https://virgool.ir/feed/@MokhtarSepehriFaridدر حال نوشتن رمانی به نام " داستانِ پرستار" هستم.fa2026-11-11 11:01:54https://files.virgool.ir/upload/users/863567/avatar/l4Zxkz.pnghttps://virgool.ir/@MokhtarSepehriFaridhttps://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-xjmxha6bpem0قسمت صد و سی و چهارمزمستان از راه رسیده بود. باد چنان می وزید که انگار می خواست تمام شهر را از جا بَرکَند. گاتریا با عجله به سمت پنجره های خانه دوید و یکی پس از دیگری آنها را بست. خوب می دانست چنین طوفان هایی قادر است تمام خانه را با گرد و غبار بپوشاند.غیر از آن، دلیل دیگری هم وجود داشت. گاتریا دیگر تمایل نداشت آسمان را تماشا کند. ابرهای سیاه یک پس زمینه ی خاکستری رنگ و دلگیر ایجاد کرده بودند.گاتریا از کنار پنجره فاصله گرفت و به پذیرایی برگشت. وقتی روی مبل نشست رها دخترش را صدا زد:_ یه دونه از اون آهنگای مخصوص خودتو بزار سکوت بشکنه.انتظار بی پاسخ بود. دوباره صدا کرد:_ خوابی پدرسگ؟ صد بار گفتم غروب وقت خوابیدن نیست.و باز هم سکوت. ناگهان لت های پنجره از شدت طوفانی که وزیده بود از هم باز شدند. گاتریا از جا پرید._ وای‌. دوباره دستگیره ها از جا دراومدن.و با عجله به سمت پنجره رفت. پرده را چنگ انداخت و کشید داخل و کم کم همه چیز را سعی کرد تحت کنترل خود دربیاورد._ مملکت نیست که رها. یه پنجره نمی تونن استاندارد بسازن. هر بار طوفان میشه یکیش خراب میشه. هزار بار سقفو دادم درست کنن، دوباره بارون میاد چیکه می کنه. لوله ها تند تند می ترکن، شیرآلات آب زود زود خراب میشن. همش کف حموم نم‌ میده. بخدا دیگه کُفرم دراومده دختر. گرونی جنسا یه طرف، آدم حتی با پول هم نمی تونه جنس خوب گیر بیاره.وقتی لت های پنجره دو مرتبه جا افتادند، با دشواری چفت را چرخاند و پنجره بسته شد. نفس عمیقی کشید و گفت:_به نظرم تقدیرتو بردار برو از اینجا، اینجا دیگه چیزی بنام آینده وجود نداره.و دوباره سکوت پاسخ گاتریا بود. او بی طاقت شده بود. از پله ها بالا رفت و درب اتاق دخترش را باز کرد. تخت مرتب بود. پرده‌ ها بی‌ حرکت آویزان بودند و روی میز، چند وسیله ی قدیمی در همان جای همیشگی‌ شان قرار داشتند._ تو که خیلی وقته رفتی رها. من دارم با کی صحبت می کنم پس؟داخل رفت و لبه ی تخت نشست. ناگهان بغض او ترکید._ خیلی وقته برات لالایی نخوندم.احساس می کرد این زمستان طوری آغاز شده که هیچ وقت در طول عمر خود تا این حد سرد، تاریک و پر از تنهایی نبوده است._ اما تو برنگرد رها، هیچ وقت هم برنگرد.چشمانش او خورد به عکس ژاکلین که رهای کوچک را بغل کرده بود._ وقتی بچه بودی، نمی تونستم از دست تو و بازیگوشی هات یه صفحه کتاب بخونم. منتظر می موندم بعد از اینکه بخوابی، چهار صفحه فرصت کنم ورق بزنم، اما حالا... کلی وقت اضافه میارم.صدای زنگ ساعت درآمد و قرار امشب را یادآوری کرد. او امشب با یکی از دوستان قدیمی قرار ملاقات داشت. مردی که هنوز در انجمن ناشران مبارز مانده بود و فعالیت خود را ادامه می داد.آن شب، وقتی گاتریا به طرف محل قرار می رفت، یک اتفاق دیگر رخ داد که در یادداشت های به جا مانده از او نوشته شده است.او در یکی از خیابان ها با مردی بلند قامت هم کلام می شود. مردی که از روبروی او می آمده است. وقتی از کنار یکدیگر می گذشتند، تنه ی آنها اتفاقی به هم برخورد می کند و از این تماس، گاتریا تعادلش بهم می ریزد.گاتریا زودتر ابراز تاسف کرد:_ عزرخواهم جناب.مرد هیچ حرفی نزد. او با هیبت و تنومند بود و تمام جثه اش را زیر یک پالتوی قدیمی و پشمی پوشانده بود. کلاهی که بر روی سر گذاشته بود، لبه اش تا روی ابرو ها پایین آمده بود و تمام صورت او زیر حجم‌ زیادی از ریش های بلند و کشیده پنهان شده بود. ظاهر مرموزی داشت. با اینکه به دوره گردها نمی خورد، اما از آن دست مردانی هم نبود که اتو کشیده و مرتب باشند.به آرامی به جانب گاتریا روی خود را برگرداند و سکوت خود را ادامه داد. او نگاهی سرد داشت. گاتریا از این تماشا دلهره گرفته بود و احساس میکرد او را قبلا جایی دیده یا از او شناخت کامل دارد، اما حافظه اش یاری نمی داد.گاتریا برای اینکه سکوت را بشکند، گفت:_ گاتریا هستم.مرد بدون آنکه تغییری درحالت چهره اش ایجاد کند در کمال تعجب گفت:_ می دانم.گاتریا دیگر نپرسید او از کجا نام او را می داند. دست خود را در صلح کامل، به طرف او دراز کرد و گفت:_ شمارو چی صدا کنم جناب؟مرد دست او را با نگاه معنادار خودش پس زد. گاتریا دستانش را به آرامی جمع کرد و تاکید کرد:_ شما خیلی خسته و خشک رفتار هستین._ ولی من دارم مسیر رو می رم.تُن صدا و لحن او از یک مرد بسیار خسته و سالدیده حکایت داشت. کسی که دیگر حوصله ندارد برای دیگران چیزی توضیح دهد._ به هرحال از اینکه به شما برخورده ام متاسفم.مرد با صدایی که یک پرده بالاتر رفته بود، یک سوال ناگهانی از گاتریا پرسید:_ تو از مرگ می ترسی گاتریا؟گاتریا کمی از این پرسش غیر منتظره حیرت کرد. اما تصمیم نداشت همراهی نکند:_ شاید._ مرگ با اراده ی چه کسی اتفاق می افتد؟گاتریا پاسخ داد:_ پروردگار بزرگ عالم._ اگر او عامل همه ی مرگ هاست، پس چرا نخست وزیر را عده ای از مردم نکوهش می کنند؟گاتریا عمیقا جا خورد و با کنجکاوی دوباره مرد را برانداز کرد._ متوجه منظورتون نشدم جناب.مرد یک قدم فاصله اش را با گاتریا کاهش داد و مستقیم به چشمان او خیره شد. گاتریا فهمید چیزی در چشمان او سنگین و غیر قابل تحمل است. سر را پایین انداخت و از تماس چشمی امتناع کرد.مرد ادامه داد:_ ما که می دانیم در نهایت و اساساً عامل همه ی مرگ ها اراده ی خداوندگار است و او بزرگترین آدم کش دنیاست، پس چرا عده ای نخست وزیر را سرزنش می کنند؟ چرا گاتریا؟ مردم می گویند نخست وزیر قاتل است، در حالی که او دارد برای هموار کردن مسیر از موانع، دقیقا همان کاری را انجام می دهد که خدا انجام‌ می دهد.گاتریا سر خود را با تاسف تکان داد و گفت:_ ولی این دو با هم فرق می کند._ چه فرقی دارد؟گاتریا در خودش شوق شجاعت پیدا کرده بود. سر خود را بالا برد و صاف در چشمان آن مرد خیره شد و گفت:_ درست است که خداوند بزرگترین آدم کش دنیاست و مرگ به اراده ی او وجود دارد، اما چیزی را میگیرد که خودش قبلا داده است.اینبار مرد بود که آهسته سر را پایین گرفت و دیگر نایستاد.گاتریا داد زد:_ شما وکیل مدافع نخست وزیر بودید؟مرد گفت:_ نخست وزیر به وکیل مدافع احتیاجی ندارد. مسیر مهم است._ ای کاش حداقل نام شما را می دانستم._ نام من مهم نیست، مسیر مهم است._ کجا می تونم دوباره شما را پیدا کنم؟_ جایی در مسیر.مرد سرانجام در میان تاریکیِ یکی از خیابان ها کاملا محو شد و گاتریا دوباره راه خود را از سر گرفت.ساختمان انجمن ناشران مبارز در یکی از خیابان های قدیمی شهر بود که روزگاری پر از رفت و آمد بود. دوست او هنوز در انجمن فعالیت می کرد و مثل همیشه به فردایی متفاوت امید داشت. آن شب وقتی به دیدار یکدیگر رسیدند، مثل همیشه با یکدیگر احوال پرسی کردند و به مکالمات همیشگی شان برگشتند که معمولا پیرامون کتاب ها، نشر، وقایع روز و ترس ها بود.با دلخوری به گاتریا می گفت:_ می دونی گاتریا، با اینکه بعضی از روشنگران امروز انتقاداتی مطرح می کنند، اما حرفاشون کارآمد نیست._ یعنی چی کارآمد نیست؟ انتقاد که کارآمد و غیر کارآمد نداره._ یعنی انتقاداتشون به مسائل اساسی نمی رسه. اینطوری بگم، به چیزایی حمله می کنن که از نظر حکومت مجوز نقد داره.گاتریا سر خود را به نشانه ی تایید تکان داد و آنرا تصدیق کرد.دوستش ادامه داد:_ مثلا فلانی رو ببین. تو این‌ مجله، دویست و پنجاه و پنج صفحه اراجیف نوشته در مورد اینکه شهرگردان مقصر گرانی های امروزه. در حالی که شهرگردان فقط یکسال کابینه تشکیل داده، اما مشکلات ما از همون روزی شکل گرفته که از اقبال کج ما، نخست وزیر کبیر پاشو گذاشت تو این خاک. حالا تو بگو، از این موضوع چرا روشنگرای داخلی حرف نمی زنن؟گاتریا گفت:_ موافقم که اختیارات کابینه، به قد و اندازه ی حل مشکلات اساسی مملکت نیست و آب از چشمه گلالوده. اما انتقاد نکردن هم جایز نیست._ ببین گاتریا، اونا از چیزایی انتقاد میکنند که نوک پیکانش نهایتا به یه کرسی یا وزارتخانه ای چیزی میرسه.و بعد با انگشت یکی از برگه های خبری را جلوی گاتریا نگه داشت و گفت:_ اینو ببین. یارو به یکی از اعضای کابینه نامه ی سر گشاده زده و گفته تو مقصر فلان موضوعی و تمام روزهای بعد از اون، برگه ها پر شدن از خبر دعوای اینا با هم.گاتریا تصدیق کرد:_ بهش میگن دعوای زرگری. اینکارو معمولا انجام می دن._ موضوع به این ختم‌ نمیشه.بلند شد و رفت سمت قفسه ی کتاب ها که پشت میز کارش قرار گرفته بود. در همان حین گفت:_ یک کلام، تیغ انتقادشون برنده نیست و از یک سطحی بالاتر اصلا نمی ره. در حالی که بخش اعظم مشکلات ما از جاهایی سرچشمه میگیره که کمتر کسی مستقیم بهش اشاره می کنه.آب دهانش را قورت داد و ادامه داد:_ مثل همین حالت قهری که در بدنه ی جوان کشور ایجاد شده. خودم و خودت می دونیم بخاطر قوانین مدنی اینجا شکل گرفته، همین چند وقت پیش یادت نیست چطوری ارازل و اوباش نخست وزیر، ریختن سر جوونا و با چه قساوتی باهاشون برخورد کردن؟ بعد رئیس دانشسرا نامه زده به شهرگردان که بخاطر عدم ایجاد شغل توسط تو، جوونا ازکشور دارن فرار میکنن. خنده دار نیست؟گاتریا بلافاصله گفت:_ البته حق دارن._ چه حقی گاتریا؟ناگهان برگشت از پشت میز به گاتریا خیره شد._ منتظرم‌ بشنوم. چرا حق دارن؟گاتریا خونسرد توضیح داد:_ یادت رفته قتل های زنجیره ای رو؟ یادت رفته چطوری نویسنده هارو به دستور همین نخست وزیر ترور می کردن؟ قلم جرمش سنگینه تو این مملکت. تو هم باشی مجبوری فقط اشاره کنی.دوستش آه بلندی کشید:_ بله متاسفانه. همه دچار کتمان حقیقت شدیم._ خواص گلوله همین است دوست من.او یک کتاب از ردیفِ انبوه کتاب ها برداشت و برگشت پیش گاتریا و روی میز، جلوی او قرار داد و گفت:_ این کتابو ببین.گاتریا کتاب را از روی میز برداشت و جلد آنرا بررسی کرد._ عنوان کتاب هست " تا دیر نشده، مسیر باید تغییر کنه"_ چند صفحه هست آقای گاتریا؟گاتریا بدون اینکه سر خود را بالا بیاورد، به شماره ی صفحه ی آخر کتاب نگاه کرد و گفت:_ کتاب با عدد دویست و چهل و یک به پایان رسیده. لابد بشمرمش، مثل همیشه می فهمیم صفحات زیادی از کتابو برداشتن.دوست گاتریا لبخند کوتاهی زد._ هرگز.گاتریا سر را بلند کرد و با کنجکاوی به چهره ی او خیره شد و گفت:_ پس چه؟_ من نویسنده ی این کتاب رو میشناسم. کتابش کلا چهل صفحه بوده.چشمان گاتریا از حیرت گرد شدند:_ یعنی چی؟_ نخست وزیر به جای اینکه مسیرو تغییر بده، فَرمون رو عوض کرده. دستور داده دیگه از کتاب ها صفحاتشونو پاره نکنن، بجاش گفته اینقدر به کتابا ابتذال اضافه کنند که کل مطالب اصلی لا به لاشون گم بشن، فهمیدی؟_ اوه.سپس با حرکت و اشاره ی دست، به قفسه ی کتاب های چاپ جدید اشاره کرد و گفت:_ یک دستور مشترک روی تمام‌ کتاب ها اعمال شده.گاتریا بلافاصله گفت:_ می دونی دارم به چی فکر می کنم؟_ به چی؟_ به اینکه با اینکارش، روشنفکرا رو به جون روشنفکرا میندازه._ زدی تو هدف گاتریا، زدی تو هدف، و خودش میشینه بیرون از این حلقه و بهمون می خنده.مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 31 Oct 2026 00:07:23 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-hiuuhc3oxezuقسمت صد و سی و سومیک اتومبیل بزرگ از کنار راشا رد شد و جلوی مکان مقدس ایستاد. یک ماشین لوکس و با هیبت بود، یک اتومبیل به رنگ مشکیِ مات، با لاستیک هایی بزرگ و براق و شیشه هایی که از حد معمول تیره تر بودند.درب اتومبیل باز و راننده پیاده شد. راشا اولش فکر کرد اشتباه کرده، اما گذر زمان شک او را برطرف کرده بود. کسی که پیاده شد مُرشد بود. مردی که همیشه در مکان مقدس به راز و نیاز مشغول بود و برای اهل ایمان، سخنرانیِ گرم و گیرایی می کرد.راشا رسید جلوی ورودی و سرگرم درآوردن کفش های خود شد. یکی بعد از احوال پرسی، به راشا تاکید کرد کفش هایش را مثل دیگران بیرون نگذارد.اما برای راشا مهم نبود:_ این کفشای پاره پوره رو کسی نمی بره.بنای مقدس از بیرون، تفاوت چندانی با گذشته نداشت. دیوارهای آجری هنوز همان رنگ قدیم را داشتند و پله‌ های مرمر ورودی هنوز می درخشیدند. با این حال، راشا وقتی وارد شد، چیزی در هیاهوی داخل می دید که با خاطرات قدیم جور درنمی‌ آمد. موضوع مربوط به دیوارهای داخلی بنا بود. تمام دیوارها بیشتر از همیشه، از بالا تا پایین ملو از پوسترهای نخست وزیر شده بودند. راشا همانطور که ایستاده بود، نگاهش بر روی یکی از پوسترها ثابت ماند.نخست‌ وزیر بر فراز بلندترین قله ی جهان ایستاده بود. باد پایین لباسش را مثل یک پرچم به اهتراز درآورده بود و قله‌ های پوشیده از برف، در زیر پاهایش تا دوردست ها امتداد پیدا کرده بود. صورتش به سمت دوربین بود و لبخندی مطمئن بر لب داشت. زیر تصویر، با حروف درشت نوشته بودند:_ او قوی ترین کوهنورد جهان است.از پشت سر، دستی ناگهان بر شانه ی چپ راشا نشست که بوی عطر می داد. دست مرشد بود. راشا بی مقدمه از او پرسید:_ ایشان مگر کوهنورد بودند؟مرشد گفت:_ بله، ایشان بالهای نامرئی دارند و تمام قله ها را فتح می کنند.مرشد اینرا گفت و رفت تا با دیگران احوال پرسی کند. چند نفر که او را دیده بودند، به او نزدیک شدند. یکی دستش را برای او دراز کرده بود و بقیه با احترام برایش سر خم می کردند. مرشد سعی می کرد با لبخند به همه پاسخ دهد و گاهی دستش را بر روی شانه ی جوان تر ها قرار دهد.راشا به تماشای پوستر های بیشتری پرداخت. در پوستری دیگر، نخست وزیر مقابل یک اژدهای دو سر، بزرگ و سرخ رنگ قرار گرفته بود. نخست وزیر نه سلاحی در دست داشت، نه سپری در برابر خودش گرفته بود. فقط انگشت اشاره‌ اش را به طرف اژدها دراز کرده بود. در بخش دوم همان پوستر، اژدها در تصویر از پا درآمده بود؛ بدنش روی زمین افتاده بود و سرهای بی‌ جانش به دو طرف خم شده بود.زیر پوستر نوشته بودند:_ روزی نخست وزیر بر تمام جهان حاکم شده و همه ی غول ها، دیو زاده ها، بی مذهب ها، هیولاها، جن ها و آدم های نا مقدس نابود می شوند، فقط او می ماند و دوستانش و خدایی که از او بخاطر این کمک و پاکسازی زمین، راضی و خوشنود می شود.در پوستر بعدی، یکی از صحنه های شمالگان را کشیده بودند که فرشته ها، مردی با پیکری نورانی را از میان تاریکی گرفته بودند. او را با خودشان به بالا، به اعماق آسمان می بردند. در پایین تصویر، زمینی تاریک دیده می‌ شد که آدمها با چهره هایی ترسناک در آن پراکنده بودند. بعضی دست‌ هایشان را به سوی مرد بلند کرده تا اجازه ندهند او به بالا منتقل شود. زیر پوستر نوشته بودند:_ ما پیروز شدیم.راشا خاطرات شمالگان را به یاد آورد. آنجا هیچ فرشته ای ندیده بود. فقط صدای گلوله، بی خوابی، خون، تنهایی و شیون شنیده بود. تا جایی که او به یاد می آورد، مرگ جدا از تمام وعده هایی که به او داده بودند، حقیقت ترسناکی بود. البته نه برای تمام هم رزمانش. عده ای هم با لبخند خود را جلوی رگبار ارتش بیگانگان گرفته و با لبخند چشم های خود را بر جهان بسته بودند. البته این همه ی ماجرایی نبود که راشا دیده بود. با اینکه اکثر هم رزمانش کشته شده بودند اما از فرمانده ها فقط یکی دو نفر برنگشتند، مابقی ترفیع درجه گرفته بودند.راشا بی اختیار به آخرین پوستر خیره ماند، پوستری که برای راشا متفاوت تر از همه بود. بخش بزرگی از آنرا مه و تاریکی گرفته بود. نخست وزیر دستان خود را به طرف آسمان بالا گرفته و در حال نیایش بود. چهره‌ ها بی چهره و دستانی بی خطوط از دل سایه ها، در حال خروج بودند تا به سمت نخست وزیر حمله ور شوند. حتی نمی‌ شد با اطمینان گفت آن سایه‌ ها انسان بودند یا موجوداتی که در عکس به نظر می رسید ارواح خبیث و نفرین شده باشند.بالای پوستر نوشته شده بود:_ اونا دارن میان. آماده اید؟راشا آمده بود دعا کند. آمده بود با پروردگارش خلوت کند. او کناری خلوت پیدا کرد و شروع کرد به راز و نیاز با پروردگار خودش و سیر و سلوک همیشگی را به جا آورد. دست آخر، حرف دل را آهسته در دل زمزمه کرد:_ من حالم بده. خیلی هم بده. شبا یه صدایی میاد سراغم و مثل دیوونه ها نزدیک گوشم جیغ می زنه. دست از سرم برنمیداره و نمی دونم‌ چی می خواد ازم. خدایا احساس می کنم منو ول کردی. احساس می کنم گم شدم. احساس می کنم کسی رو گم کردم. مدام دلشوره دارم. خدایا، به تو پناه می برم، به تو ای پروردگار راستین، منو پیدا کن خواهش می کنم. منو تنها نزار هیچ وقت، اگر خواستی تنهام بزاری، لطفا منو از اینجا ببر، من دیگه از مرگ نمی ترسم.ناگهان صدایی گوش خراش از بلند گو بلند شد و خلوت بهم‌ ریخت. صدای بلندگو چنان ناگهانی در فضا پیچیده بود که همه مثل راشا از جا پریدند و سرشان را به طرف جایگاه برگرداندند. صدای خش‌ خش های کشیده چند بار دیگر تکرار شد و بعد، سکوتی کوتاه برقرار شد.مرشد پشت میکروفن بود. دستش را بر روی دستگاه گذاشته بود و با شمارش اعداد، وضوح صدا را امتحان می‌ کرد._ یک، دو، سه. صدا واضحه؟چند نفر از میان جمعیت جواب دادند:_ بله. ادامه بده.مرشد لبخند زد._ بسیار خب. خوشحالم که امروز در کنار یکدیگر هستیم.سپس یکی از خدمه را صدا زد:_ چند لحظه بلند گوی بیرون را روشن کنید. وقتی با دست اشاره دادم خاموش کنید._ چشم.وقتی بلندگوی بیرون روشن شد، مرشد فریاد زد:_ مرگ بر دشمنان نخست وزیر. چه داخلی چه خارجی.چند نفر با صدای بلند به همراهی او پرداختند. مرشد صبر کرد تا صداها فروکش کند. بعد علامت داد و بلندگوی بیرون را خاموش کردند.سپس ادامه داد:_ ای صاحب دلان. زرق و برق دنیا، معمار رویاهای دنیوی ما هستند. اما ما می دانیم که نباید گول بخوریم، ما که برای داشتن ماشینِ مشکیِ ماتِ بزرگ با شیشه هایِ دودیِ لوکس که طرفدار نخست وزیر نشدیم.صدایش قاطع و مطمئن بود. همان صدایی که راشا از گذشته به یاد داشت. همان صدایی که قبلا هم همینجا شنیده بود._ البته که شهرها به هیچ چیز همانند دادگری آباد نمی‌ شود و متاسفانه در این مملکت عدالت وجود ندارد و نخست وزیر از این موضوع همیشه گلایه مند است. اگر شهرگردان درستی داشتیم، اگر شهرگردان با خدا و زرنگی داشتیم، مردم اینقدر از گرانی نارضایتی نمی کشیدند. مردم که مثل شما نیستند که با ادراک و صاحب دل باشند. شما می دانید این دنیا فانی است و همیشه باید به فکر مرگ باشیم و این زندگی را دوست نداشته باشیم. مردم که نمی دانند.نفس عمیقی کشید و ادامه داد:_ مردم وقتی احساس کنند حقشان پایمال شده، وقتی ببینند زحمت می کشند اما هیچ نتیجه‌ نمی‌ گیرند، وقتی هر روز با مشکلات تازه‌ ای روبرو می شوند، درس عبرت میگیرند که دیگر به یک شهرگردان مخالف افکار نخست وزیر رای ندهند.چند نفر در میان جمعیت با تأیید سر تکان دادند. اینبار صدایش کمی جدی‌ تر از پیش شد و ادامه داد:_ اما آنهایی که به این ادراک نرسیدند چه؟ اونا شورش میکنند. بلوا به پا میکنند. خیابانها را بهم میریزند و کاری میکنند که دشمنان نخست وزیر خوشحال بشن.مرشد چند بار سرفه کرد تا صدایش صاف شود، سپس ادامه داد:_ گفته شده این زندگی چیزی جز سرگرمی نیست. پس خیلی ارزش ندارد جز یک چیز. و آن این است، اهداف نخست وزیر. آقایان، این مسیری پر از نور و معصومیت است.سپس آب دهانش را قورت داد و گفت:_ دیدید ارتش بیگانگان وقتی اوضاع داخلی توسط فریب خورده ها نا آرام شده بود، چقدر سریع بر سر ما ظاهر شدند؟ اگر هوشیاری نخست وزیر نبود چه بلایی سر مملکت می آوردند؟تعدادی از حاضران شعار دادند. مرشد اشاره کرد درب و پنجره های مکان مقدس را ببندند.سپس آهسته ادامه داد:_ دوستان نزدیک گوش هایتان می گویم. فتنه دور و اطراف نخست وزیر را پر کرده. ما باید فتنه رو از بین ببریم. نخست وزیر درخواست کمک دارد. مردم قراره بیان تو خیابان ها، وسیع تر، بزرگتر، قوی تر و یک صداتر.چند نفر بی‌ اختیار صاف نشستند. مردی در ردیف جلو سرش را بالا آورد و با دقت بیشتری به جایگاه نگاه کرد. یکی دیگر دست‌ هایش را بر روی زانوهای خود گذاشت و منتظر ادامه ی سخنرانی ماند. مرشد لیوان آب را برداشت، جرعه ای نوشید و ادامه داد:_ ما شما را دوباره دعوت می کنیم تا برای یکی از مهم ترین پروژه های پاکسازی قرن از فتنه و کافر و آشوب گر در مملکت آماده بشید. اسامی خود را اعلام کنید تا برادرانم مابقی کار را برایتان توضیح دهند.صدای یکی از انتهای سالن بلند شد:_ زنده باد نخست‌ وزیر.شعار با هم صدایی برخی از حاضرین همراه شد. مرشد از حاضران تشکر کرد و چند جمله ی دیگر درباره ایمان، هوشیاری و ضرورت همراهی با نخست‌ وزیر گفت. بعد میکروفن را از مقابل دهانش کنار کشید و با یکی از مردانی که کنار جایگاه ایستاده بود، مشغول صحبت شد.جمعیت به‌ تدریج از حالت سکون خارج شدند. چند نفر دور مرشد جمع شدند. بعضی‌ ها درباره ی پروژه‌ ای که از آن حرف زده بود سؤال می‌ پرسیدند و بعضی دیگر، با شور و هیجان، آمادگی خود را همان لحظه اعلام میکردند.راشا اولین نفری بود که بعد از اتمام سخنرانی مرشد، بلند شد تا از آنجا خارج شود. ناگهان درب مکان مقدس باز شد و دو نفر داخل آمدند. همان دو نفر بودند. همان دو نفر که راشا از قدیم‌ میشناختشان._ برادر راشا، ما چقدر دلمون واست تنگ شده بود.راشا تشکر کرد اما خیلی با آنها احساس صمیمیت نمی کرد.یکی شان بلافاصله گفت:_ خبر داری فرمانده رو زدن؟راشا حیرت کرد._ کی؟_ در حملات اخیر ارتش بیگانه ها._ متاسفم._ متاسف نباش، او پیش خدای خود رفته. چقدر تو رو دوست داشت راشا.راشا سر تکان داد._ الان چیکار می کنی؟_ بیکارم._ ازدواج کردی؟_ نه.آن دو نفر به یکدیگر نگاه کردند. یکی شان بلافاصله گفت:_ راشا، دیگه وقتشه در مسیر راستین، حقوق بگیری.دومی اضافه کرد:_ اینطوری می تونی ازدواج کنی. سقف خونتونو دوباره بسازی. هزینه ی درمان مادر رو در بیاری و حتی ما هم کمکت کنیم با یه دختر باخدا ازدواج کنی.نفر دوم دوباره گفت:_ بیرون که تو دوست و رفیق نداری. دقت کردی تو خیابونا بهت گیر می دن و بهت توهین می کنند؟ دوستای واقعی تو اینجا هستند؛ و ما خوشحالیم که تو رو داریم.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 17 Oct 2026 17:23:01 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-xyuh8tgiuubwقسمت صد و سی و دومگاتریا نامه ی مریم را باز کرده بود. پر از شوق خواندن بود. مریم نامه را اینطور برای او نوشته بود:_ درود بر جناب گاتریای خردمند و گرامی، نمی دانید چقدر دلتنگ شما هستم، به اندازه ای که نمی توانم درباره اش حرف بزنم. من امیدوارم این نامه و تمام نامه های قبلی من، راه خود را تا شما پیدا کرده باشند. من کسی را غیر از شما در این دنیا ندارم که برایش نامه ارسال کنم، اما اگر هم داشتم چیزی تغییر نمی کرد. تمام نامه های من به مقصد شما خواهند بود. گاتریا عزیزم، چند وقت می شود که مسئولیت تازه ای به من محول شده و آن این است، باید شام بچه های طبقات پایین و قدیمی تر دژ را توزیع کنم. برای اولین بار، وقتی کار خود را شروع کردم و به آن دالان های تنگ و تاریک دژ محکومین وارد شدم، تنفس کشیدن برایم سخت تر از همیشه شده بود. هرچه پایین‌ تر می‌ رفتم، هوا سردتر و تنگ تر می‌ شد. انگار که دیوارها خیس بودند و بوی رطوبت تمام حجم فضا را اشغال کرده بود. آنها می گفتند اگر سختت هست، می توانی هر شب نصفی از بچه ها را شام ندهی، بگذار گرسنگی بکشند. اما من همه ی غذا ها را توزیع کردم و رسیدم به نفر آخر. من برای اینکه خودم را به او برسانم، رفتم به طبقه ی هفتمِ زیر زمین و به راهرویی وارد شدم که پر از تاریکی و انزجار بود. در آن فضای پر از سرما و تنهایی که حتی میله ها پوسیده بودند، و هر آن ممکن بود دیوارها برگردند، پشت هشتمین درب سلول نشستم و صدایش زدم. آقای گاتریا، اینجا وقتی دو نفر برای اولین بار به هم می رسند، سوال مشترکی از یکدیگر می پرسند؛ سرگذشت تو چه بوده؟او وعده ی غذایی خود را از زیر درب داخل کشید و مدتی چیزی نگفت. دوباره تاکید کردم که مشتاقم بشنوم. او عاقبت شروع کرد به حرف زدن. می گفت برگه های خبری همیشه هفت صفحه داشتند اما آنروز شماره ی سه و پنج آن انگار پاره شده بودند.چند وقتی بود که کتاب ها با صفحات کامل وارد بازار نمی شدند، یا صفحاتی از میانشان حذف شده بود، یا پاراگراف هایشان خط خطی شده بودند. حتی بعضی از جمله ها با رنگ محو شده بودند. نباید این اوضاع ادامه پیدا می کرد. ما از این موضوع خسته بودیم و بقیه هم‌ مثل من معترض به این اوضاع بودند. آخر مگر به کتاب و برگه های خبری هم کسی آسیب می زند؟آنروز دانشسرا شبیه جایی شده بود که هم‌ زمان هم خیابان بود هم میدان اعتراض ما. صدای اعتراض همه ی ما که دور یکدیگر جمع شده بودیم و شعار می‌ دادیم و چند نفر هم جلوتر با ما هم گام شده بودند. البته عده ای هم کنار ایستاده بودند و فقط به ما نگاه می کردند، یا از روی وحشت یا هر چی. من اتفاقا دستم یکی از برگه های خبر آنروز بود که آنرا بالا نگه داشته بودم. ما داد می زدیم برگه ها را چه کسی پاره میکند؟ کتاب ها را چه کسی خط خطی می کند؟ برای اینکه ما نمی خواستیم این اتفاق دوباره بیفتد و این تنها چیزی بود که ما برای زنده ماندنِ حقیقت بدان دل داده بودیم، می خواستیم خاطرات این مملکت را به نسل بعدی بدون هیچ کم و کاستی منتقل کنیم. حادثه ی اصلی شب بود. وقتی همه جا تاریک شد، ما دیگر در محوطه نبودیم. در سالن ایستاده بودیم که ناگهان چراغ‌ های راهرو خاموش شدند و صدای کوبش پاها روی پله‌ ها بلند شدند. دلدادگان نخست وزیر از راه رسیده بودند. سرتاپا مسلح و آماده به رزم بودند. گوش هایشان صدایی نمی شنید و چشم هایشان انگار که داشت از حدقه در می آمد.گاتریا مکث کرد. کمی آب سر کشید و دوباره نامه را شروع به خواندن کرد:_ آقای گاتریا، او برایم تعریف کرد که آنها وقتی به او می رسند، دستش را می کشند و صفحات باقیمانده ی خبرنامه را جلوی چشمانش پاره می کنند و بعد، حملات فیزیکی خیلی خشنی اتفاق می افتد. تعدادی از همراهان او همان شب قتل عام می شوند ولی او را داخل ماشینی می نشانند که شیشه‌ هایش پوشیده بوده است. او می گفت وقتی پیاده‌ شدم، فقط دیوارهای بلند دژ محکومین را دیدیم. می گفت تا همین امروز دیگر نتوانستم به آسمان آبی بنگرم، کتابی بخوانم و برگه های خبری را ورق بزنم. او می گفت حتی از تعدادی از دوستانم خبر ندارم که زنده هستن یا مرده.گاتریا دوباره مکث کرد. صورت خود را چند بار دست کشید و دوباره ادامه داد:_ از زیر درب ای که به رویش بسته بودند، دستم را بردم داخل و دستانش را گرفتم. سرد، ضعیف و شکننده بود. به او گفتم من مریم هستم و بدان که ما تنها نیستم. بهم گفت من هیچ وقت تنها نبودم. بزرگترین داشته ی ما تخیل و فکر ماست، حتی در تاریک ترین و عمیق ترین سیاه چاله ها هم هیچکسی نمی تواند صفحه ای از تخیلاتمان را پاره کند.اشکم درآمد آقای گاتریا. به او گفتم ما دوباره آسمان را می بینیم، دوباره کتاب هایی می خوانیم که صفحاتشان کامل باشند. به آرامی خندید و بهم گفت اگر زودتر از من، از اینجا خارج شدی، به خانواده ام بگو درست است که سال های سال در تاریک ترین و سردترین طبقه ی دژ محکومین نفس می کشم، اما قلبم هنوز برای عزیزانم‌ می تپد و از همه مهم تر، بعد از مرگم، روح خود را برای آزادی قلم و صفحات کامل نوشته ها و برگه های خبری دست نخورده تقدیم می کنم.گاتریا نامه را با احترام زیادی به داخل پاکت برگرداند. بلند شد و رفت به سمت کتابخانه ی قدیمی. یکی از کتاب ها را شانسی از قفسه بیرون کشید و بلافاصله تعداد صفحاتش را شمرد. ۲۲۴ صفحه بود اما شماره ی صفحه ی آخر کتاب با عدد ۳۹۱ به پایان رسیده بود.کتاب دیگری برداشت و بعد کتاب دیگری، از تمام قفسه ها و از تمام سالها و از تمام موضوعات. او صفحات کتاب را ورق می زد و می شمرد و با شماره ی صفحه ای که کتاب به پایان رسیده مقایسه می کرد. دیگر مطمئن شد چه کتاب‌ هایی که سالها پیش نوشته شده بودند، چه کتاب‌ هایی که تازه‌ تر بودند، همه شان چیزی کم داشتند. تقریبا هیچ کتابی وجود نداشت که صفحاتش کامل باشند.گاتریا بلافاصله رفت سر وقت صندوقچه ی جمع آوری برگه های خبری. رفت سراغ روزی که آن حادثه ی دردناک را با بچه های دانشسرا رقم زده بودند. در صفحه ی اول، شخصی که آن موقع شهرگردان بود، نوشته بود:_ شورش پیش آمد. شورش و بلوا پیش آمد، حادثه ی زشت و نفرت آوری پیش آمد که خاطر مردم صبور و منطقی ما را مکدر کرد. کشته و سرکوب بچه های دانشسرا را نمی گویم، در این مملکت این کشتارها طبیعی است، فدای یک تار موی نخست وزیرمان. گم شدن صفحات کتاب را نمی گویم، نه، کتاب ها که اصلا ارزش این بلوا را ندارند، فدای یک تار موی نخست وزیرمان. منظورم آنچه بود که پیش آمد، یعنی تلاشی که برای برهم زدن آرامش نخست وزیر صورت گرفته بود، تخریب اموال عمومی و خصوصی و نیمه خصوصی و... . بالاتر از آن، اهانت به نخست وزیر عالی مقام را ما مگر می توانیم تاب بیاوریم؟ فحشی که این مادر به خطا ها به نخست وزیر داده بودند حادثه ی ساده‌ ای نبود؛ تلاشی بود برای مرز شکنی و برای ابراز کینه‌ توزی و... .گاتریا در برگه های خبری بعدی، چشمانش خورد به تیتر خبری چند روز بعد و بیاد آورد وقتی محوطه ی دانشسرا شسته شد و لکه های خون از روی زمین و کف سالن پاک شدند، دستور دادند طرفداران پاره کردن ورق کتاب ها، روی همان محل تجمع کنند. آنها شعار می دادند اصلا تمام صفحات کتاب ها هم که پاره شود فدای یک تار موی نخست وزیر عالی مقام مان.گاتریا به یاد آورد یک نفر از حاضران آنجا در محوطه، صحبت هایی کرده بود که اتفاقا یکی از خبرنگارهای نخست وزیر، سخنانش را در برگه های خبری همان روز اینطور بازتاب کرده بود:_ من در همین‌ جا لازم می‌ دانم از بچه های دانشسرا که بیدار، هوشیار و قهرمان هستند تشکر و قدردانی کنم که با هوشیاری و با دید نافذشان تا متوجه شدند که این عناصر مفسد و معاند در کنار آنها قرار گرفته‌ اند، بلافاصله اعلام بیزاری و برائت کردند و خودشان را کنار کشیدند. آنهایی که برای گم شدن چند تا صفحه از برگه های ی خبری به نخست وزیر عالی مقام ما توهین کردند اعدام می شوند یا حبس ابد می خورند. باید بدانید که ادامه ی این وضع برای ما، نه تا حالا و نه در هیچ زمان دیگری قابل تحمل نخواهد بود. دیروز نسبت به این عناصر دستور قاطع داده شد، دیروز غروب دستور قاطع صادر شد تا هر گونه حرکت این عناصر فرصت‌ طلب، هر کجا که باشد با شدت و با قاطعیت و گلوله و باتوم و ناسزا و شمشیر و چاقو و کتک و تحقیر و بمب و هر آنچه شما فکرش را بکنید، برخورد شود و سرکوب شود... .گاتریا همه چیز را سر جایش قرار داد و صندوق را بست. او متوجه شد حالت تهوع شدیدی به او دست داده و بیش از این نمی تواند در کتابخانه بماند.در یادداشت هایی که از او باقی مانده است، اشاره به روزی دارد که کتابی را در روزگاران قدیم از دست دخترش رها بیرون کشیده است و آنرا در حیاط پشتی خانه اش سوزانده است. احساس ندامت و پشیمانی او با این جمله در یادداشت هایش به پایان رسیده است:_ رها دخترم، من هم خام بودم و ناخواسته، رفتار نخست وزیر را نسبت به تو باز تولید کردم.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 03 Oct 2026 12:57:47 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-fqtrjd01qdlsقسمت صد و سی و یکمآنها از ادامه ی پافشاری گاتریا بی صبر شده بودند. یکیشان سعی میکرد حرف آخر را ادا کند:_ همانطور که قبلا هم گفتم، هیچکس نمی تونه با این دست مجرمین دیدار کنه، مخصوصا شما که میگین هیچ نسبتی هم باهاش ندارید._ حداقل بهش بگین گاتریا برای ملاقات اومده بود._ نمیشه، اینم ممنوعه.در صدای گاتریا رگه هایی از اعتراض موج می زد:_ ولی این فقط یک پیغام ساده هست._ اصلا چرا بهش پیغام‌ بدیم؟_ می خوام بدونه بیرون این دژ فراموش نشده.آنها هم زمان با یکدیگر خندیدند. یکی از آنها با پرخاشگری، از گاتریا درخواست کرد به این مکالمه پایان دهد؛ گاتریا اما دست بردار نبود:_ حداقل بگین اتهامش چی بوده؟درب ورودی را محکم به رویش کوبیدند. گاتریا متوجه شد ماندن بیش از این بی فایده است و برای او فرصت دیدار با مریم فراهم نمی شود. با نا امیدی برگشت به طرف خروجی سالن که ناگهان صدایی او را در جا نگه داشت:_ شانسیه.گاتریا با بهت و حیرت برگشت به طرف صدا و دید یک نفر پشت سر او دارد زمین را طی می کشد؛ او سعی می کرد با آبی که داخل سطل انگار به حالت لجن درآمده بود، کف زمین را تمیز کند._ تو چیزی گفتی؟مرد از حالت خمیده در آمد و صاف ایستاد. دست خیسش را به کمر زد و دسته ی چوبی طی را به سینه‌ اش تکیه داد. گفت:_ مگه نپرسیدی اتهامش چی بوده؟_ پرسیدم._ منم گفتم شانسیه.گاتریا یخ کرد._ یعنی چی؟_ یعنی باید ببینی به قید قرعه چی به اسمش میندازن؛ جاسوسی، محاربه، فسق و فجور، تحریک جنسی عموم، برهم ‌زدن امنیت مملکت، تبلیغ علیه نخست وزیر، همکاری با ارتش بیگانگان، تحریک مردان سر به زیر، اقدامات ضد امنیتی، لگد به سطل آشغال، گوش دادن رادیو بیگانه، رنگ کردن مو و ... .و طوری قهقهه سر داد که گاتریا متوجه شد پشت این کارش، می خواهد احساس نا امیدی، سرافکندگی یا هر چیزی از این دست تحقیر های انسانی را به گاتریا القا کند؛ اما گاتریا واقعا برای او دلش سوخته بود. از او ملایم پرسید:_ شغل شما چیه اینجا؟_ می بینی که، طی می زنم.گاتریا دوباره به محتویات کثیف داخل سطل نگاهی سریع انداخت و گفت:_ یعنی جای دیگه ای نبوده که بخوای کار کنی؟_ چطور؟_ حتما باید اینطور جاها کار کنی و زندگیتو بچرخونی؟_ مگه چِشه؟_ فکر نمی کنی اینجا شان انسانیت زیر سوال رفته؟حالا او بود که داشت به رفتن گاتریا نگاه می کرد. پیش از آنکه گاتریا کامل از او دور شده باشد، با صدای بلندی پرسید:_ آهای، اسمتون چی بود آقا؟گاتریا اما برنگشت که عقب را نگاه کند. فقط با صدای بلندی پاسخ داد:_ من گاتریای کیانی هستم.و دوباره مرد داد زد:_ اونا دوباره میان. مگه نه؟اینبار گاتریا به سمت مرد چرخید و ایستاد._ کیا؟_ ارتش بیگانگان، اونا بر می گردن. نه؟گاتریا با صراحت لهجه اعلام‌ کرد:_ خیر._ چرا خیر؟گاتریا توضیح داد:_ این یه هفته ای هم که حمله کردن، افرادی کاملا مشخص رو ترور کردن که خود نخست وزیر هم راضی بود از سر راه آینده ی مملکت برداشته بشن._ یعنی منظورت اینه که همه چیز تحت کنترله، درسته؟_ دقیقا._ که چی بشه؟_ به نظرم کوزه های قدیمی رو با شراب های تازه پر می کنن._ زهی خیال باطل آقا.اما گاتریا از قاطعیت او حیرت کرده بود. پرسید:_ تو چیزی می دونی که من نمی دونم؟_ اگه حرف تو درست باشه، سر نخست وزیر میره زیر آب، چون اونایی که قسر در رفتن پیش دستی می کنن.و دوباره قهقهه زد. او درحینی که میخندید اضافه کرد:_ و اونا اینو می دونن؛ و میان که ماهی بگیرن؛ بخدا از زمین و زمان هم میان. تو دلت واسه جنگ تنگ نشده؟و با حرکات موزون، شروع کرد به آواز خواندن:_ سلحشوران سلحشوران به پا خیزید به پا خیزید ... .گاتریا دیگر نایستاد. هیچ علاقه نداشت مکالمه با او ادامه پیدا کند. شاید یکی از دلایل آن این بود که گاتریا روزگار جنگ را زیسته بود و بخشی از سالهای زندگی با توپ، تانک و خمپاره سپری شده بود و با شنیدن نام جنگ دچار پنیک می شد.در یادداشت هایی که از او باقی مانده است، در مورد خاطرات جنگ نوشته بود:_ باری به هر جهت، جنگی که نسل ما تجربه می کرد خانمان سوز، دردناک و زجر آور بود. مملو از قحطی بود و من از معدود کسانی بودم که روزگار جنگ را بطور کامل زیسته بودم. اینقدر که نام جنگ هنوز هم پشت مرا می لرزاند. آنها ناگهان از دل شب خارج می شدند. با ماشین و تانک به دل جمعیت می زدند و از روی مردم رد می شدند. با سلاح های جنگی، مردم را به رگبار می بستند. زن، بچه، پیر و جوان را قتل عام می کردند. حامل مرگ و ویرانی بودند و با خود خیابان‌ های شهر را خونی و پر از اجساد می کردند. آنها آتش سوزی راه می انداختند و اموال مردم را به دست زبانه های آتش می سپردند. آنها حتی به بیمارستان ها هجوم می بردند و به زخمی ها تیر خلاص می زدند. اجساد را در گورهای دسته جمعی دفن می کردند و لا به لای آن همه جسد، حتی زخمی هایی که هنوز نفس می کشیدند را زنده زنده به گور می سپردند. به یاد دارم در آن روزگار، مردم برای یافتن عزیزانشان، مجبور می شدند لا به لای جنازه ها، تصویر مرگ را هزاران هزار بار تماشا کنند به این امید که عزیز خود را از لا به لای اجساد بیرون بیاورند. خیلی ها آسیب های شدید بدنی خورده بودند. برخی بینایی خود را از دست داده بودند. به یاد دارم آن زمان ها، تمامی اقدامات انسان دوستانه ی مردم سرکوب میشدند. کادر پزشکی و پرستارهایی که به زخمی های جنگ کمک می کردند، امدادگران و حتی خانه هایی که به مردم پناه می دادند توسط دشمنان محکوم به مرگ می شدند. خیابان هایی که تا دیروز محل خرید، رفت‌ و آمد و زندگی مردمان عادی و ساده دل بودند، به جایی تبدیل می شدند که مردم تا مدت ها با ترس و لرز به آنها نگاه کنند. بازمانده ها، ساعت‌ ها و روزها در انتظار یک نامه، یک پیغام یا حتی خبری کوتاه می‌ ماندند. درد، آشفتگی، نفرت و رنج از خانه‌ ای به خانه ای دیگر می رفت و تمام آن روزها زندگی درهم ریخته و بی نور شده بود. هنوز هم بعد از آن همه سالهای جنگ، کسانی هستند که چشم به در دوخته‌ اند شاید فرزندشان به خانه برگردند. شاید غم‌ انگیزترین قسمت ماجرا همین باشد، همینکه هیچ کس نمی تواند بعد از آن همه سال‌ ازآنها بخواهد دیگر منتظر نمانند، بگوید قرار نیست عزیزانتان باز گردند. شاید هم نه، امید دقیقا همینجا ترجمه می شود، با وجود این همه شواهد، امید آخرین چیزی است که میگوید، گم شده ی شما روزی به آغوش شما بازمیگردد.گاتریا به طرف دفتر توزیع نامه ها براه افتاده بود. وقتی که به آنجا رسید، دیگر کاملا می دانست پیش چه کسی برود تا کارش را پیگیری کند. آنروز هم از قضا همان زن را دید، همانی که قبلا هم چند بار با هم صحبت کرده بودند. او طبق معمول، پشت میز خود نشسته و حسابی سرگرم کارش بود._ روز بخیر خانوم.خانم بعد از یک احوال پرسی صمیمانه، نامه را تحویل گرفت._ مثل همیشه، ارسالش می کنم به کشتی ناخدا شیانا، برای دختر قشنگتان رها._ ممنونم.مکث او زیاد طول نکشید، به گاتریا گفت:_ اخبار می گفت در عرشه ی ناخدا شیانا عقرب ها حمله ور شدند، اما همه شانس آوردند و هیچ کس زخمی نشده._ بله، اخبارشو دیدم. خیلی خوش شانس بودن._ معلومه که خیلی خوش شانس هستن. اگر شانس نداشتن که الان روی عرشه ی ناخدا شیانا نبودن. طفلک امثال ما که درگیر گرانی، مکافات، بدبختی، حوادث و بمب هستن._ درست می شه خانم.خانم از سر استیصال پرسید:_ کِی درست میشه آخه آقای گاتریا؟ جوانی ما که سوخت، بچه های امثال ما قراره مثل ما بشن؟_ اصلاح مملکت وقت نیاز دارد، شکیبایی و شفقت می خواهد، همت و ممارست مدنی می خواهد.صدای گاتریا واضح و رسا بود و گویا به گوش تمام حاضران آنجا می رسید. همهمه ها فروکش کرده بود و حواس ها معطوف گاتریا شده بود.یکی از مراجعه کننده ها ناگهان به گاتریا خیلی بی پروا گفت:_ اما شکیبایی مردم، منجر به ادامه ی مجرمیت این حکومت می شه، شفقت، مردم رو فراموش کار می کنه و مبارزات مدنی بی فایدست چون فقط مردم رو منفعل نگه می داره. همین امید های واهی و مبارزات کلامی امثال شماها مارا به جایی رسونده که همش مشاهده گر باشیم.گاتریا در کمال خونسردی پرسید:_ راه دیگه ای سراغ دارید؟_ راهش فقط بمبه، این قورو...ساقا رو فقط باید نفله کرد، هیچ زبان دیگری کارساز نیست._ ولی مشکل رو با مشکل حل نمی کنند._ راه حل شما چیه؟گاتریا گفت:_ باید صدای بلندی ایجاد کنیم، یک صدای همگانی. باید خواسته هامونو واضح به گوش نخست وزیر برسونیم. احساس می کنم خودش هم به این‌ نتیجه رسیده که دیگه باید همه چیز تغییر کنه‌._ عجب! پس ایشان تصمیم دارن بعد از قتل عام و تجاوز و دزدی و اعدام، دست به اصلاحات اساسی این مملکت بزنن؟ یا بعد از غافلگیر شدن؟و صدایی بلند تر گفت:_ اصلا تکلیف قربانی ها چی میشه؟ داغ دیده ها؟ یا شما کلا تو باغ نیستین؟گاتریا دکمه های پیراهن خود را باز کرد و جای گلوله ها ظاهر شدند؛ سپس تصدیق کرد:_ اتفاقا از نزدیک شاهد همه چیز بوده ام._ پس از شما بعیده این حرفا.گاتریا سعی کرد با خونسردی ابراز نظر کند:_ پر بیراه نیست اگر بگویم نخست وزیر خودشان آن هفته ی عجیب را رقم زدند که مسیر را تغییر دهند._ اما من می گویم خیر، آنها تازه با ترجمه ی ترس روبرو شدند.خانم بلافاصله پرسید:_ از این به بعد چی میشه؟ یعنی درست میشه؟گاتریا حرف خود را زد:_ به نظرم بله، با کمک نخست وزیر به طرف بزرگترین اصلاحات مملکت می رویم، به روش و سازو کار خودشان.مراجعه کننده اما موافق نبود:_ خوش خیالید آقا. این جماعت رو فقط باید با بمب و گلوله غافلگیر کرد.سپس به آن خانم گفت:_ درست میشه خانم، بزودی از شرشون خلاص میشیم. اونا میان و کارو تموم می کنن.گاتریا گفت:_ بنده دیگه عقلم بیش از این قد نمیده. بحثی ندارم دیگه.و مراجعه کننده در کمال احترام به گاتریا گفت:_ به عقل نیست آقا، به وسعت ترسه.گاتریا تعجب کرد:_ یعنی چی؟_ یعنی این رویکرد شما از عمق ترس های شما میاد، از خاطراتی که دوران جنگ براتون باقی مونده؛ وگرنه، خودتون هم می دونید با این حرا...زاده ها مبارزات مدنی کارساز نیست و اینا از کشتن ابایی ندارن.سپس با پایش روی زمین کشید و ادامه داد:_ این خط و این نشون، حریف این ک...کشا فقط ارتش بیگانه هاست. در کتابی خواندم که گفته بود، باید عنکبوت باشی که بتونی عنکبوت رو تارپیچ کنی، ببین آقای محترم، اینا خا..شون گا...دست.چند نفر تذکر دادند عفت کلام رعایت شود. همچنین حراست مستقر در آنجا اعلام کرد لطفا در آن مکان، به ادامه ی جر و بحثشان نپردازند تا به دردسر نیفتند.مرد زمانی که از آنجا رفت زمزمه ها تازه شروع شد و گاتریا هرگز به غیبت در مورد او دست نبرد و با آنهایی که پشت او غرولند می کردند هم کلام نشد._ آقای گاتریا حواستون با منه؟ نمیشنوید صداتون می کنم؟_ جانم؟_ شما یک نامه هم دارید._ نامه؟_ بله. خودتون تحویلش بگیرید که دیگه نامه رسان براتون جدا نفرستیم._ حتما. بگید از طرف دخترم رها هست؟_ خیر. نوشته مریم.لب های گاتریا بی اختیار باز ماندند. خانم، نامه را جلوی گاتریا، روی سکوی سنگی سکو قرار داده بود._ خوشحال شدین؟_ خیلی.گاتریا نامه را با ذوق از روی سکو برداشت و از آنجا بیرون رفت. در طول مسیر می خواست به وسعت یک سرزمین گریه کند، به حال خودش و به حال تمام مردمی که با او همدرد بودند. اینرا می شود در یادداشت هایی که از او باقی مانده است متوجه شد:_ طفلکی ما مردم، طفلکی ما که اینقدر عمیق آسیب خورده ایم. دوست داشتم در مورد نویسنده های جدید حرف می زدیم و کتاب های پر فروش جهان را به یکدیگر معرفی می کردیم. دوست داشتم با یکدیگر چای می خوردیم و در مورد بهبود روابط با فرزندانمان حرف می زدیم؛ دوست داشتم در مورد تئاتر و بازیگرانش با یکدیگر مجادله می کردیم و سلیقه ی خود را از آثار کارگردان ها و بازیگران و فیلم نامه نویسان نقد می کردیم. اما روزگار ما را به جایی رساند که نمی شود وقتی مریم در دژ محکومین افتاده است، وقتی راشا رفته برای نبرد و ازش بی خبرم، وقتی دخترم را با دستان خودم از کشور فراری داده ام، وقتی جوان ها در خیابان ها به خاک و خون کشیده شدند و من نتوانستم کاری کنم، آن وقت در مورد آب و هوا حرف بزنم و وانمود کنم همه چیز عالی است و قرار است فردا آسمان شهر بارانی باشد.گاتریا وقتی به منزل رسید، سکوت خانه به پیشوازش آمد. اما او می دانست دقایقی دیگر، بعد از اینکه پاکت نامه را باز کند، صدای درون مریم خانه را پر می کند.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSun, 20 Sep 2026 22:48:25 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-gdfzexdfusgbقسمت صد و سی امناگهان مکث کرد و از روی شانه به عقب نگاه کرد. از قبل ارتفاع بیشتری پیموده بود. دستانش خیلی کمتر از قبل بی رمق شده بود و حتی برای قدم های بعدی، حفره های مناسبی بر روی بدنه ی دره پیدا کرده بود. با این حال، برای ادامه ی صعود تردید داشت، چرا که ذهنش درگیر سوالی ناگهانی شد:_ اصلا، برم بالا که چه؟رها مطمئن بود کشتی ناخدا شیانا، ساحل را با تمام‌ مسافرانش پشت سر گذاشته و او از آینده جا مانده است. پس به خودش گفت بهتر است برگرد به همان جایی که از آن آمده است. اما بازگشت به زادگاهش مطلوب نبود.داشت فکر می کرد، بازگشت یعنی روبرو شدن با روزهایی که همواره گرانی و سرکوب را تجربه می کند، جایی که در آن مردمانی مثل رفتگر، خشم ناشی از اوضاعشان را هنوز به شهرگردان نسبت می دهند، او را ناسزا می گویند و او را مسبب تمام مشکلات مملکت می دانند.جایی که هنوز مردمانی بودند که می گفتند خدا یار و نگهبان نخست وزیر بماند، همان نخست وزیری که رها دیده بود دست به قتل عام، اعدام، تبعید، جنون، توحش، تجاوز، بی حرمتی و ارعاب زده بود، نه یکبار، همیشه و این جانبداریِ مجرمانه ای بود.در راسته بازار، در تمام مسیری که با شین قدم زده بود، نباید عطر همیشگیِ شین محو شده باشد و این ماندگاری، دردناک بود. اگر گذر رها به آنجا می افتاد، باید روزهای بدون شین را عمیق تر از همیشه، گریه می کرد.بخشی از بازگشت یعنی خانه ی پدری، محلی مملو از جوانی های از دست رفته؛ مخصوصا کودکی هایی که با از دست دادن ژاکلین، ناخواسته به بزرگسالیِ بدون شفقت تبدیل شده بودند.هیچ دوست نداشت بوی آشنای پارک محلی، کافه های قدیمی، رنگ و لعاب سنگ فرش خیابان هایی که طولش را بارها و بارها پیاده روی کرده بود را دوباره تجربه کند.هیچ دوست نداشت ببیند هم کلاسی هایش الان کجا هستند، درس می خوانند یا خانواده تشکیل داده اند بدون اینکه برایشان مهم باشد امثال رها برای این آزادی چه بهایی را پرداخت کرده اند.هیچ دوست نداشت زن ها او را بپایند و از گاتریا برای پسرانشان دست به خواستگاری های تکراری بزنند.هیچ دوست نداشت دوباره آشنایان از شغل، ادامه ی تحصیل یا ازدواج سوال کنند یا در مورد دستاورد فرزندانشان با افتخار جلوی او و گاتریا با آب و تاب صحبت کنند. یا رابطه ی بین تحصیل و شغل دختر را از گاتریا جویا شوند؛ یا مدام از آدم های معمولی حرف بزنند با خاطراتی که واقعا رها احتیاجی به شنیدن شان نداشت.این هیچ دوست نداشتن ها اینقدر زیاد بودند که او را از مرور بی امان گذشته ها خسته و بیزار کردند.رها سرانجام از صعود کاملا دست برداشت و بدون بی موالاتی، تصمیم خود را گرفت:_ اصلا همینجا می مونم.از بدنه ی سنگی دره گرفت و با احتیاط پایین آمد. وقتی پاهایش به زمین رسیدند، به بلندای دره نگاه غصه داری کرد و گفت:_ بدرود صعود لعنتی، بدرود ای بلندترین دیوارگان سنگی جهان.زیپ پلیور را تا زیر چانه بالا کشید، سیگار گوشه ی لب قرار گرفت، دستانش را به داخل جیب های پهلو اش فرو برد و کاملا سر به زیر، مغموم و آهسته شروع به رفتن کرد.در راه برگشت، وقتی به کانون شلوغی ها رسید، جایی که رفت و آمد کننده ها همیشه شب زنده دار بودند، صدایی او را به خودش برگرداند:_ سیب زمینی های تنوری دارم.داد و هوار یکی از فروشندگان محلی بود که کاری کرد رها پذیرایی او را بپذیرد. مردی مسن اما سرحال و قوی اندام بود._ شک نکن کیفتش خوبه. بیا ببینم بچه.رها لبخند زد و مقابل تنور ایستاد. سینی های سیب زمینی را طبقه به طبقه داخلش قرار داده بودند. شعله ی هیزم ها، سیب زمینی های داخل تنور را از همه جا احاطه کرده بودند و سینی ها همه یکدست سیاه شده بودند.فروشنده می گفت:_ برو تعریف کن واسه بقیه، بگو شهر ما چقدر خوب بوده.رها لبخند زد و نشست. کنار او به طرز عجیبی احساس امنیت گرفته بود. چنگال را در دل سیب زمینی فرو کرد. بخار و بوی هوس انگیزی از آن بلند شد. اولین گاز از سیب زمینی داغ و برشته شده، او را به یک آدم خوشحال تبدیل کرده بود._ چقدر خوبه._ اینم سس. بهترم‌ میشه._ عالی شد که._ پس چی. سی ساله سیب زمینی برشته می کنم. از اونجا نمک صورتی هم‌ بردار._ نمک صورتی؟_ پس چی. بخور و واسه همشهری هات تعریف کن.رها با کنجکاوی به طبقات بعدی تنور اشاره کرد:_ راستی اونا چیه؟_ بادمجون زغالی. بیا یه کوچولوشو گاز بزن بفهمی دنیا دست کیه.رها بیشتر لذت برد._ یه چایی بزرگ هم بده._ اِی به روی چشم دختر مو قرمز. بزرگ و دلپذیر می ریزم. سی ساله بهترین چایی هارو می زنم.زمانی که داشت چای می ریخت، برای رها شروع کرد به تعریف کردن:_ چای درست کردن مگه الکیه، آداب و رسوم خودشو داره. اصلا تو می دونی اول باید آب جوش بریزی تو قوری، بعد چایی اضافه کنی؟ اصلا می دونی وقتی دم کشید، اول آب جوشو باید بریزی تو لیوان، بعدش یک چهارم لیوانو چای سیاه اضافه کنی؟ اصلا می دونی هِل رو باید قبلش بشوری و یه کوچولو زخمیش کنی بعد بندازی داخل چایی؟ اصلا می دونی استکان نعلبکی های قدیمی، چایی رو خوشمزه می کنه؟رها با خنده ای کوتاه گفت:_ نمی دونستم بخدا._ چی می دونید شما جوونا پس. لوس شدین دیگه، ناز و اطوار دارید همش، بزرگتراتون مدام قوربون صدقه تون میرن، بد باورتون شده.چای را که برای او ریخت و کنارش گذاشت، پرسید:_ از اینجا بودن خوشالی؟ موهات چقدر خشکله بچه.رها سر خود را تکان داد:_ حرفی ندارم._ اینجا شهر منه، تمام تارو و پودش باهام یکی شده.رها نمی فهمید منظورش از " اینجا شهر منه" چه معنایی دارد. یعنی او مالک شهر بود؟ پس همانطور که داشت خوراکی می خورد در این باره از او سوال کرد._ اینجا برام فراتر از یک سکونته. همه ی شهر، منم؛ من، همه ی شهرم.رها بلافاصله گفت:_ چهار تا کوچه خیابونه دیگه. چرا اینقدر شلوغش می کنی؟مرد به دوردست ها خیره شد و توضیح داد:_ ولی من همه جاشو زندگی کردم، چه می فهمی تو. هر جا برم دلم واسه اینجا تنگ میشه. اینجا بهم احساس امنیت میده. همه رو میشناسم و تمام کوچه خیابوناشو یاد گرفتم. با همه ی نقص ها و کاستی هاش دوسش دارم. همه جاش پر از داستانه و هویته برام. شهری که من میشناسم بخشی از سرنوشت منه. خدا این شهر رو از دست فقر، بیکاری، غم و خشکسالی نجات بده.در همان لحظه، از یک رادیوی قدیمی که در کنار مرد روی گاری قرار گرفته بود، خبری پخش شد که در مورد اجرای ریل قطار بود.مرد گفت:_ بالاخره اینجا ریل قطار هم میاد.اما رها با حرفهای او کاملا بیگانه بود. بلند شد و از کنار او قند برداشت._ ببخشید دختر، یادم رفت قند برات بیارم._ مهم نیست، برداشتم.و جرعه ای چای سر کشید و ادامه داد:_ ولی من بر خلاف تو، به هیچ جا تعلق خاطر ندارم.مرد در جواب پرسید:_ اسمت چیه؟_ رها.و مرد توضیح داد:_ ما اعتقاد داریم بخشی از سرنوشت آدم ها به اسمشون گره خورده. از اونجایی که اسمت رهاست، فکر کنم تو کاملا آزاد و رها باشی._ بیشتر مُعَلَقم تا رها.هر دوشان هم زمان با هم خندیدند. مرد با صدایی دلگرم کننده گفت:_ درست میشه بچه، خدا بزرگه، مورچه رو دون می ده، می خواد دختر مو قرمز مارو تنها بزاره؟رها کمی دیگر از ظرف نمک صورتی برداشت و با ولع خوردن را ادامه داد. اشتهای او کنار آن مرد، تنور و هیزم ها باز شده بود.موقع حساب کردن، مرد با دست و دلبازی به رها تخفیف داد و از او درخواست کرد دوباره به آنجا بیاید، زیرا دفعه ی بعدی تصمیم داشت با بلال زغالی از رها پذیرایی کند._ چرا که نه. می بینمت دوباره._ خدا یار و نگهبانت باشه دختر مو قرمز.رها حتی متوجه نشد چطور و کی به ساختمان درمان رسیده بود. پله ها را با عجله یکی دو تا بالا رفت و درب اتاق دکتر را کوبید. اجازه صادر شد و او با شتاب داخل رفت._ چرا اینقدر عجله می کنی؟رها بی معطلی حرف دل خود را زد:_ من اصلا نمی خوام به شهرم‌ برگردم، تمام.دکتر با خونسردی گفت:_ خب حالا چرا می زنی؟ بشین اونجا ببینم.رها نشست و سعی کرد خونسردی خود را حفظ کند.بعد از کمی مکث گفت:_ نه، واقعا خوب نیستم، یعنی، یعنی هیچ وقت هم خوب نبودم._ مطمئنی هیچ وقت خوب نبودی؟_ نمی دونم._ پس یه خرده دیگه هنوز فراموشی داری.رها عصبانی شد:_ چرا میگی فراموش کارم هنوز؟ من که خیلی وقته دارم خودمو میشنوم._ چون گفتی هیچ وقت هم خوب نبودم و این برای هیچ انسانی نمی تونه درست باشه._ اما خاطرات من چیزی جز درد نبودند.دکتر با نگاهی پر از تردید از رها پرسید:_ بوئیدن اولین گل سرخ زندگیت چطور پیش رفته بود؟اشک رها سرازیر شد._ نخست وزیر بی همه چیز، شین رو از من گرفت، هر بار گل سرخ می بینم خاطرات دردناکش زنده میشن._ چون سوگواری نکردی.رها با بهت خیره شد:_ سوگواری؟دکتر ملایم و عمیق ادامه داد:_ می دونی رها. نه تنها گل سرخ، حتی نفس کشیدن هم پر از رنج از دست دادن میشه. چون رنج دوری از بین نمیره، فقط جایی در وجودت خودشو پنهان می کنه؛ و تمام سال سعی می کنه خودش بصورت مستقل از خودآگاه تو، یادشو زنده نگه داره._ خب تکلیف چیه؟_ گفتم که، سوگواری. ما از شنیدن گذشته هایی که داشتیم، می فهمیم برای چه دردهایی باید سوگواری کنیم._ جان؟ چی می گی الیاس؟دکتر با لبخند همیشگی ادامه داد:_ ما باید یاد بگیریم چطور یاد عزیزان از دست رفته رو زنده نگه داریم و اونا رو ارج بدیم و عاقلانه سوگوار باشیم. مثلا، برای تسلی خاطر، می تونیم با خوندن یک قطعه ی زیبای منحصر بفرد که خودت باهاش آروم میگیری، با پوشیدن لباسای مخصوص و بردن گل، آب و عطر، دقیقا روزی که با رفتنش روبرو شدی، خاطراتشو ارج بدی.رها بیاد آورد نه برای پدر بزرگ، نه برای ژاکلین، نه برای شین، نه برای هیچکس دیگر، تا بحال هیچ زمانی سوگواری نکرده است. او هیچ قطعه ای برایشان نسروده است و هیچ گاه با عطر، گل و آب به آرامگاه آنها نرفته است.دکتر با یک سوال ناگهانی سکوت را شکست:_ پس گفتی نمی خوای برگردی، درست شنیدم؟_ نمی خوام و درست شنیدی._ پس نمی خوای برای اونایی که دوست داری، تولدشونو تبریک بگی؟ کیک ببری و ببینی چطور شمع فوت می کنن؟آن لحظه، رها کاری جز تماشا کردن نداشت. دکتر ادامه داد:_ راستی، تاریخِ تولد گاتریا کی بوده؟رها زد زیر گریه و گفت:_ من حتی تاریخ تولد خودمو هم به سختی به یاد میارم.دکتر ادامه داد:_ روزی که داشتین با هم برف بازی می کردین، اون مگه خاطرات خوب تو نبوده؟_ بوده._ روزی که گاتریا قصه می گفت خوابت بگیره، مگه خاطرات خوبت نبوده؟رها با شدت بیشتری گریه کرد._ مگر ژاکلین روی پاهاش تورو تکون نمی داده؟_ تکلیف چیه؟_ برای گاتریا نامه نوشتی؟_ نمی دونم چرا ننوشتم دکتر.و رها ناگهان مریم را بیاد آورد:_ و مریم، اونم به دژ محکومین افتاده و از روزگارش بی خبرم. برای اونم‌ می تونستم نامه بنویسم اما ننوشتم.دکتر بلافاصله گفت:_ فقط برای دو نفر؟یاد راشا زنده شد. به هر حال روزگاری با او سر یک میز می نشسته بودند و با هم خاطرات زیادی داشتند._ حق با توعه. از اونم بی خبر موندم.و با خشم دکتر را خطاب کرد:_ اصلا، اگر قرار باشه همینطور به درون واقعیت پیش بریم، قراره کجا متوقف بشیم؟و دکتر آهسته گفت:_ تا حالا فقط داشتی گذشته های خودتو می شنیدی تا بفهمی درد های تو چه بودند. حالا وقت آن است که بفهمی به چه چیزهایی تعلق خاطر داری و برای چه چیزهایی باید عقلانی راه سوگواری رو در پیش بگیری._ یه سوال دکتر._ بفرمایید.رها اشک هایش را پاک کرد و پرسید:_ پس اگر اینطوری باشه، تکلیف مهاجرت چی میشه؟_ سوال خوبی پرسیدی. یادت باشه، حتی اگر خواستی قید تعلق خاطر رو بزنی، مثلا به زادگاهت و جایی که بزرگ شدی احساس تعلق نداشته باشی، یا دورادور تولد عزیزانتو تبریک بگی و حتی در تنهایی سوگواری کنی، باید از روی انتخاب باشه نه از روی فراموشی، من بحثم فراموشیه رها._ اوهوم.رها از اتاق خارج شد. رفت داخل سالن انتظار و پشت شیشه ایستاد. شیشه ی سالن انتظار که حائلی میان او و دنیای بیرون بود. رها به مسیری که دوباره به دره می رسید خیره شد.نگهبان شیفت شب صدا کرد:_ رها، من امشب دیر رسیدم. دکتر کجاست؟رها برگشت از شانه به جایی که نگهبان ایستاده بود نگاه کرد‌._ دفترش._ چقدر خلوت شده، مراجعات خیلی کم تر شده، فکر می کنی دیگه کسی مریض نمیشه؟_ نه، بیشتر فکر می کنم مردم یا هزینه ی درمان ندارن، یا اصلا نمی دونن درد دارن.و رفت قهوه ی نگهبان شیفت شب را حاضر کرد. نگهبان به شوخی به رها گفت:_ آهنگشم بزار دیگه. آهنگای تو یه چیز دیگه هستن؛ وگرنه تلویزیونو روشن می کنما._ نه توروخدا.و هم زمان هر دوشان با هم خندیدند. رها متوجه شد نگهبان صورت خود را اصلاح کرده و موهایش مرتب شده است._ میگما._ جانم؟_ خیلی خوب شدی، خیلی این مدل مو و ریش بهت میاد، فقط یه نکته._ چی؟_ ریشتو از بغل سایه بزن که تو رو با بعضی ها اشتباه نگیریم، باشه؟نگهبان متوجه منظور رها شده بود._ باشه، امشب کلکشو میکَنَم.وقتی رها یکی از ترانه های دلبخواه خود را پخش کرد، نگهبان گفت:_ متوجه زبانش نمی شم. ولی جایی در وجودم انگار باهاش هم نوا هستم و احساس هم زادپنداری عمیقی می کنم.رها گفت:_ پس اجازه بده برات ترجمه اش کنم._ می تونی؟_ نه، کُ...خلم میگم ترجمش کنم.دوباره هر دو با هم خندیدند. نگهبان به اینطور حرف زدن های رها عادت کرده بود.رها قهوه را به نگهبان داد و دوباره پشت شیشه ایستاد، به مسیری که انتهایش به دره می رسید خیره شد و شروع کرد هم زمان به ترجمه ی آن ترانه:_ و اما عشق محو نمی‌ شود؛فقط همان ترانه را تکرار می‌ کند،آن نوای جنگ‌ زده‌ ای که در آن،هر دو به خطا رفته بودیم.هنوز صدایت در ترک‌ های دیوار آرام گرفته است.می‌ شنوم که ناله می‌ کند،وقتی پرندگان شب آواز می‌ خوانند.اما غرور کم‌ کم مثل یک دیوار بتنی،بین دو نفر ساخته شده،پس هر دوی ما بی‌ حرکت ماندیم،و گذاشتیم پادشاهی فرو بریزد.اینجا میدان نبرد دل‌ های شکسته است.جاییکه سکوت می‌ کُشد و زمان از حرکت می‌ ایستد.دوام آوردم تا جایی که دستهایم از توان افتادند.اما تو از قبل رفته بودی،پیش از آنکه جنگ حتی شروع شده باشد.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 12 Sep 2026 21:53:29 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-diq64uqtakymقسمت صد و بیست و هشتمرنگ موی روباهی را انتخاب کرده بود و به هنگام خروج از فروشگاه، گام‌ هایش سبک تر از همیشه شده بودند؛ و پرستار که همراهش بود، با لبخند از او تعریف می کرد:_ تو دیگه بانوی پیر نیستیا. از این به بعد فقط میگم بانوی زیبای من.بانو در حالی که دستش را در میان پیچ‌ و تاب موهایش می کشید، گفت:_ منم هیچ وقت خودمو به این شکل جوان و سرحال ندیده بودم.از روی محبت، بازوی پرستار را بوسه باران کرد و گفت:_ و منم پرستاری مثل تو ندیده بودم که حواسش همیشه بهم باشه.دیگر آن موجود پیر، خمیده و بی‌ حوصله ی سابق نبود. وقتی که راه می رفت، صدایی موزون از برخورد کفش‌ هایش با سنگ‌ فرش پیاده رو برمی‌ خاست؛ در حالی که با وقار، کشیده و منظم قدم برمی داشت. پوست صورت اش نه تنها چین و چروک نداشت، روشن، صاف و درخشنده تر از همیشه شده بود. موهای پرپشت خود را تازه مرتب کرده بود و آنروز با رنگ دلخواه خودش به آرایشگاه مو می رفت. لبخند های او مهربان، عمیق و پر از حیات، به صورت زیبای او حالتی معصومانه و بی وصف بخشیده بود.پرستار می گفت:_ بهترم‌ میشه. لباسای خشکل بزودی می خری و می خوام استایل خودتو بسازی. دوباره مثل قدیما ژیگولت باشی و با تیپ مخصوص به خودت در جامعه ظاهر بشی.همان لحظه، پسری جوان که تصادفاً از کنارشان رد میشد، تا آنها را دید نتوانست خودداری کند. با نگاهی گذرا اینرا گفت و گذشت:_ کاش گرفتار هم بودیم زیبا.بانو خندید و با افاده ای دخترانه، حرف پسر را بی پاسخ نگذاشت:_ همه همینو میگن.آنروز، هوای خنک عصرگاهی در میان خیابان جریان داشت اما در بازار از مشتری ها خبری نبود. بازار می توانست شلوغ و پر از برکت باشد اما همه ی فروشنده ها پشت میز خود نشسته بودند._ چه مملکتی ساختی نخست وزیر.در حال گذر از عرض خیابان بودند که دیدند دو تا از سربازان نخست وزیر، راه ورود به بخشی از مرکز شهر و قلب پرهیاهوی بازار را مسدود کرده بودند، با تابلو ای که روی آن نوشته شده بود:_ اگر زنان، غمگین از اینجا رد شوند، خداوندگار خوشنود می شود.بانو با دیدن آن نوشته از ته دل خنده اش گرفت._ این خدا مال خودتون.جلوتر، زنی میانسال که بچه اش را محکم بغل گرفته بود، با صدایی پر از اعتراض و شجاعت با آن دو نفر بحث می‌ کرد. می گفت:_ لطفا خداوندگار را شریک جرم خود نکنید.بانو و پرستار تصمیم نداشتند رزرو آرایشگاه را از دست بدهند. مسیر خود را تغییر دادند و به سمت دیگر بازار وارد شدند. آنها محکم دستان یکدیگر را گرفته و مراقب هم بودند.بانو هنوز نگاهش به آنها بود. می گفت:_ دوباره شروع کردن، می بینی؟_ اجازه نمی دیم روزمون رو خراب کنن._ و این داره اونارو وقیح تر می کنه.پرستار ایستاد؛ رو در روی او قرار گرفت و گفت:_ ولی منظورم بی اعتنایی نبود.و با دست به موهای درخشان او اشاره کرد و ادامه داد:_ تو قراره خودت باقی بمونی._ همه جا هستن، یا خود نکبتشون، یا طرفدارای بی عقلشون.پرستار شانه بالا انداخت. بانو ادامه داد:_ خودت که دیده بودی جلوی ورودی ساختمان درمان، اون نگهبان شیفت شب، حتی پول خرید قهوه هم نداشته اما از این وضع اقتصادی داغون، خیلی تاثیر بدی هم نگرفته، جز ابراز اینکه شهرگردان مقصره. اما از دیدن موی زن ها چنان در خودش می پیچه که نگو و نپرس.کمی از بطری همراه آب نوشید و تصدیق کرد:_ واقعا چه دردی عظیم‌ تر از این وجود دارد که این جماعت، ویرانی، فقر و سرکوب یک سرزمین رو سالهای سال تاب میارن، اما از چند تار موی من و امثال من به هراس می افتن.پرستار بلافاصله گفت:_ یادت میاد دکتر بهت چی گفته بود؟بانو به یاد داشت اما او چندان موافق نبود:_ امکان پذیر نیست، خودتم اینو می دونی.پرستار لحن خود را نرم‌ تر کرده بود و سعی می کرد بخوبی منظور خودش را برساند:_ اما باید تفکیک قائل بود، بین اونایی که عامل مصیبت اند و اونایی که امثال نگهبان شیفت شب هستن. طرف صحبتم با دومیه. هنوزم با اونا میشه نشست، خندید، بحث کرد، مخالف بود و باز هم با یکدیگر قهوه های دوستانه نوشید.بانو فورا تصدیق کرد:_ در حالتی که هر دو طرف به این دیدگاه رسیده باشن._ صد در صد.و اضافه کرد:_ حواست هست که داری امثال نگهبان رو تطهیر می کنی‌؟_منظور من تطهیر کسی نبود._ پس چه؟پرستار گفت:_ اولی ها که حسابشون با کرام الکاتبینه. اما امثال نگهبان شیفت شب نه. اونا هم قربانی شدن. می دونی، آدمها اگر به حال خودشون باشن، معمولاً راهی برای کنار اومدن با تفاوت ها پیدا می‌ کنن؛ و مشکل دقیقا از جایی به بحران می رسه که رسانه های نخست وزیر، با پول ما، برای خود ما اینقدر ابتدال پخش می کنه که حقیقت دفن بشه و بین مردم تفرقه شکل بگیره._ خب خانوم‌ مهربون، الان تکلیف چیه؟_ تکلیف؟ اول تو سوال منو جواب بده._ چه سوالی؟_ تو می خوای با امثال نگهبان چیکار بکنی؟_ من؟ با این کفش پاشنه بلندم بزنم اونا رو سیاه و کبود کنم._ خب، دقیقا اونا هم به همین دارن فکر می کنن بانو.صدای بانو لرزید و رگه‌ هایی از خشم در لحنش پیدا شد:_ اما ما اجازه نمیدیم حقیقت وارونه بشه. واقعیت اینه که اونا سالها در برابر فقر، فساد، تبعیض و ویرانی کشور سکوت کردند و بدتر، محبت قلبیشونو نثار چیزی کردند که مقصر اصلی تمام مشکلات ماست. واقعیت اینه که اونا از قاتلین مردم مراقبت می کنند. من از همه شون متفرم پرستار. کسی که باید تغییر کنه من نیستم.پرستار حرف دکتر را گوشزد کرد:_ دکتر هم نخواسته تو تغییر کنی._ پس چه؟_ فقط ازت خواست لا به لای این آگاهی و عدم کتمان خودت، حواست باشه به نفرت مبتلا نشی، همین. چون دلت رو سنگین می کنه، بخاطر خودتم دکتر میگه._اصلا سنگین بشم چی میشه مگه؟۱۲۹رها حالا جلوی دیوار دره ایستاده بود و داشت با حیرت به بلندای آن نگاه میکرد. با دست بدنه ی سنگی دره را لمس کرده بود. سنگها، سرد، تیز و صعود ناپذیر به نظر می رسیدند. ولی او آمده بود که امتحان کند. بنابراین دست بکار شد و از دیواره ی دره گرفت و زیر پای خود را محکم کرد. به طور کامل پای خود را از روی زمین برداشت و کامل به بدنه ی دره نزدیک شد. هنوز ثانیه‌ ای نگذشته بود که انگشتان دست او شروع کردند به گز گز کردن. مچ هر دو دست زیر فشار نامرئی می سوختند و رها فهمید توانی برای نگهداشتن کالبدش را ندارد._ من خیلی سنگینم و اصلا نمی تونم خودمو بالا ببرم.اما صعود تازه شروع شده بود. نفس عمیقی کشید تا تکیه‌ گاه بعدی را پیدا کند. با زحمت زیادی یک قدم دیگر برداشت و از زمین فاصله ی بیشتری گرفت.همان لحظه بادی تند از دهانه ی دره زوزه کشید و موهای او را تاب داد. درست در همان لحظه، هجومی از خاطرات به ذهنش باریدند.شبی را به یاد آورده بود که نگهبان شیفت شب با چشمانی کینه‌ توز و غضبناک او را چپ‌ چپ تماشا کرده بود. لحظه‌ ای پر التهاب که چیزی نمانده بود با یکدیگر گلاویز شوند؛ فقط و فقط سر طغیان موهایش.شکاف دیگری پیدا کرد. بلافاصله پای خود را بر روی آن قرار داد و در ادامه، وزن خود را بر روی آن انداخت. وقتی فهمید اشتباه کرده که کاملا دیر شده بود.سنگ از دل صخره جدا شد و پایین رفت. رها دیگر نمی توانست خود را نگه دارد. سرش تاب خورد و خودش به پایین سقوط کرد. با اینکه ارتفاع چندانی بالا نرفته بود، درد سقوط قدیمی زنده شد و تمام خاطراتی که این چند وقت در بیمارستان بستری شده بود خود را ظاهر کرد. حتی جای بخیه ها دوباره درد گرفتند. تمام روزهای سپری شده با تمام دشواری ها دوباره زنده شده بودند. رها با نا امیدی عمیقی از روی زمین بلند شد و چند فحش جان دار نثار دکتر کرد و از آنجا رفت.آن شب، وقتی دکتر را در سالن انتظار دید، با شتاب به طرف او رفت و خیلی محکم و با لحنی کاملا آمیخته به گلایه گفت:_ دکتر الیاس، لطفا بایستید.اما دکتر با گام‌ هایی شتاب زده به راهش ادامه داد و برنگشت._ الان سرم شلوغه، باشه بعدا.رها با صدایی درمانده‌ تر از همیشه او را خواست:_ خواهش می کنم.و دکتر کاملا می دانست خود ضعیف رها با چه صدایی همراه می شود. برگشت به طرف او و سر و وضع او را نگاه کرد. نکته را گرفته بود. خم شد و با ضرباتی آرام، گرد و خاک لباسش را تکان داد._ تجربه ی بدی بوده برات._ من از پسش برنمیام._ چرا؟_ چون دستای من ضعیف هستن و نمی تونن وزنم رو تحمل کنن.دکتر به عمق چشمان او خیره شد و گفت:_ خب بارهای اضافیتو نباید می بردی.رها دستان خالی خود را نشان داد:_ ولی من که باری برنداشته بودم._ تو پنج بار اضافه همراه خودت برده بودی.دکتر هیچ توضیح بیشتری اضافه نکرد و او را تنها گذاشت.همیشه همینطور بود. از روزی که او را می شناخت با او همینکار را می کرد. رها در کمال بی حوصلگی از سالن انتظار گذشت و رفت در جایی خلوت و یک قهوه برای خودش تدارک دید. نشست و در حینی که داشت قهوه را می نوشید به پنج بار اضافی خود اندیشید.از پشت ویترین شیشه‌ ای کافه، اتفاقی نگاهش به اتاقک نگهبانی سالن افتاد. نگهبان شیفت شب در حالت خواب و بیداری بسر می برد. کلاهش کج شده بود، شانه‌ هایش خمیده و افتاده بود، چهره‌ اش درهم، خسته، بی‌ حال و غمگین بود.رها دلش نیامد به تنهایی قهوه را بنوشد. بلند شد و با وسواسی کم‌ نظیر، دانه‌ های رُست شده و خوش‌ عطر قهوه را داخل تیغه های آسیاب کن ریخت. عطر قهوه در حین آسیاب فضای کافه را تسخیر کرد. با کمال دقت و حوصله، پودر قهوه را به اندازه ای مناسب داخل پورتافیلتر ریخت و پرس کرد. گروپ را داخل دستگاه قهوه ساز جا زد و دکمه را فشار داد. ریزش قطره‌ های طلایی رنگ و غلیظ عصاره ی قهوه کاملا داخل فنجان را پر کردند.فنجان را جلوی بازشوی اتاقک نگهبانی گذاشت. با سرانگشتانش دو بار تق‌ تق به شیشه اش کوبید. نگهبان با چشمان خواب‌ آلودش به رها فهماند واقعا باورش نمی‌ شود._ قهوه ی امشبو مهمون منی شوالیه._ چرا؟_ چون دلم نیومد قهوه رو تنهایی بخورم.نگهبان نیم‌ نگاهی به موهای رها انداخت و با محبتی غیر منتظره و بدون هیچ کنایه‌ ای گفت:_ چه بامزه شده رنگ موهات. چقدر شاد و پر از زندگیه._ روباهیه. عاشق این رنگا ام. تو چی؟_ من؟ خب، من همیشه رنگ بور رو دوس داشتم.رها با شوخ‌ طبعی مخصوص به خودش و لا کش‌ دادن کلمه ها گفت:_ پس بور دوس داری.هر دو شان ناگهان از خنده ترکیدند. نگهبان قهوه را برداشت.همان لحظه گوینده ی اخبار تلویزیون شروع کرد به حرف زدن:_ امسال بخاطر رنگ موی زنان مملکت، ما بارندگی نخواهیم داشت و خداوندگار قهر کرده و باید کل مملکت تشنگی بکشد... .رها کنترل را برداشت و تلویزیون را خاموش کرد؛ اما اجازه نداد سکوت حاکم شود. ترانه ای که انتخاب کرده بود را در حالت پخش گذاشت:_ روزی که از تو جدا شمروز مرگ خنده هامهروز تنهایی دستامفصل سرد گریه هامهتوی اون کوچه ی غمگینجای پاهای تو موندههنوزم اون بید مجنونعکس قلبت رو پوشوندهبعد تو گریه رفیقمغم تو داده فریبمحالا من تنها و خستهتوی این شهر غریبم..._ چه ترانه ی قشنگی گذاشتی.رها ضبط صوت را به بلنگوهای سالن انتظار وصل کرده بود._ خوشالم که خوشت اومده. تو بگو ببینم، قهوه چطوره؟نگهبان بالافاصله گفت:_ تلخ و پر از بیداری، مثل همیشه، مرسی آبجی.رها با اخمی ساختگی سرش را کج کرد و گفت:_ میشه هی بهم نگی آبجی؟ بابا اسم‌ دارم. می میمیری بگی رها؟_ باشه، فقط یه چیزی._ چی؟‌نگهبان سر به زیر انداخت و ناخودآگاه با بند کلاهش شروع کرد به ور رفتن. دست آخر گفت:_ راستش نتونستم حساب این ماه رو بهت بدم، چون لوله ی آشپزخونه مون ترکید و مجبور شدم اونو تعمیر کنم. میشه ماه بعدی قرضامو بدم؟_ اصلا بیا یه معامله کنیم._ چه معامله ای؟_ تو قول بده تلویزیونو روشن نکنی، تا صداش اذیتم نکنه، منم قول می دم بهت هر روز قهوه بدم مجانی، چطوره؟چشمان نگهبان از خوشحالی برق زدند:_ واقعا؟_ آره، معامله ی خوبی نیست؟نگهبان کمی گیج شده بود. پرسید:_ آخه چرا تو اینقدر با تلویزیون مشکل داری؟_ تلویزیون با ما مشکل داره. یعنی واقعا شک داری؟نگهبان با درماندگی شانه بالا زد و اعتراف کرد:_ آخه حوصلم سر میره. چیکار کنم خب؟و رها پیشنهاد داد:_ من برات کتاب می خونم، هر وقت بی حوصله شدی. اصلا، بیا با هم سریال ببینیم._ کتاب؟ سریال؟_ آره، و حتی آهنگ گوش کنیم._ تا حالا اینارو امتحان نکردم.رها با لحنی گرم و اطمینان‌ بخش به نگهبان گفت:_ تجربه ی خیلی قشنگی میشه با من._ باشه._ پس معامله انجام شد.‌_ به نظرم رفاقت شروع شد.رها لبخند زنان چرخید و به طرف کافه یعنی آن طرف سالن انتظار برگشت. همین که جلوی پیشخوان کافه اش رسید، سرش را بالا آورد و دید دکتر در تاریکی شب، با لبخندی عمیق و دلنشین، آرام و رضایتمندانه او را تماشا می‌ کند.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridThu, 27 Aug 2026 23:36:53 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-c82mybbvi8liقسمت صد و بیست و هفتمرها پشت کافه بار نشسته بود. کافه ای جمع و جور که به پیشنهاد دکتر، اخیرا در گوشه ای از لابی انتظار راه اندازی شده بود.آنجا یک آبدارخانه بود و چیزی بیشتر از ظرف و ظروفی استیل و فضایی با صندلی های معمولی و یخچالی درب و داغان نداشت. اما حالا با قفسه هایی کوچک از فنجان های رنگی، دستگاه قهوه ساز، یک آسیاب کن چوبی، شیشه های مملو از دانه های قهوه و چند گلدان کوچک، حال و هوای بسیار متفاوتی پیدا کرده بود؛ البته که هیچ شباهتی به کافه ی قدیمی راشا نداشت. نه از امکانات زیاد آنجا برخوردار بود، نه از حضور مشتری ها پر می شد؛ اما با همان امکاناتی که آنجا تهیه شده بود و مواردی که دکتر سعی کرده بود برای رها تدارک ببیند، یک کافه بار ساده، زیبا و کاملا دخترانه، در سالن انتظار ایجاد شد.درآمد چندانی نداشت، اما برای رها همان اندازه کافی بود خوشحال تر از همیشه شده باشد. رها بابت این موضوع قدردان دکتر بود.برای اولین بار و بعد از مدت ها، چیزی به خودش تعلق داشت و شغلی که مجبور نبود به خاطر دستور کسی انجام دهد. نام کافه بار، شده باد کافه رها. مشتری ها هر چند تک و توک، نزد او می آمدند، اسمش را صدا می زدند و لحظاتی چند کنار پیشخوان می ایستادند. همین موارد کوچک، نشانه هایی از بازگشت زندگی بودند.برای افتتاحیه، رها و دکتر، پشت پیشخوان نشستند و هر دو نفر اولین قهوه ی کافه بار جدید را نوشیدند. بعد، گفت و گویی میانشان شکل گرفت که حالا در ذهن رها دوباره مرور میشد:_ می تونم همیشه بهت بگم الیاس؟دکتر گفته بود:_ بله، من زنده به القاب نیستم.رها ذوق کرد._ تو چرا اینقدر خوبی؟_ چرا اینو میگی؟_ چون تو منو از مرگ نجات دادی و مسیر درمان جسم و روانم رو در پیش گرفتی و حتی برام کافه بار درست کردی._ ولی من فقط به وظایف انسانی خودم عمل کردم._ ولی در مورد من فکر نمی کنی کمی فراتر از حد معمول رفتی؟دکتر ترجیح داد سکوت کند. رها دستانش را به آرامی بر روی دست دکتر قرار داد و ادامه داد:_ کارات فراتر از وظیفه هست، تو منو یاد گاتریای پدر میندازی.دکتر بلافاصله گفت:_ با چیزایی که از گاتریا می دونم، من انگشتِ کوچکِ آن خردمند هم نبودم.چشم های رها از اشک پر شدند. تصویر پدر کاملا تصویری دو گانه بین بودن یا نبودن بود. گفت:_ مرد بزرگی که جلوی گلوله ها قرار گرفت و به جای من آسیب دید و من نمی تونم بابت این موضوع خودمو ببخشم.دکتر گفت:_ او فقط به وظایف پدرانه اش عمل کرده. هرکسی جای او بود همینکارو می کرد. او انتخاب کرد که دخترش آزاد و رها باشد و خودش بهایش را بپردازد.رها هر بار که پلک می زد، دانه های اشک از گوشه ی چشمانش سرازیر میشدند._ دلم براش تنگ شده.دکتر کمی به جلو خم شد._ می تونی براش یه نامه بنویسی._ ولی اگه گاتریا کشته شده باشه چی؟_ گفتم که، براش یه نامه بنویس و به خونه تون ارسال کن._ ولی اگه هیچ وقت کسی نباشه اون نامه رو تحویل بگیره چی؟دکتر نگاهش را به چشمان رها دوخته بود._ خرد هیچ وقت نمی میره رها، تو نامه رو بنویس و بفرست. زنده یا مرده، نامه را خواهد خواند._ تو از کجا مطمئنی؟دکتر آهسته نفس کشید و تصدیق کرد:_ رها، زندگی همیشه هم با ساز و کار و قوانین نیست. بعضی وقتا، رویدادهاش بدون دلیل و توجیه رخ میدن.رها قادر نبود جلوی اشک های خود را بگیرد._ اگر خدایی وجود داشته باشه، لعنت و نفرین می کنم نخست وزیر و تمام سربازانش رو.دکتر اضافه کرد:_ الان نیاز داری فقط روی خودت وقت بزاری. لطفا با هیچ کس وارد بحث نشو. منم کنارت می مونم تا قوی بشی و آماده ی رفتن. یادت باشه، نفرت قلبت رو سنگین می کنه._ چشم._ همین امشب نامه رو شروع کن. پیشنهاد می دم در نامه، از روزگاری که گذراندی ننویسی. گاتریا ناراحت میشه. بگو خوبی و در کشتی ناخدا شیانا هستی و افق زیبایی روبروی تو روشن شده. باشه؟_ چشم._ به پدر بگو ممنون که منو به این دنیا آوردی. باشه؟_ چشم.رها مثل یک پرنده ی کوچک خودش را در آغوش دکتر انداخت. دکتر آغوش پدرانه اش را باز کرد و هر دو برای چند لحظه سکوت کردند.رها گفت:_ خیلی دوست دارم الیاس. می تونم الیاس پدر صدات کنم؟دکتر عمیقا لبخند میزد:_ اگر اینو می پسندی، منو صدا بزن الیاس پدر. من خیلی دلم می خواست یه دختر کوچولو داشته باشم مثل تو که کلا تو یه نعلبکی جا بشه.رها زد زیر خنده، اما دوباره از فشار دلتنگی خاموش شد._ راستش دلم می خواد برگردم پیش گاتریا._ فعلا باید خودت رو از بند خودت رها کنی. وقتش که شد، بهت می گم. منتهی قبلش باید بهت یه نکته ای رو بگم.رها ابروهایش را بالا برد._ چه نکته ای رو؟دکتر رفت سر اصل مطلب:_ می خوام بهت راه برگشتو نشون بدم._ الان؟_ آره. حاضری؟رها بدون مکث پاسخ داد:_ بریم.هر دو نفر دستان یکدیگر را گرفتند و از لابی خارج شدند. دو تایی شهر را تا رسیدن زمان تاریکی پرسه زدند. شهر کم کم وارد ساعات شبانه شده بود. چراغ مغازه ها روشن شده بودند و مردم جلوی ماشین های فروش غذای بیرون بر ایستاده بودند و برخی دیگر، روی صندلی های بیرونی کافه ها مشغول گفت و گو بودند._ هیچ وقت بهت گفتم شهر شما یه جوریه؟_ چطوری حسش کردی؟_ خیلی نوستالوژیک. انگار اینجا زندگی کودکی های من دوباره جریان گرفته.دکتر نگاهی به خیابان انداخت و گفت:_ با مردمی پر جنب و جوش که تمام اندوخته هایشان را آخر شب در کافه و رستوران و گردش خرج می کنند. اینجا همیشه بهم فرصتی برای تفکر داده._ دقیقا.برای شام، رها دو تا همبرگر دست ساز از دکه های فروش غذای خیابانی سفارش داد و هزینه اش را حساب کرد. بعد، سیگار برگ را امتحان کردند و از یکی دیگر از دکه های خیابانی، چای زغالی خریدند و میل کردند. تقریبا از سراسر آن پیاده روی سنگ فرش شده، بوی زغال و چای و قهوه شنیده میشد.سرانجام، با راهنمایی دکتر، به جایی رسیدند که به رها گفته شده بود. جایی که ساختمان ها تمام شده بودند و جمعیت زیادی رفت و آمد نمی کرد._ اینجا؟_ جایی که افتاده بودی اینجا بود._ واقعا؟_ بله، از اون بالا.و رها سر را بالا آورد و از ارتفاع دیوار سنگی روبرویش حیرت کرد. یک رشته کوه وسیع و بلند بود که انگار مثل دیواری دفاعی تمام شهر را دور زده بود. قله ها انگار از ابرها گذشته بودند و تاریکی تمام قله ها را پوشانده بود.رها چند قدم عقب رفت._ من از اون بالا اومدم؟دوباره و با انگشت به بالای آن دره اشاره کرد._ نیومدی، سقوط کردی.رها حرفی برای گفتن نداشت._ واقعا خوش شانس بودم که هنوز زنده ام.دکتر به ارتفاع اشاره کرد و گفت:_ اینقدر که هنوز باور نمی کنم زنده ای. زنده بودنت دلیل داره رها._ یعنی من مهم هستم؟_ البته که منظورم این نبود که مرده ها مهم‌ نبودن. ولی زنده بودنت در چنین حادثه ای، موضوعی بود که منو به فکر وا داشته. من مفتخرم که بخشی از این تصمیم روزگار بودم، بخشی از تجلی زنده ماندن تو._ حس عجیبی بهم دست داد._ و باید حقیقتی رو اعتراف کنم، حقیقتی که وقتش رسیده بدونی. حقیقتی که قبل از بازگشت باید بدونی._ چه حقیقتی؟دکتر اینبار مستقیم به چشمان رها نگاه کرد._ تو به من اعتماد داری؟_ خیلی.دکتر آب دهانش را قورت داد و گفت:_ پس باید بدون اینکه بلیط برگشت تهیه کنی، برگردی._ یعنی چی؟_ یعنی دقیقا از همین مسیری که سقوط کردی، حالا باید صعود کنی.رها فکر کرد کسی با او شوخی می کند._ الیاس؟ منو ایستگا کردی؟_ تو که گفتی بهم اعتماد داری. نگفتی؟_ هنوزم میگم؛ ولی این دیوانگیه.و دکتر با دست مسیر سقوط را دوباره به رها نشان داد و گفت:_ از همین راهی که سقوط کردی برگرد._ شوخی نکن الیاس._ شوخی نمی کنم. باید همین مسیری که ازش سقوط کردی رو دوباره بری بالا._ مگه من کوهنوردم؟و دکتر حرف دیگری اضافه نکرد.او راه افتاده بود._ من مریض دارم، باید برگردم، گفتنی ها گفته شده.رها داد زد:_ الیاس؟ میگم راه برگشت کجاست؟دکتر حتی برنگشت._ همون راهیه که ازش سقوط کرده بودی._ یعنی این صخره ی به این صعب العبوری رو باید راست برم بالا؟ مگه من یوزپلنگم؟_ البته که می تونی بلیط برگشت بگیری و در حالی که روی صندلی لم دادی برگردی. ولی من توصیه نمی کنم._ چرا؟دکتر اینبار ایستاد برگشت از شانه به رها نگاه کرد و گفت:_ چرای این موضوع رو سالها بعد از انتخاب راهی که رفتی، می فهمی.مکالمه پایان گرفته بود. آنها به آرامی مسیر بازگشت به ساختمان درمان را در پیش گرفتند. در طول راه، رها چند بار به پشت سر خود نگاه کرد. کوه همچنان آنجا بود، عظیم، ترسناک، تاریک و صعود ممکن نبود._ گاهی اوقات درکت نمی کنم._ می دونم._ چرا ازم‌ می خوای مثل یه یوزلنگ رفتار کنم؟_ من فقط ازت یه چیز خواستم، که بری بالا.به ساختمان درمان رسیدند. از لابی گذشتند و هر کدام سراغ مشغله های خود رفتند. رها تمام شب های بعد از آن ملاقات را به صعود می اندیشید، اما حتی در رویا تصور بلندای کوه ترسناک بود.در فکر بود که ناگهان صدایی او را به خود آورد. نگهبان شیفت شب بود._ یه قهوه می دی سر برج پولشو بدم؟_ آره، چرا فکر می کنی اینکارو نمی کنم که با شک می پرسی؟_ آخه واسه شمام سخته دیگه._ هیچم سخت نیست، می دم قهوه هر وقت هوس کردی. کافیه بهم بگی.رها از روی صندلی بلند شد تا قهوه را آماده کند._ آبجی؟_ جانم؟_ تو که باز موهاتو ریختی بیرون؟اما رها از شنیدن این حرف عصبانی نشد. مدت ها قبل، شنیدن همین جمله کافی بود تمام روزش خراب شود. شاید با خشم جواب می داد، شاید بحث می کرد، ناسزا می گفت و گلاویز می شد و یا ساعت ها در ذهن با آن کلنجار می رفت؛ اما آن شب چیزی در او تغییر کرده بود.توضیح داد:_ تو همونقدر از مملکت سهم داری که من. پس پیشنهاد می دم به جای خزعبلات درباره ی موهای من، از زیبایی شهر لذت ببری. شهر با آدمها و طنازی امثال ما قشنگ میشه، نه با ساختمون ها و ریش و پشم شماها.و عمدا با تکان سر، موهای خودش را چند بار موج جانانه ای داد. نگهبان بلافاصله صورت خود را برگرداند و به تلویزیون قفل کرد. گفت:_ آبجی تو خیلی مهربونی، از روزی که اینجا رسیدی، خیلی با کلاس کردی اینجارو و قهوه هاتو همه دوس دارن. فقط همین زلفتو تاب می دی بد میشه._ خب، تو تلوزیونتو نگاه کن و فکر کن من نیستم._ خود دانی.رها پرسید:_ راستی، تک می خواستی یا سنگین؟_ سنگین._ باشه.به اندازه ی کافی، دانه های قهوه را داخل ظرف ریخت._ در مورد قهوه هام چه نظری داری؟ اینو بگو.نگهبان بدون اینکه از تلوزیون چشم بردارد، توضیح داد:_ بیداری رو برام آسون کرده._ زمانی من بهترین قهوه های شهر رو درست می کردم با بهترین تزئینات. باورت میشه؟ اینجا امکانات ندارم._ مطمئنم همینطور بوده که میگی.رها در حینی که داشت دانه های قهوه را آسیاب می کرد، به این موضوع رسید که چیز دیگری هم عوض شده، چیزی در او تغییر کرده و آن هم این بود: او برای اولین بار توانسته بود گذشته را بیاد بیاورد، با تمام جزئیات اما این یادآوری بدون احساس درد همراه بود، البته غیر از احساس دلتنگی برای فقدان عزیزان.قهوه آسیاب شد و نگهبان از بوی قهوه ای که در فضا بلند شده بود، مسخ شد و گفت:_ ولی خوش بحال شماها. جوونی، واسه خودت کاسبی داری و مثل من مجبور نیستی تمام زندگیتو کار کنی.رگه هایی از حسرت در صدایش تاب می خوردند.رها گفت:_ مرسی از دکتر که اجازه داد برای خودم اینجا کافه بار بزنم و قهوه بفروشم._دکتر درسته که خیلی خشک و جدیه، ولی دل بزرگی داره. یادم نمیاد حقوق یکم به یکم من، بشه دوم. سر وقت می ده همیشه._ کاش از این آدم ها کلی بودن._ البته آبجی، خودتم جَنَم داشتی، قبول کن._ خب تو هم واسه خودت یه کاری دست و پا کن._ زندگی خیلی سخته آبجی. بخدا حقوقم هفته ی اول تموم میشه. سرمایه برای شروع هیچ کاری نتونستم جمه کنم.رها کاملا او را درک می کرد. همانطور که داشت فنجان را زیر خروجی قهوه ساز می گذاشت، گفت:_ همینقدر می دونم که این زندگی، حق ما نبود.صدای قهوه ساز بلند شد و قهوه آماده شد. رها فنجان را با احتیاط برداشت و روی پیشخوان، جلوی نگهبان گذاشت._ بفرمایید، نوش جان کنید.نگهبان از صفحه ی تلویزیون چشم برداشت و سعی کرد چشمانش به چهره ی رها نیفتد._ مرسی آبجی. بزن تو حسابم._ باشه حالا نمی خواد به این چیزا فکر کنی.نگهبان جرعه ای قهوه مزه مزه کرد و ادامه داد:_ واقعا کاش این شهرگردان انتخاب نمیشد، اینم بی عرضه از آب دراومد، بدبخت ترمون کرد بخدا.رها با افسوس سر خود را تکان داد و کنایه زد:_ آب از چشمه گلالوده مرد، شهرگردان خر کیه. کس دیگه ای رو باید یَقه کنی.و ناگهان حرف دکتر را به یاد آورد که گفته بود:_ الان نیاز داری فقط رو خودت وقت بزاری، با هیچ کس وارد بحث نشو لطفا، فقط به فکر رشد خودت باش، منم کنارت می مونم تا قوی بشی و آماده ی رفتن. یادت باشه، نفرت قلبت رو سنگین می کنه.رها حرف دیگری نزد و نگهبان شب نایستاد. گویا حواس او جلب برنامه ای شده بود که تازه آن ساعت از شب آغاز شد. نگهبان، فنجان قهوه را در دست نگه داشت و به طرف جایگاه خود رفت، به طرف لابی انتظار تا از پشت شیشه های دودی اتاق، برنامه را تماشا کند.سالنی گرد و بسیار بزرگ که همه ی بیمارانِ تمام طبقات این ساختمان درمانی، در بدو ورود باید آنجا می نشستند و راهنمایی می شدند و شماره رزرو می کردند.با اینکه کافه بار دور تر از لابی انتظار بود، صدای تلویزیون را واضح و بلند می شنید؛ تلویزیونی که آن لحظه داشت نخست وزیر را نشان می داد و این بخش اجتناب ناپذیر شغل جدیدش بود.در آن برنامه، نخست وزیر لباس یکدستی پوشیده بود، لباسی سفید، تمیز و براق؛ دوربین از فاصله ای نزدیک حرکات او را دنبال می کرد. او داشت در میان باغی پر از گل و دار و درخت راه می رفت و با دست، برگ های درختان را نوازش می داد. گلها را بو می کشید و آبی آسمان را ستایش می کرد. یک آهنگ عاشقانه ی غمگین پخش میشد و او در ادامه ی آن برنامه، به نور آفتاب که چهره اش را درخشان تر از همیشه کرده بود لبخند می زد. آدمی بی آزار به نظر می رسید که دلش نمی آمد حتی به مورچه ها آسیب بزند. در ادامه، ترانه ای شروع شده بود که همیشه در وصف نخست وزیر، موزون و آهنگین از شبکه ها پخش میشد:_ نخست وزیر، طلاییفدات بشیم خدایینخست وزیر، چه نازیخوشکل و با کلاسینخست وزیر، عزیزیهمیشه دلپذیریاصلا خودت خداییهمیشه سر پناهی...رها علی رغم میل باطنی صورت نگهبان شب را تماشا کرد. صورتی که آن لحظه در اوج محبت و نوری که در چشمانش برق می زد برنامه را پیگیری می کرد. دست خود را بر روی سینه قرار داده بود و زیر لب حتما، قربان صدقه ی نخست وزیرش می رفت. برای رها این تصویر، از خود برنامه عجیب تر بود. برنامه ی مدح نخست وزیر که تمام شد، مجری داشت می گفت:_ مشکل اصلی مملکت ما، حتی امنیت مرزهای قانونی ما نیست، چون حکومت ما در دلها تشکیل شده. حملات ارتش شمالگان و ترور نیست، چون ما تکثیر می شویم. وسعت دریاها نیست، چون آبها ازان خداست. فقر نیست، زیرا مردم برای نان، نخست وزیر را انتخاب نکردند. بچه ها نیستند، خودشون بزرگ میشن. آینده نیست، چون آینده بعد از مرگ مهم است. آبادی نیست، چون آبادی فسق و فجور می آورد و ما را از خدا دور می کند. ارتباطات جهانی نیست، چون سلوک در تنهایی میسر است. اما، اما مشکل اصلی ما، فقط و فقط یک چیز است، موی زنان. هوشیار باشید و از مواضع خودتان کوتاه نیایید حتی به زور، حتی با درگیری.همان لحظه نگهبان شب و رها هر دو هم زمان به صورت های یکدیگر خیره شدند. نگهبان اینبار اخم کرده بود و از دیدن موهای رها شرمی نداشت. رها احساس می کرد چیزی بسیار بزرگتر از فاصله ی آنها در سالن، بین شان وجود دارد. فاصله ای که پیمودن و رسیدن به یکدیگر تقریبا غیر ممکن بود.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 14 Aug 2026 22:30:32 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/هم-وطن-glg0xbna7tgu(فایل صوتی با متن فرق دارد)می بینم؛ روز هایی که بالاخره آدما غمگین نباشند، روزهایی که سرزمین قشنگمون پر از صلح، آبادی، آزادی، برکت و پر از عدالت باشد، روزهایی که قرار نیست دیگر با خبر اعدام، تبعید، جنون، توحش، دزدی، قتل های سیستماتیک، غارت، چپاول، ابتذال، تجاوز، بی حرمتی، دروغ، پلیدی، مکر، گلوله، سرکوب، فقر، حملات مدنی، اختلاس، گرانی، تبعیض، بی سوادی، نشر اکاذیب ... و هزاران چیزی که از تجارب زیسته ی ما حاصل شده، خبری باشد. روزی که قرار نیست دوستانمان از سرزمین قشنگمون بیرون برن. روزی که آرزوها، اهداف و آدم ها ارزشمندن و پدر "سپهر بابا کجایی" نمی گوید. روزی که عدالت اجتماعی و حس تعلق به سرزمین قشنگمون بیش از پیش بوجود می آید و تاریخ بدون سانسور و سلیقه سازی اهریمنان، به نسل بعدی منتقل می شود. روزی که بچه هایمان به جای درس جنون در مدرسه، کودکی میکنند و اساتید با ترس و لرز و در لفافه به حقایق اشاره نمی کنند، روزهایی که کارگران شرمنده ی خود و خانواده نباشند و معلم ها فقیر و غمگین نباشند و پلیس ها واقعا مامور امنیت آدم ها باشند و پرستارها خسته و بی خواب نباشند و مهندس ها در به در و سردرگم نباشند و هنرمندان بی پول نباشند و ... . من بریدم، از دورن پاشیدم مثل هزاران هزار شهروند دیگر، ولی شنیدم، صدایی شنیدم که گفت روزی جشن آزادی را خواهی گرفت در کنار مردمانی که دیگر چشم های دردمندی نخواهند داشت. روزی که با هم در تلویزیون، شاعران، نقاشان، نویسندگان، پادشاهان و انسان های ارزشمندی را می بینیم که واقعا دست به خلق ارزش های انسانی و بشری می زنند و نه حقیقت را انکار می کنند، نه بی عقل، مبتذل، بی شعور، احمق، کثیف، بی وجدان، بی معرفت، بی خدا، نه بی اخلاق و دور از انسانیت هستند.مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 01 Aug 2026 02:51:00 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-xkyay8q2lmrhقسمت صد و بیست و ششمگاتریا با لختی، تن خسته ی خود را از روی مبل بلند کرد و مانند کسانی که دست به عصا راه می روند، فاصله ی میان مبل و نامه را پیمود. این فاصله‌ ی چندان زیادی نبود، اما برای او به اندازه‌ ی یک عمر طول کشیده بود.وقتی پاکت را از کف راهرو برداشت، قلبش ناگهان در سینه فرو ریخت؛ نامه از طرف مریم بود. لبخند زد و با کنجکاوی، درب خانه را باز کرد. همانطور که حدس می زد پستچی رفته بود؛ اما دو نفر بیرون ایستاده بودند، دو مرد که ظاهرشان اصلا حس خوبی به گاتریا نداده بود. دو مرد که گاتریا با دیدنشان فهمید چکاره اند، و حتی به نظر می رسید منتظر گاتریا مانده بودند.حدس اش درست بود. با دیدن گاتریا، یکی شان بلافاصله رفت سر اصل مطلب:_ نامه تونو برداشتید آقا؟گاتریا صدایش را صاف کرد و پاسخ داد:_ نامه رسانی شرافتمنده، خوشالم تغییر شغل دادین.یکی شان بلافاصله گفت:_ ولی ما نامه رو برات نیاورده بودیم._ پس جلوی خونه ی من چیکار می کنید آقایون؟یکی شان گام بلندی برداشت و جلوی گاتریا ایستاد. دست خود را تهدیدوار، بر روی شانه ی گاتریا قرار داد و گفت:_ نامه رو که نامه بر واستون آورده؛ ما متعجب شدیم چرا یک فاحشه باید براتون نامه نوشته باشه.گاتریا بلافاصله گفت:_ شما کارای مهم تری غیر از توهین به مردم ندارید احیانا؟و سر خود را به طرف آسمان بلند کرد و چیزی ناپیدا در آسمان را جست و جو کرد؛ انگار که می خواست ترسی قدیمی را به یادشان بیاورد، ترسی که هنوز در پیکره ی آنها زنده مانده بود._ نترسید آقای گاتریا، امنیت دوباره به آسمان این سرزمین برگشته.گاتریا سر تکان داد و گفت:_ من که ترسی ندارم آقایون.و چشم از آسمان برداشت و ادامه داد:_ گفته اند چون در کشتی نشینند خدا را با اخلاص می خواندند؛ و چون خدا آنان را به خشکی رساند و نجات دهد، باز مشرک می شوند.از حرفی که گاتریا زده بود حیرت کردند. همانی که دست روی شانه ی گاتریا گذاشته بود با پرخاشگری گفت:_ این حرفا بهت نمیاد اصلا، بنده ی پلید خدا.آن دیگری که از اول ساکت مانده بود، بی‌ درنگ دست همراهش را گرفت و عقب کشید؛ آنقدر که دستش از روی شانه‌ ی گاتریا برداشته شد. بعد با صدایی آهسته‌ تر از گاتریا پرسید:_ یعنی چی؟گاتریا تصدیق کرد:_ یعنی قرار نیست از اشتباهات خودتون درس بگیرید، تا اوضاع آروم شد، دوباره مردم آزاری تونو شروع کردین._ اما... .آن یکی وسط حرف همراهش پرید، همانی که پرخاشگر بود:_ واسه ما از کلام حق استدلال می کنه. بنده ی پلید خدا._ اجازه بدید با این مرد گمراه شده صحبت کنم.پرخاشگر سکوت کرد. مرد دیگر دوباره با همان صدای آرام، که در آن نوعی خونسردی وجود داشت، به گاتریا گفت:_ خیابونا رو فریب خوردگان نا امن کرده بودن، دشمنان جهانی نخست وزیر هم از این نا امنی ها استفاده کردن و آسمون مارو تسخیر کردن. البته که بچه های ما، اونارو به عقب راندن و ما پیروز شدیم.گاتریا ابرو بالا انداخت:_ شما مخاطب رو همیشه خر فرض می کنید.دوباره صدای پرخاشگر بلند شد:_ نگفتم اینا تو مغذاشون پِهِنه، نگفتم؟_ برادر لطفا ساکت بمانید. دارم به ایشان فرصت تغییر میدم.مهربان تر از قبل، از گاتریا سوال کرد:_ روایت شما چیه جناب؟ می خوام اونو بشنوم.گاتریا مطمئن بود مکالمه کار را به جایی نمی برد. او در یادداشت های خودش در مورد آن روز به این موضوع اشاره کرده بود:_ با اینکه می دانستم گوش هایشان کر شده و بر چشمهایشان پرده ای تاریک و ضخیم افتاده، با اینکه می دانستم دلهایشان مملو از قساوت و گمراهی شده، اما گفته شده بود بیمار است که به طبیب محتاج است. پس حرف زدم، چون امید داشتم صحبتم روزنه ای بر بدنه ی یکدست آلوده ی آنها ایجاد کند، شاید از همان جا نور به جانشان وارد می شد، چرا که تصدیق می کنم امید و حقیقت، آخرین چیزی است که می میرد.و بعد خودش رو به آنها گفت:_ شماها به جای اینکه به وظیفه ی اصلیتون بپردازین، وظیفه ای که بخاطرش همیشه بیش از نصب بودجه ی مملکت رو خرج کردین، سرگرم مبارزه با مردم شدین. به جون زن و بچه ی مردم افتادین و هیچ وقت به عواقب کار فکر نکردید. در نتیجه، اوضاع از دستتون در رفت و آسمون مون تسخیر شد. شماها خیلی وقته از مسیر خارج شدین.پرخاشگر گفت:_ آقای محترم، به حاشیه نرید لطفا. چرا یک فاحشه برات نامه نوشته؟گاتریا صدای خود را کمی بالاتر برد:_ به این طفل معصومان اینقدر توهین نکنید. اصلا، نامه ی فدایت شوم نوشته، شما مُفَتِشی؟_ چرا باید یکی از داخل دژ محکومین، واست نامه ی فدایت شوم بنویسه؟گاتریا یخ کرد:_ دژ محکومین؟_ بله، دژ محکومین.گاتریا شنیده بود آنجا تاریکی و بی‌ رحمی موج میزند و زنجیر و بی‌ پناهی، انسانیت را انکار می کند._ به چه اتهامی؟_ به جرم به میلی._ بی میلی به چه؟_ بی میلی به علایق نخست وزیر؛ و فراری دادن یک مجرم.گاتریا لرزید، رعشه‌ ای نامحسوس که از شانه‌ هایش آغاز شد و در نوک انگشتان پاهایش به پایان رسید._ حالش خوبه الان؟پرخاشگر نامه را از دست گاتریا کشید._ بده ببینم چی نوشته برات. تو مثل اینکه نمی دونی ما کی هستیم.گاتریا سعی کرد نامه را از او پس بگیرد:_ پسش بده، این نامه خصوصیه._ نه تا وقتی که بحث امنیت در کار باشه.پرخاشگر طوری او را هل داد که گاتریا تعادلش را از دست داد. پاهایش روی پیاده‌ رو لغزید و با ضربه‌ ای تحقیر آمیز به زمین خورد.گاتریا همانطور که روی زمین دمر افتاده بود، سرش را کمی بالا برد و تماشا کرد. یک خودرو از راه رسید. درب های آن باز شد و چند نفر از آن خارج شدند. آنها در فاصله ای نزدیک به گاتریا شانه به شانه ایستادند و آرایشی خشن به خود گرفتند.گاتریا دیگر سعی نکرد از روی زمین بلند شود. از حالت دمر در آمد، به پشت دراز کشید و چشم هایش را به آسمان دوخت. صدای پاره شدن پاکت نامه را شنید. کاغذ بیرون کشیده شد و غیر پرخاشگر آنرا گرفت و شروع کرد بلند بلند به خواندن:_ گاتریای پدر، منم مریم، کسی که تا ابد تو را فراموش نمی کند، مردی که روح را گرم و دل را نرم‌ می کند. من دلتنگ تو ام گاتریا...صدای خنده ی یکی از حاضران را شنید که به بغل دستی می گفت:_ مگه چی بهش نشون داده که دلتنگش شده.گاتریا چشمان خود را از شدت شرم روی هم گذاشت و گوش کرد به نامه ای که داشتند می خواندند:_ من دوباره متولد شدم وقتی که دیدم تو برایم نامه نوشته بودی. باورت نمی کردم نامه ای از سمت معبودم داشته باشم. این یعنی تو در سراسر آن مدت، داشتی به حرف های من گوش می کردی.صدای اعتراض یکی را شنید:_ پس اینطوری مخشو زدی گاتریای پدر؟ بابا دستخوش، واقعا دود از کنده بلند میشه.یک قطره اشک از چشمان گاتریا بیرون پرید.نامه داشت خوانده میشد:_ سرگذشت نامه ات بد بود، زیرا، وقتی آنها داشتند مرا کشان کشان می بردند نامه افتاد روی زمین و حسرت عمیقی بر جان و دلم باقی گذاشت. آنها خیلی بی رحم و نامردند. یک روز باید بهم بگویی در نامه چه ها نوشته بودی.گاتریا دست خود را بلند کرد و با ساق دست چشم های خود را پوشاند. نمی خواست اشک هایش را ببینند.صدای اعتراض یکی شان را شنید:_ همه شاهدین دیگه چی گفت، گفت ما نامردیم. برگردیم دژ، می دونیم چیکارش کنیم.و دوباره نامه خوانده شد:_ اونا منو به عقب برگرداندند؛ به نقطه ای که با کمک تو مدت ها پیش ازش گریخته بودم. دوست ندارم در موردش حرف بزنم، همینقدر بدان که من خوبم و امید دارم روزی هوای تازه را تنفس کنم.صدای پرخاشگر بلند شد:_ چقدر اینا پر رو و وقیح هستن.و خواندن نامه، توسط غیر پرخاشگر ادامه پیدا کرد:_ گاتریای پدر، می دانی آزادی چیست؟ من به زعم خود از این واژه برای تو می نویسم.دوباره صدایی از آنها بلند شد:_ شاهدید دیگه؟ داره بقیه رو به برهم زدن نظم دعوت می کنه. خیلی جرمش سنگینه، میگه به آزادی فکر کنید.گاتریا متوجه شد دارد آهسته و پیوسته اشک می ریزد.در یادداشت هایی که از گاتریا باقی مانده است، جمله ای در شکر اشک های آن لحظه وجود دارد:_ تشکر از پروردگار عالم که اگر رنج داد، توان اشک ریختن را از ما سلب نکرد.نامه ی مریم هنوز تمام نشده بود:_ آزادی یعنی تو با صدای بلند، بگویی من چه کسی هستم و بتوانی خود را در جامعه تجربه کنی. نظرت شما چیه گاتریا پدر؟اینبار کسی که نامه را می خواند، همان غیر پرخاشکر به همراهان گفت:_ نخست وزیر عالی مقام ما که بارها آزادی را تعریف کرده. اما هنوز این جماعت خام به دنبال معنای آزادی می گردن. این از کم کاری ماست، ما باید آنها را آگاه می کردیم و سخنان نخست وزیر عالی مقام خود را به گوش همگان می رسانیدم، این از کوتاهی ماست برادران.گاتریا همان‌طور که بر روی زمین افتاده بود، در ذهن خود به دنبال معنای آزادی رفت؛ معنایی که در یادداشت های گاتریا باقیمانده بود:_ آزادی را نمی دانم، اما عدم آزادی را چرا، چیزی که با حسرت رابطه ای تنگاتنگ دارد. آن شب، در میان آبی که وسط پارک شهر، داخل آن استخر داشت فواره می کرد، لحظه ای را دیدم که مریم پاهایش را در آن غوطه ور کرده بود و می خندید و می رقصید و پایکوبی می کرد، آن هم با صدای ساز و دهلی که از نواخت یک دوره گرد می شنید. آن روز قلبم گرفت، از حسرت اینکه او چطور توانست آن همه آزادی را تجربه کند، خوش بحالش، چیزی که اعتراف می کنم هیچ وقت در زندگی، خودم تجربه نکرده بودم.یا شبی که رفتگر محله ی ما، پولی که شدیدا بدان احتیاج داشت، وقتی توسط من تامین شد، دیدم چقدر راحت و با رضایت مشکل خود را حل کرد. من دوبار دچار حسرت شدم؛ از اینکه چطور توانست با پول مشکل خود را حل کند. من حتی اگر مالک تمام ثروت دنیا می شدم، نمی توانستم ژاکلین را برگردانم.یا شبی که دهان دخترم رها را نگه داشته بودم که مباد صدایش را نیروهای نخست وزیر بشنوند و ما به دردسر بیفتیم، مردی را می دیدم بنام شین که جلوی چشمانم، بدون ترسِ از مردن، به آنها گفته بود مرگ بر نخست وزیرتان. با اینکه گلوله ها نفس او را بریدند، اما من همچنان به او غبطه خوردم، به اینکه او چقدر آزادانه خود را بیان کرد و از دنیا خود را کنار کشید.روزی دیگر دیدم رها موهایش را باز گذاشته و رنگ کرده. او تهدید وار، برای اینکه غر نزنم این چه وضعش است، از جلوی رویم رد شد و رفت بیرون و دوباره به من حسرت بخشید، از اینکه او چطور برای بخشی از آزادی اش می توانست محکم بماند.باری دیگر، دیدم راشا از احساس خودش به دخترم گفت و من دوباره حسرت خوردم، از اینکه او این همه شجاعت را کی پیدا کرده بود، شجاعت بیان احساساتش را، بدون ترس از اینکه من چه واکنشی نشانش دهم. آیا این صداقت آزادی نبود؟روزی دیگر، نوجوانی دیدم که سیم یک بلندگوی حکومتی را کشیده بود؛ و من دوباره به او غبطه خوردم از اینکه او چطور شهامت اینرا پیدا کرد در راه آزادی اش اقدام کند.گاتریا دستانش را باز کرد و عضلات بدن خود را شل کرد. نامه ی مریم هنوز تمام نشده بود:_  کار در دژ محکومین اهمیت بسیار زیادی دارد. متاسفانه شنیده ام خیلی از ما بعد از آزادی از اینجا، بخاطر کارهای سنگین جسمانی و تنش های روانی و انزوای روحی، هیچ وقت دیگر مثل سابق نمی شویم.صدای یکی دیگر از حاضران را گاتریا شنید:_ امید داره آزاد بشه؟ زهی خیال باطل.ادامه ی نامه خوانده شد:_ نظم در دژ محکومین، عملا توسط خودمان اجرا می شود. برای اینکه از فضای داخل دور بمانیم و حداقل شرایط زندگی را داشته باشیم، مجبوریم با حداقل دستمزد در بخش‌ های مختلف بیگاری کنیم. آقای گاتریا، خیلی ها متأسفانه بخاطر نداشتن درآمد کافی، برای امرار معاش به کارهایی مثل فروش مواد یا همکاری با این جماعت یا کارهایی دور از شان انسانی یا آسیب به خویش روی میارن چون استقلال مالی داخل زندان واقعاً حیاتیه و آزادی عمل میاره. خودت بهتر می دونی، بدون پول عملاً نمیشود دوران محکومیت را تحمل کرد. خیلی از بند ها حتی آب آشامیدنیِ سالم ندارن و غذای زندان کیفیت پایینی دارد و بی خوابی و بی حوصلگی و انواع و اقسام شکنجه ها اینجا تجربه می شود. البته نگران نباشید، من در اینجا مشغول دوختن کیف چرم هستم و می خواهم زمانی که آزاد شدم، تجارت چرم را گسترش دهم. کیف هایی می دوزم که نگو و نپرس. من برای تو و دختر نازنینت رها، دو تا کیف چرم دوخته ام و برایتان کنار گذاشته ام. امیدوارم روزی به دست تو برسانم. راستی آقای گاتریا، دیروز خدارا دیدم، به شکل چای درآمده بود و در لیوانی که به دستم گرفته بودم بوی عطر می داد. ازم پرسید چه احساسی داری مریم؟ گفتمش خوشحالم که دارم برای اهدافم می جنگم و ناراحت که آنها دوباره مرا به عقب برگرداندند. خدا گفت اشتباه نکن مریم، زمانی به عقب برمی گردی که خودت انتخاب کرده باشی. گاتریای پدر، منتظر نامه ای از جانب تو می مانم. رها دختر زیبایتان را از طرف من بوسه باران کنید. دوستار همیشگی شما، مریم.پرخاشگر، نامه را از دست غیر پرخاشگر کشید و به طرف گاتریا آنرا پرتاب کرد و گفت:_ مال خودت بمونه، پیرمرد هوس باز.گاتریا نامه را برداشت و روی سینه اش نگه داشت. چند لحظه بعد به همه گفت:_ همه تان صدای تپش را شنیدید؟ در این نامه، قلبی بزرگ وجود داشت.پاسخ اش را دادند:_ نه، یک فاحشه بود که داشت ما را سردرگم می کرد.پرخاشگر اضافه کرد:_ دشمنان پلید خدا. از همه تان متنفریم.گاتریا تکانی به خود داد، بی‌ آنکه پاهایش را جمع کند، از حالت درازکش بیرون آمد و نشست. نشستنش بیشتر شبیه به جمع‌ کردن باقی‌ مانده‌ ی شأنی بود که لحظه ای پیش، روی پیاده رویِ جلوی خانه اش ریخته شده بود.یکی از آنها او را خطاب قرار داد:_ اگه رفتی ملاقاتش، واسش قرص ضد بارداری ببر.و خندید و در حین خندیدن تکرار کرد:_ اینا می خوان لخت شن.گاتریا، همان لحظه صدای مریم را شنید:_ زمانی به عقب برمی گردی که خودت انتخاب کرده باشی.گاتریا حس کرد شرم نیابتی او به یکباره خاموش شد. او دوباره دراز کشید. عضلات خودش را شل کرد و به پهنای آبی بالای سرش چشم دوخت. ابرهای سفید زیبا در حرکت بودند. نسیمی خنک وزیدن گرفته بود و داشت صورت او را نوازش می کرد. گویا آن لحظه و برای اولین بار، دراز کشیدن وسط پیاده رو، به تجربه ای دلپذیر تبدیل می شد.درحالی که آنها کم‌ کم از او دور می‌ شدند، صدای پرخاشگر را شنید. لحنش این بار رنگی از حسرت گرفته بود. از همراهانش می پرسید:_ چه کسی برای ما نامه می نویسد؟پاسخ اش را غیر پرخاشگر داده بود:_ زبونتو گاز بگیر مرد، عیب است. این شیوه ی گناهکاران است، ما نگرانی های بزرگی در سر داریم. به این چیزا فکر کنی، آسمون دوباره تسخیر میشه ها.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 11 Jul 2026 13:34:02 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-gvsyfgemqgecقسمت صد و بیست و پنجمقسمت صد و بیست و پنجمزن کلافه بود. دوباره پرسید:_ تا کی؟آرتین سعی می کرد با همان صدای آرامی که از صبح بارها خرج عذرخواهی و توضیح به میهمان ها کرده بود، موضوع را برایش روشن کند:_ تا وقتی عقرب ها بطور کامل از روی عرشه جمع آوری بشن.در صدایش رگه هایی از همدردی وجود داشت. انگار خودش هم بیش از هر کسی، از این وضعیت خسته شده بود._ حتی ما هم اجازه نداریم از سالن خارج بشیم.اما زن آرام نمی‌ شد. عصبی‌ تر از آن بود که توضیح او را بپذیرد. او بدون هیچ احتیاطی، بلندتر از آنچه لازم بود جوابش را داد:_ کسی حق نداره بهم بگه چیکار کنم، چه برسه به اینکه دستور قرنطینه بده.آرتین علیرغم میل باطنی اش، دنبال راهی بود که آرامش را به میهمان برگرداند:_ خانم، بخاطر سلامتی خودتونه. عقرب ها، اونا خیلی خطرناکن.زن اینبار تقریباً فریاد زد:_ اصلاً چرا اون شعبده‌ بازهای مسخره رو آوردن که این مصیبت رو به بار بیارن؟آرتین همانطور که از او خواسته بودند، همچنان با شکیبایی و حوصله، لحن سخن را نرم و صلح آمیز ادامه داد:_ ما واقعا بابتش عذر می خوایم، خواهش می کنم همکاری کنید تا عرشه بطور کامل پاکسازی بشه.زن بدون آنکه دیگر چیزی بگوید، داخل اتاق برگشت و درب را محکم پشت سر خود کوبید. صدای بسته شدن در، غرور آرتین را شکست و برای چند لحظه‌ فک اش قفل شد.با اینکه صدای غرولند آن زن، هنوز از داخل اتاق می آمد، آرتین تصمیم گرفت آنجا را ترک کند.بطور اتفاقی، یکی از همکارانش را در همان سالن دید که از قضا، او هم آشفته شده بود. آرتین نمی توانست بی تفاوت از کنار او رد شود با اینکه خودش هم حال و روز مناسبی نداشت._ چی شده دختر؟ چرا سرخ شدی؟بغض او ترکید._ مگه تقصیر ماست شعبده بازا خراب کردن؟_ معلومه که نه. چی شده حالا؟دختر به یکی از اتاق ها اشاره کرد. آرتین همان لحظه فهمید کار از کجا آب می‌ خورد. صاحب آن اتاق، بین تمام میهمان‌ های سالن سخت‌ گیرتر و تند خوتر بود؛ تاحدی که صدای بیشتر کارکنان کشتی را درآورده بود. با این وجود، همه شان مجبور بودند به هر شکلی که شده، رضایت او را جلب کنند._ خب؟_ هر چی بد و بیراه دلش خواست بهم گفت. بهم گفت دختره ی بد ترکیب.و هق هق هایش شدت گرفت.آرتین گفت:_ ولی تو انسانی آراسته، معصوم و ملایم هستی.به همدیگر نگاه کردند._ باور کن راست میگم._ مرسی آرتین. تو خیلی پسر مهربونی هستی.و سعی کرد اشک های صورت خود را پاک کند. همان لحظه، یکی دیگر از کارکنان کشتی وارد سالن شد. چهره‌ ی او هم برافروخته و آشفته بود._ خانوم خانوما داره بالا آفتاب میگیره، انگار نه انگار اتفاقی افتاده.آرتین پرسید:_ کیو میگی؟_ ناخدا شیانا رو میگم. وقتی عصرونش رو بردم، اون بالا واسه خودش دراز کشیده بود. خیار رنده کرده بود گذاشته بود رو صورتش و داشت آفتاب می گرفت. بعد ما این پایین داریم به جای اون فحش می‌ خوریم.هنوز حرفش تمام نشده بود که بچه‌ اش دوید داخل سالن، خودش را به پای او چسباند و گریه کنان گفت:_ توپم پاره شده.آرتین و آن دختر از دیدن شیطنت آن بچه خنده شان گرفت؛ اما آن زن خدمتکار حوصله ی بچه اش را نداشت._ جنون مرگ، ماه پیش توپ خریدم واست، چرا پارش کردی؟بچه لا به لای گریه هایش گفت:_ یکی دیگه بخر مامان._ نمی تونم الان بخرم، پول ندارم.اما بچه تحت تاثیر قرار نگرفت. با سماجت ادامه داد:_ توپ بگیر، توپ بگیر. بیا بازی کنیم با هم._ خستم کردی تو، برو کنار، بهم نچسب.و به او پس گردنی زد. بچه هم با صدای بیشتری شروع کرد به گریه کردن و از پیش آنها دوان دوان خود را دور کرد.آرتین یاد خودش افتاد. یاد روزگاری که در میان حجم شلوغی خانواده گم شده بود. نه پدر وقت داشت نه مادر، نه حتی دوستانی هم سن و سال خودش که هم بازی داشته باشد:_ من ساعت استراحتم رسیده، می رم با بچه بازی کنم._ خدا خیرت بده آرتین.ناگهان از انتهای دیگر سالن، صدایی بلند هر سه شان را خطاب قرار داد:_ چرا اینجا جمع شدین؟صدای سر خدمه ی جدید بود. چند قدم به طرفشان آمد و با همان نگاه سرد و حساب‌ گر همیشگی، منتظر پاسخ ماند._ گفتم چرا اینجایید؟هیچکدام فوراً جوابی ندادند. هر سه نفر همزمان به صورت های یکدیگر نگاه کردند. سرخدمه جلوتر آمد و روبروی آرتین ایستاد. نگاهش را در صورت او فرو برد و گفت:_ پس همکارت ملایم و آراسته هست، نه؟آرتین حیرت کرد:_ معلومه چی میگی؟سرخدمه با اینکه بهم ریختگی صورت آرتین را مشاهده کرد، قصد نداشت از موضع خود کوتاه بیاید:_ من فقط حرفای تو رو تکرار کردم، همین الان بهش نگفتی ملایم و آراسته؟_ گفتم، ولی نه به اون منظوری که داری القا می کنی.سرخدمه ابرو بالا انداخت._ مطمئنی؟صدای اعتراض دختر درآمد:_ تو گوش وایستاده بودی؟سرخدمه چهره ی خود را به طرف او برگرداند و پرسید:_ تو چرا با مهمان درگیر شدی؟دختر جا خورد._ من؟ من درگیر نشدم که._ ازت شکایت کرده. گفته بهش بی‌ احترامی کردی._ من؟ اون به من گفت بدترکیب. من فقط بهش گفتم بد ترکیب نیستم.سرخدمه در کمال بی‌ اعتنایی گفت:_ تو حق نداشتی ناراحتش کنی. واست توبیخی رد می کنم.بعد با کنایه ای آشکار اضافه کرد:_ یه توبیخ ملایم و آراسته.دختر دوباره نتوانست جلوی ریزش اشکهایش را بگیرد. بی‌ صدا از سالن خارج شد. سرخدمه اینبار به آن یکی خدمتکار زن رو کرد و پرسید:_ گفتی ناخدا شیانا لم داده؟زن خدمتکار فوراً خودش را جمع کرد._ نه، من همچین چیزی نگفتم._ با اینکه خودم شنیدم، این دفعه‌ آخرت باشه._ چشم، رئیس.او هم بدون آنکه منتظر چیز دیگری بماند، سریع از آنجا دور شد. حالا آرتین و سر خدمه در سالن تنها بودند._ چرا با بچه ها اینطوری رفتار می کنی؟سرخدمه بی درنگ جواب داد:_ فضولیش به تو نیومده._ همه دارن ازت متنفر میشن.سرخدمه شانه‌ ای بالا انداخت و آهسته گفت:_ من نیاز ندارم کسی دوسم داشته باشه.آرتین تصدیق کرد:_ موضوع، سر دوست داشتن یا نداشتن نیست، موضوع سر اینه که تو داری همه رو از خودت متنفر می کنی.سرخدمه، دوباره شانه بالا انداخت:_ جایی که ایستادم چنین چیزی رو می طلبه._ یعنی تمام سر خدمه های دنیا همینکارو می کنن که تو انجام می دی؟_ خبر ندارم.و بعد، سکوتی میانشان شکل گرفت که هر دو ترجمه ی آنرا می دانستند. آرتین تصمیم گرفت ادامه ندهد. احساس کرد مکالمه بی فایده است. به طرف خوابگاه خودش براه افتاد. داخل اتاق شخصی که شد، به طرف میزی رفت که با هیزم ها برای خودش ساخته بود. کنار پنجره ای گِرد که وسعت دریا چشم اندازش بود. پشت میز نشست و به روزهای اخیر فکر کرد؛ به همه چیزهایی که بی‌ صدا عوض شده بودند. انگار با تغییرات تازه، چیزی در آرامش کشتی شکسته بود. بچه‌ ها مضطرب شده بودند، خنده‌ ها از میان رفته بود، صمیمیت‌ های سابق دیگر در راهروها وجود نداشت. مدام بین نیروها بحث و درگیری بالا می گرفت. فشار کار، احتیاط دائم در برابر میهمان‌ ها، حسرت آرزوهایی که در دل ها مانده بودند و حالا رفتار سرخدمه ی جدید که اوضاع را بدتر می کرد؛ همه‌ چیز داشت آرام‌ آرام از مرز تحمل آرتین عبور می‌ کرد.آرتین هر چه بیشتر فکر می‌ کرد، بیشتر به این نتیجه می‌ رسید که سرخدمه، انگار برای اداره کردن نیامده است؛ فقط کافی بود جایی زمزمه‌ ای باشد تا خودش را به آن برساند و آتش را تندتر کند؛ یا بین کارکنان کشتی را آشفته کند و میانشان تنش و درگیری ایجاد کند. آرتین حتی بیاد نیاورد که او در تمام آن مدت، مشکلی را حل کرده باشد، یا باری از دوش کسی برداشته باشد.آه عمیقی کشید. دیگر تحمل نشستن این پایین را نداشت. تصمیم گرفت یواشکی و بی سر و صدا برود بالای عرشه و هوای تازه تنفس کند. این مخالف با دستوری بود که گفته بودند، اما آرتین داشت فکر می کرد حالا که قرار است کاری نکرده، حرف بشنود، حداقل توبیخ شود بخاطر کاری  که دلش می خواسته انجام دهد.وقتی که بالا رسید، آهسته و با احتیاط دستگیره ی درب را چرخاند و وارد عرشه شد. آن بالا چیزی که توجهش را جلب کرد سکوتی بود که انتظارش را نداشت؛ نه از هیاهو خبری بود، نه از رفت‌ و آمد مضطربانه ی کسانی که دنبال جمع آوری عقرب ها باشند. عرشه تقریباً خالی بود. چند قدم دیگر جلوتر رفت، سپس از چیزی که مشاهده می کرد در جا خشک شد.یک کشتی باری، کنار کشتی ناخدا شیانا پهلو گرفته بود و خدمه‌ اش در سکوت و با سرعت، مشغول تخلیه‌ ی بار بودند. جعبه‌ ها و بسته‌ ها، یکی‌ یکی و بی وقفه دست به دست می‌ شدند؛ عجیب تر اینکه آنها کامل صورت هایشان را پشت نقاب های مشکی رنگ پوشانده بودند.صدایی که انتظار شنیدنش را نداشت، آهسته آرتین را خطاب قرار داد:_ می بینی؟ عقرب ها بهانه بودن.آرتین با اینکه هول کرده بود، با دیدن آن پسر خوشحال شد. همان پسر ثروتمندی بود که از پایتخت می آمد؛ همانی که نمایش شعبده‌ بازها را با هم تماشا کرده بودند. کمی دورتر، کنار نرده‌ های شیشه ای نشسته بود، در سکوت و تنهایی سیگار می‌ کشید. حالا با هم صحنه را زیر نظر گرفتند._ اونا دارن چیکار می کنن؟_ قاچاق.آرتین حرف او را هضم نکرد._ قاچاق؟پسر به یکی از مردها اشاره کرد؛ مردی که پایین‌ تر، میان رفت‌ و آمد خدمه ایستاده بود و همه چیز را نظاره می‌ کرد._ اون یارو رو می‌ بینی که حتی مهم نیست صورتشو کسی ببینه؟_ خب؟_ یکی از افسران عالی‌ رتبه‌ ی نخست‌ وزیره. آدمی که صاحب نفوذ، اسلحه و قدرته.آرتین دوباره مرد را تماشا کرد._ خب، اینجا چیکار می‌ کنه؟_ داره جابجایی بارهای غیرمجاز رو مدیریت می‌ کنه. احتمالاً مواد، اسلحه، دارو یا هر چیزی که باید دور از چشم بقیه رد بشه.آرتین با ناباوری گفت:_ واقعا؟ ناخدا شیانا می دونه؟ نکنه ناخدا شیانا خودش قاچاقچیه؟پسر سرش را کمی کج کرد و گفت:_ معمولا امثال ناخدا شیانا، شریک جرم های اجباری هستن._ یعنی چی؟_ یعنی می دونه ولی کاری نمی تونه بکنه. اگر با اینا همکاری نکنه، کشتی رو با خودش غرق می کنن، پس مجبوره بالا حموم آفتابشو بگیره و از سود میهمانها تعداد کشتی هاشو زیاد کنه.آرتین نفسش را بیرون داد. قلبش تند تند می‌ زد._ باید لوشون بدیم؟_ به کی؟_ به مجری قانون؟پسر خنده ای کوتاه و مودبانه زد و گفت:_ آرتین جان، اینا خودشون هم قانون‌ گذارن، هم مجری.آرتین آهسته گفت:_ پس حالا باید چیکار کنیم؟_ باید برگردی داخل خوابگاهت، قبل از اینکه کسی ببینتت. این چیزا برای آدمایی مثل تو، همیشه گرون تموم میشه.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 26 Jun 2026 20:27:53 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-obvhtpvyz2h4قسمت صد و بیست و چهارم_ خب، میهمانان عزیز و محترم کشتی ناخدا شیانا، ای بی همتایان، لطفا چند دقیقه استراحت کنید تا برای سکانس پایانی آماده شویم. قرار است کارهای خطرناکی ببینید. اگر کسی مشکل قلبی دارد، لطفاً اعلام کند.آرتین ناخودآگاه سوال خود را دوباره تکرار کرد:_ اونا جادوگرن آیا؟صدایی از کنارش شنیده شد:_ نه، فقط بازیگرن.آرتین برگشت به طرف صدا. انتظار نداشت در آن همهمه و شلوغی ها، کسی صدایش را شنیده باشد._ بازیگر؟پسر لبخند زد و دندان های سفید، مرتب و یکدست او ظاهر شدند. به نظر می رسید او هم مثل آرتین روی عرشه، کسی را نداشته باشد. یک میهمان تنها که به حال خودش می نوشید، البته نه به اندازه ای که قرار باشد هوشیاری خود را از دست بدهد._ شما تنها موندید؟_ فقط انتخابش کردم._ ولی شما که خوشتیپ و پولدارین. چرا ازدواج نمی کنید؟آن پسر ترجیح داد به یک لبخند ساده بسنده کند. بطری را برداشت و از آرتین پرسید:_ برات بریزم؟آرتین با اشتیاق سر تکان داد._ ممنون میشم.دو گیلاس باریک، لبالب پر شدند. آرتین تا جام را از دست او گرفت، کل نوشیدنی را لا جرعه سر کشید؛ بعد پسر را تماشا کرد.آرتین در طی آن ماه‌ هایی که روی کشتی کار کرده بود، کم‌ کم یاد گرفت خیلی چیزها را تشخیص دهد، به اندازه ای که می دانست لباس های آن پسر، مارک دار است و از لوکس ترین فروشگاه های شهر خریداری شده است. اندام عضلانی و ورزیده‌ اش نشان می‌ داد سال‌ ها برایش وقت و پول خرج کرده است؛ حتی عطری که استفاده کرده بود بویی گرم، گیرا و مطبوع داشت که احتمالا قیمت اش به اندازه ی چند ماه حقوق آرتین بود. مطمئن شد او در دنیای بسیار بسیار متفاوتی از دنیای آرتین سیر می کند.آرتین، پسری باریک و شکننده بود و اغلب اوقات، یک شلوار جین آبی رنگ گشاد می پوشید که او را کمی بزرگتر از آنچه هست نشان می داد، با یک تیشرت سیلک که از شانه افتان بود. همیشه یک تِل ساده و پلاستیکیِ باریک از جلو به موهای پر پشت و مجعد خودش می بست که خود را منظم نشان دهد.مطمئن شد که فرق می کند با کسی که امشب، به جای آنکه نوشیدنی را یک نفس سر بکشد، با متانت و حالت خاصی جام را نگه می دارد و محتویات آنرا با شکیبایی می نوشد و مزه مزه می کند؛ اما آرتین لابه لای مردمان روستایی زندگی کرده بود، در هوای آزاد قدم برداشته بود، روی تخته سنگ های سرد کوهستانی خوابیده بود، آسمان پر ستاره ی صحراها را دیده بود و با درختان بدون سایه خو داشت و چهار فصل را با تمام مشقت هایش زندگی کرده بود._ از پایتخت میای شما؟_ بله. از فلان محله.آرتین می دانست فلان محله در پایتخت، مردمانی بسیار مرفه و ثروتمند دارد. با این حال، هرگز شهری به زشتی زادگاهش ندیده بود. شهری که با زحمت از زمین سخت غذا بدست می آوردند، بزچرانان در دشت های لخت و بی حاصل به زور گله هاشان را سیر نگه می داشتند و بچه ها در میان کوچه های تو در تو، به دنبال سگ های ولگرد و بیمار می افتادند. یا آهنگران فقط در تولید نیازهای همان محله و نه فراتر، چکش می زدند. در چنین شهری، در شرقی ترین حاشیه ی سرزمینی که تابش آفتاب، صورت های مردم را می سوزاند و گرما کارگرانش را متشنج می کرد، آرتین به این دنیا آمده بود. به جای بوی عطر، همیشه بوی زننده ی عرق کارگران را شنیده بود و در انتخاب لباس، خیلی مهارت و آزادی نداشت._ در کدام دانشسرا درس خوانده اید؟پسر نام یکی از گران ترین دانشسراهای پایتخت را بر زبان آورد و بعد، چیزی درون آرتین فرو ریخت. آرتین در یکی از قدیمی ترین و ارزان ترین دانشسراهای شهر درس خوانده بود و برای اینکه دوام بیاورد، همه کار کرده بود، در حالی که کل هزینه ی دوران تحصیلش، حتی به اندازه ی پرداخت یک دوره در دانشسرای این پسر هم نبود. آنها چقدر از یکدیگر دور بودند، فاصله شان زمین تا آسمان بود.صدای پسر رشته ی افکارش را برید._ تو چقدر بی حرفی آرتین.آرتین شانه بالا زد و گفت:_ واقعا نمی دونم‌ چی بگم.اما قصد نداشت مکالمه را پایان دهد. دوست داشت ساعت ها و حتی روزها در کنار این پسر بماند و او را دوست صمیمی خودش بداند.سریع پرسید:_ تو از برنامه های امشب حیرت نکردی، چرا؟_ چون می دونم اونا همه شون بازیگرن._ ولی اونا جلوی همه مجسمه رو غیب کردن. اونا واقعا جادوگرن.آن پسر، یک سیگار معطر روشن کرد و به آرتین گفت:_ شعبده‌ بازها فقط با توجهات ما بازی می‌ کنن، اونا جادوگر نیستن._ آخه اونا کاری می‌ کنن که اتفاقات غیر ممکن امکان پذیر بشه._ برعکس، اونا کاری می کنن که اتفاقات، غیر ممکن به نظر برسن._ جدی؟ چطوری آخه؟_ با خطای دید، با سرعت دستاشون، با ابزارهای مخفی و با روانشناسیِ توجهات انسانی؛ اونا ذهن بیننده رو فریب می‌ دن، تو اینکار خیلی مهارت دارن._ و تو اینارو از کجا می دونی؟_ راستش پدرم سفیره.آرتین انتظار داشت او بگوید پدرش شعبده باز است._ خب چه ربطی به شعبده بازی داره؟پسر خندید و سعی کرد توضیح دهد:_ مردان سیاست هم یه جورایی شعبده‌ بازن. اونا یاد می‌ گیرن مردم رو وادار کنن جایی رو تماشا کنند که واقعا مهم نیست. همونطور که شعبده‌ باز دست راستش رو تکون میده تا کسی دست چپش رو نبینه، اونا درست جلوی چشم مردم، از قفل‌ و زنجیرهای فیک، رهایی رو نمایش می دن و با موندن زیر آب، به تو القا می کنن که خیلی استقامت دارن._ تا ما بلیط بخریم؟_ تا اعلام حضور کنن، به هر حال مردم باید حس کنند که اونا روی صحنه حضور دارن.ناگهان صدای سخنگوی شعبده بازها بلند شد:_ ما برگشتیم دوستان، مارو که فراموش نکرده بودین؟ ها؟سکانس پایانی شروع شده بود. آرتین یک نخ از پاکت سیگار او برداشت، یک گیلاس دیگر لبالب پر کرد و هر دو محو تماشای سکانس پایانی این گروه شدند._ خب، دوستان، رسیدیم به سکانس عقرب. حاضرید دیگه؟تشویق حضار بلند شد._ نمایشو دوس دارین دیگه؟همه مشتاق و حاضر بودند._ پس بزن بریم رفقا.ناگهان وسط صحنه، آکواریومی بزرگ ظاهر شد؛ پر از عقرب‌ های سیاه که روی هم می‌ خزیدند. نور چراغ‌ های آبی، روی بدن براقشان شروع کرد به درخشیدن._ اینا واقعی و خطرناکند دوستان.یکی از اعضای گروه، ماری از داخل یک سطل بیرون آورد و داخل آکواریوم انداخت. چند ثانیه بیشتر طول نکشید که عقرب‌ ها روی بدن مار هجوم بردند و پشت سر هم نیش زدند. مار پیچ خورد و بی‌ حرکت شد. زمزمه و آوای ترس میان جمعیت پیچید._ دیدید چقدر زهر عقرب کشندست؟در میان حجم هیجان و حیرت، ناگهان یکی از شعبده‌ بازها وارد صحنه شد. لباس‌ هایش را درآورد و فقط با لباس زیر به طرف آکواریوم رفت. جمعیت جیغ میکشید._ نرو، نرو.اما شعبده باز رفت داخل آکواریوم. بلافاصله عقرب‌ ها روی پاها و بدنش خزیدند، روی شانه‌ هایش رفتند و روی گردنش لولیدند.آرتین هم گفت:_ الان می میره.پسر گفت:_ نترس، قبلا نیش عقرب هارو کشیدن._ اما اون ماره مرد._ اصلا زنده نبود که بمیره.ناگهان مردی که داخل آکواریوم رفته بود، فریاد زد:_ آخ پام، آخ پام.و با مشت به بدنه ی داخلی آکواریوم شروع کرد به ضربه زدن. اقدام او به هیجان مردم اضافه کرد.پسر به آرتین گفت:_ فکر کنم اون واقعا کمک می خواد._ ممکنه بخشی از برنامه باشه؟_ باید زمان بگذره.مردی که داخل آکواریوم بود به ضربه هایش شدت داد و مدام درخواست کمک می کرد.آرتین پرسید:_ اون داره واقعا درخواست کمک می کنه._ آره. فکر کنم زهر یکی از عقرب هارو درست نکشیده بودن. این بده، این خیلی بده.ناگهان آکواریوم از شدت ضربات او شکست و تمام عقرب ها روی عرشه پخش شدند. حالا تماشاچی ها هر یک به طرفی شروع کردند به فرار کردن.آرتین گفت:_ حالا چی میشه؟پسر خونسرد بود:_ در نهایت، تمام عقرب ها از روی عرشه جمع میشن._ و شعبده بازها؟_ دیگه روی این کشتی جایی ندارن.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 13 Jun 2026 00:13:26 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-t0rkupkpeyt9قسمت صد و بیست و سومساعت از نیمه شب گذشته بود. هوا سرد و تاریک بود و سکوت در تمام بیمارستان حاکم بود. نگهبان شیفت شب بی اراده خوابش گرفته بود و رها به تنهایی، در لابی داشت قهوه می نوشید.ناگهان درب آسانسور باز شد و دکتر بیرون آمد. از چهره ی درهم ریخته اش خستگی موج می زد.رها با دیدن دکتر ذوق کرد:_ وقت بخیر دکتر عزیزم.دکتر پاسخ داد:_ وقت تو هم بخیر باشه رها جان.و روبروی رها، بر روی یکی از مبل های دو نفره ی لابی، خودش را ول کرد. سنگینی سر خود را بر روی پهنای تکیه گاه مبل گذاشت و مشغول تماشای سقف لابی بیمارستان شد._ قهوه بیارم دکتر؟ خسته ای آخه._ بیار لطفا.رها خوشحال شد:_ با کمال میل، من زمانی بهترین قهوه های شهر رو درست می کردم._ ممنون.رها رفت به محلی که مخصوص تدارکات و پذیرایی ها بود._ حالا چرا اینطوری شدی؟دکتر گفت:_ پیرمرد بیچاره، فقط از شنیدن خبر حمله ی ارتش شمالگان به کشور سکته کرد و من نتونستم نجاتش بدم، دقایقی پیش مرد.رها با قهوه به لابی برگشت و سینی را جلوی دکتر، روی میز گذاشت و گفت:_ ولی اون فقط یه خبر بوده، چرا باید اونو تا سر حد مرگ ترسونده باشه؟دکتر بدون اینکه از تماشای سقف چشم بردارد گفت:_ لابد اخبار جنگ، خاطرات گذشته ی اونو زنده کردن، خاطراتی که درش انفجارها یه طور دیگه ای بودن و قربانی ها با فریاد و درد از جهان می رفتن.رها نشست کنار دکتر. با احتیاط موهای دکتر را نوازش داد و گفت:_ پس مشکل، دنیای ذهنی پیرمرد بوده._ دنیایی که از تجربه ی زیسته اش می اومده.رها گفت:_ دوس ندارم شما رو غمگین ببینم. شما نماد اخلاق و قدرت هستین. اگر شما اینطور ناراحت بمونید، اینطوری فرو بریزید، اوضاع ما دیگه پس معرکه هست.دکتر لبخند زد و بی آنکه از تماشای سقف چشم بردارد، مکالمه را ادامه داد:_ اخلاق؟ من اینطور فکر نمی کنم._ دکتر؟‌ مگر نگفته بودید به انسانیت سوگند خورده بودید؟_ بله، گفته بودم._ پس چرا تا گفتم شما نماد اخلاق هستین بدتان آمد؟_ چون امشب فهمیدم این یک دروغ بزرگ بوده._ دکتر، حدس می زنم از مرگ اون بیمار متاثر شدید. اما مطمئنم شما همه ی تلاشتونو کرده اید.و دکتر گفت:_ بله اما موضوع این نیست. امشب به یک حقیقت تاریک از خودم پی بردم._ چه حقیقتی؟دکتر اعتراف کرد:_ من فهمیده ام که بخاطر انسانیت و اخلاق آدم هارو نجات ندادم.رها گیج شده بود. گفت:_ اعتبار و پول لابد؟_ نه._ پس چه؟_ تو جیب پیرمرد یه یادداشت پیدا شد که روش نوشته بود کاش دکتر موفق بشه و مرگ رو شکست بده._ آها. فکر می کنید اگر بهتر بودین، می تونستید جلوی مرگ اونو بگیرید، درسته؟_ نه. من که مطمئن بودم اون شانسی نداشت و با این حال همه ی تلاشمو کردم._ پس چه؟دکتر آب دهانش را قورت داد و ادامه داد:_ اون جمله در من چیزی رو نمایان کرد. امشب، امشب فهمیدم که من آدم ها رو نجات نمی دم که واقعا نجات داده باشم._ یعنی از روی اخلاق و انسانیت عمل نمی کنید، شما اینو می خواین بگین؟_ دقیقا._ میشه بیشتر توضیح بدین؟_ فهمیدم که من در یک مبارزه ی پنهانی با حقیقت مرگ بوده ام نه چیزی بیشتر.رها گفت:_ دکتر، واقعا اگر در دنیا یک نفر حال شما رو درک بکنه، اون منم نه کس دیگه ای.اشک در چشمان دکتر حدقه زد:_ پس می تونی بفهمی سرمای نیمه ی تاریک وجودم، تا چه اندازه تن منو لرزونده.رها سینی قهوه را به دکتر نزدیک کرد و گفت:_ لطفا قهوه تونو بنوشید تا بیشتر از این سرد نشده.دکتر سر خود را بلند کرد. چرخید به طرف محتویات سینی و فنجان قهوه را برداشت و از نزدیک به محتویات فنجان نگاه کرد. او سعی میکرد دوباره خودش را آرام کند._ چقدر با سلیقه هستی تو دختر._ گفتم که، زمانی بهترین قهوه های این شهر رو درست می کردم.دکتر قهوه را چشید و او را تحسین کرد:_ اینکه خیلی عالیه._ چند دقیقه ی دیگه بهتر میشی، مطمئنم._ امیدوارم.و رها اضافه کرد:_ شما مرد بزرگی هستید. در تمام این مدت اگر از لحاظ جسمی و روحی بهبود پیدا کردم، فقط مدیون زحمات شما بودم.دکتر بلافاصله گفت:_ تو مدیون من نیستی، تو فقط نتیجه ی ستیزِ پنهانیِ دنیای درونی من با حقیقت مرگ هستی._ اما این چیزی از ارزش های شما کم نمی کنه. شما در نهایت چه بخاطر ستیز های پنهانی با حقیقت مرگ، چه بخاطر انسانیت، به هر حال دارید با تلاش هاتون مرگ بیماران رو به تعویق میندازید و جهان انسان ها رو قشنگ می کنید._ ممنونم._ جائی خواندم که نوشته بود به هر حال شما یک شبه مراحل اخلاقی رو طی نمی کنید، ما درجات اخلاق رو مرحله به مرحله پیش می ریم._ تسکین دهنده بود.ناگهان صدایی بلند سکوت شب را شکست و شدت آن، نگهبان شیفت شب را از خواب بیدار کرد._ چی شد؟ چی بود؟رها با خنده گفت:_ نترس با تو کاری ندارن، بگیر بخواب._ کجارو زدن؟_صبح اخبارش درمیاد. تو بگیر بخواب، با اینجا کاری ندارن.با اینکه ساختمان بیمارستان، از محل حملات ارتش شمالگان دور بود، هر بار صدای انفجار می آمد درب و پنجره های بیمارستان می لرزیدند.نگهبان که اصلا متوجه حضور دکتر در لابی نشده بود، دوباره روی کنسول پذیرش چمباتمه زد. همینکه چشمان خود را بست خرو پف های او بلند شدند.رها با طعنه به دکتر گفت:_ تپلو چقدر هم زود خوابش میگیره، خوش بحالش واقعا.دکتر همانطور که داشت قهوه می نوشید گفت:_ متعجبم از اینکه نگران هیچ چیزی نشد و راحت خوابش برد._ چرا نگران باشه دکتر؟ همه که مثل شما فرصت ندارن در زندگی فلسفی فکر کنن. بدبخت صبح تا شب جون میکنه دو زار دربیاره، آخرم بدهکاره._ حداقل بخاطر ترس از مرگ بی خوابی بکشه.رها شانه بالا انداخت:_ ارتش شمالگان با مردم کاری ندارن که. هر جا می خواد حمله کنه قبلش اطلاع می ده، بعدشم، تو این چند روز فقط ارازل و اوباش اطراف نخست وزیر رو داره تارومار می کنه‌.دکتر اعتراف کرد:_ ولی برای من ترسناکه._ اصلا هم ترسناک نیست. این صداها رو هربار که می شنوم، جونی به جونم اضافه میشه._ پس واسه همینه که حالت بهتر از همیشه شده. انگار داری از شر یکی از عمیق ترین نفرت های زندگیت خلاص میشی._ پس چی؟ انتقام ما داره گرفته میشه. یه زمانی اونا برای مردم ایجاد ترس و وحشت می کردن، یادت نیست؟ دستور مرگ صادر می کردن و زور می‌گفتن، تجاوز می کردن و سرکوب می کردن. اما حالا باید تو صد تا سوراخ از ترس جونشون مخفی بشن، تازه آخرشم شکار میشن. این خیلی حس خوبیه واسه من، به نظرم بخشی از عدالت داره اجرا میشه.دکتر گفت:_ پس راست است که گفته اند برخی از ستمگران را به برخی دیگر از ستمگران مسلط می‌ کنیم. فکر کنم داره این اتفاق رخ می ده.رها گفت:_ اما من به دشمنان نخست وزیر، ستمگر نمیگم چون من روایت اونارو فقط از زبان نخست وزیر شنیدم، مردی که اوضاعش واسمون معلوم الحاله؛ ولی برعکسش، من روایتی که اونا از نخست وزیر می کنن رو بطور کامل زندگی کردم و تمام حرفاشونو با پوست و استخوانم تصدیق می کنم. از روزی که یادمه، اونا همیشه با غرور و اطمینان دستور قتل عام می دادن و کشتار می کردن.صدای انفجار دوباره آمد. دکتر عرق پیشانی خود را با دستمال گرفت و کمی آب نوشید.دوباره نگهبان از خواب پرید و غرولندکنان گفت:_ نمیشد نصف شبی نزنید؟ اَه، بزارید بخوابیم‌ بابا.دوباره پیشانی خود را بر روی دستانی که روی کنسول چوبی مقابل خودش چمباتمه زده بود قرار داد و مجدد فضا از خرو پف های او پر شد.رها به مکالمه برگشت:_ هنوز یادم نرفته شین رو چطور جلوی روم با بی رحمی کامل به قتل رسوندن. هنوز یادم نرفته متجاوزان نیلوفر رو آزاد کردن و سراسر اون روزها به دانشسرا حمله می کردن و خشونت و ترس رو به معترضین این موضوع نمایش می دادن. در تمام اون لحظه ها یادم نرفته رفقای نخست وزیر می گفتن همه تون رو به درک واصل کردیم. گاتریا رو چطور با گلوله زدن و مریم رو چطور کشون کشون به دژ محکومین منتقل کردن. خودم بارها تا یک قدمی مرگ رفتم.دکتر گفت:_ من بابت تمام دردهایی که کشیدی متاسفم. اما‌ من آرزو داشتم تنها صدای خنده های بشر را بشنوم، بشری بدون جنگ، فقر، بیماری و تنهایی._ بدون اینا به آرزوت می رسی دکتر. فعلا از استیصال اینا لذتشو ببر و اینقدر به نیمه ی تاریک وجودت چنگ نزن. مثل من میشیا، گفته باشم، البته شما استاد مایی.دکتر گفت:_ شبیه شما شدن افتخاره خانوم خانوما._ لفظ نیاین دکتر، نفرمایید، شما بالا مالا هستین. ما خیلی مخلصیم.و هر دو هم زمان خندیدند. دکتر گفت:_ من اعتراف می کنم از صحبت با تو آروم شدم.رها بیشتر ذوق کرد:_ واقعا؟_ تو خیلی خشکل میگی واقعا.صدای خنده های بلند آنها دوباره در لابی پیچید و نگهبان را بیدار کرد، اما او دیگر جرئت نداشت بخوابد، چون فهمیده بود دکتر آنجا حضور دارد._ چایی بیارم دکتر؟_ دو تا لطفا._ چشم آقا.نگهبان تلویزیون را روشن کرد و رها می دانست این کار او از سر بی حوصلگی و خستگی است. اخبار داشت آخرین وضعیت حملات اخیر ارتش شمالگان را روایت می کرد و از تعداد قربانی ها می گفت، قربانی هایی که همه در یک چیز با هم مشترک بودند؛ آنها صمیمی ترین یاران نخست وزیر بودند که داشتند یکی پس از دیگری توسط حملات ناگهانی ارتش شمالگان ترور می شدند.مجری به یک ساختمان فرو ریخته اشاره می کرد و می گفت:_ با دیدن این آوارها نا امید نشوید، چرا که بزودی، عدالت، به شکل دردناکی، خود را بر سر تمام دشمنان نخست وزیر آوار می کند.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 05 Jun 2026 23:18:38 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/14-نقد-و-بررسی-نظریه-ی-رشد-اخلاقی-کلدبرگ-tinivtjtxvh0-tinivtjtxvh0مقاله ی Moral Judgment از فاطمه شعیبی بر اساس نظریه رشد اخلاقی لارنس کلبرگیکی از سوالاتی که در زندگی، بطور جدی با آن روبرو شده بودم، این بود که چرا برخی از انسان ها تفاوت چندانی با حیوانات وحشی نداشته اند. گاهی هم در همین مسیر، با افرادی روبرو شدم که در سطح دیگری از تعالی قرار گرفته بودند و من به روزگارشان غبطه می خوردم.پاسخ قطعی و حتمی برای این تفاوت ها وجود ندارد. اما اگر قرار باشد با رویکرد اخلاقی به این سوالات پاسخ داد بد نیست نیم نگاهی به نظریه ی رشد اخلاقی لارنس کلبرگ بیندازیم. نظریه رشد اخلاقی، یکی از نظریه های روانشناسی است که می گوید رشد اخلاقی انسان به صورت کاملاً ساختار یافته در شش مرحله ( سه سطح ) نمود پیدا می کند.لذا در سری نقد و بررسی نوشته های معروف دنیا، اینبار سری زدم به نقد و بررسی این نظریه. خاطر نشان می کنم رد یا پذیرش این موضوع مد نظرم نیست و بنده وکیل مدافع لارنس کلبرگ نیستم.در نظریه ی رشد اخلاقی کلبرگ، در مرحله ی اول، جایی است که اخلاقیات بر اساس عواقب بیرونی و فیزیکی سنجیده می‌ شوند، نه چیزی بیشتر. در این مرحله، جهت‌ گیری بر اساس اطاعت و تنبیه خواهد بود. یعنی فرد قوانین را رعایت می‌ کند فقط برای اینکه تنبیه نشود. خوب یا بد بودن یک رفتار، بر اساس میزان تنبیهی که به دنبال دارد تعیین می‌ شود، درست مثل شروع یادگیری اخلاق کودکان.مرحله ی دوم، جهت‌ گیری بخاطر نفع شخصی یا مبادله ابزاری است، به اینصورت که در این مرحله، دیدگاه فرد این است که اگر تو به من کمک کنی، من هم به تو کمک می‌کنم. یعنی، رفتار درست، رفتاری است که نیازهای شخصی فرد و گاهی نیازهای دیگران، شرط جبران را برآورده می کنند. متاسفانه، مرحله ی یک و به دنبالش مرحله ی دو، سرآغاز اجتناب ناپذیر اخلاق بشری هستند، جایی که همه چیز شروع می شود و اخلاق تازه شکل میگیرد.در مرحله ی سوم و چهارم، اخلاقیات بر اساس انطباق با هنجارهای اجتماعی و انتظارات دیگران تعریف می‌ شوند. به اینصورت که در مرحله ی سوم رشد اخلاقی کلبرگ، جهت‌ گیری پسر خوب یا دختر خوب را مشاهده خواهیم کرد. بدیهی است که در این مرحله، فرد به دنبال جلب تایید دیگران و حفظ روابط دوستانه خواهد بود، یعنی رفتار خوب، رفتاری است که دیگران آن را بپسندند و باعث خوشحالی و رضایت دیگران شود. دقت کنید در این مرحله، فرد ترس از تنبیه شدن ندارد، مبادله ی ابزاری هم قرار نیست اتفاق بیفتد، اما برای برانگیختن احساس رضایت افراد و داشتن یک صفت اجتماعی برای خودش، مرحله ی سوم رشد اخلاقی را طی میکند.مرحله ی چهارم رشد این است که اخلاق، جهت‌ گیری خود را برای حفظ نظم اجتماعی و قانون بکار می بندد بطوری که تمرکز روی حفظ نظمِ کلی جامعه باشد. فرد معتقد است که قوانین باید تحت هر شرایطی رعایت شوند و به مراجع قدرت احترام گذاشته شود تا جامعه دچار هرج‌ و مرج نشود، دقت کنید هر شرایطی حتی تجلی خفت و خواری.اما رشد اخلاقی در این مرحله هنوز تکمیل نشده و مرحله ی پنجم و ششم رشد اخلاقی کلبرگ، تعالی انسانیت مطلق است، یعنی اخلاق کاملا پسا عرفی است. به گفته کلبرگ، همه افراد به این سطح نمی‌ رسند. در این سطح، فرد اصولی فراتر از قوانین جامعه را درک می‌ کند و اخلاقیات بر اساس حقوق انسانی و اصول درونی سنجیده می‌ شود. جهت‌ گیری پیمان اجتماعی یعنی فرد درک می‌ کند که قوانین برای رفاه اکثریت جامعه وضع شدند، اما اگر قانونی ناقض حقوق اولیه ی انسانی مثل حق حیات یا آزادی شده باشد، دیگر قابل تغییر یا حتی شکستن بطور کامل خواهد بود.و در بالاترین مرحله رشد اخلاقی، یعنی مرحله ی ششم، همان اصول اخلاقی جهان‌ شمول مطرح می شود که در آن فرد بر اساس وجدان خود و اصول اخلاقی انتزاعی و عدالت، برابری و احترام به کرامت انسانی عمل می‌ کند، حتی اگر این اصول با قوانین جامعه در تضاد کامل باشند.در این مرحله، فرد کار درست را به خاطر ترس از مجازات، داد و ستد، برای ایجاد دوستی یا برای کسب تایید دیگران انجام نمی‌ دهد، انتظار بازگشت ندارد، جامعه را انکار نمیکند و معنای قانون و نظم و هنجار را میداند، اما انگیزه ی او تعهد درونی و عمیق به وجدان و اصول اخلاقی مطلق است و می خواهد جامعه رشد کند.به عنوان مثال، یک فرد در مرحله ششم در پاسخ به اینکه کسی در یک جامعه نباید بخاطر پوشش یا باور یا دیدگاه یا جانبداری کشته شود، نمی گوید این قانون است. می‌گوید: حفظ جان یک انسان، ارزشی بنیادین و جهان‌ شمول دارد که بر هرگونه قانونی ارجحیت پیدا می‌ کند. یا در واکنش به کشتار، نمی گوید تعدادش را درست نگفتی و اشتباه کردی!او می داند که قوانین جامعه فقط تا زمانی اعتبار دارند که بر پایه عدالت بوده باشند. اگر قانونی با این اصول جهان‌ شمول در تضاد بوده است، فرد احساس وظیفه می‌ کند که بر اساس وجدان خود عمل کند و به آن نه بگوید. در این مرحله، فرد به یک درک عمیق و شخصی از اصول اخلاقی دست پیدا میکند که کاملاً فراتر از قوانین و قراردادهای وضع‌ شده توسط جامعه باشند. جالب است که بدانید کلبرگ رابطه ی مستقیمی بین رشد اخلاقی و سن قائل نبوده است؛ یعنی نمی توان گفت که کودکی در فلان سالگی خودش از مرحله‌ ای به مرحله ی دیگر می‌ رود. اما معتقد بود که کودک این مراحل را حتما به ترتیب طی می‌ کند. مثلاً از مرحله ی یک نمی‌ تواند مستقیماً به مرحله ی چهارم برود، بلکه باید مرحله دو و سپس مرحله ی سوم را طی کند. به عبارتی دیگر، رشد اخلاقی پله‌ پله است و هر کسی باید برای رسیدن به مرحله ششم، همه ی مراحل قبلی را طی کرده باشد و جهش از مرحله ی یک به مرحله سه و بطور ناگهانی امکان پذیر نمی باشد.نقدهایی بر این نظریه وجود دارند که معروف ترینشان این است که در یک انسان، الزاما یک مرحله از اخلاق نمود پیدا نمی کند و شاید بیش از یک مرحله از رشد اخلاقی را در موقعیت های مختلف از خود بروز دهد، البته که کلبرگ در مورد اخلاق حاکم در فردی که شخصیت استیبل دارد حرف می زند و کاری به استثنا ها نداشته است، البته شاید.امیدوارم این مطلب مورد پسند شما بوده باشد.پایانمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridWed, 20 May 2026 21:20:55 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-f6sk3l5vhulsقسمت صد و بیست و دومپشت پیشخوان بلند چوبی، آن زن جوان، مشغول مرتب کردن دسته‌ ای از نامه‌ ها بود. گاتریا از او پرسید:_ بانوی محترم، نامه ای برای گاتریا کیانی نیامده؟مسئول خود را تکان داد. از روی صندلی‌ بلند شد و به طرف قفسه‌ های چوبی رفت که پر از پاکت‌ های زرد و سفید بودند. چند دسته نامه را ورق زد، کمی مکث کرد و دوباره برگشت به طرف صندلی. شانه بالا زد و گفت:_ نه جناب، هیچ نامه ای ندارید.و نشست. از این خبر، شانه های گاتریا به آرامی افتادند. آهسته پرسید:_ نه از رها دخترم، نه از دوست محبوبم‌ مریم؟زن بدون اینکه سر خود را بالا بیاورد، خطاب به گاتریا گفت:_ و نه از هیچ کس دیگری جناب.گاتریا از روی دلتنگی، لبهایش را بر روی هم فشار داد و گفت:_ ممنونم بانوی محترم. پس لطفا این نامه رو برای دخترم ارسال کنید.و نامه را از جیب داخلی پالتو اش درآورد و بر روی پیشخوان قرار داد._ آدرس رو می فرمایید لطفا._ به مقصد کشتی ناخدا شیانا ارسال شود.ناگهان با این حرف، چهره ی مسئول تغییر کرد. ابروهایش کمی بالا رفت و گفت:_ اوه، دختر شما آنجا کار می کنه؟ چه شغل جذابی._ خیر، فقط در حال سفر کردن است.زن با لبخند شیطنت آمیزی گفت:_ یا پدر پولداری داره یا شوهر ول خرجی. در هر صورت، خوش بحالش، حتما صبح به صبح هم به طلوع آفتاب نگاه می کنه.اما گاتریا اینطور فکر نمی کرد:_ امیدوارم اینطور باشد. تا جایی که دخترم را میشناسم با طلوع آفتاب بیگانه است.در حینی که مسئول داشت کارهای ارسال نامه را انجام می داد، به گاتریا گفت:_ شما مرد محترمی هستین جناب، هیچ کس منو تابحال بانو خطاب نکرده بود، نه همسرم نه همکارانم نه حتی دوستانم. کاش دست کم همسرم این چیزا رو بلد بود.گاتریا بلافاصله گفت:_ من به همه ی خانم ها بانو می گویم و این از سر عادت های اجتماعی بنده است. لطفا وارد بازی نابودگر قیاس نشوید، مخصوصا قیاس همسرتان با دیگران.زن قلم را میان انگشتانش چرخاند:_ من فقط نقد کردم جناب._ نقد با قیاس فرق دارد بانوی محترم، نقد سازنده است، قیاس نابودگر. مرز این دو به هم خیلی نزدیکن._ جناب، متوجه منظور شما نشدم.گاتریا دستانش را بر روی پیشخوان قرار داد و گفت:_ بررسی یک رفتار فرق می کند با ارزش‌ گذاری از طریق مقایسه با دیگران._ میشه این فرم رو پر کنید و هم زمان بیشتر توضیح بدین برام؟و به گاتریا نگاه کرد و سراپا گوش شد. گاتریا فرم را شروع کرد به پر کردن و هم زمان توضیح داد:_ نقد یعنی تمرکز شما بر روی خود آن موضوع یا رفتار است بدون اینکه آنرا با شخصیت خاصی بسنجیم. هدف از نقد، فهمیدن، اصلاح یا توضیح دادن است._ اینو از کجا فهمیدین جناب؟ اینکه من قیاس کردم؟_ اگر می گفتید: " جالب است که شما اینطور خطاب می کنید، این خطاب کردن خانم ها زیباست. " فقط شاهد یک نقد ملایم درباره ی آن رفتار بودیم.زن آهسته سر تکان داد:_ فکر کنم کم کم دارم متوجه منظورتون میشم. فقط نمی دونم مشکلش چیه.گاتریا دوباره اضافه کرد:_ شما داوری درباره ی همسرتان ایجاد کردید، مشکل اینجاست. مقایسه‌ های انسانی خیلی سریع می‌ توانند به حس تحقیر، حسادت، یا بی‌ عدالتی منجر شوند؛ مخصوصا وقتی پای روابط نزدیک مثل همسر یا دوستان تان در میان باشد. وقتی درباره ی یک رفتار حرف می‌ زنیم، بهتر است آنرا مستقل ببینیم، نه اینکه بلافاصله آنرا تبدیل به مقایسه‌ ای بین آدمها کنیم._ ممنونم جناب. بحال هیچ کس... .ناگهان حرف خود را قورت داد و دوباره گفت:_ ممنونم جناب، صحبت های روشنگرانه ای امروز شنیدم، اینو به بقیه هم پیشنهاد می دم.گاتریا لبخند زد._ البته عزر می خوام با حرفام اگر خاطر شما رو مکدر کردم._ خیر، شما جای پدر من هستین و این پند از حسن توجه شما بوده.مقدمات ارسال نامه به پایان رسید و گاتریا از آن ساختمان قدیمی بیرون آمد.او قدم زنان به طرف مرکز شهر براه افتاد، با سیگاری که در گوشه ی لب خود نگه داشته بود. همانطور که داشت کوچه خیابان ها و زندگی شهری را تماشا می کرد، ناگهان در میدان اصلی شهر، جمعیتی را مشاهده کرد که روبروی یک بیلبورد بزرگ ایستاده بودند. روی آن تصویری از طناب دار چاپ شده بود؛ تصویری خشن که در میان رنگ‌ های تیره‌ و کدر، حس انزجار عجیبی در نگاه تماشاگران ایجاد کرده بود.همان لحظه زیر پای گاتریا چیزی صدا کرد. گاتریا ایستاد و به پایین نگاه کرد. برگه‌ ی خبری مچاله شده‌ ای زیر کفش او افتاده بود. خم شد، آنرا برداشت و چین‌ هایش را صاف کرد. همان تصویر طناب دار روی صفحه‌ ی اول دیده میشد.گاتریا شروع کرد به خواندن:_ ارتش مخفی نخست وزیر، اینبار هم موفق شدند شخصی را دستگیر کنند که قصد داشت نقشه‌ ی راه های مخفی را به تروریست های شمالی برساند. با این کار، آنها می توانستند به داخل مرزهای این سرزمین نفوذ کنند. اگر این اتفاق می افتاد، جنگ‌ آوران نفر‌ت‌ انگیز شمالی، قادر می‌ شدند به محیط اشراف پیدا کرده و بیش از این ارتش را غافلگیر کنند. این پسر بیست و دو ساله، با وجود کشف و ضبط نقشه‌ های آنجا، در ابتدا لب به اعتراف باز نکرده بود و ادعا داشت فقط از قطار جا مانده بوده و دنبال راهی برای بازگشت به شهر بوده است؛ اما با روش های درست عدالت، او لب به اعتراف باز کرد و گفت بیش از چهل سال است که او با دشمنان خارجی همکاری داشته و خواستار اجرای عدالت شده تا بار گناهانش را در جهانی دیگر کم کند. او در نهایت، صبح امروز به طناب عدالت سپرده شد و روح او به آرامش ابدی پیوست._ اوضاع خراب تر از همیشه هست، نه؟ آخه شوکه شدین جناب.یک شهروند پیر بود. گاتریا سرش را بالا آورد:_ مثل همیشه هست، خبر اعدام، زندان، تبعید، محاکمه، دستگیری و اینطور مسائل در داخل مملکت و کشت و کشتار در خارج از کشور. خبر دیگری نیست تا به عرض شما برسانم.شهروند پرسید:_ تو بگو ببینم، نخست وزیر در مورد شمال چی میگه؟_ نوشته بزودی پیروز می شویم._ میشه؟گاتریا بلافاصله دکمه های پیراهن خود را باز کرد و جای اصابت گلوله هایی که بر روی بدنش مانده بودند، به شهروند نشان داد و گفت:_ همینقدر می دانم که یک نخست وزیر پیروز برای ما دردآور است.پیرمرد با دیدن جای زخم‌ ها زیر لب آه کشید. نگاهش چند لحظه، بر روی آن ردهای قدیمی ماند؛ ردهایی که رنگ پوست را تیره‌ تر کرده بودند و بخشی از تاریخ آن سرزمین را بطور دردناکی زنده نگه می داشتند._ آخ آخ جناب، متاسفم. نخست وزیر در این دنیا درس خود را بد پاس کرد. احتمالا شما هم علاقمندید انتقامتان زودتر گرفته شود.گاتریا دکمه های پیراهن خود را بست و زخم ها دوباره مخفی شدند. گفت:_ برای من، مسئله ی اصلی انتقام نیست. من نگران این هستم که شکست نخست وزیر، قرار است چه بخشی از دامن ما را بسوزاند._ گل گفته اید جناب. منم می ترسم از این نفرتی که در مملکت ایجاد شده، از این فروپاشی کامل اعتماد عمومی که رقم خورده، نخست وزیر بد است اما آنها بدترند. پدرم خاطرات جنگ جهانی را برایم تعریف کرده بود و می گفت آنها خیلی حرامزاده هستن.گاتریا دست گذاشت روی شانه ی آن شهروند و گفت:_ حرام زاده باشند یا پیشوای مقدس، چه فرقی می کند؟ تا جایی که من می دانم، آن حرامزاده هایی که ازشان حرف می زنید، مملکتشان را بیست بار آباد کردن. اما اینجا، از بخت بد روزگار ما، نخست وزیر ما برعکس است، مدام خودی می زند و مردمان اینجا برایش اهمیتی ندارد، دیر یا زود، هم کار دست خودش می دهد هم ما. ببینید کی گفته ام، حالا هی رو بیلبورد مردم را به سرکوب تهدید می کند.با انگشت اشاره، به سمت بیلبورد دیگری در آن سوی میدان اشاره کرد. پارچه‌ ی بزرگی که روی آن تاریخ برگزاری یک دادگاه عمومی نوشته شده بود و باد لبه‌ های آنرا تکان می‌ داد._ او که هست؟_ گویا از بازماندگان اعتراضات اخیر است.پیرمرد از گاتریا پرسید:_ شورش یا اعتراضات، کدام درست است جناب؟گاتریا حتی لحظه‌ ای درنگ نکرد:_ به نظرم در هر دو صورت، این درست ترین جمله است که بگوییم مسئولان ما عمیقا پفیوز هستن.شهروند ناگهان خنده اش گرفت. گاتریا هم از سر ادب خنده ی شهروند را با لبخند پاسخ داد.شهروند گفت:_ چرا این در و دیوارها، رسانه ها، برگه های خبری، همه جا مدام از اینطور صحبت ها می نویسن؟و از یادداشت هایی که از گاتریا باقی مانده است، در مورد محتوای بیلبورد ها اینطور نوشته شده بود:_ واقعا دیگه از چی می تونستن روی بیلبورد ها بنویسن؟ بنویسن کدام جنگل را وسیع تر کردیم؟ کدام رودخانه را خشک نکردیم؟ کدام بناهای تاریخی را از نابودی نجات دادیم؟ چه رفاهیاتی را در زندگی مردم ایجاد کردیم؟ کدام بخش اقتصاد را به نفع مردم رشد دادیم؟ بنویسن کدام اقلیت های قومی و مذهبی را ارج دادیم؟ کدام بخش منافع ملی را هزینه ی آبادی و ساخت مملکت کردیم؟ چقدر از مهاجرت را معکوس کردیم؟ چقدر بی سانسوری ایجاد کردیم؟ رسانه ها و خبرنگاری ها را آزاد گذاشتیم؟ آزادی بیان رو تقویت کردیم؟ زندانی و اعدامی و تبعیدی نداشتیم؟ از چه بنویسن، ها؟ بنویسن نشاط اجتماعی ایجاد کردیم؟ اسامی خیابان ها و کوچه ها را با اسامی مناسب پر کردیم؟ راه های ارتباطاتی رو بسط دادیم؟ از زنان حمایت کردیم؟ برابری در قوانین برای مردم ایجاد کردیم؟ برای حمایت کارگران چنین و چنان اقداماتی انجام دادیم؟ دانشسراها را مملو از علم و آزادی و انسان گرایی کردیم؟ درآمد مناسبی برای بازنشستگان ایجاد کردیم؟ قیمت هارو ثابت نگه داشتیم؟ درآمد مردم رو تقویت کردیم؟ خودروهای با کیفیت و در شان انسانی به مردم دادیم؟ قوانین مدنی رو سلیقه ای نکردیم؟ بنویسند که اوضاع پزشکی و بهداشت عمومی رو در شان جیب و شعور مردم کردیم؟ اعتیاد و بی خانمانی را ریشه کن کردیم؟ جلوی آسیب های اجتماعی رو گرفتیم؟ ثروت کشور رو خرج آبادی و زیرساخت های شهرها کردیم؟ جلوی بیکاری رو گرفتیم؟ ازدواج شهروندانمونو راحت کردیم؟ بیماران سرطانی رو حمایت کردیم؟ کمبود دارو و درمان نداشتیم؟ نظام بانکداری و اختلاس و کلاهبرداری و دزدی  نداشتیم؟ نظام معماری و شهرسازی رو در شان انسانی نگه داشتیم؟ بی امکاناتی و فقر کودکانی که در مناطق محروم بودند رو حل کردیم؟ چی بنویسند بر روی بیلبوردها؟گاتریا به آن شهروند گفت:_ معلوم است دیگر، تو هم باشی، اعترافات اجباری شهروندان رو نشون می دی و رعب و وحشت ایجاد می کنی. با یک ترس بزرگتر، ترسِ از قحطی هم فراموش می شود._ واقعا تا کی؟_ به نظرم تا وقتی خودشان را به باد دهند._ طفلکی این بچه ها، اینا چی میشن؟گاتریا به شهروند بدرود گفت و دوباره در امتداد خیابان براه افتاد. در حین ادامه ی پیاده روی، متوجه موضوع عجیبی در شهر شد. کنار پلی وسط رودخانه ی مرکزی شهر که معروف به پل عشاق بود، یک بلندگو نصب کرده بودند. سیم بلند آن، از تیر چراغ برق بالا رفته بود و صدای خشن یک مرد را در در فضای اطراف پخش کرده بود:_ حالا تمام شهر می بایست او را بشناسند. او یکی از عوامل نا آرامی های این روزها بوده که توسط دشمنان خارجی فریب خورده و به نا آرامی خیابان ها دست برده است. دادگاه علنی او در روزِ ... .ناگهان پسری نوجوان در حینی که داشت از آنجا رد می شد، به سیم بلندگو چنگ انداخت، آنرا با تمام توان کشید و پاره کرد. صدا که قطع شد، نوجوان از آنجا با سرعت گریخت.گاتریا از دیدن این صحنه خنده اش گرفت. دستش را داخل جیب پالتو کرد و به سمت خیابان اصلی براه افتاد. در فاصله‌ ای دور تر از گاتریا، صدای آژیر تعقیب بلند شد اما بخاطر جمعیت زیاد مردم، جلوی پیشروی نیروهای نظامی گرفته شده بود. گاتریا دوباره برگشت و مسیر فرار نوجوان را تماشا کرد، او کاملا محو شده بود. خیال گاتریا راحت شد و پیش از اینکه امتداد خیابان را ادامه دهد به آسمان نگاه کرد؛ نور خورشید از پشت ابرهای ضخیم رد شده بود و داشت صورت شهر را روشن می کرد.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 15 May 2026 23:13:06 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-eqkekwchf2dxقسمت صد و بیست و یکممدیر عرشه، با همان چهره‌ ی جدی و دستانی که پشت سر خود نگه داشته بود، دوباره نگاهی به صف خدمه انداخت و با این جمله، سخنرانی خود را به پایان برد:_ این دستور ناخدا شیانا بوده، پس امیدواریم همکاری های لازم رو با سرخدمه ی جدید داشته باشید تا بتونیم نظم و بهره وری رو در کشتی تقویت کنیم.و منتظر واکنش شنونده ها شد. از پچ پچ های عصبی و حالت های در هم ریخته ای که بر روی چهره هایشان افتاده بود، معلوم شد فقط آرتین مشکلی با این تصمیم جدید ندارد؛ شاید به این خاطر که سرخدمه ی جدید، یکی از هم‌ صحبتی‌ های همیشگیِ آرتین بود، کسی که دوست داشت ساعت گران‌ قیمت و لوکس داشته باشد و بارها آرزوهایش را با او در میان گذاشته بود._ مشکلی پیش آمده دوستان؟آرتین با احتیاط دست خود را بلند کرد. آستین لباس کارش کمی پایین رفت:_ صحبت دارم، امکانش وجود دارد؟ناگهان سکوتی مطلق حاکم شد. حالا فقط صدای موتورهای عظیم کشتی شنیده می شد که از اعماق موتورخانه می آمد. برخورد هوا با باد شکن های جلوی کشتی، مدام زوزه می کشید. تمام خدمه‌ ای که در برابر مدیر عرشه ایستاده بودند، نگاه‌ پرسشگر خودشان را به جانب آرتین معطوف کردند. آرتین از این حجم توجه ناگهانی مضطرب شد، اما تصمیم نداشت سکوت کند:_ می خواستم بگم... ._ سوال خودتون رو بپرسید لطفا آرتین عزیز. من سراپا گوش هستم.آرتین از استقبال گرم مدیر کمی آرام گرفت. گفت:_ راستش در حرف های شما، شنیدم که اشاره کردین تقویت نظم و بهره وری می خواین. آیا از بهره وری و نظم موجود رضایت نداشتین؟ ما روی عرشه، خیلی با هم دوست هستیم و با هم کنار میایم و حتی بهم کمک می کنیم که کارها رو همیشه با کیفیت و به موقع و با کمک همدیگر انجام بدیم.آب دهانش را به سختی قورت داد، نگاهش را بین همکارانش چرخاند و دوباره ادامه داد:_ در سراسر این مدتی که اینجا مشغول بکار هستم، فکر می کردم همه چیز داره عالی و بی نقص پیش می ره. ببینید، اصلا منظورم درست بودن یا نادرست بودن انتخاب اون فرد برای این پست نیست، سو تفاهم‌ ایجاد نکرده باشم؛ کلا میگم چرا با خودمون صحبت نشده اگر از ما ناراضی بودن؟ یکهو یک جایگاه برامون تعریف کردن در حالی که ما فقط به همکار احتیاج داشتیم که از فشار کاری کم کنیم نه جایگاهی دیگر برای کنترل ما.ناگهان یکی از خدمه که از شدت خشم، رگ گردنش را برجسته کرده بود، با همان صدای خشن و بلند همیشگی‌ اش، آرامش آن مکالمه را شکست:_ نخیر آقا، من دقیقا مشکلم با انتخاب اونه، وگرنه کارفرماها همیشه ناراضی هستن و تا نکشنت ول ماجرا نمیشن، مثل خر از صبح تا شب واسشون جون میکنیم آخرشم میگن تقویت بهره وری، بابا با بهره وری ما این کشتی رو ساختین، بازم ناراضی؟ عجب رویی دارید بخدا.بعدی اضافه کرد:_ همه می دونن فلانی هیچی بارش نیست، پر از حاشیه هست و همیشه دو بهم زنه، دقیقا همونو گذاشتین که بهش بگیم بله چشم قربان؟تعدادی دیگر از آنها، با صراحت لهجه و چهره‌ هایی برافروخته، دنباله ی حرف او را گرفتند و به مدیر بطور شفاهی اعتراض کردند:_ اون همش از زیر کار در میره، نظم رو نمی تونه حتی بنویسه، چطوره یهو سرخدمه شده؟ حتما کاراشم باز بین ما تقسیم میشه.مدیر با حرکات تند دست در هوا تمنا کرد آرام بمانند. گفت:_ لطفا، لطفا آرام باشید.و با لحنی معنادار آرتین را خطاب کرد:_ ناخدا شیانا، چقدر زمان داره در شبانه روز آقای آرتین به نظرتون؟_ متوجه منظورتون نیستم._ به عمق نروید، در سطح بمانید لطفا. خیلی واضح پرسیدم که چقدر زمان دارن ایشان در شبانه روز؟آرتین که کمی گیج شده بود، سعی کرد پاسخ دهد:_ تقریبا همیشه شلوغ هستن ایشان._ دقیقا. ایشان مشغولیت های بزرگتری در سر دارن، اینقدر که در حقیقت، ایشان همان سوخت حرکت این کشتی گردشگری محسوب می شوند؛ و کسی که اینقدر با مسائل بزرگی سرو کار دارد، از تامین دستمزد همه ی ماها بگیرید تا تعمیرات کشتی، تبلیغات جذب گردشگر، بازار رقابتی، سر و کله زدن با قوانین و... ، به نظرتان باید می آمد و با تک تک شماها صحبت می کرد بصورت مستقیم که فلانی اینکارو کنه این کارا رو نکنه؟آرتین سر خود را به نشانه ی تایید تکان داد و گفت:_ طبعا نمیشه از ایشان انتظار چنین برخوردی رو داشت.و در ادامه می خواست اضافه کند که نگرانی های دوستان هم باید شنیده شوند. اما مدیر بلافاصله، حرف او را قطع کرد، انگار که منتظر همان تایید اول بود که جمله ی بعدی را اضافه کند:_ ایشان نتایج را از بالا تماشا می کنند و برای کل سیستم تصمیم می گیرند، نه فرد به فرد. تشخیص داده شد که بهره وری کمه و بی نظمی بیداد می کنه، دستور دادن جایگاهی بنام سرخدمه تعریف بشه و یکی از بین خود شماها برای این جایگاه انتخاب بشه.یکی دیگر از میان صف با صدایی کاملا رسا و بلند گفت:_ با جایگاهی که جدیدا تعریف شده مشکل نداریم اما با انتخاب این آدم مشکل داریم، من ازش دستور نمی گیرم، گفته باشم. مرتیکه روانیه و همیشه با خودش قهره، بعد می خواد منجی نظم بشه؟ واقعا که. کاشف به عمل اومده از خیلی هامون پول گرفته که بعدا بده، اما نداده.و دوباره همهمه ها بالا گرفت؛ مدیر عرشه مجدد تلاش کرد اوضاع آرام شود:_ دوستان خواهش می کنم، ناخدا شیانا میشنوه ها._ بزار بشنوه، به قول خودت، اون که نمی دونه اینجا چه خبره، این یارو رو که نمیشناسه، یکی باید بهش بگه این آدم دوزاریه.آرتین از میان آن همه همهمه، دست خود را بلند کرد. مدیر که مستأصل به نظر می‌ رسید، دوباره اجازه داد او صحبت کند:_ بگید آقای جهانی._ بازم تاکید می کنم طرف صحبتم با شخص ایشان به عنوان سرخدمه نیست و هر کسی رو معرفی می کردید بنده دوباره همین سوالات رو می پرسیدم. البته که برخی از دوستان دقیقا به شخص ایشان اعتراض دارند. ولی من سوالم در اصل، دلیل تعریف این جایگاه بوده؛ چه لزومی داشت اصلا این جایگاه تعریف بشه؟ و برای انتخاب یک نفر برای این جایگاه، ناخدا شیانا که اینقدر سرشان شلوغ هست، از کجا متوجه شدن انتخاب چه کسی مناسب این جایگاه خواهد بود؟ چطور وقتی نمی دونیم مشکل چیه، این جایگاه می تونه بهره وری رو در ما تقویت کنه؟حرف او توسط چند نفر از حاضران، با تکان دادن سر و زمزمه‌ های کوتاه تایید شد. مدیر توضیح داد:_ به نظر شما آقای جهانی، ناخدا شیانا اگر در زندگی تصمیمات اشتباه می گرفت، امروز مالک بزرگترین کشتی گردشگری این سرزمین می شد؟ که مسافرانش همه از افراد عالی مقام و سطح بالا در قدرت و پول و جایگاه باشن؟_ خیر._ پس ایشان حتما چیزی می دانستند که صلاح دیدن جایگاه سر خدمه تعریف بشه و فردی مناسب برای این جایگاه قرار داده بشه._ نمی دونید نارضایتی ناخدا شیانا شامل چه مواردی بودن؟ تا ندونیم که نمی تونیم جلوی انجام دوباره ی آنرا بگیریم.مدیر گفت:_ سر خدمه برای همین ایجاد شد که جلوی وقوع خیلی چیزها گرفته شود.و سر را بالا برد و نگاه خود را به طبقات فوقانی کشتی قفل کرد و از همه پرسید:_ سوال دیگه ای که نیست، درسته؟یکی با لحنی قاطع و تند گفت:_ ولی من باهاش کار نمی کنم. بقیه هم مطمئنم همین نظرو دارن.ناگهان صدایی آشنا، اما سرد و برنده تر از همیشه، سکوت عمیقی را در میان همه ی حاضران ایجاد کرد. صدایی که گوشزد کرده بود:_ هر کی نظرش همینه، می تونه در ایستگاه بعدی از کشتی بره پایین.صدای ناخدا شیانا بود که ناگهان بر روی تراس شیشه‌ ای و مجلل اتاق کنترل ظاهر شده بود. او با ابهتی خاص و مخصوص خودش، بی تکرار و قدرتمند، از آن بالا به خدمه چشم دوخته بود._ این همه سر و صدا دلیلش این بوده واقعا؟از مدیر پرسیده بود._ خیر رئیس، یه جلسه ی داخلی بود که زود تموم شد._ پس برگردن سر کاراشون سریع._ به روی چشم.ناگهان همان خدمه ی معترض، با جسارتی که شاید از خشم نشأت می‌ گرفت، سرش را بالا گرفت و به ناخدا شیانا گفت:_ من باهاش کار نمی کنم. این آخرین همکاری من با این کشتیه.آرتین از شنیدن این حرف غمگین شد، با حالت چهره اش تمنا می کرد او خشم خود را کنترل کند؛ اما ناخدا شیانا بدون اینکه حالت چهره‌ اش را تغییر دهد، با خونسردی ترسناکی او را خطاب قرار داد:_ کافیه از کشتی پیاده بشی. تا ایستگاه بعدی هم فاصله ی چندانی نداریم._ اما ایستگاه بعدی که خونه نیست، یه جزیره هست وسط اقیانوس، فرسنگ ها از ساحل دور شدیم، اونجا پیاده شم که چه؟ناخدا شیانا گفت:_ کافیه قراردادتونو نگاه کنید، نوشته شده هر زمان مشکل ساز شدید، این کشتی کاملا حق دارد که هر جایی صلاح می داند شما را از کشتی پیاده کند.معترض پرسید:_ واقعا اینو نوشته؟_ بله، بند شماره ی ششصد.معترض که انگار تازه به عمق ماجرا پی برده بود، شانه‌ هایش افتاد و سر خود را پایین انداخت.ناخدا شیانا سپس به آرتین اشاره کرد و گفت:_ اسم شما چی بود؟این سوال باعث شد آرتین دست پاچه شود. قلب آرتین در سینه اش شروع کرد به تند تند تپیدن. او نمی‌ خواست دوباره به جهان مشقت‌ بار بیکاری و بی‌ پولی های سابق بازگردد. او نمی‌ خواست تجربه ی تلخ کار در دژ محکومین دوباره تکرار شود. او کشتی را، با تمام عظمت و نظم آهنینش دوست داشت، مخصوصاً اینکه ناخدا شیانا دستمزد همه را هر ماه سر وقت پرداخت می‌ کرد._ خانوم رئیس، من اینجا رو خیلی دوس دارم.ناخدا شیانا لبخند زد:_ فقط پرسیدم اسمتون چیه._ آرتین جهانی هستم و هرگز نمی خواستم با سوالاتم شمارو برنجونم._ من از حرفهای شما نرنجیدم آقای محترم، فقط کمی حیرت کردم._ حیرت؟_ بله، حیرت کردم که شما چطور وقت کردین به این چیزها فکر کنید.سپس نگاه شماتت‌ بارش را به مدیر دوخت و با لحنی گزنده گفت:_ شما مقصر هستید آقای مدیر. همهمه ها و سوالات این دوستان علائم بیکاریه آقای مدیر. وقتی به جای کار کردن، به جای پیگیری خودکار مسئولیت هایشان، به جای اینکه برای امورات کشتی دغدغه مند شده باشن، از کار می زنن و به این مسایل فکر می کنند، که چرا من یه جایگاه سرخدمه تعریف کردم، منو مجبور می کنن برای ایجاد نظم، بر خلاف میل باطنی خودم، چند نفرو تو ایستگاه بعدی از کشتی پیاده کنم، جزیره ها شب های سرد و تاریکی دارن آقای مدیر، و کلی پول برای برگشت به ساحل از پیاده شدگان خواهند گرفت. اگر این اتفاق بیفتد مقصر شما هستید.این یک تهدید ضمنی اما بسیار سنگین بود. اشک در چشمان آرتین حلقه زد. مدیر هم حال بهتری نداشت. عرق سردی بر پیشانی‌ اش نشسته بود. گفت:_ خودم رسیدگی می کنم ناخدا شیانا، دیگر تکرار نخواهد شد._ قبول می کنم و این دفعه از سر تقصیرات شماها میگذرم.سپس پیش از آنکه به داخل اتاق کنترل بازگردد، رو به مدیر عرشه گفت:_ اعلام‌ کنید روزی چهار ساعت اضافه کار اجباری شده، امید می رود دیگر کسی به حواشی نپردازد و فرصت فکر کردن به مواردی که بهشان مربوط نیست پیدا نکنند. همه با سرخدمه همکاری های لازم را داشته باشند، اگر نه، دست شما باز است با اشد مجازات تلافی کنید وگرنه، خودتان جریمه خواهید شد، تمام.با اینکه ناخدا شیانا از آنجا رفته بود، حضور او بالای تراس هنوز حس می شد. بقیه ی خدمه با چهره‌ هایی درهم و قدم‌ هایی سنگین، یکی یکی بر سر کارشان بازگشتند. آرتین با ناراحتی گام برداشت و رفت کنار هندریل فلزی عرشه که در کنارش پهنه وسیع و آبی‌ رنگ اقیانوس تا دوردست ها امتداد می یافت. با دستان لرزانش نرده را گرفت و مشغول تماشای بی‌ کرانگی آب شد. احساس می‌ کرد غرورش جریحه‌ دار شده، اما در اعماق وجودش خرسند بود که موقعیت کاری‌ اش را از دست نداده است.آرتین برگشت و به اطراف خود نگاه کرد اما دید دور او هیچ کس نیست._ اینجام، بالا.آرتین بالا را نگاه کرد. سرخدمه ی جدید، بالای سکوی راه پله ایستاده بود و داشت از آنجا، شبیه به یک انسان تسلط‌ جو ژست می گرفت._ خوبی آرتین؟_ سعی می کنم خوب باشم._ خبرا بهت رسیدن؟_ بله، تورو معرفی کردن و بابتش بهت تبریک می گم._ باورم نمی شد ارتقا پیدا کنم._ فکر کنم یک قدم به خرید ساعتی که می خواستی نزدیک تر شدی._ مهم تر اینکه از حالا قدرتمندم.آرتین سکوت کرد و کمی نگران شد. با اینحال با لحنی امیدوارانه گفت:_ قدرتی برای اصلاح عدالت، هم منجر شود به رضایت ناخدا شیانا، هم بچه ها، درست است؟_ ولی من برای کمک به کسی اینجا نایستادم.از پله‌ های فلزی با طمأنینه پایین آمد. صدای قدم‌ هایش روی پله‌ ها طنین می‌ انداخت. پشت به اقیانوس، اما کنار آرتین متوقف شد. بدون اینکه او را نگاه کند، به نقطه‌ ای نامعلوم در آسمان خیره شد و با صدایی که آرتین احساس کرد پر از کینه های فرو خورده است، گفت:_ حالا دیگه حرف، حرف منه و از فردا به این جماعت ک..ن گشاد ثابت می کنم کُت دست کیه. هنوز یادم نرفته اینا چقدر دی...ث بودن چون هیچ تحویلم‌ نمی گرفتن. از فردا همه باید منو ببینن. یادم نرفته باهام‌ چطور رفتار می کردن انگار اصلا دیده نمی شدم و بین شون حضور نداشتم. یادم نرفته تو تقسیم کار سرم غر می زدن. یادم نرفته با اخم نگام می کردن. یادم نرفته وقتی پول لازم داشتم کسی بهم قرض نمی داد. یادم نرفته اونا با هم شوخی می کردن و می خندیدن و حضورم براشون همیشه سنگین بود و حوصله ی منو هیچ نداشتن.آرتین که از این حجم کینه جا خورده بود، سعی کرد او را آرام کند:_ اما همه به نوعی درگیر هستن. هر کی داره واسه یه چیزی می جنگه، یکی قسط داره، یکی جهیزیه باید بده، یکی بچه اش رفته دانشسرا و پول شهریه هاشو باید با سختی دربیاره، یکی مریض داره و... . زندگی سخته براشون، لطفا تو سخت ترش نکن._ غلط کردن، اونا رعیت زاده هستن. باید تو سرشون بزنن.آرتین دچار یک تناقض شد. تا جایی که می‌ دانست، همه ی آنها از جمله همین نفری که اکنون با غرور مقابل او ایستاده بود، همه به یک طبقه ی اجتماعی تعلق داشتند و دردهای مشترکی کشیده بودند، اما خجالت کشید آنرا به او یادآوری کند:_ منکه نگفتم کسی مسئولیت هاشو انجام نداد بگذر ازش، می گم اذیتشون نکن الکی، اونا همینطوری کم مشکلات در زندگی ندارن._ ولی من طرف ناخدا شیانا هستم و اصلا مسئول دلسوزی برای مشکلاتی که برشمردی نیستم و هیچ وظیفه‌ ی اخلاقی‌ ای در قبال حال و هوای اونا ندارم.آرتین ادامه داد:_ اما وظیفه داری عدالت رو به نوبه ی خودت برقرار کنی، لطفا خوب باش. احساس می کنم می خوای اذیت کنی، در قالب اینکه داری منافع ناخدا شیانارو دنبال می کنی. احساس می کنم بازخورد های تو از قبل چیده شدن بدون اینکه اصلا کسی بخواد در واقعیت تخطی کند.سرخدمه نگاه سردی به آرتین انداخت و گفت:_ وقت برای این خزعبلات ندارم. باید برم لباس جدیدمو بگیرم و از فردا می دونم چیکار کنم، بله، از فردا سکوت و ترس در یک نزاع ابدی باقی می ماند و کسی که برخلاف حرف من باشد، بطور حتم باید در جزیره های دور افتاده ی این اقیانوس، در بی کسی کامل از کشتی پیاده شود.او چرخید تا برود، اما پیش از ترک آرتین، توقفی کوتاه کرد و از روی شانه آرتین را تماشا کرد و سعی کرد به گوشزد کند:_ راستی، حواسم به تو ام هست دوست مهربان من، چون قرار نیست با کسی تعارف کنم.آرتین با سکوت و تأسف عمیقی که سینه‌ اش را سنگین کرده بود، دور شدن سرخدمه را تماشا کرد. گام‌ های سرخدمه حالا متفاوت شده بود؛ محکم‌ و با اقتدار گام می زد. آرتین حس کرد او دیگر آن آدم قبلی نیست که دارد می‌ رود لباس جدیدی که برایش دوخته بودند را بپوشد. دوباره برگشت رو به اقیانوس و دلواپس و نگران، به افق بی‌ انتهای آبها چشم دوخت؛ آیا فصلی تازه و تاریک بر روی کشتی ناخدا شیانا شروع شده بود؟ این سوالی بود که پاسخی نداشت و فقط باید منتظر می‌ ماند تا زمان صحبت کند.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 01 May 2026 21:30:32 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-kde2vesmfvnbقسمت صد و بیستمنگهبانی که جلویِ ورودی یک برج بلند ایستاده بود، به حضور راشا ظن بُرد:_ چیزیت شده جوون؟ چرا به این ساختمون زل زدی؟او حق داشت سوال بپرسد. راشا مدت زیادی بود که بی حرکت جلوی برج ایستاده بود و داشت به تابلوهای تبلیغاتی، بالای پنجره ها نگاه می کرد._ من دیگه این شهرو نمیشناسم.در صدای راشا، رگه هایی از حیرت وجود داشت._ چرا؟_ ساختمونا بلند تر از قبل شدن، انگار می خوان به آسمونا برسن.و نگهبان برج، بلافاصله تصدیق کرد:_ آسمونا نه پسر، ما فقط یه آسمون داریم.راشا از وقتی که برگشته بود، خود را بیگانه تر از همیشه می دید، بیگانه با ساختمان هایی که تازه احداث شده بودند، خیابان ها، مردم و هر آنچه زندگی‌‌ شهری را به جریان انداخته بود._ چی از همه عجیب تر شده واست پسر؟راشا به یک تابلوی تبلیغاتی بزرگ اشاره کرد و محتوای آنرا بلند خواند:_ نمایندگی خرید و فروش سهام توتون.نگهبان برج گفت:_ نکنه می خوای سهام خرید و فروش بکنی و هنوز دو دلی؟راشا شانه بالا انداخت:_ نه. برام محتویات تابلوها عجیب شدن، گناه داره معامله میشه._ خب، ارتباطش با تو چیه؟ بهتر نیست به جای این حواشی، نگران آینده و زندگیت باشی؟و با حالتی پدرانه، اضافه کرد:_ طفلک شما جوونا، اینقدر راهو گم کردین که حالا دیگه یه متر از اینارو هم نمی تونید بخرید.راشا پرسید:_ اصلا اینا کِی ساخته شدن؟و نگهبان، سوال را با سوال پاسخ داد:_ مثل اینکه خیلی وقته این طرفا نبودی. نه؟_ تازه رسیدم._ از کجا اومدی؟راشا نخواست کل حقیقت را بگوید:_ سربازی بودم.و این حرف، خاطره ای دوردست را در ذهن نگهبان برج زنده کرد و همان را شروع کرد به تعریف کردن. راشا بطور عجیبی پی برد نمی تواند در جایگاه یک شنونده ظاهر شود؛ شاید به حواس پرتی مبتلا شده بود یا از درون عمیقا غمگین بود و ذهنش مدام می پرید؛ هر چه بود اوضاع او رنج آور و دردناک شده بود._ ... و خلاصه، عمر جوونارو به هیچ و پوچ تلف می کنن. دو سال از بهترین و موثر ترین لحظات عمرمونو می گیرن، نه برای اینکه سرباز پرورش بدن، نه، همانطور که گفتم اصلا هدفشون تربیت سرباز نیست.راشا ناگهان از آن برج بلند نگاه خود را کشید و از روی کنجکاوی به صورت نگهبان خیره شد:_ هدفشون تربیت سرباز نیست؟_ نه نیست، بخدا نیست. برای پروراندن یک سرباز، باید مهارت‌ ها و ویژگی‌ های زیادی رو در فرد توسعه بدن، به نظرت می دن؟_ نمی دن؟_ صادق باش پسر، الان تو قبلت با بعدت چه فرقی کرده؟ میشه بگی؟_ خب، به ما یاد دادن صبح زود و سر ساعت بیدار بشیم، به ما یاد دادن نظم رو ... .نگهبان برج از طرز صحبت راشا به خنده افتاد:_ و اینکه تخت خوابتو مرتب کنی، جارو بزنی کف پادگانو، درسته؟و بدون اینکه توهین کرده باشد، گفت:_ پسرم تو چقدر ساده و معصومی.راشا خواست منظور خود را بهتر بیان کند:_ پیروی از دستورات و رعایت مقررات نظامی بهش می گن. اینطور نیست؟_ مطمئنی همش همینه؟ واقعا اون مسیری بود که بَبو گلابی هایی مثل من و تو رو به یه سرباز تبدیل کنه؟راشا با خودش صادق شد:_ یه طورایی حق داری. خیلی خسته کننده و تکراری بودن. ولی متوجه منظورت نشدم، چی مگه باید یاد می دادن؟نگهبان برج گفت:_ بهت تمرینات تاکتیکی یاد دادن؟ جنگ‌ افزار بلدی؟ عملیات‌ رزمی می دونی؟ فنون دفاع می دونی؟ نظم و انضباط پیدا کردی؟ روانت ورزیده شده؟ کار تیمی کردی؟ مهارت‌ های ارتباط موثر داری؟ مدیریت استرس یاد گرفتی؟ توانایی درک مفاهیم بحرانی یاد دادن؟ آمادگی جسمانی پیدا کردی؟ استقامت و سرعت عمل داری؟ تعمیر و نگهداری تجهیزات نظامی یاد گرفتی؟ شکار بلدی؟ مسیر یابی و نقشه‌ خوانی می دونی؟ مدیریت منابع و برنامه‌ریزی در بحران بهت آموزش دادن؟راشا حتی در مرزهای شمالی، برای یک جنگی واقعی هم اینقدر آموزش ندیده بود._ واقعا نه.نگهبان برج ادامه داد:_ اونا نمی خوان سرباز پرورش بدن پسر. تو هنوز شک داری؟_ پس هدفشون چی می تونه باشه؟_ سوال خوبی پرسیدی. بزار برات توضیح بدم؛ اولش اینکه بهت یاد می دن اگر تو سرت زدن سکوت کنی، چون قصد دارن خیل عظیمی از پسرهای جامعه رو به کارگر تبدیل کنن؛ و کارگرارو با مفاهیم انتزاعی مد نظرشون تحویل جامعه بدن.راشا سر خود را پایین انداخت. نگهبان برج ادامه داد:_ و دوم، اونا می خوان افراد جامعه منفعل باشن. انفعال من و تو چیزیه که اجازه می دیده جلوی چشمامون هرکاری می خوان بکنن و نترسن از عواقب کارشون، چون مجال واکنش رو از ما قبلش گرفتن.راشا همچنان ساکت ماند._ می دونی چی بدترش کرده؟راشا سر خود را به آرامی تکان داد._چی؟نگهبان برج کلاه فرم خود را برداشت و ادامه داد:_ ما جامعه ای هستیم که از درون بیداریم و از بیرون دچار انفعال شدیم. این تناقض باعث میشه ما دردمند باقی بمونیم.حرفی که نگهبان برج زده بود، به راشا احساس شدید دلتنگی می داد. ه راشا گفت:_ زیاد حرف زدم؟ متاسفم. ناراحتت کردم؟ متاسفم. ولی این یکی از حقایق حکومت نخست وزیره. تا حالا اونایی هم که منفعل نبودن، به دستورش یا اعدام شدن یا گلوله خوردن یا سرکوب شدن.راشا دوباره صورت نگهبان برج را نگاه کرد:_ حرفاتون منو یاد کسی میندازه. اونم مثل شما کتاب خوان بود.نگهبان برج گفت:_ واقعیتش اینه که من مدرک تکمیلی دارم، رشته ی منابع انسانی و مدیریت زمان خوندم. اما از روزگاری که نخست وزیر برامون درست کرده، کاری در خور تحصیلم پیدا نکردم. پس برج رو نگهبانی می دم تا بیکار و بی پول و بی عار نگردم. خیلی وقت کتاب خوندن ندارم.از دهان راشا ناگهان پرید:_ باز خوبه تو شغل داری، من چیکار کنم پس؟ احساس می کنم گم شدم.نگهبان برج سری به نشانه ی همدلی تکان داد:_ حالِت رو نه تنها درک می کنم، حتی تجربه اش کردم. می دونم که رویاها اینجا به حقیقت نمی پیوندن، حداقل برای امثال ماها، اما شاید تو راهتو پیدا کردی. اما جامعه... ._ جامعه چی؟_ یه روز باید دستای همو بگیریم و شر اینا رو از سرمون کم کنیم. این تنها راه نجاتمونه._ اما دشمن همینو می خواد. ما مملکت رو بهم بریزیم.نگهبان برج انتظار شنیدن این حرف را داشت. گفت:_ اولا که کشور بهم ریخته هست. دوما هیچ دشمنی بالاتر از دشمنی نخست وزیر با مردم این سرزمین وجود نداره._ چرا این حرفو می زنی؟_ فقر، بیکاری، تعصبات، سرکوب، تا صبح ادامه بدم واست؟راشا خواست سو تفاهم را برطرف کند:_ اما اون می گه حکام سرزمین های آزاد اجازه نمی دن ثروت وارد کشور بشه، میگه من بی تقصیرم._ معلومه که خودش رو مبرا می دونه. مجرم که نمی تونه در جایگاه وکیل مدافع ظاهر بشه._ اما اون محافظ ماست و داره تو مرزهای شمالی واسه ما می جنگه._ اون محافط ما نیست، محافظ محافظان خودشه.و بعد از کمی مکث اضافه کرد:_ و با این کار، همیشه جو جنگ رو در کشور حاکم میکنه تا ازش بابت مصرف ثروت و منافع کشور مطالبه نشه. وقتی هم انگشت اشاره می ره سمتش، میگه شهرگردان ها کارشونو خوب بلد نیستن و سرزمین های دیگه مقصر هستن که اجازه نمی دن ثروت بیاد تو، ما میگیم باشه، قبول، تو راست می گی و حتی عامل این موضوع جهت گیری و دشمن تراشی های تو نیست. حداقل بگو ثروت های داخلی چرا داره می ره بیرون؟راشا، صدای خود را بالاتر و شمرده تر کرد:_ شهرگردان ها مقصر هستن، اگر نخست وزیر نباشه دشمن از مرزهای شمالی رد میشه و میاد اینجا. یکی تو این کشور وظیفشو بخوبی انجام می ده، اونه. بعدشم، اگر اونجا خرج می کنه، برای اینه که اونجا باهاشون بجنگه نه اینجا._ خیر، اگر نخست وزیر نباشه، اگر سربازای نخست وزیر تفکراتشو دنبال نکنن، اصلا جنگی در کار نیست. جنگ برای نخست وزیر یک نعمته چون ازش می تونه اهداف داخلی خودشو دنبال کنه و مطالبه گری رو بی مورد قلمداد کنه. اونا فقط منافع خودشو دنبال می کنن.هر دوشان ناگهان از ادامه ی صحبت امتناع کردند.نگهبان برج گفت:_ اگه چیزی خواستی من اینجام پسر، روی من می تونی حساب کنی._ مرسی برادر._ خدا نگهدارت باشه فرزند.راشا از آنجا دور شد و نگهبان برج او را با چشم بدرقه کرد و برایش دست تکان داد.راشا شهر را می گشت و با حیرت قدم برمی داشت. انگار با اینجا صد پشت غریبه بود.وقتی به یکی از خیابان های اصلی شهر رسید، اینبار، به چشم اندازی که جلوی او ظاهر شده بود خیره ماند. نتوانست تماشا نکند. امتداد خیابان را با چشم تا انتها رفت و همه چیز را از زیر نظر گذراند._ مگه از تو غار اومدی بیرون، اینطوری وایمیستی به همه چی زل میزنی؟ برو کنار بزار رد شیم بابا.صدای یکی از عابرانی بود که داشت از کنار او رد میشد. کمی عصبی بود.راشا راه را برای او باز کرد و زمزمه کرد:_ اینجا عوض شده. خیلی زیاد عوض شده.عابر در چند قدمی او ایستاد، برگشت و او را نیم نگاهی کرد و گفت:_ عوضش کردن پسر. اینطوری نبود که.راشا پرسید:_ کیا عوضش کردن؟_ مگه توی همین سرزمینی زندگی نمی کنی که ما می کنیم؟ این چه سوال مضخرفیه._ آخه من اصلا اینجا نبودم._ از کجا اومدی مگه؟و اینبار راشا پنهان کاری نکرد:_ از مرزهای شمالی برگشتم.عابر جا خورد و چند گام دیگر از راشا فاصله گرفت و گفت:_ بر نگشتین، فراریتون دادن._ یعنی چی؟_ مگه فرار نکردین؟ چرا میگی برگشتیم؟_ ماموریت ما تموم شد و ما برگشتیم.عابر همانطور که داشت فاصله اش را از راشا بیشتر می کرد، مکالمه را ادامه داد:_ مطمئنی همش همین بوده؟_ شما چی فکر می کنی؟عابر ایستاد و گفت:_ ما همینقدر می دونیم که افتادن به جون رفقای نخست وزیر و همه شونو شکر خدا دارن تارومار می کنن. خیلی هاشون تا حالا شکست خوردن.راشا با قاطعیت گفت:_ جنگه دیگه، زد و خورد داره. یه روز ما می زنیم یه روز اونا.عابری دیگر که بطور تصادفی صدای آنها را شنیده بود، ایستاد و راشا را خطاب قرار داد:_ ولی اون جنگ ما نبوده، جنگی بوده که راه انداختین.راشا عصبانی شد و به عابر جدید گفت:_ ما در راه خدا جنگیدیم و به چیزی که هستیم هم افتخار می کنیم._ ولی افتخارات شماها واسه ما خرج داره، ما باید چیکار کنیم هزینه ی افتخارات شمارو نپردازیم؟عابر اول گفت:_ ولش کن اینارو مگه حرف حالیشونه.راشا صدای خود را بالا برد:_ تو که نرفتی بجنگی که شاکی هستی. هزینه رو امثال ما دادن که وسط میدون جنگ بودیم.عابر تعجب کرد:_ برعکس، هزینه رو اونایی دادن که تو خیابونا توسط ابله هایی مثل تو به قتل رسیدن. هزینه رو اونایی دادن که واسه بهشتِ بَرین شما، جوونیشونو از دست دادن و در فقر و بدبختی و تعصبات زندگی کردن. شماها اگر رفتید مرزهای شمالی، انتخاب کردید نحوه ی زندگی تونو زیست کنید، سر آرمان و ایدئولوژیتون رفتید، منتشو سر ما نزارید لطفا، ولی بدون اینکه از ما پرسیده باشید، از جیب ما برداشتید و رفتید و مارو با دنیا درگیر کردید که مثلا دنیایی پس از مرگ بسازید.راشا قبول نداشت:_ اما در امنیتش داری زندگی می کنی. اگه ما نمی رفتیم اونجا بجنگیم، اونا می اومدن اینجا می جنگیدن با ما، اون وقت هیچ وقت شهر اینطور ساخته نمی شد. فهمیدی؟عابر لبخند زد. با دست به چند تا از دختران جوانی که در حال گذر از آن دست خیابان بودند، اشاره کرد و گفت:_ نگاشون کن.راشا بلافاصله نگاه خود را از آنها برداشت._ خجالت نکش، نگاه کن._ که چه؟_ که بفهمی همین اواخر، برای اینکه اونا رو مجبور کنن با سلیقه ی خودش زندگی نکنند، دو هزار نفرشونو بدستور نخست وزیرتون قتل عام کردن. این رو بهش می گی امنیت؟_ ولی همه ی کشور ها قوانین خودشونو دارن.حالا صدای عابر بلند تر شد:_ اگه داری به قوانین کشورهای دیگه اشاره می کنی، اینو هم بگو، هر فردی در اون کشورها حق آزادی اندیشه، وجدان و مذهب داره و بخاطر موی سرشون، به قتل نرسیده؛ این قانون نیست، این مجرمیته.عابر اولی دوباره گفت:_ آقا بی خیال، حوصله داری.راشا با دست به عابر اولی اشاره کرد که یعنی ساکت بماند:_ لطفا شما دخالت نکن.بعد جواب دومی را داد:_ اصلا، اونا به خواست دشمن بیرون اومده بودن و دشمن خواسته بود کشته سازی کنه._ ولی اونایی که داشتن تو خیابون مردم رو با گلوله می زدن، ارازل و اوباش نخست وزیر بودن نه دشمن. اصلا قبول، دشمن گفت بیا بیرون، تو باید اونارو قتل عام می کردی؟ اصلا دشمن گفت بخاطر کسب آزادی بیا بیرون، تو نمی تونستی بلافاصله قانون آزادی رو براشون تصویب کنی بجای اینکه بُکُشی و آزارشون بدی؟ یه نخست وزیر که به لحاظ روانی سالمه، اعلام می کنه قانون رو اصلاح کنید و به خواست معترضین رسیدگی کنید، تمام. باید ببری بهشون تجاوز کنی و اونارو بکشی و به خانواده هاشون توهین کنی که بگی من قوی ام؟راشا دفاع کرد:_ اون نمی خواد بگه من قوی ام. ما عقلمون نمی رسه به این مسائل و نخست وزیر وظیفشه، بجای ما خوب و بد رو تشخیص بده و بگه قانون خوب چیه._ پس چرا میگه شهرگردان انتخاب کنید اگر ما بی عقلیم؟ ها؟ ببین پسر، اون نخست وزیری که داری سنگشو به سینه می زنی، اولویت‌ هاش با نیازهای واقعی ما همخوانی نداره. باز من سنی ازم گذشته و حداقل یه نیمچه خونه ساختم، تو چی؟ قیافت معلومه آه هم در بساط نداری.راشا تصدیق کرد:_ درسته، منم موافق شرایط اقتصادی نیستم، اما می دونم نخست وزیر داره قوانین خدارو اجرا می کنه و ما بخاطر اقتصاد پشت نخست وزیر نایستادیم، ما بخاطر اجرای قوانین خدا اینجا هستیم._ اما ما بخاطر زندگی اینجا هستیم نه آرمان های شما.صدای آنها به اندازه ای بلند بود که حالا کلی جمعیت دور آنها جمع شده بودند و در سکوت به آنها نگاه می کردند.دوباره از راشا پرسید:_ این " ما " از کجا اومده؟ از کجا می دونی این "ما" اکثریته؟ تو بگو ببینم، چه کسی این "ما" رو مسئول برپایی حکومت خدا اعلام کرده؟ اونم تو این خاک؟ پسر، شما ها مغذاتون آلودست، گفتمان با شما ها بی فایدست، تا اینجا اگر نفهمیدید، بقیه راهو هم نمی فهمید.و دیگر نایستاد. در حینی که داشت زیر لب غرولند می کرد از آنجا دور شد و حتی پشت سر خود را نگاه نکرد.همان عابر اولی، در حینی که داشت دور میشد داد زد:_ ولی درست میشه، یه روز تمام شماها و دین و آیینتون رو می ریزن دور، آخ ببینم روزی که مثل سگ داریم چوبتون می زنیم.راشا و یکی دو تا از حاضرانی که آنجا بودند از این حرفها عصبی شدند:_ چرا به مقدسات توهین کرد؟صدای همان عابر اولی آمد که همه را خطاب قرار داد:_ یهو رگ غیرتتون باد کرد؟ چرا وقتی تو همین کوچه خیابونا مردم رو می کشتن، بهت توهین نشد؟ چرا به فقر اعتراض نکردید؟یکی از رهگذران پاسخ او را داد:_ منم معترضم ولی به دین و اخلاق کاری ندارم. آخه برادر، نخست وزیر خر کیه، تو داری از خشمت به پیغمبر توهین می کنی، خدا قهرش میاد.راشا از همراهی او خرسند شد و خطاب به همان عابر اولی اضافه کرد:_ راست میگه، اصلا اگه یه بار دیگه توهین کنی باهات درگیر می شم.ناگهان همان عابر اولی با خشم برگشت که با راشا درگیر شود:_ تو یکی خفه بابا، اصلا من بنده ی ابلیسم، چون ابلیس می دونست جلوی کیا باید زانو نزنه.حاضران جلوی آنها را گرفتند که با هم گلاویز نشوند. راشا تصمیم گرفت دیگر نایستد؛ زیرا چند نفر دیگر هم داشتند در همین موضوعات با یکدیگر وارد بحث و جدل می شدند.احساس می کرد سینه اش درد می کند، کسی انگار داشت سینه ی او را از درون می سوزاند. باید خود را آرام می کرد، و چه جایی بهتر از مکان مقدس بود؟به طرف محلی آشنا براه افتاد، جایی که همیشه می نشست و با خدایش راز و نیاز می کرد.در یادداشت هایی که از راشا باقی مانده است، در مورد آنروز نوشته شده بود:_ ... ما همه فقط مردم بودیم و مسئله، یافتن مقصر نبود؛ هیچ دشمنی و کینه ای میان ما مردم وجود نداشت؛ ما همه خواسته یا ناخواسته بازیگر بودیم، بازیگرانی که یک جنگ ساختگی را نمایش می دادیم و انگشتان اشاره ی خود را به طرف یکدیگر می گرفتیم، در حالی که همه ی ما شهروند بودیم. یک سیستم از تفرقه از اول وجود داشت که تمام تلاش خود را برای جدایی ما بکار میبرد. بله، جانبداری ها توهم بوده؛ خصومت ها ساختگی و جدایی ها همه از قبل برنامه ریزی شده. افسوس که در این دوری ما از ما، هر کدام مان را به نحوی بر روی زمین انداختند، همه پر پر شده، رنجدیده و در هم شده. دارم کم کم به حرف های گاتریای بزرگ پی می برم که روزی گفته بود... .این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridWed, 15 Apr 2026 13:06:26 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/13نقد-و-بررسی-اعلامیه-جهانی-اخلاق-qemxcdtpe7v7اعلامیه جهانی اخلاق (Global Ethic Declaration) در سال ۱۹۹۳ در پارلمان ادیان جهان تصویب شد که متن اصلی آن توسط پروفسور هانس کونگ (Hans Kung) الهی‌ دان سوئیسی، تدوین شده بود. این بیانیه، سرانجام توسط تعداد زیادی از رهبران دینی از سنت های مختلف مذهبی به امضا و تایید رسید، زیرا آنها به این نتیجه رسیده بودند که جدا از تفاوت ها، باید ارزش های مشترکشان را پیدا کنند:" تمام مردم جهان، همه ی ادیان و فرهنگ‌ ها، برای آنکه بتوانند در کنار یکدیگر با صلح و تفاهم زندگی کنند، باید ارزش‌ های مشترکی را بیابند. ما باید آنها را در عمق سنت‌ های خود جستجو کنیم. باید بتوانیم آنها را به روشی جدید بیان کنیم. باید کاری کنیم تا آنها به مبنایی استوار برای اهداف و اقدامات مشترکمان تبدیل شوند. "All people of the world, all religions and cultures, in order to live together in peace and understanding, need to find common values.We need to seek them in the depths of our traditions. We need to be able to express them in a new way. We need to help them become a basis for common goals and actions.و با یافتن این ارزش های مشترک، هر کداممان به نوبه ی خود، زمینه ای برای ایجاد یک اخلاق مشترک جهانی ایجاد کنیم تا گام موثری برای تثبیت صلح میان فرهنگ‌ ها و ادیان برداشته شود:" همچنین اصول اخلاقی مشخص و تقریباً غیر قابل انکاری وجود دارند که در طول تاریخ بشر کشف شده‌ اند. این اصول بخش جدایی ناپذیری از میراث فرهنگی بشریت هستند. افراد بسیاری در سراسر جهان، آنها را باز شناخته‌ اند. آنها برای آینده ی بشریت اساسی هستند. ما عمیقاً باور داریم که جهانی بهتر و عادلانه‌ تر امکان‌ پذیر است. "There are also certain, almost unquestionable, ethical principles which have been discovered in the course of humanity’s history. These principles are an indispensable part of the cultural heritage of humanity. They have been rediscovered by many people in all regions of the world. They are fundamental for the future of humanity. We are convinced that a better and more just world is possible.بله، پیام همه ی ادیان یکی هست و آن چیزی جز عدالت، آزادی، امنیت و کرامت نیست، البته اگر با ایدئولوژی، آنرا آلوده و عرضه اش نکرده باشند:" ادیان بزرگ و سنت‌ های اخلاقی بشر در پیام اصلی خود متحد هستند. آنها خواهان عدالت و صلح، همبستگی و شفقت، پرهیز از خشونت و گذشت، حقیقت‌ گویی و عشق هستند. آنها بخش جدایی‌ ناپذیری از میراث فرهنگی بشریت هستند. بسیاری از مردم در سراسر جهان، آنها را بازشناخته‌ اند. آنها برای آینده ی بشر اساسی هستند. "The great religions and ethical traditions of humanity are united in their core message.They call for justice and peace, for solidarity and compassion, for nonviolence and forgiveness, for truthfulness and love. They are an indispensable part of the cultural heritage of humanity. They have been rediscovered by many people in all regions of the world. They are fundamental for the future of humanity.و اینگونه، گامی دیگر برای جهانی انسانی‌ و عادلانه‌ در پیش گرفتند و من در سیزدهمین نقد و بررسی نوشته های معروف دنیا، اینبار به این بیانیه پرداخته ام، زیرا منم به نوبه ی خود، این سخنانشان را تصدیق می کنم که ما می توانیم زندگی را زندگی کنیم، بودن خود را ابراز کنیم و جایی بایستیم که دیگر جاه‌ طلبی‌ ها، رقابت‌ ها، ترس‌ ها و منافع عده ای قلیل، بارها و بارها یک شبکه ی پیچیده ی مجرمیت نسازد، جایی که ما می خواهیم بدون پیچیدگی، فقط زندگی کنیم و بودن خود را از یاد نبریم:" ما متقاعد شده‌ ایم که بشر می‌ تواند به سطح جدیدی از آگاهی دست بیابد. ما می‌ توانیم شهامت لازم را برای رویارویی با خطراتی که ما را تهدید می‌ کنند، پیدا کنیم. ما می‌ توانیم جهانی انسانی‌ تر و عادلانه‌ تر بنا کنیم. این امید ما و یقینِ استوار ماست. "We are convinced that humanity can achieve a new level of consciousness. We can find the necessary courage to face the dangers threatening us. We can build a more humane and more just world. This is our hope and our conviction.حالا برویم سراغ این بیانیه که پروفسور هانس کونگ آنرا اینقدر شاعرانه شروع کرده است:" جهان در رنج است. این رنج چنان فراگیر و فوری است که ما را وادار می‌ کند نمودهای آنرا نام ببریم تا عمق این بحران به‌ روشنی شناخته شود. صلح از دسترس ما گریخته است، سیاره در حال نابودی است، همسایگان در ترس زندگی می کنند، زنان و مردان با یکدیگر بیگانه‌ اند؛ کودکان می‌ میرند! این وضع نفرت‌ انگیز است. ما این شرایط را محکوم می‌ کنیم. "The world is in agony. The agony is so pervasive and urgent that we are compelled to name its manifestations so that the depth of this crisis may be clearly recognized. Peace eludes us —the planet is being destroyed—neighbors live in fear—women and men are estranged from each other—children die! This is abhorrent. We condemn these conditions." با این همه، ما انسان‌ ها از توانایی اندیشیدن، قدرت انتخاب و آزادی عمل برخورداریم. هر فرد مسئولیت دارد که نیکی را برگزیند و از بدی پرهیز کند. "And yet we humans are endowed with the capacity for reflection, the ability to choose, and the freedom to act. Every individual has a responsibility to choose to do good and to avoid evil." ما تأیید می‌ کنیم که در تعالیم ادیان، مجموعه‌ ای مشترک از ارزش‌ های بنیادی یافت می‌ شود و همین ها مبنای یک اخلاق جهانی را تشکیل می‌ دهند. این اخلاق جهانی نه یک ایدئولوژی جدید است و نه ساختاری فراتر از ادیان جهان؛ و قصد جایگزین کردن یا برتری‌ جویی بر آنها را ندارد. "We affirm that a common set of core values is found in the teachings of the religions, and that these form the basis of a global ethic. This is not a new ideology or superstructure for the religions of the world, nor does it seek to replace or override them." بلکه این اخلاق جهانی می‌ کوشد تا اجماعی بنیادین و حداقلی درباره ی ارزش‌ های الزام‌ آور، معیارهای تغییر ناپذیر و نگرش‌ های اخلاقی باشد. "Rather, this global ethic seeks to be a minimal fundamental consensus concerning binding values, irrevocable standards, and moral attitudes.اصل انسانیتThe Principle of Humanityما باید با دیگران همانگونه رفتار کنیم که می‌ خواهیم دیگران با ما رفتار کنند. ما خود را ملزم می دانیم که با همه ی انسان‌ ها با انسانیت رفتار کنیم.We must treat others as we wish others to treat us. We make a commitment to treat all human beings humanely.چهار رهنمود برگشت ناپذیرThe Four Irrevocable Directives۱. تعهد به فرهنگ عدم خشونت و احترام به زندگی1. Commitment to a Culture of Nonviolence and Respect for Lifeهمه ی انسان‌ ها حق زندگی، امنیت و ایمنی دارند. ما سوگند یاد می‌ کنیم که برای گسترش فرهنگِ عدم خشونت تلاش کنیم. ما نباید دیگران را بکشیم، شکنجه کنیم یا به آنان آسیب برسانیم.All people have a right to life, safety, and security. We vow to strive for a culture of nonviolence. We must not kill, torture, or inflict harm on others.ما تاکید می‌ کنیم که اختلاف ها باید بدون خشونت حل‌ و فصل شوند. ما به ویژه تجاوز، سو استفاده از قدرت و مسابقه ی تسلیحاتی را محکوم می‌ کنیم.We urge that disputes be resolved without violence. We particularly denounce aggression, abuse of power, and the arms race.۲. تعهد به فرهنگ همبستگی و نظم اقتصادیِ عادلانه2. Commitment to a Culture of Solidarity and a Just Economic Orderما باید برای دستیابی به شرایطِ اقتصادی عادلانه و منصفانه تلاش کنیم. حرص و پیگیریِ مهارنشده ی سود، ویرانگر است.We must strive for just and fair economic conditions. Greed and the unchecked pursuit of profit are destructive.ما فقر، گرسنگی و بی‌ عدالتی اقتصادی را محکوم می‌ کنیم.We condemn poverty, hunger, and economic injustice.ما خواستار مسئولیت‌ پذیری در استفاده از منابع و توزیع عادلانه ی ثروت هستیم.We call for responsibility in the use of resources and for an equitable distribution of wealth.۳. تعهد به فرهنگ مدارا و زندگیِ مبتنی بر راستگویی3. Commitment to a Culture of Tolerance and a Life of Truthfulnessما باید صداقت و راستگویی را پرورش دهیم.We must cultivate honesty and truthfulness.ما فریب، تقلب و ریاکاری را رد می‌ کنیم.We reject deception, fraud, and hypocrisy.ما متعهد می‌ شویم که به تنوع فرهنگی احترام بگذاریم و آنرا گرامی بداریم.We commit to respect and celebrate cultural diversity.ما بر گفتگویِ آزاد، درک متقابل و حل مسالمت‌ آمیز اختلاف‌ ها تأکید می‌ کنیم.We urge open dialogue, mutual understanding, and peaceful conflict resolution.۴. پایبندی بر فرهنگِ حقوق برابر و مشارکت مردان و زنان4. Commitment to a Culture of Equal Rights and Partnership Between Men and Womenما کرامت و حقوق برابر زنان و مردان را تاکید می‌ کنیم.We affirm the equal dignity and rights of women and men.ما همه ی اشکال تبعیض و سلطه مبتنی بر جنسیت را رد می‌ کنیم.We reject all forms of discrimination and domination based on gender.ما مشارکت، همکاری و مسئولیت مشترک زنان و مردان را در خانواده و جامعه ترویج می‌ کنیم.We promote partnership, cooperation, and shared responsibility in family and society.نتیجه‌گیریConclusionما این بیانیه را با احساسِ عمیق مسئولیت نسبت به رفاه و بهزیستی همه ی حیات اعلام می‌ کنیم. ما از همه افراد و جوامع، دینی یا غیردینی، دعوت می‌ کنیم که این ارزش‌ ها را به عنوان بنیانی برای یک جامعه ی جهانیِ صلح‌ آمیز، عادلانه و پایدار بپذیرند. تنها با عمل کردن بر اساس یک اخلاق مشترک است که می‌ توانیم آینده ای درخورِ انسانیت را تضمین کنیم.We make this declaration with a deep sense of responsibility for the well-being of all life. We invite all individuals and communities —religious or otherwise— to embrace these values as a foundation for a peaceful, just, and sustainable global community. Only by acting according to a shared ethic can we ensure a future worthy of humanity.به امید فرا رسیدن روزهایی سرشار از آزادی، صلح و کرامت انسانی. امیدوارم از خواندن این نقد و بررسی لذت برده باشید.پایانمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 10 Apr 2026 23:13:34 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/12-نقد-و-بررسی-اعلامیه-جهانی-حقوق-بشر-gao9wthkdhkaدر سری نقد و بررسی نوشته های معروف دنیا، این بار سری زدم به اعلامیه جهانی حقوق بشر که دارای سی ماده است و در سال 1948 توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به نگارش درآمده است. در این اعلامیه، در مورد آزادی زنان، حق زندگی، آزادی، امنیت فردی، برابری در برابر قانون، آزادی بیان، آزادی اندیشه، آزادی مذهب، آزادی دسترسی به اطلاعات و ارتباطات، آزادی تجمع، آزادی رفت‌ و آمد، حق تابعیت، حق ازدواج و تشکیل خانواده، حق مالکیت، حق کار، حق دستمزد عادلانه، حق آموزش در جهت کرامت انسانی، حق مشارکت در حکومت، حق برخورداری از عدالت، حق حفظ حریم خصوصی، حق برخورداری از تأمین اجتماعی و... و بطور کلی انسانیت و کرامت مورد توجه قرار گرفته است.لذا، سعی کرده ام در ترجمه، حق مطلب را ادا کنم و حدالامکان، سی بند را بطور کامل و در وفاداری به متن اصلی ترجمه کنم.بدون فوت وقت این سی بند را در ادامه میاورم:Article 1همه ی انسان‌ ها آزاد و برابر در کرامت و حقوق زاده می‌ شوند. آنان از خرد و وجدان برخوردارند و باید با یکدیگر با روحیه ی برادری رفتار کنند.All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.Article 2هر فردی بدون هیچگونه تمایزی از هر قبیل، مانند نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقیده ی سیاسی یا هر عقیده ی دیگر، خاستگاه ملی یا اجتماعی، دارایی، تولد یا هر وضعیت دیگر، حق دارد از تمامی حقوق و آزادی‌ های مندرج در این اعلامیه برخوردار شود. علاوه بر این، هیچگونه تمایزی نباید بر اساس وضعیت سیاسی، حقوقی یا بین‌ المللی کشور یا سرزمینی که فرد به آن تعلق دارد صورت پذیرد؛ خواه آن کشور یا سرزمین مستقل باشد، یا تحت قیمومت، یا غیرخودگردان، یا مشمول هرگونه محدودیت دیگری در حاکمیت.Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non-self-governing or under any other limitation of sovereignty.Article 3هر فردی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.Everyone has the right to life, liberty and security of person.Article 4هیچکس نباید در بردگی یا بندگی نگاه داشته شود؛ برده‌ داری و دادوستد بردگان، در هر شکل آن، ممنوع است.No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms.Article 5هیچکس نباید در معرض شکنجه یا رفتار یا مجازات بی‌ رحمانه، غیرانسانی یا تحقیر آمیز قرار بگیرد.No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment.Article 6هر فردی حق دارد در همه‌ جا به‌ عنوان شخصی دارای شخصیت حقوقی در برابر قانون به رسمیت شناخته شود.Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.Article 7همه در برابر قانون مساوی هستند و بدون هیچ تبعیضی مستحق حمایت یکسان از قانون هستند. همه حق دارند در برابر هرگونه تبعیضی که ناقض این اعلامیه باشد و در برابر هرگونه تحریک به چنین تبعیضی، از حمایت یکسان برخوردار شوند.All are equal before the law and are entitled without any discrimination to equal protection of the law. All are entitled to equal protection against any discrimination in violation of this Declaration and against any incitement to such discrimination.Article 8هر فردی حق دارد در برابر اعمالی که حقوق بنیادین اعطا شده به او به موجب قانون اساسی یا قانون را نقض می‌ کنند، از دادگاه‌ های صالح ملی درخواست دادخواهی مؤثر داشته باشد.Everyone has the right to an effective remedy by the competent national tribunals for acts violating the fundamental rights granted him by the constitution or by law.Article 9هیچکس را نمی‌ توان در معرض دستگیری، بازداشت یا تبعید خودسرانه قرار داد.No one shall be subjected to arbitrary arrest, detention or exile.Article 10هر فردی حق دارد، با رعایت برابری کامل، از رسیدگی عادلانه و علنی توسط دادگاهی مستقل و بی‌ طرف برخوردار شود؛ چه در تعیین حقوق و تعهدات او و چه در رسیدگی به هرگونه اتهام کیفری علیه او.Everyone is entitled in full equality to a fair and public hearing by an independent and impartial tribunal, in the determination of his rights and obligations and of any criminal charge against him.Article 11۱) هر فردی که به ارتکاب جرم کیفری متهم شده باشد، حق دارد بیگناه محسوب شود تا زمانی که در یک دادگاه علنی و با برخورداری از تمامی تضمین‌ های لازم برای دفاع از خود، گناهکار بودن او طبق قانون ثابت شود.۲) هیچکس را نمی‌ توان به سبب فعل یا ترک فعلی که در زمان ارتکاب، طبق حقوق ملی یا بین‌ المللی جرم کیفری محسوب نمی‌ شود، مجرم شناخت. همچنین مجازاتی سنگین‌ تر از آنچه در زمان ارتکاب جرم قابل اعمال بوده است، نباید بر او تحمیل شود‌.(1) Everyone charged with a penal offence has the right to be presumed innocent until proved guilty according to law in a public trial at which he has had all the guarantees necessary for his defence.(2) No one shall be held guilty of any penal offence on account of any act or omission which did not constitute a penal offence, under national or international law, at the time when it was committed. Nor shall a heavier penalty be imposed than the one that was applicable at the time the penal offence was committed.Article 12هیچکس نباید در معرض مداخله ی خودسرانه در حریم خصوصی، خانواده، خانه یا مکاتبات خود قرار بگیرد یا به شرافت و آبروی او حمله شود. هر فردی حق دارد در برابر چنین مداخلات یا تعرضاتی از حمایت قانون برخوردار باشد.No one shall be subjected to arbitrary interference with his privacy, family, home or correspondence, nor to attacks upon his honour and reputation. Everyone has the right to the protection of the law against such interference or attacks.Article 13۱) هر فردی حق آزادی رفت‌ و آمد و اقامت در درون مرزهای هر کشور را دارد.  ۲) هر فردی حق دارد هر کشوری، از جمله کشور خود را ترک کند و نیز حق دارد به کشور خود بازگردد.(1) Everyone has the right to freedom of movement and residence within the borders of each state.(2) Everyone has the right to leave any country, including his own, and to return to his country.Article 14۱) هر فردی حق دارد در برابر تعقیب یا آزار، در کشورهای دیگر پناه بجوید و از پناهندگی برخوردار شود.۲) در مورد تعقیب‌ هایی که واقعاً ناشی از جرایم غیرسیاسی یا از اعمالی برخلاف اهداف و اصول سازمان ملل متحد باشد، نمی‌ توان به این حق استناد کرد.(1) Everyone has the right to seek and to enjoy in other countries asylum from persecution.(2) This right may not be invoked in the case of prosecutions genuinely arising from non-political crimes or from acts contrary to the purposes and principles of the United Nations.Article 15۱) هر فردی حق دارد که دارای تابعیت باشد.۲) هیچکس را نمی توان بطور خودسرانه از تابعیتش محروم کرد یا حق تغییر تابعیت را از او سلب نمود.(1) Everyone has the right to a nationality.(2) No one shall be arbitrarily deprived of his nationality nor denied the right to change his nationality.Article 16۱) مردان و زنان بالغ، بدون هیچگونه محدودیتی به دلیل نژاد، ملیت یا دین، حق دارند ازدواج کنند و خانواده‌ تشکیل دهند. آنها در ازدواج، در طول زندگی زناشویی و هنگام انحلال آن، از حقوق برابر برخوردارند.۲) ازدواج تنها با رضایت آزادانه و کامل طرفین ازدواج منعقد می‌ شود.۳) خانواده واحد طبیعی و بنیادین جامعه است و مستحق حمایت جامعه و دولت است.(1) Men and women of full age, without any limitation due to race, nationality or religion, have the right to marry and to found a family. They are entitled to equal rights as to marriage, during marriage and at its dissolution.(2) Marriage shall be entered into only with the free and full consent of the intending spouses.(3) The family is the natural and fundamental group unit of society and is entitled to protection by society and the State.Article 17۱) هر فرد حق دارد به تنهایی یا بطور جمعی صاحب مالکیت باشد.۲) هیچ‌ کس را نمی‌ توان بطور خودسرانه از مالکیت اموالش محروم کرد.(1) Everyone has the right to own property alone as well as in association with others.(2) No one shall be arbitrarily deprived of his property.Article 18هر فردی حق آزادی اندیشه، وجدان و مذهب دارد. این حق شامل آزادی تغییر مذهب یا باور و نیز آزادی ابراز مذهب یا باور خویش است، خواه به‌ تنهایی یا بصورت جمعی، و در عرصه عمومی یا خصوصی، از طریق آموزش، اجرای مناسک، نیایش و رعایت آیین‌ های دینی است.Everyone has the right to freedom of thought, conscience and religion; this right includes freedom to change his religion or belief, and freedom, either alone or in community with others and in public or private, to manifest his religion or belief in teaching, practice, worship and observance.Article 19هر فرد حق آزادی عقیده و بیان دارد؛ این حق شامل آزادی داشتن عقاید بدون مزاحمت، و آزادی جست‌ و جو، دریافت و انتشار اطلاعات و اندیشه ها از طریق هر رسانه ‌ای و بدون درنظرگرفتن مرزها می‌ شود.Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference and to seek, receive and impart information and ideas through any media and regardless of frontiers.Article 20۱) هر فرد حق دارد از آزادی اجتماع و انجمن‌ های مسالمت‌ آمیز برخوردار باشد.۲) هیچکس را نمی‌ توان به عضویت در هیچ تشکلی مجبور کرد.(1) Everyone has the right to freedom of peaceful assembly and association.(2) No one may be compelled to belong to an association.Article 21۱) هر فرد حق دارد در اداره امور کشور خود، مستقیماً یا از طریق نمایندگانی که آزادانه برگزیده شده‌ اند، مشارکت کند.۲) هر فرد حق دارد بطور برابر به خدمات عمومی در کشور خود دسترسی داشته باشد.۳) اراده مردم باید اساس مشروعیت و حق اعمال قدرت حکومت باشد؛ این اراده باید از طریق انتخابات ادواری و واقعی که بر پایه حق رأی همگانی و برابر برگزار می‌ شود و با رأی مخفی یا شیوه‌ های معادل رأی‌ گیری آزاد انجام می‌ گیرد، ابراز شود.(1) Everyone has the right to take part in the government of his country, directly or through freely chosen representatives.(2) Everyone has the right of equal access to public service in his country.(3) The will of the people shall be the basis of the authority of government; this will shall be expressed in periodic and genuine elections which shall be by universal and equal suffrage and shall be held by secret vote or by equivalent free voting procedures.Article 22هر فردی، به‌ عنوان عضوی از جامعه، حق برخورداری از تأمین اجتماعی را دارد و مستحق تحقق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ضروری برای کرامت انسانی و رشد آزاد شخصیت خویش است؛ این تحقق باید از طریق تلاش ملی و همکاری بین‌المللی و متناسب با سازمان و منابع هر دولت صورت بگیرد.Everyone, as a member of society, has the right to social security and is entitled to realization, through national effort and international co-operation and in accordance with the organization and resources of each State, of the economic, social and cultural rights indispensable for his dignity and the free development of his personality.Article 23۱) هر فرد حق کار، حق انتخاب آزادانه شغل، حق برخورداری از شرایط عادلانه و مطلوب کاری و حق حمایت در برابر بیکاری را دارد.۲) هر فرد، بدون هیچ‌ گونه تبعیض، حق دارد در برابر کار مساوی، مزد مساوی دریافت کند.۳) هر فردی که کار می‌ کند حق دارد دستمزدی عادلانه و مناسب دریافت کند که برای او و خانواده‌ اش زندگی‌ ای درخور شأن و کرامت انسانی فراهم آورد و در صورت لزوم با دیگر شیوه‌ های حمایت اجتماعی تکمیل شود.۴) هر فرد حق دارد برای حمایت از منافع خود اتحادیه‌ های صنفی (کارگری) تشکیل دهد یا به آنها بپیوندد.(1) Everyone has the right to work, to free choice of employment, to just and favourable conditions of work and to protection against unemployment.(2) Everyone, without any discrimination, has the right to equal pay for equal work.(3) Everyone who works has the right to just and favourable remuneration ensuring for himself and his family an existence worthy of human dignity, and supplemented, if necessary, by other means of social protection.(4) Everyone has the right to form and to join trade unions for the protection of his interests.Article 24هر فرد حق برخورداری از استراحت و فراغت را دارد، از جمله محدودیت معقول در ساعات کار و بهره‌مندی از مرخصی‌ های دوره‌ ای با دریافت حقوق.Everyone has the right to rest and leisure, including reasonable limitation of working hours and periodic holidays with pay.Article 25۱) هر فرد حق دارد از سطح زندگی مناسبی برای تأمین سلامت و رفاه خود و خانواده‌ اش برخوردار باشد؛ از جمله خوراک، پوشاک، مسکن، مراقبت‌ های پزشکی و خدمات اجتماعی لازم. همچنین، هر فرد حق دارد در صورت بیکاری، بیماری، ناتوانی، بیوه گی، پیری یا هر وضعیت دیگری که موجب فقدان معاش شود و خارج از کنترل او باشد، از تأمین و امنیت لازم برخوردار گردد.۲) مادران و کودکان مستحق حمایت و مراقبت ویژه‌ هستند. همه ی کودکان، چه در چارچوب ازدواج و چه خارج از آن متولد شده باشند، باید از حمایت اجتماعی برابر برخوردار شوند.(1) Everyone has the right to a standard of living adequate for the health and well-being of himself and of his family, including food, clothing, housing and medical care and necessary social services, and the right to security in the event of unemployment, sickness, disability, widowhood, old age or other lack of livelihood in circumstances beyond his control.(2) Motherhood and childhood are entitled to special care and assistance. All children, whether born in or out of wedlock, shall enjoy the same social protection.Article 26۱) هر فرد حق برخورداری از آموزش را دارد. آموزش باید دستکم در مراحل ابتدایی و پایه رایگان باشد. آموزش ابتدایی باید اجباری باشد. آموزش فنی و حرفه‌ ای باید بطور عمومی در دسترس قرار بگیرد و تحصیلات عالی باید با شرایط مساوی برای همه و بر اساس شایستگی در دسترس باشد.۲) آموزش باید در جهت رشد کامل شخصیت انسانی و تقویت احترام به حقوق بشر و آزادی‌ های بنیادین باشد. آموزش باید به گسترش تفاهم، مدارا و دوستی میان همه ملت‌ ها و گروه‌ های نژادی یا مذهبی کمک کند و فعالیت‌ های سازمان ملل متحد را برای حفظ صلح پیش ببرد.۳) والدین در انتخاب نوع آموزشی که باید به فرزندانشان داده شود حق تقدم دارند.(1) Everyone has the right to education. Education shall be free, at least in the elementary and fundamental stages. Elementary education shall be compulsory. Technical and professional education shall be made generally available and higher education shall be equally accessible to all on the basis of merit.(2) Education shall be directed to the full development of the human personality and to the strengthening of respect for human rights and fundamental freedoms. It shall promote understanding, tolerance and friendship among all nations, racial or religious groups, and shall further the activities of the United Nations for the maintenance of peace.(3) Parents have a prior right to choose the kind of education that shall be given to their children.Article 27۱) هر فرد حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی جامعه مشارکت کند، از هنرها بهره مند شود و در پیشرفت علمی و منافع حاصل از آن سهیم گردد.۲) هر فرد حق دارد از منافع معنوی و مادی ناشی از هر اثر علمی، ادبی یا هنری که پدید آورنده ی آن است، مورد حمایت قرار گیرد.(1) Everyone has the right freely to participate in the cultural life of the community, to enjoy the arts and to share in scientific advancement and its benefits.(2) Everyone has the right to the protection of the moral and material interests resulting from any scientific, literary or artistic production of which he is the author.Article 28هر انسانی حق دارد از نظم اجتماعی و بین‌ المللی برخوردار باشد که در آن حقوق و آزادی‌ های مطرح شده در این اعلامیه بتواند به تمامی تحقق یابد.Everyone is entitled to a social and international order in which the rights and freedoms set forth in this Declaration can be fully realized.Article 29۱. هر فردی در برابر جامعه‌ ای که تنها در آن رشد آزاد و کامل شخصیت او ممکن می شود، مسئولیت هایی دارد.۲. در بهره‌ مندی از حقوق و آزادی‌ های خویش، هر فرد تنها مشمول محدودیت‌ هایی خواهد بود که به وسیله ی قانون مقرر شده است و صرفاً برای تضمین احترام و شناسایی حقوق و آزادی‌ های دیگران و نیز تأمین معیارهای عادلانه اخلاق، نظم عمومی و رفاه همگانی در یک جامعه دموکراتیک وضع شده‌ اند.۳) هیچ یک از این حقوق و آزادی ها نباید به شیوه‌ ای اعمال شود که با اهداف و اصول سازمان ملل متحد در تضاد باشد.(1) Everyone has duties to the community in which alone the free and full development of his personality is possible.(2) In the exercise of his rights and freedoms, everyone shall be subject only to such limitations as are determined by law solely for the purpose of securing due recognition and respect for the rights and freedoms of others and of meeting the just requirements of morality, public order and the general welfare in a democratic society.(3) These rights and freedoms may in no case be exercised contrary to the purposes and principles of the United Nations.Article 30هیچ یک از مفاد این اعلامیه نباید به‌ گونه‌ ای تفسیر شود که برای هیچ دولت، گروه یا شخصی، حقی برای انجام هر فعالیت یا اقدامی که هدف آن نابودی حقوق و آزادی‌ های بیان‌ شده در این سند باشد، ایجاد کند.Nothing in this Declaration may be interpreted as implying for any State, group or person any right to engage in any activity or to perform any act aimed at the destruction of any of the rights and freedoms set forth herein.مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridThu, 09 Apr 2026 11:47:06 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-eocctgheoppk-eocctgheoppkقسمت صد و نوزدهمیکی از پرستار ها، عصر هنگام با لحنی معمولی گفته بود:_ امشب آخرین شبی هست که اینجایی.بدن او التیام پیدا کرده بود، بخیه ها کشیده شده بودند و گچ بندِ دست شکسته اش را باز کرده بودند، اما برای رها "آخرین شب" معنای دیگری داشت.وقتی اتاق در تاریکی فرو رفت، رها هنوز داشت به سقف اتاق نگاه می کرد. چراغ راهرو از زیر در، نوار باریکی از نور سالن را بر روی کف اتاق انداخته بود. صدای چرخ دستی پرستاران گاه به گاه شنیده می شد و بعد محو می شد و سکوت دوباره تمام اتاق را پر می کرد.رها به محض اینکه تیغ جراحی را برداشت، دستگیره ی در چرخید. دکتر داخل آمد و رها با دیدن او غافلگیر و عصبی شد.دکتر همانطور که به چهار چوب در تکیه داده بود، کلید روشنایی را زد و با لبخند گفت:_ انتظار دیدنمو نداشتی این وقت شب، نه؟رها لبخند نزد. آرام گفت:_ اجازه بده پایان زندگیم رو انتخاب کنم.و این صدای آرام، بخاطر خونسردی نبود. آخرین رگه های امید را در خودش جای داشت._ کسی پایان رو انتخاب نمی کنه رها._ من می کنم.تیغ را بالا برد و به مچ دست دیگرش نزدیک کرد._ مرگ خودش میاد، عجله داری؟_ تو از من چی می دونی دکتر؟رها انگار تصمیم خود را گرفته بود. لبه ی تیز تیغ را بر روی شاه رگ مچ دستش نشاند و فشار داد؛ البته برای اجرای تصمیمش هنوز دل دل می کرد. دکتر همانطور نایستاد. جلو آمد و دست خود را بر روی دست رها گذاشت و اجازه نداد تیغ حرکت کند._ حق با توعه، نمی دونم با چه مسیری به اینجا رسیدی.رها با عصبانیت فریاد زد:_ چرا ولم نمی کنی به حال خودم بمیرم؟دکتر خونسرد و صمیمی بود. آرام گفت:_ چون به انسانیت سوگند خورده ام.و ادامه داد:_ و آخرین بار بهت قول داده بودم که در کنارت بمانم. یادت که نرفته؟اشک رها درآمد و دستی که تیغ را نگه داشته بود شل شد._ تو قرار بود بانوی پیر را ملاقات کنی. ملاقاتش کردی؟و از حرکات صورت رها، دکتر فهمید بله، او برای ملاقات با بانوی پیر تلاش خودش را کرده است.رها گفت:_ کلمه ای وجود دارد بنام النحیط، به معنای گریه ای که ظاهر نمی شود اما در سینه جریان دارد.اتاق ساکت شد. دکتر تیغ را از دست رها برداشت و آنرا به سطح آشغال پرتاب کرد. فلز به سطل زباله خورد و صدای کوتاه و تلخی در گوش رها پیچید. سپس روی صندلی کنار تخت رها نشست و ادامه داد:_ وقتی هنوز در ادامه ی جریان زندگی هستیم، چرا فکر میکنیم پایانی بهتر از آن هم وجود دارد؟ با وجود آنکه می دانیم زندگی تا ابد ادامه نخواهد داشت. گاهی در زندگی، به روزگاری برمیخوریم که بعد ها با نام گذر دشوار از آنها یاد می کنیم، روزهایی که احساس تنهایی می کنیم، روزهایی که انگار هیچ‌ کس صدایمان را نمی شنود. روزهایی که فقط باید ازشان عبور کنیم. اینکه گذرِ دشوارِ زندگی، مرهونِ سبک زندگی ما بوده یا جبر دنیا و اتفاقات، در واقع منظور اصلی حرف من نیست؛ اما این را خوب می‌ دانم که اگر موفق بشیم درک خودمون رو نسبت به خودمون بالا ببریم، تجربه ای خارق العاده خواهیم داشت؛ آنگاه به جای اینکه فقط زندگی رو ادامه بدیم، می تونیم اونو عمیقا احساس کنیم.رها آهسته پرسید:_ چطوری عمیقا احساسش کنم؟و صورت دکتر را کامل نگاه کرد؛ می خواست بیشتر بشنود. دکتر لبخند کمرنگی زد و ادامه داد:_ حالت های مختلف وجودت رو باید به خاطر بسپاری تا بتونی زندگی رو احساس کنی. اصلا بگو، تو هیچ وقت کنار ساحل بستنی خورده ای؟ کنار آتشی که خودت روشن کردی، در دشت یا طبیعت، زیر دار و درختان، برای خودت چای درست کرده ای؟ به صدای وزش باد گوش سپرده ای؟ هیچ وقت به صدای شب گوش کرده ای؟ هیچ وقت به یک سمفونی موسیقی رفته ای؟ هیچ وقت در کنار رودخانه، پاهایت را در آب سرد و جاری فرو برده ای؟ هیچ وقت تنهایی سفر کرده ای؟ تو هیچ وقت عکس از سفرهایت گرفته ای؟ آیا حیوانات رو نوازش داده ای؟ به آسمان بالای سرت نگاه کرده ای وقتی که ابرها در حرکت بوده اند؟ آیا بلند بلند آواز خوانده ای؟ هیچ وقت جاده را پیاده روی کرده ای؟ هیچ وقت بدون چتر زیر باران خیس شده ای؟ بوی کاهگل و کلبه های چوبی به مشامت رسیده؟ هیچ وقت وسط پیاده رو دراز کشیده ای در حالی که نگاه عابران را بی اهمیت تلقی کنی؟ تو برای کسی کتاب خوانده ای که خوابش بگیرد؟ تو اصلا جهانو کاوش کرده ای؟ فرهنگ های جدید رو زندگی کرده ای؟ انرژی های مختلف معنوی رو امتحان کرده ای؟ ها؟ سرت رو از سقف ماشین بیرون برده ای و با صدای بلند جیغ کشیده ای؟رها چه حرفی برای گفتن داشت؟ سکوت میان شان شکل گرفت، سکوتی که دکتر مفهوم دقیق آنرا می دانست. دکتر دست برد به موهای رها و آنرا نوازش داد و دسته مویی که روی پیشانی اش بود، کنار زد._ می دونی زیباترین چیزی که می تونست خدا ایجاد کنه، همین موی شماها بوده؟رها با چشمانی خیس خندید._ واقعا؟_ تو خیلی خشکل می گی واقعا._ واسه همینه که شیاطین رو می لرزونه؟_ آره، بترکه چشم اونایی که نمی تونن زیبایی رو ببینن. به کوری چشم اونا هم که شده، باید زندگی کنی و صدای خنده هاتو بلند بلند به گوششون برسونی و با این موهای بافته و بلند شهر رو زیبا کنی.خنده های رها عمیق تر شد._ ذوق مرگ نشی دختر.هر دوشان هم زمان خندیدند. برای چند لحظه، اتاق دیگر شبیه اتاق بیمارستان ها نبود.دکتر گفت:_ خب، بگو ببینم، ملاقات تو با بانوی پیر چطور پیش رفته بود؟اولین بار، وقتی از او پرسیدم چرا تا این حد پریشانی، گفت:_ از این همه زحمت، از این همه تحمل درد، رنج و حسرت چه سودی می برند؟پرسیدم:_ چه چیز تو را تا این حد پریشان کرده؟به سقف اتاق نگاه کرد و گفت:_ از اینکه دیدم قطار دوباره در جای اول ایستاده بود.و شروع کرد به بدوبیراه گفتن به همه چیز و مکالمه ی ما دیگر ادامه پیدا نکرد.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridSat, 28 Feb 2026 00:13:49 +0330https://virgool.ir/@MokhtarSepehriFarid/داستانِ-پرستار-tdfely2oyxv8قسمت صد و هجدهمآرتین داخل سالن تشریفات، کنار درب ورودی ایستاده بود. هر چند لحظه یکبار، لت ها به آرامی از هم باز می شدند و میهمانها با آرامش و متانت خاص خودشان داخل می آمدند._ ما با اونا خیلی فرق داریم.در صدایش رگه هایی از اندوه وجود داشت. آرتین از او پرسید:_ دوست داشتی جای اونا بودی؟شنونده حیرت کرد:_ انتظار داشتی نه بگم؟آرتین ادامه داد:_ فقط سوال پرسیدم._ آرتین این چه سوالیه واقعا؟ از بچگی این مضخرفاتو کردن تو گوشمون که علم بهتر است یا ثروت. پولدارا فلان و بهمان هستن. اینم نتیجش.آرتین سر خود را تکان داد و میهمان ها را با چشم کنترل کرد. همه سرگرم و مشغول پذیرایی از خودشان بودند. هر کس هر چه می خواست از روی میز برمی داشت و ظرف خود را پر می کرد. میز های مخصوص خوراکی، بزرگ و وسیع بودند و بر روی شان انواع و اقسام دسر، کیک، میوه های قطعه قطعه شده، گوشت و کلی خوردنی و نوشیدنی های متنوع چیده شده بودند._ خب، داشتی می گفتی.همکارش آرام به ساعت مچی یکی از میهمان ها اشاره کرد و ادامه داد:_ اون ساعت توی دستش از کل دستمزد یک سال من هم بیشتره، اگر بی وقفه روزی دوازده ساعت کار کنم و هیچی خرج نکنم و قیمت ها ثابت بمونن، بازم نمی تونم یکی ازش داشته باشم.آرتین از لحن او خنده اش گرفت. خاطر نشان کرد:_ من اصلا آرزوی داشتن اون ساعتو ندارم و نداشتم تا حالا._ چون تو اصلا تجربه ی این شکل از زندگی رو نداشتی._ دنبالشم نبودم.و اضافه کرد:_ ساعت توی دست منم، زمانو بهم نشون می ده._ آره، ولی حاوی پیام مهمی نیست.صدای چند نفر می آمد که بلند بلند با هم صحبت می کردند. یکی شان می گفت:_ نیرو که خیلی ارزونه، چند تا دیگه بگیر و پروژه رو سریع تموم کن.آرتین دوباره به بحث برگشت:_ چه پیامی؟_ که تو قدرتمندی.آرتین گفت:_ همانطور که گفتم، ساعتی که دارم، زمانو بهم نشون می ده و همین کافیه. من نمی خوام پیام قدرت به هیچ کس ارسال کنم._ درسته، ولی هیچ وقت هم ارتباطی که اونا دارن رو تو نخواهی داشت، و در نتیجه، امثال ما اینجا روزی دوازده ساعت خبردار باید وایستن که یکی از اینها اگر چیزی خواست فورا محیا کنیم. کی برای من و تو خبردار وایمیسته؟ ها؟آرتین موضع خود را تغییر نمی داد:_ موضوع اینه که من حتی نمی خوام کسی برام خبردار وایسته._ چون حقیقت زندگی اینارو ندیدی، طعم قدرت و ثروت رو نچشیدی. همونی که آروم اشاره می کنم رو ببین.آرتین آهسته و با احتیاط به جانب اشاره ی او برگشت و به مردی نگاه کرد که در میان گروهی از مردان و زنان نشسته بود و داشت صحبت می کرد._ خب؟_ اون مالک بزرگترین سبد سهام مملکته و با اشاره اش می تونه شلوارتو بکش پایین یا بند تنبونتو محکم کنه. این مثال برات کافی نیست؟ واقعا نمی خوای قدرت اونو داشته باشی؟ ها؟ می دونی اون بیست تا کشتی حمل و نقل داره و ناخدا شیانا انگشت کوچیکش هم‌ نیست؟آرتین با اینکه هنوز قانع نشده بود گفت:_ من زندگیمو دوس دارم و از ساعت توی دستم راضی ام، هم قشنگه هم زمانو درست نشونم می ده._ تو ذهنت رو فقیر نگه داشتی؛ اما من لااقل آرزوهای بزرگی تو سرم متصور میشم؛ شاید منم راهشو یه روز پیدا کردم._ منکه حسود نیستم.و دوباره گفت:_ ولی یه سوال برام پیش اومد._ چی؟_ گفتی بیستا کشتی داره؟_ آره بخدا._ اینا کی تونستن به اینجا برسن؟ چطوری اینا اینقدر ثروتمند شدن؟_ اگر می دونستم که منم‌ میشدم.اتفاقا همان مردی که به ساعت دست اش اشاره شده بود آرتین را صدا کرد. آرتین بدون فوت وقت به طرف آنها رفت و آداب و رسوم خوشامد گویی را بجا آورد. یکیشان به آرتین می گفت:_ نخست وزیر عزیز ما سخنرانی داره، می خوام رادیویی چیزی بیاری به صدای مرد نازنینمان گوش کنیم._ به روی چشم آقا.و آرتین با اینکه از این درخواست حیرت کرده بود، رفت تا برایشان رادیو را تهیه کند._ چی می خواست؟_ رادیو. میگه می خواد به سخنرانی نخست وزیر گوش کنه._ پس زود ببر رادیو رو واسشون، اونا خیلی تحمل انتظار کشیدن ندارن.وقتی رادیو را برایشان راه اندازی کرد، فهمید نخست وزیر سخنرانی خود را شروع کرده؛ ترسید آنها به او اعتراض کنند که چرا رادیو دیر رسیده، اما آنها سرگرم صحبت بودند و اصلا به سخنانی که داشت پخش می شد گوش نمی کردند. آنها آرتین را با این رفتار ضد و نقیض شان متعجب کرده بودند.آرنین از خودش سوال کرد:_ اینا که گوش نمی دن، پس چرا گفتن رادیو براشون ببرم؟صدای نخست وزیر از رادیو ملی بصورت زنده پخش می شد و آرتین چه زود فهمید در مورد وقایع مرزهای شمالی سخنرانی می کند، او پیام تسلیت به رفتگان جنگ داده بود و از رشادت های سربازان حرف می زد._ می خواین براتون صدای رادیو را بلند تر کنم که بشنوید؟_ الان نه. هر وقت نخست وزیر شروع کردن به صحبت، بلندترش کنید.این واکنش، برای آرتین شگفت انگیز بود. نخست وزیر که داشت صحبت می کرد، پس منظور آنها چه بود؟_ خب الان که داره صحبت می کنه، صدای رادیو رو بلند کنم؟_ نه فرزندم هنوز سخنرانیش شروع نشده. وقتی شروع شد بلندش کن.و دوباره سرگرم صحبت با یکدیگر شدند. آرتین از بی اعتنایی آنها متوجه شد نباید دیگر از آنها سوال بپرسد و مزاحمت ایجاد کند.آرتین برای لحظاتی چند به خودش شک کرد، از اینکه نکند صدای سخنران را با صدای نخست وزیر اشتباه گرفته باشد. آرتین همیشه می گفت از سیاست چیزی نمی داند و علاقه ای به پیگیری سخنرانی و برنامه های مردان سیاست ندارد. رادیو ملی یا بیگانه برای او فرقی چندانی نداشت؛ اما صدای نخست وزیر را می شناخت و در این مورد اصلا نمی توانست اشتباه کرده باشد.به سخنرانی گوش سپرد تا خودش را از دو به شک بودن رها کند. با اینکه هیچ کدام از ترکیب های زبانی او را درک نکرد، مثل مرزهای شمالی، آزادی مظلومان جهان، سقوط سرزمین های آزاد، مرگ بر این، مرگ بر آن، دشمنان داخلی، دشمنان خارجی، مردم در صحنه، نا مردمان ما، معاند، فریب خورده، منافق، متخاصم، ولنگ و واز، تروریست و این دست واژه ها، اما مطمئن شد صدا، صدای خود نخست وزیر بوده و او اشتباه نکرده است.آرتین سر خود را خاراند و نتوانست جلوی خودش را بگیرد:_ بخشید آقایان، الان که داره صحبت می کنه، الان نمی شنوید چی میگه واقعا؟ آقایان؟آنها چنان در صحبت های بین خودشان غرق شده بودند که اصلا متوجه نشدند آرتین آنها را خطاب قرار داده است.دقایق زیادی به همین منوال گذشت و ناگهان نخست وزیر زبان خود را تغییر داد. حالا نه تنها مفهوم حرف های او را متوجه نمی شد، حتی با زبان سخنرانی او هم بیگانه بود._ بلندش کن صدارو بچه، گفته بودم نخست وزیر صحبت کرد زیادش کن._ چشم آقا.آرتین صدای رادیو را بلند کرد. شنونده ها ناگهان ساکت شدند و هر کدام کاغذ و قلم از جیب خودشان در آوردند و شروع کردند به نت برداری و شنیدن حرف های نخست وزیر. آرتین هاج و واج فقط نظاره گر اتفاقات بود.سرانجام سخنرانی به پایان رسید و به آرتین گفتند رادیو را دیگر لازم ندارند._ ببخشید، من اصلا متوجه نشدم چی گفتن، اولین بار است که می شنوم با این زبان صحبت می کنند، اما شما بزرگواران تند تند نت برداری می کردین یعنی متوجه شدین چی میگفتن. میشه بگین چه خبره؟_ برو پی کارت پسر. فقط همین. میز رو هم جمع کن._ چشم آقا، قصد جسارت نداشتم.آرتین همانطور که داشت از روی میز، فنجان های خالی چای را جمع می کرد، چشمانش به یادداشت یکی از آنها برخورد کرد که نوشته بود:_ فقط بیست روز وقت داریم سهام سوخت رو از بازار جمع آوری کنیم، قراره قیمتش بره بالا و مردم درس مقاومت یاد بگیرن.آرتین وقتی که برگشت، به همکارش گفت:_ اون چیزی که تو ازش حرف زدی، با داشتن ساعت و رابطه بدست نمیاد همکار._ متوجه نشدم، یعنی چی؟_ هیچی، بی خیال.این داستان ادامه دارد...مختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri Faridمختار سپهری فرید | Mokhtar Sepehri FaridFri, 20 Feb 2026 22:03:14 +0330