https://virgool.ir/feed/@MortezaHosseiniمرتضا هستم، کوهنورد، سنگنورد، ویکی‌پدیَن، برنامه‌نویس و مدیر سرور.fa2026-11-11 23:52:00https://files.virgool.ir/upload/users/19979/avatar/B4gKUh.jpeghttps://virgool.ir/@MortezaHosseinihttps://virgool.ir/@MortezaHosseini/پوشاک-در-کوهنوردی-sohsnvbafnokهمیشه توی فیلم‌ها و عکس‌ها دیدیم که یه عده آدم که سیبیل‌هاشون یخ زده دارن از یک کوهی نفس‌نفس‌زنان بالا می‌رن. من تا قبل از اینکه کوهنوردی رو شروع کنم، فکر می‌کردم این‌ها اَبَرانسان‌هایی هستن که هیچ تصوری از سرما و برف و یخ ندارن. ولی واقعیت اینه که حداقل در این سال‌هایی که ما توش داریم زندگی می‌کنیم علم و تکنولوژی هست که داره کار رو پیش می‌بره. نه اینکه سرد نباشه، ولی پوشاکَ مناسب، دما رو در حد قابل تحمل و قابل قبولی نگه می‌داره.یک اصل مهم: پوشاک در کوهنوردی مثل پیاز لایه لایه‌ست. ما هیچ وقت چند تا لباس گرم نداریم که روی هم بپوشیم. ما چند لایه لباس داریم که هر کدوم یک کار رو به درستی انجام می‌دن.لایهٔ اول یا base layer: این لایه مثل لباس زیر در پوشاک شهری هست. این لایه بصورت استرچ انتخاب می‌شه تا در تماس مستقیم با پوست باشه. وظیفهٔ اصلیِ این لایه، اینه که عرق رو جذب و به بیرون یا لایه‌های بعدی منتقل کنه و پوست رو خشک نگه داره. بعضی از انواع این لباس آنتی‌باکتریال هم هست که در برنامه‌های طولانی جلوی بیماری‌های پوستی رو بگیره. یکی دیگه از وظایف این لایهٔ لباس، SPF یا حفاظت از بدن در برابر تشعشعات UV هست. ما هر چی در ارتفاع بالاتری قرار بگیریم این تشعشعات شدیدتر می‌شن و اگر سطح فعالیت پوشیده از برف باشه، UV فقط از آسمون نمیاد. بلکه سطح برف هم مجدداً UV رو به سمت ما بازتاب می‌ده. انواع زمستانیِ این لایه کُرک‌های گرم هم داره ولی انواع تابستانی‌ش فقط برای تهویهٔ پوست طراحی شده.لایهٔ عایق یا insulation: این لایه شامل دو نوع لباس می‌شه. لباس‌های پُلار و کاپشن‌های پَر. توی این بخش در مورد پلارها می‌نویسم و در انتها یک بخش مجزا رو اختصاص می‌دم به پَر. پلارها پوشاکی هستن که از پشم و کُرک‌های فشردهٔ مصنوعی ساخته می‌شن. پلار هم مثل لایهٔ بیس باید قابلیت تنفس و انتقال رطوبت به بیرون یا لایهٔ بعدی رو داشته باشه عرقی که توسط لایهٔ اول جذب و هدایت شده توی اون لایه گیر نکنه و دفع بشه. یک نکتهٔ مهم در مورد پلارها اینه که تا زمانی ما رو گرم نگه می‌دارن که در حال فعالیت هستیم. مثلا داریم صعود می‌کنیم یا پیمایش می‌کنیم. به محض اینکه متوقف بشیم، سرما خودش رو نشون می‌ده. چاره چیه؟ در بخشِ پَر توضیح می‌دم.لایه بیرونی: لایهٔ نهایی باید چند قابلیت داشته باشه. اول اینکه ضدآب باشه و رطوبت رو از بیرون به داخل راه نده. دوم اینکه بادگیر باشه و مانع نفوذ باد بشه و سومی که خیلی مهمه قابلیت تنفس داشته باشه و بخارِ عرقی که توی لایه‌های زیرین از سطح پوست هدایت شده رو به بیرون منتقل کنه. پارچهٔ مخصوصی وجود داره که این قابلیت‌ها رو فراهم می‌کنه به نام گُرتِکس (Gore-Tex). این لایه به این صورت هست که سوراخ‌های بسیار ریزی داره که مولکول‌های آب نمی‌تونن ازش عبور کنن اما ذرات بخار ازش عبور می‌کنن و به این شکل بدن شما از رطوبت‌های بیرونی در امان می‌مونه و در عین حال با عرق خودتون خیس نمی‌شه. این لایه حتا در کفش‌ها و جوراب‌ها و گترها هم لحاظ می‌شه تا کمترین میزان رطوبت در تماس با بدن شما باقی بمونه.لایهٔ پَر یا down jacket: حتما توی روزهای سرد زمستون پرنده‌ها رو دیدین که ز غوغای جهان فارغ روی یک درخت یا سیم برق نشستن و زندگی‌شون جریان داره. چیزی که اون‌ها رو از گزند سرما مصون نگه می‌داره پَرهاشونه. پرها عایق‌های طبیعی هستن که به عنوان عایق استفاده می‌شن. تفاوت پَر با پلار در این هست که هدررفت دمایی خیلی کمی دارن و حتا اگر در حال استراحت و توقف کامل هم باشید دمای بدنتون رو حفظ می‌کنن. وزن و حجم خیلی کمی هم دارن که برای یک کوهنورد مزیت بزرگی محسوب می‌شه. و کاپشن‌ها و کیسه‌خواب‌های خیلی گرم رو از این عایق می‌سازن. حالا چرا ما یک‌باره نمی‌ریم سراغ پَر و برای پیمایش و فعالیت از پلار استفاده می‌کنیم؟ چون پَر قابلیت تنفس و انتقال رطوبت نداره و اگر داخلش عرق کنیم همهٔ لایه‌های زیری کاملا خیس می‌شن مَرگ یک کوهنورد زمانیه که لباسش خیس بشه!نکته مهم: معمولاً پوشاک پر ضدآب نیستن و پر اگر خیس بشه کارایی خودش رو از دست می‌ده. پس نباید زیر بارش ازش استفاده کنید.تقریبا همهٔ این لایه‌هایی که گفتم برای همهٔ انواع پوشش‌ها وجود داره. از شلوار و کُت گرفته تا دستکش و کلاه و ... . یعنی ما همونطوری که شلوار بیس و پلار و گرتکس و پر داریم، دستکش بیس و . پلار و ... هم داریم و به همین شکل بقیهٔ چیزها.لازمه که ما حتما همهٔ این‌ها رو بپوشیم؟ نه اصلا. بر اساس شرایطی که توش قرار داریم تصمیم می‌گیریم که چی بپوشیم. مثلا:در روز گرمی که باد شدیده دیگه لازم نیست پلار بپوشیم. یک لایهٔ بیس و یک لایهٔ گرتکس به عنوان بادگیر کافیه.توی روز سردی که باد و بارون نیست بیس و پلار کافیه.توی یک روز سرد در حال استراحت توی کمپ احتمالا فقط کاپشن پر کافیه.نکته مهم: توی کوه بخاری و امکانات گرمایشی وجود نداره و چیزی که جان شما رو در برابر دمای محیط کوهستان حفظ می‌کنه پوشاک شماست. اگر تجربه در انتخاب و استفاده از لباس ندارید، حتما از تجربیات دیگران استفاده کنید. انتخاب پوشاک کاملا به فصل و ارتفاع و منطقه‌ای که توش فعالیت می‌کنید بستگی داره.ما همیشه توی کوه با کم و زیاد کردن این لایه‌ها حالتی رو به وجود میاریم که دمای دلپذیری رو برای خودمون فراهم کنیم. نه خیلی گرم و نه خیلی سرد. چیزی که مهمه اینه که شما بدونید هر لایه‌ای چه کاری براتون انجام می‌ده. کم‌کم و بر پایهٔ تجربه و شناختی که از بدن خودتون و سطح برنامه‌ها به دست میارین می‌تونین تصمیم بگیرین که الان وقتشه که کدوم لباس رو بپوشین.مرتضامرتضاSun, 07 Jul 2019 12:35:55 +0430https://virgool.ir/@MortezaHosseini/rock-climbing-bsa5naayg02dهمیشه ما بچه‌های کم سن و سال رو دیدیم که می‌رن کلاس کاراته، تکواندو، فوتبال، بسکت‌بال و ... . یا آدم‌هایی رو در سنین مختلف دیدیم که دوچرخه‌سواری یا شنا می‌کنن. اما در مورد سنگنوردی همیشه فقط توی تلویزیون یا مجله‌های ورزشی دیدیم که یک سنگنوردِ چغر بدبدن با کلی عضله و انگشت‌های قوی یک مسیر سخت و ترسناک رو صعود کرده! ولی هیچ‌وقت ندیدیم یا حداقل کمتر دیدیم که سنگنوردها از کجا شروع می‌کنن! و همین به نظر من بزرگ‌ترین دلیله که بیشتر آدم‌ها فکر می‌کنن سنگنوردی خیلی سخته و حتما باید از یک آمادگی جسمانی زیادی برخوردار باشن تا بتونن وارد این ورزش بشن. باز هم مثل همیشه پای «رسانه‌ها» در میونه!در این یادداشت می‌خوام در مورد سنگنوردی یه مقدار توضیح بدم.سنگنوردی ورزشیه که در طبیعت یا در سالن‌های مخصوص این ورزش انجام می‌شه. رشته‌های زیرمجموعهٔ این ورزش شامل: سرعت، بولدرینگ و سرطناب می‌شه. البته این‌ها رشته‌های مسابقه‌ایِ این ورزش هستن. سعی می‌کنم یه توضیح دم‌دستی در مورد هر کدوم از این‌ها بدم.سرعت: سنگنوردی سرعت رو احتمالا باهاش آشنایی دارید. رضا علی‌پور، قهرمان جهان در رشتهٔ سنگنوردی سرعت و رکورددار این رشته بارها باعث شده که اسم این ورزش بر سر زبون‌ها بیفته و از عمق سالن‌ها به رسانه‌ها برسه. در این رشته شرکت‌کننده‌ها سعی می‌کنن یک مسیر استاندارد رو با بیشترین سرعت ممکن صعود کنن. این رشته در داخل سالن و روی مسیرهای استانداردی انجام می‌شه.بولدرینگ: در بولدرینگ (bouldering) ارتفاع و سرعت نقشی نداره. در واقع بولدرینگ سنگنوردی روی دیوارهٔ کوتاه هست. نیاز به طناب و ابزارهای حمایتیِ فنی نداره. زیر مسیرها تُشک‌های ضربه‌گیر پهن می‌شه تا در صورت افتادن، آسیبی به ورزشکار وارد نشه. در این رشته، چالش اینه که سنگنورد بتونه به نقطهٔ خاصی از مسیر برسه و به اصطلاح مسیر رو تاپ (Top) کنه. طبیعتا رسیدن به اون نقطهٔ تاپ، بسته به درجهٔ سختی مسیر می‌تونه سخت یا آسون باشه. این رشته در سالن و در طبیعت قابل انجامه.سرطناب: این رشته که در انگلیسی بهش lead گفته می‌شه هم یکی از رشته‌های مسابقات سنگنوردی هست. در این رشته، سنگنورد با چالش ارتفاع و دشواری مسیر مواجه هست و به وسیلهٔ طناب و تجهیزات ایمنی حمایت می‌شه تا در صورت سقوط با زمین برخورد نکنه. در این رشته هم درجه سختی مسیر مهمه.البته این‌ها رشته‌های مسابقه‌ایِ ورزش سنگنوردی بودن. انواع دیگه‌ای هم وجود داره که اگه بخوام بهش اشاره کنم شاخ و برگِ مطلب زیاد می‌شه. چیزی که بیشتر می‌خوام بهش اشاره کنم توی این مطلب، درجهٔ سختی مسیرهای طبیعت هست.پارک ملی یوسیمیتی در آمریکا/کالیفرنیا که به خاطر دیواره‌های متنوع در رشتهٔ سنگنوردی معروف هست و اسم شاخص یوسیمیتی از این پارک گرفته شده.شاخص‌های متنوعی برای تعیین درجهٔ سختیِ مسیرهای سنگنوردی وجود داره. چیزی که بیشترین رواج رو در ایران داره، شاخص یوسیمیتی هست.مسیرهای کوهستانی بر اساس شاخص یوسمیتی کلاس‌بندی‌های مختلفی دارن که از کلاس یک شروع می‌شه.کلاس ۱ پیاده‌روی روی سطح صاف.کلاس ۲ هایکینگ و در واقع کوهپیمایی.کلاس ۳ صعود از تپه‌ها که ممکنه طناب هم با خودتون حمل کنید ولی استفادهٔ چندانی نداره. خطر زمین‌خوردن وجود داره ولی خطر سقوط چندانی محتمل نیست.کلاس ۴ شیب‌های تندی هست که معمولا برای ایمنی از طناب استفاده می‌شه و احتمال سقوط توش وجواد داره. ولی کماکان سطح شیب‌داره.کلاس ۵ سنگنوردی. در کلاس پنج استفاده از طناب و حمایت ضروریه و سقوط بدون طناب در این کلاس می‌تونه کُشنده باشه.نکته: به عوارضی که به کمک دست یا پا گرفته می‌شن و از سنگ‌ها بالا می‌ریم «گیره» گفته می‌شه.کلاس پنج زیرمجموعه‌هایی داره که به سختی و آسونی مسیرها اشاره می‌کنه.از ۵.۱ تا ۵.۴: مسیرهایی با گیره‌های دست و پای بزرگ که برای خیلی‌مبتدی‌ها توصیه می‌شه و صعودش خیلی خیلی آسونه.از ۵.۵ تا ۵.۸: مسیرهایی که گیره‌های دست و پای کوچیکی داره ولی کاملا عمود نیست و اصطلاحا «شیب خُفته» داره. و صعودش سخت نیست. ولی تقریبا همه با یک مقدار تلاش می‌تونن صعود کنن.از ۵.۹ تا ۵.۱۰: مسیرهای فنی و عمودی ممکنه قسمت‌های بارفیکسی هم داشته باشه یا گیره‌های ریز داشته باشه. کسایی که تمرینِ گه‌گاه داشته باشن می‌تونن این مسیرها رو صعود کنن.از ۵.۱۱ تا ۵.۱۲: مسیرهای فنی و عمودی که ممکنه قسمت‌های بارفیکسی هم داشته باشه با گیره‌های ریز. با تمرین مداوم می‌شه مسیرهای با این درجه رو صعود کرد.از ۵.۱۳ تا ۵.۱۵: مسیرهای خیلی دشواری که سنگنوردهای خیلی علاقه‌مند می‌رن سراغ صعودش. برای صعود این مسیرها تمرین خیلی زیاد و مداوم، آمادگی جسمانی بالا و شاید مقداری استعداد ویژه لازمه.یک نکتهٔ دیگه اینکه هر کدوم از این درجه‌ها، چهارتا زیردرجه A، B، C و D دارن. مثلا 5.10A، یا 5.12B. که هر کدوم نسبت به قبلی دشوارتر هستن. مثلا 5.11D اندکی از 5.11C دشوارتر هست.صعود مصنوعی روی پله‌رکاب. البته بهتون قول می‌دم که به این آسونی که فکر می‌کنید اصلا نیست :))کلاس ۶ هم جزء سنگنوردی حساب می‌شه. ولی بصورت طبیعی و با دست و پا صعودش نمی‌کنن. با استفاده از ابزارهایی مثل رکاب و دستگیره‌های مصنوعی صعود می‌شه. چون اندازهٔ گیره‌ها خیلی ریزه و اصلا امکان نداره بشه با دست خالی یا با پا ازشون استفاده کرد.این‌ها رو نوشتم که بگم سنگنوردی مثل هر ورزش دیگه‌ای خودش از آسون شروع می‌شه و به تدریج سخت می‌شه. اگر علاقه دارید این ورزش رو تجربه کنید از عکس‌ها و فیلم‌هایی که دربارهٔ این ورزش دیدید نترسید. مطمئن باشید مثل هر ورزش دیگه‌ای از جای آسونش شروع می‌شه و کم‌کم توش پیشرفت می‌کنید.در مورد اینکه از کجا می‌شه شروع کرد هم می‌تونید در مورد باشگاه‌های کوهنوردی و سنگنوردی شهرتون گوگل کنید. سوالی هم اگر داشتید من شاید بتونم جواب بدم.مرتضامرتضاWed, 03 Jul 2019 21:22:30 +0430