بیرون آورد تا آن را به سوفیا نشان دهد.-توی این عکس دیدمت. خوشحالم که به موقع رسیدم. کلی سوال دارم که باید ازت بپرسم. لورن بعد از سفر پارسال، به شدت افسرده شده بود. باید بدونم چه اتفاقی براش افتاده.سوفیا تمایلی نداشت، آن عکس را از آلبرت بگیرد و با لبخندی تصنعی پاسخ داد:-اتفاقاً منم می‌خواستم تو رو ببینم. داشتم میومدم به آدرسی که ازت داشتم. منم راجع به همین موضوع باید باهات صحبت می‌کردم.-چه عالی. با من چی کار داشتی؟-در مورد دنیل، معلم دهکده‌ باید باهات صحبت می‌کردمآلبرت که اندکی گیچ شده بود، پرسید:-دنیل چه ارتباطی با من داره؟ اون رو از کجا می‌شناسی؟-خدای من. می‌شناسمش؟ این حروم‌زاده، شوهر سابقمه، آلبرت. پارسال بعد از جدایی، برای تدریس به دهکده اومد.-خُب این چه ارتباطی به من داره؟سوفیا که متوجّه سردرگمی آلبرت شده بود، بیش از این نمی‌توانست تحمل کند و با فریاد خشم بر سر آلبرت فرود آمد:-واقعا بعد از این همه مدّت متوجّه هیچ چیز مشکوکی در مورد دنیل نشدی؟ به نظرت همزمانی ورود لورن و دنیل اتفاقی بود؟ فکر می‌کنی این بچه از کجا اومده؟ واقعا فکر کردی بچه خواهرش؟ چرا دقیقاً بعد از سقط جنین لورن؟ این حروم‌زاده‌ها به جفت‌مون خیانت کردن، آلبرت.+اواخر شب – اتاق کشیشاو که دیگر برای باز کردن نامه مصمم بود. با شنیدن صدای گریه کودکی خارج از اتاق، اندکی صبر کرد. صدا قطع نمی‌شد، مویه و زاری مردی جوان نیز به آن اضافه شد. آلبرت برای یافتن منبع صدا از اتاق خارج گشت امّا تا جایی که چشم کار می‌کرد، کسی در آن اطراف نبود امّا آن صداهای سرد و مخدوش، آسایشش را گرفته بود. صدا شدت گرفت و از زیر درختان جنگل کناری سایه یک مرد با کالسکه‌ای در دستش به او نزدیک می‌شد. آلبرت نیز به سمت‌شان قدم برداشت.وقتی به آن‌ها رسید، مرد بر روی کالسکه خم شده بود. آلبرت بر پشت سر او ضربه‌ای زد، مرد برگشت و چهره او نمایان شد. گونه‌هایی گودرفته، چشمانی کبود و شال‌گردنی خاکستری با نقش گل‌های بنفش؛ گلویش را تا حدی می‌فشرد که از گوشه دهان مرد خون می‌چکید. آلبرت شوکه نشد و گردن شکسته نوزادی که داشت از قوطی پر شده از خون را می‌نوشید نیز برای او صحنه غریبی نبود. می‌دانست، چه اتفاقی برای آن‌ها و خودش افتاده است، چشمانش را بست و سیگارش را به پوست دستش فشرد تا خاموش شود. وقتی چشمانش را باز کرد، آن دو رفته بودند و آلبرت به اتاق برگشت تا نامه لورن را بخواند.ده دقیقه‌ای طول کشید تا آلبرت خواندن نامه را تمام کند. سردرگمی را به وضوح می‎شد در لرزش‌ دست‌ها و پلک‌زدن‌های متعدد چشم چپش مشاهده کرد. تصور می‌کرد، محتوای نامه را کامل از پیش حدس زده است و به پاسخ همه معماهای لورن پی برده است امّا حال، فهمیده بود که اشتباه کرده است. چشمانش به خماری می‌زد امّا خودش را جمع و جور کرد. کشیش ویلیام در حالی که بسته‌ای به همراه داشت، سراسیمه وارد اتاق شد. آلبرت را دید که بُهت‌زده به نامه خیره است، دستی بر شانه او کشید و بر روی تخت خوابش نشست. شال‌گردنی خاکستری به همراه جوراب و دستکش کودکانه را از بسته همراهش در آورد. چهره کشیش جوان به شدت کدر و پیر می‌رسید. رعشه‌ای بر تنش افتاد و همانگونه که اشک‌هایش سرازیر بود، دستکش نوزاد را بر روی صورتش زد. چندثانیه بعد جعبه‌ای مملو از بافتنی‌های گوناگون را از زیر تخت بیرون کشید.-لورن نمی‌خواست کسی بدونه که هر هفته برای کلیسا بافتنی میاره. می‌گفت شاید تو خوشت نیاد، آلبرت. ماه پیش بود که من این بافتنی‌ها رو به دنیل و دختر خواهرش هدیه دادم.اشک‌هایش را پاک کرد و گفت: «باورم نمی‌شه، آلبرت»کشیش بعد از آن‌که بسته‌ را در گوشه اتاق قرار داد، بی‌توجّه به آلبرت پاکت سیگاری را از کشوی میز درآورد و از آنجا بیرون رفت. آلبرت نامه را به کناری گذاشت و قطعه عکسی که از اوایل شب به همراه داشت را از جیبش درآورد. قطره‌ خونی که بر روی آن بود را با انگشتش پاک کرد و به تماشای تصویر لورن و دوستانش مشغول شد. لبخندی سرد بر لب‌هایش نشست زیرا خبری از سوفیا در آن عکس دسته‌جمعی نبود. و به جای چهره سوفیا در آن عکس، فضای خالی پس‌زمینه خودنمایی می‌کرد.نامه را برداشت و آن را به گوشه قاب نقاشی مریم مقدس، آویزان کرد.NalierNalierWed, 11 Sep 2024 10:49:49 +0330https://virgool.ir/@Nalier/افسردگی-مَکَنده-سلامت-روان-و-آواز-زندگی-twucnwoo1oxdPablo Picasso - La Chambre bleue 1901در میان اختلال‌های خُلق، قامتی دراز است. افسردگی، مکنده سلامت روان و آواز زندگی را اشاره دارم. آفتاب‌غریبگی روزهای اخیر، نام مسمومش را مشتاقانه فریاد می‌زند تا بر احوال ذهنی ناخوش‌های ایستا، آفتی سقوط بپاشد. در ادامه با عنایت به محتوای کتاب «آسیب‌شناسی روانی»، پرداختی نه چندان دقیق را نوشتار خواهم کرد.علّت‌شناسی: نظریه‌های شناختی-نظریه بکسه‌گانه منفی «دیدگاه منفی درباره خود، دنیای خود و آینده» از علل اصلی افسردگی پنداشته می‌شود. برخی تجربه‌های نامطلوب در طول زندگی، سبب ایجاد طرح‌واره‌های منفی (گرایش به داشتن دید یا برداشت منفی) است که در موازات آن، فرد مایل به سوگیری‌های شناختی منفی یا گرایش به پردازش اطلاعات به شیوه‌های نامطلوب (غیرواقع) می‌شود.مثلاً طرح‌واره بنیادین بی‌عرضگی، ذهن فرد را عادت می‌دهد به آسانی نشانه‌های حاکی از بی‌عرضگی‌اش را تشخیص بدهد امّا نشانه‌های حاکی از شایستگی را نادیده بگیرد. به همان مقدار است که فرد اغلب توانایی‌ها، استعدادها، فعالیت‌های مثبت و موفقیت‌هایش را پرده می‌گیرد امّا کوچک‌ترین ناتوانی، شکست و یا کاستی را پادشاه ذهنش می‌کند.-نظریه ناامیدیباور دیکتاتورمنشانه فرد راجع به سازوکار جهان است که بر اساس آن، در مسیر زندگی نتایج دلخواه به وقوع نمی‌پیوندد و او چاره‌ای در دسترس ندارد که با عنایت به آن، موقعیت منجر به شکست را تغییر بدهد.چرا در امتحان ریاضی شکست خوردم؟علل پایدار (باهوش نیستم) در مقابل علل گذرا (خسته‌ام)علل کلّی (توانایی ریاضی ندارم) در مقابل علل خاص (از ریاضی سیر شده‌ام)تبیین‌های شخص درباره علّت وقوع عامل استرس‌زا، اگر بر پایه علل پایدار و کلّی (لذا غیرقابل تغییر) چیدمان شود، احتمال دارد ناامید شود و این خراش، ترانه ناامیدی را موسیقی می‌کند.-نظریه نشخوار ذهنی«چرا آن اتفاق افتاد؟» مرور چندباره اندیشه اخیر را توقفی نخواهد بود. واقعه‌ای ناگوار یا اندیشه غمگین، مکرراً در ذهن فرد تفکر می‌شود و فرد به بازبینی آن اعتیاد دارد. گرایش به تکرار در انجام فرآیند تفکر راجع به موضوع خاص یا مرور چندباره مطالب، همان نشخوار ذهنی است. تاسف‌اندیشی و حرص‌ورزی تکراری راجع به چرایی وقوع رخدادها و تفکر چندباره راجع به واقعه تلخ در شرف وقوع، قطعاً شکنجه‌ای عمیق خواهد بود.Van Gogh - Trauernder alter Mann 1890ملاک‌های DSM-5 برای افسردگی عبارتند از: خوابیدن خیلی زیاد یا خیلی کم، کاهش وزن یا تغییر اشتها، کمبود انرژی، نافعالی، سکون، احساس بی‌ارزشی یا گناه مفرط، مشکل در تمرکز و تفکر، ضعف اراده در تصمیم‌گیری، افکار تکرارشونده درباره مرگ یا خودکشی، ناامیدی، بی‌انگیزگی، اعتماد به نفس ضعیف و لذت نبردنسلامت روانیقایق درمان افسردگی، دو پارو (دارویی و روان‌شناختی) دارد. درمان دارویی را باید در نسخه‌های ناخوانا و کج‌نوشت پزشکی مطب‌دار جویا شد که بنا دارد چاله‌های عصبی_زیستی را خاک بگیرد. امّا روش‌های روان‌شناختی همچون روان‌درمانی بین‌فردی، درمان شناختی، فعال‌سازی رفتاری، زناشویی_رفتاری و... ساز را بر طنین ذهن، کوک می‌کنند. هدف از درمان شناختی، اصلاح الگوهای فکری غیرانطباقی [و تغییر باورها] است. فرد باید از تاثیر افکار منفی و جنایت خودسرزنش‌گری (من بی‌عرضه‌ام، من خنگم، بی‌استعدادم و...) بر احوال روانی خویش، آگاهی پیدا کند. شواهدی در رد خودسرزنش‌گری‌ها بیابد و افکار منفی را به چالش فرا بخواند. آگاه شود که افکارش فقط «رویدادهای ذهنی» است و نباید آن را جنبه‌های مرکزی خود یا بازتاب دقیق واقعیت در نظر بگیرد. نکته اخیر بسیار مهم است.چگونگی دریافت و تجربه جهان از جانب فرد، در کنار شیوه تحلیل رخدادهای جهان و روایط میان جزئیات، وابسته به وجود شخص و کانال‌های اندیشه او است. تبلور اندیشه «چرا رزیتا جواب تماسم رو نداد؟ از عمد جواب نداده چون با آلما رفته بیرون» قرار نیست، بازتاب دقیق واقعیت باشد. به همان مقدار «احساس می‌کنم قراره اتفاق بدی بیفته» یا «هیچکس منو دوست نداره»، بازتاب واقعیت نیست. ممکن است، بارها رویدادهای ذهنی ما با واقعیت منطبق شود امّا قرار نیست، همیشه همان قطار ما را به سوی ایستگاه واقعیت سواری بدهد.Henri Matisse - Dance I 1909یکی از اربابان ساحت اندیشه، سخن فربه کرده است که «از تفکر راجع به موضوعی که اندیشیدن به آن، تاثیری در نتیجه یا سیر وقوع آن ندارد، پرهیز کنید». چند روز دیگر، اعدام‌تان قطعی است. چه معنایی دارد تا روز اعدام، پیوسته به آن فکر کنیم؟ وقتی که قرار نیست، فکریدن (چه واژه خوش‌نوایی!) در نتیجه اعدام یا سیر وقوع آن اثر بگذارد. فارغ از آن، همیشه در نظر داشته باشیم که «من افکارم نیستم و افکار، واقعیت نیستند».حراست از سلامت روان و پیشگیری، آسان‌تر از درمان یک اختلال روان‌شناختی است لذا با عنایت به علّت‌شناسی آسیب‌های روانی و روش‌های درمانی، با احتیاط بیشتر و مسئولانه‌تر ذهن‌مان را پرواز برتابیم. الگوهای فکری‌مان را مدیریت کنیم. از خودگویی‌های منفی مکرر، خودسرزنش‌گری و هر عامل آلودگی ذهنی پرهیز باشیم. فعالیت‌های کوچک امّا تقویت‌کننده مثبت مثل جمع‌گرایی، پیاده‌‍روی، بازی با کودکان، صحبت با دوستان، رقص و آواز، لمس طبیعت و... را لحاظ کنیم. بی‌گمان افکار مثبت نمی‌تواند جهان بیرون را تغییر بدهد، به همان مقدار که افکار منفی بر جهان بیرون اثر ندارد. امّا افکار مثبت و منفی بر احوال فرد به آسانی اثر می‌گذارد. احوال روانی فرد، اعمال رفتاری او را شکل می‌دهد که قطعاً بر جهان موثر است لذا افکار مثبت و منفی، می‌تواند جهان بیرون را تغییر بدهد!NalierNalierFri, 02 Aug 2024 14:02:29 +0330https://virgool.ir/@Nalier/نگرش-علمی-معیار-اعتبار-روش-علمی-فرضیه-نظریه-ادعا-و-شبه-علم-dpgjdxfa4tkuMattheus van Helmont - The Alchemist 1600 آواز علممدّتی کش‌دار است که تشنه عزمی قادرم، بر آنکه واژه‌ها را شوق نوشتن در باب «علم» ماشه بگیرم. ماشه خلاصی می‌کرد و سیبل سخن، باکره باقی مانده بود. دیگر جایز نیست و خشاب خواهم کشید. جهان امروز، بی‌شمار از علم دارد. برچسب «علمی» را زیاد می‌شنویم امّا به واقع چند درصد از محتوایی که نام علم را بر پیشانی دارد، مومن واقعی است و چه میزان از آن‌ها ریاکار حیله‌گر؟ اینجا است که آشنایی با «روش علمی» آگاهی می‌دهد. اینجا است که آشنایی با «شبه‌علم» نامه اعمال بی‌خردان دروغ‌پرداز را عریان می‌کند.انسان در تعامل با محیط، پدیده‌ها و رویدادهای طبیعی به دنبال آن است که بفهمد، درک و هضم کند لذا به عنوان ناظر بیرونی، به دنبال وجود نوعی نظام و روندهایی می‌گردد تا بتواند جهان بیرون را تفهیم شود. نظام‌ها و روندهایی که توانایی پیش‌گویی داشته باشد. علم همان است، دانش سازمان یافته با اعتبار کم و بیش صادق. امّا اعتبار دانش علمی از کجا می‌آید؟ چه تفاوتی با دیگر «محتواهای مدعی اعتبار» دارد؟ چه مزیتی نسبت به دیگر تحلیل‌های دارد که بر توصیف جهان می‌رود؟ روش علمی! در واقع شیوه و روش دستیابی به شناخت علمی است که آن دانش را معتبر می‌کند. بر خلاف محتواهای مکتبی که صرفاً بازی کلمات و گمانه‌های ذهنی است، اعتبار علم را می‌توانید در زندگی روزمره خود لمس کنید. گوشی هوشمند یا کامپیوترتان، برق جاری خانه‌تان، آب پاکیزه، خودرو، هواپیما، داروها، درمان‌ها و دیگرهای بی‌شماری که سبب رفاه در زندگی انسان شده است؛ برآمده از علم و قوانین علمی است. پیش‌بینی‌های صادق علم است که موجبات بسیاری از پیشرفت‌های بشری را فراهم آورده است.Pieter Bruegel the Elder - The Triumph of Death 1562 تفکرات مکتبی چه از برای بشریت داشته است؟ البته!روش علمیبه بیان ساده، نخست در قبال طرح مسئله، جهان را مشاهده می‌کنید. می‌تواند این مشاهده برای رسیدگی به پرسش یا مسئله‌ای باشد و برعکس، از مشاهده به پرسش‌ها و مسائلی برخورده‌اید. توجیه و توضیحی برای مشاهدات‌تان فرض می‌گیرید (در باب چراجویی) یا به نوعی پاسخ‌هایی برای پرسش‌های مطرح شده، حدس می‌زنید. البته این حدس و گمان باید مبتنی بر مشاهده و تجربه باشد. فرضیه‌تان و پیش‌بینی‌های برآمده از آن را آزمون می‌کنید. نتیجه آزمون را تحلیل، تفسیر و بررسی می‌کنید. آزمون را مجدداً تکرار می‌کنید تا از اتفاقی نبودن نتایج و نحوه اثر عوامل غیر، اطمینان حاصل کنید. اگر گمانه‌تان نامطلوب و پیش‌بینی‌های‌تان بی‌راه بود، تغییرش می‌دهید یا آن را کاملاً رد می‌کنید. مطلوب بود، ادامه می‌دهید با توسعه و سازگاری آن با دیگر پاسخ‌ها و به سوی گسترش افق دید دانش علمی قدم بر می‌دارید.روش علمی: پرسش، مشاهده، فرضیه، آزمایش، تحلیل و تفسیر، نتیجه‌گیری (تکرار چرخه)البته دستیابی به اعتبار علمی، به این سادگی هم نخواهد بود. فعالیت‌های مذکور تحت شرایط خاص و استاندارد‌های مشخصی انجام می‌شود. مفاهیم نیازمند کمی‌سازی است. متغیرهای مزاحم و عوامل تاثیرگذار باید تحت کنترل قرار بگیرد. داده‌ها نیازمند تحلیل آماری و پشتیبانی ریاضی است. شواهد تجربی باید به دقّت جمع‌آوری شود. پس از طی شدن مراحل، هر آنچه پیش آمده را مطابق اصولی معین، به صورت گزارشی مکتوب جمع‌بندی خواهد شد و با جامعه علمی اشتراک می‌شود. مجدداً بررسی و در جاهای دیگر تحت آزمون قرار می‌گیرد. با دیگر پژوهش‌ها و دانش‌های پیشین سنجیده می‌شود. همچنان باید در نظر داشت، جزئیات هر کدام از مراحل به نسبت زمینه پژوهش، دارای شرایط متفاوتی است. روش تحقیق و پژوهش رشته‌های مختلف، دارای پیچیدگی و استانداردهای خاص خودشان است.Prize winning painting from Science Day child art competition پیش‌بینی‌های موفق علم چه از برای بشریت داشته است؟ البته!اعتبار علمی - معیارهای سه گانه+آزمون‌پذیری: آنچه را نمی‌شود به آزمون بگیریم، به چه کاری می‌آید؟ به نظرتان چیزی جزء یک ادعا توخالی و اثبات‌ناپذیر است؟ اساساً هر آنچه در علم است، باید قابلیت به آزمون گرفته شدن و آزمایش را داشته باشد. حدس و گمان‌ها را باید بتوانیم، چه به صورت مستقیم یا غیرمستقیم آزمایش کنیم. ایده، تحلیل یا هر توضیحی که قابل تجربه است، می‌تواند به عالم علم ورود کند و اعتبار بگیرد. در غیر این صورت بیانی غیرعلمی است. اساساً چگونه می‌شود، ادعایی اثبات‌ناپذیر را اعتبار بخشید؟ پس نخستین قدم در مسیر اعتبار علمی، آن است که محتوا مذکور و یافته ادعا شده؛ قابل آزمودن، تجربه و آزمایش باشد.+تکرارپذیری: داده‌ها، یافته‌ها و محتوای علم تکرارپذیر است. در واقع علم، نتیجه‌ای را معتبر می‌داند که تکرار می‌شود. هربار که مایع X تحت دمای Y قرار می‌گیرد، آن مایع جوش می‌آید. فرقی نمی‌کند کجا، چه کسی و چگونه؛ مایع X تحت دمای Y جوش می‌آید. شما یک پژوهش و آزمایش علمی انجام دادید و نتیجه مشخصی از آن گرفتید. چنانچه افراد دیگری پژوهش و آزمایش شما را تحت همان شرایط تکرار کنند، نتیجه باید همانی باشد که شما دریافتید؛ لذا آن پژوهش معتبر خواهد بود. یک نتیجه اگر فقط یک‌بار رخ بدهد، اتفاقی است و اعتبار نمی‌گیرد. نتیجه باید بارها تکرار شود. همچنان باید در نظر داشت، ادعایی که تکرار نمی‌شود موازی با آن است که قابل تجربه و آزمودن نیست لذا نمی‌تواند اعتبار بگیرد.+ابطال‌گرایی: ده‌ها شاهد برای صدق یک فرضیه، بدان قطعیت نمی‌دهد امّا یک شاهد نقض، فرضیه را به چالش می‌کشد لذا لازم در حوزه علم، ابطال‌گرایی را اهمیت شد. گزاره علمی دارای این امکان است که ابطال شود. یعنی اگر صدق گزاره مخالفش را اثبات کنیم، گزاره اوّلی ابطال می‌شود. در نتیجه تحلیل، تببین و محتوایی برچسب علمی می‌گیرد که امکان ابطالش فراهم باشد. فرضیه‌ای ابطال‌پذیر است که حالت ناسازگار و مخالفی برایش وجود داشته باشد که قابلیت_امکان تجربه و اثبات (در واقع ابطال فرضیه) را داشته باشد.Jean-Baptiste-Siméon Chardin - The Attributes of the Sciences 1731 اعتبار علمی بر پایه آزمون‌پذیری، تکرارپذیری و ابطال‌گرایی یافته‌هایش استوار استفرضیه، نظریه و ادعافرضیه: در مسلک علمی به معنای توضیح یا توجیه حدسی و یا در واقع گمانه‌ای است که دو ویژگی بسیار مهم «مشاهده‌پذیری و آزمون‌پذیری» را به همراه دارد. دقّت داشته باشید، فرضیه اگر قابل اثبات، تجربه و آزمودن نباشد؛ فرضیه علمی نخواهد بود. در نظر داشته باشید، فرضیه علمی، خردمندانه و اصول‌مند است و با عنایت به مشاهدات دقیق و تحلیل مناسب پرداخته می‌شود لذا به خودی‌خود دارای اعتبار ساختاری است، هرچند برای صدق نهایی اعتبارش (و نتیجه‌بخشی) باید در بوته آزمایش قرار بگیرد. یعنی فرضیه بودن «فرضیه» بدان معنا نیست که حدسی از روی هوا و بی‌پشتوانه را فرضیه بخوانیم.نظریه: معمولاً در نگاه عوام، اشتباهاً «نظریه» را صرفاً گمانه‌زنی اثبات‌نشده تصور می‌کنند. نظریه علمی، چارچوبی ذهنی یا دیدگاهی تشریح‌گر است بر پایه فرضیات مکرراً اثبات‌شده (و در عین حال ممکن الابطال)، قوانین (یا همان توصیفی مشخص از مشاهده‌های مکرراً صحیح تحت شرایط خاص و پشتیبانی ریاضی) و اصول علمی به توضیح چرایی و چگونگی رویدادهای طبیعی و روابط میان آن‌ها می‌پردازد. نظریه علمی در مواقع لزوم بر پایه ریاضی استوار می‌شود و خاصیت پیش‌بینی‌گری دارد.نظریه در تعامل با دیگر نظریه‌ها و یا شواهد جدید علیه یا له فرضیه‌هایش، در صورت لزوم تغییر می‌کند یا توسعه می‌یابد. از آنجایی که نظریه، پشتیبانی مجموعه‌ای از فرضیات مکرراً صادق را به همراه دارد و اثر پیش‌بینی‌هایش در جهان واقعیت صادق است، نمی‌توان به آسانی بنیانش را خطاء خواند. ممکن است از توضیح برخی رویدادهای طبیعی باز بماند یا شاهدی بر علیه بخشی از آن پیدا شود. در این صورت، بخشی از آن اصلاح و یا جایگزین می‌شود و اگر لازم باشد، اساساً نظریه‌ای جدید (توضیح دقیق‌تری بر اساس همان فرضیه‌های صادق) برای مقابله با نارسایی‌ها آن، طرح می‌شود. خلاصه آن که نظریه علمی، هرچند تقدس ندارد امّا دارای حرمت است و نتایج برآمده از پیش‌بینی‌های آن‌ها را در زندگی روزمره خودمان مشاهده می‌کنید. نظریه، یک ادعا توخالی نیست!ادعا: گفتاری که درستی آن سنجیده نشده است. بدترین حالت آن، ادعا اثبات‌ناپذیر است که امکان سنجش درستی یا رد آن فراهم نباشد. اغلب محتوا برآمده از تفکرات مکتبی و فراطبیعی، همان ادعا اثبات‌ناپذیر است که متاسفانه طرفداران بسیاری دارد. متاسفانه معمولاً ادعا اثبات‌ناپذیر با فرضیه اشتباه گرفته می‌شود. ادعاهایی که از سه ویژگی «آزمون‌پذیری، تکرارپذیری و ابطال‌پذیری» بهره‌ای نبرده است، در نتیجه چیزی را پیش‌بینی نمی‌کند، کنترلی بر محیط نمی‌گیرد و عاری از نمود بیرونی است لذا در جهان واقعیت کاربردی ندارد و خدمتی به بشریت (رفاه زندگی، پاسخ مجهولات، تسلط بر محیط و...) نمی‌کند.«در فاصله یک میلیون سال نوری، سیاره‌ای پنهان از دید وجود دارد که در آن خرچنگ‌ها در حال نزاع با فیلسوف‌های رقاصه‌اند»این ادعا مضحک اثبات‌ناپذیر است امّا من مدعی آن هستم لذا اگر قبول ندارید، خلافش را ثابت کنید :) اینجا است که اهمّیت معیارهای سه‌گانه اعتبار علمی مشخص می‌شود و تفاوت میان اعتبار یک یافته علمی و ادعاهای اثبات‌ناپذیر برآمده از ذهن یک انسان مدعی حقیقت، پرواضح می‌گردد. به واقع، یک ادعا چه کاربردی دارد؟لازم است، تفاوت میان «فرضیه، نظریه و ادعا» را همیشه در نظر داشته باشیم تا در قبال داده‌های بیرونی که برچسب علمی می‌خورد و یا محتوایی که ادعای حقیقت دارد، مسلح باشیم.Dickenson Alley - Nikola Tesla, with his equipment شبه‌علمشبه‌علم، محتوایی است که ادعا «علمی بودن» دارد و در ظاهر استدلال‌هایی منطبق با علم را به پشتیبانی می‌گیرد تا باورپذیر به نظر برسد امّا درواقع بهره‌ای از روش علمی و استانداردهای علم نبرده و با یافته‌های علمی سازگار نیست. بسیار ساده است، کافی است در مطلبی با کلیدواژه‌های «کوانتوم، ذرات بنیادی، درهم‌تنیدگی، اوربیتال مولکولی، فوتون، میدان الکترومغناطیسی، انرژی، نوترینو و...» استدلال‌هایی برای تایید یک دیدگاه آورده شود. مخاطب ناآشنا با علم، به راحتی حقیقی بودن آن ادعا را می‌پذیرد. اگر در ابتدا مطلب نیز اشاره شده باشد که «پژوهش‌گران دانشگاه Xدریافتند که...» و یا «تحقیقات علمی دانشمندان موسسه Y ثابت کردند که...»، مخاطب راحت‌تر می‌پذیرد که با حقیقت رو به رو شده است.ادعاهای شبه‌علمی معمولاً از سمت افراد غیرمتخصص گزارش و روایت می‌شود. معمولاً اغلب‌شان مغرضانه است. غیرقابل تکرار بودن و آزمون‌ناپذیری از پرواضح‌ترین نشانه‌های شبه‌علم است.*گاهی افراد برای کسب منفعت مالی دیدگاه‌های شبه‌علمی را نشر می‌دهند. انواع دیدگاه‌های انرژی‌محور، قانون جذب، رازهای موفقیت و کائنات که برچسب علمی می‌تواند به فروش محصولات‌شان کمک شایانی کند. سازگاری این دیدگاه‌ها با علم، موازی با اعتماد افراد به محصولات مذکور است. مثلاً فیزیک کوانتوم و اثبات قانون جذب!*گاهی ادعاهای شبه‌علمی در خدمت دین و سیاست به کار گرفته می‌شود. مثال سیاسی آن دیدگاهی همانند تئوری توطئه است که علم را فریب غرب می‌داند و با استدلال‌های به ظاهر علمی به دنبال مبارزه با نظریه‌ها و دیدگاه‌های غرب است. همچنین مواردی همچون مستعان 110 که مثالی از بهره سیاسی از شبه‌علم است که شکست خورد. تولید دیدگاه‌ها و ادعاهای شبه‌علمی به میزان زیادی توسط دین‌گرایان انجام می‌گیرد. این افراد تلاش می‌کنند با استدلال‌های به ظاهر علمی، مفاهیم و ادعاهای دینی‌شان توجیه شود. مثلاً مورد قدیمی تاثیر کلمات قرآن بر روی قطرات آب!*گاهی افراد به دنبال نشر مطالب زردی هستند که در میان عوام مخاطب دارد و علمی جلوه دادن آن‌ها، مخاطب‌ بیشتری را جذب می‌کند. ذهن‌خوانی، چشم سوّم، طالع‌بینی، بشقاب‌پرنده‌ها، جادو، پاگنده، جن و ارواح، تله کینزی، قدرت ذهن و دیگر مواردی که مطالعه‌شان سرگرم‌کننده است و برچسب علمی، ماهیت آن‌ها را جذاب‌تر می‌کند. مثلاً اثبات جن از لحاظ علمی!*گاهی پیش می‌آید که افراد به جهت ناآگاهی، محتوا شبه‌علمی را ناخواسته تولید می‌کنند. معمولاً این افراد به دنبال ایده‌های نو هستند و یا قصد دارند باورهای‌شان (تفکرات مکتبی یا ایده‌های خودساخته) را لباس علم بپوشانند. گاهی با استفاده از دانسته‌های واقعاً علمی، نتیجه‌گیری شبه‌علمی می‌کنند زیرا از روش علمی و شیوه تفسیر، آگاهی درستی ندارند.فهرست برخی موضوعات مشخص‌شده به عنوان شبه‌علمJan van Eyck - Crucifixion and Last Judgement 1430 چگونه شبه‌علم را رسوا کنیم؟افراد غیرمتخصص، معمولاً آشنایی چندانی با قوانین، اصول، مدل‌ها، نظریه‌ها و یافته‌های علمی ندارند. حجم عظیم اطلاعات در جهان امروز نیز معضلی مضاعف است. طبیعتاً برای افراد مقدور نیست که هر پژوهش یا مطلبی را مطالعه می‌کنند، به بوته آزمایش تجربی قرار بدهند تا از صحت اطلاعات و نتیجه‌گیری، رضایت بگیرند. آشنایی با روش علمی و معیارهای سه گانه اعتبار علمی، می‌تواند به سنجش اطلاعات کمک کند. آگاهی از تفاوت ادعا، نظریه و فرضیه نیز بسیاری از محتواهای غیرعلمی را رسوا می‌کند. ادعایی که قابل آزمودن و تجربه کردن نیست، نمی‌تواند دخلی در علم داشته باشد. در مورد شبه‌علم، معمولاً مطالب موجود در فضای مجازی است که طغیان می‌کند لذا با آگاهی از برخی نکات (فارغ از دانسته علمی‌تان)، می‌توانید راحت آن‌ها را تشخیص بدهید.×در مطلب شبه‌علمی، معمولاً ادعا می‌شود موضوع مورد بحث توسط دانشمندان، پژوهشگران و بخشی از جامعه علمی آزموده و تایید شده است. فقط آن‌که هیچ اشاره‌‌ای نشده توسط چه کسانی و هیچ ارجاعی به آن‌ها داده نشده است. طبیعتاً یک جای کار می‌لنگد. می‌دانیم که باید پژوهش‌های علمی در بسترهای مشخصی به اشتراک گذاشته ‌شود، پس چرا منابع معرفی نشده است؟ تلخ آن است که برای من بارها پیش آمده که حتّی در مطلب شبه‌علمی نام شخص و دانشگاه ذکر شده است امّا بعد از جستجو، متوجّه شدم چنین افرادی وجود خارجی ندارند. در نتیجه اگر یافته‌ها و ادعاهای مطرح در آن مطلب منبع نداشت یا منابعش معتبر نبود، به احتمال قوی با محتوایی باطل و از تبار شبه‌علم رو به رو هستید.منظور از منابع معتبر چیست؟ سایت‌های معتبری که مقاله‌های علمی را منتشر می‌کنند. سایت‌های رسمی دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی، بسترهای دولتی منتشر کننده آمارهای رسمی و مقاله‌ها، سایت‌های خبری معتبر، کتاب‌خانه‌های مجازی، ژورنال‌های منتشرکننده پژوهش‌های علمی و نقد و بررسی آن‌ها××شبه‌علم از «روش علمی» متنفر است. ممکن است مطالبی را دریابید که یافته‌های علمی صادقی را در مقدمه دارد و استدلال‌هایش معقول به نظر می‌رسد. حتّی نتیجه‌گیریش چندان دور از ذهن نیست. تکلیف چیست؟ ساده است. آیا آنچه خوانده‌اید در بوته آزمایش و تجربه قرار گرفته است؟ خیر لذا پذیرش آن عقل نخواهد بود. در واقع در این‌جور موارد، شبه‌علم با زیرکی روش علمی را دور می‌زند. فرضیه‌ می‌سازد (البته اگر فرضیه باشد و ادعا محسوب نشود) امّا مراحل دیگر روش علمی را نادیده می‌گیرد. این چیزی جزء تحلیل ذهنی و ایده‌پردازی نیست و هیچگونه اعتبار تجربی و کاربردی ندارد. پس استدلال ظاهراً صحیح بر اساس یافته‌های معتبر، به تنهایی اعتبار نتیجه‌گیری حاصل‌شده را تضمین نمی‌کند. به تجربه، آزمایش و تکرارپذیری نیاز است.×××متخصص یا غیرمتخصص؟ آخرین نکته آن است که اساساً آن ادعا و مطلب توسط چه کسانی و چه رسانه‌ای انتشار یافته است. آن مطلبی که می‌خوانید، ویدیویی که می‌بینید یا سخنانی که می‌شنوید از جانب چه طیف فکری است. از صفحات مجازی و سایت‌های زردی که مطالب سرگرم‌کننده برای مخاطب عام فراهم می‌آورند، نباید توقع ترویج علم داشت. بلاگ‌ها، سایت‌های شخصی، چنل‌های یوتوب و... هم معمولاً توسط افراد غیرمتخصص اداره می‌شود لذا احتیاط لازم است. سایت‌های تحلیلی_خبری جهت‌دار (مخالف تفکرات غربی)و بسترهای دینی نیز از مروجان پرشور شبه‌علم هستند. در این میان شما می‌توانید به منابع دست اوّل اعتماد کنید. سایت‌هایی که کار اصلی‌شان نشر مطالب علمی است و افراد متخصصی که پژوهش‌ها و دیدگاه‌های‌شان را منتشر می‌کنند. البته این اعتماد باید با در نظر گرفتن هر آنچه باید که در این نوشتار بدان پرداختیم.|×××|سخن پایانی آن که توجّه داشته باشید، آنچه در این نوشتار بیان شده است فقط بخشی از فلسفه علم است. برای آشنایی با دیگر دیدگاه‌ها، نقدهای وارد بر دیدگاه حاضر (روش علمی) و اطلاعات بیشتر به کتاب‌های مربوط به «فلسفه علم» مراجعه کنید. همچنین مطالعه در زمینه شناخت‌شناسی (فلسفه) نیز سودمند خواهد بود.NalierNalierSat, 19 Aug 2023 19:23:22 +0330