https://virgool.ir/feed/@MissNomadfa2026-11-12 04:28:55https://files.virgool.ir/upload/users/525322/avatar/avatar.pnghttps://virgool.ir/@MissNomadhttps://virgool.ir/@MissNomad/تمام-نام-های-یک-دریا-قسمت-پایانی-pjho3uvi2zyr37. دهستان :- دهستان که نام ناحیه ای است در شرق گرگان و در شمال آبسکون قرار داشته است، در گذشته از جایگاه استراتژیک و مهمی برخوردار بوده و روزگاری مرکز حکمرانی خاندان اسپهبد پَهلَو بوده است.- دهستان، نام خود را از مردمی به نام "داهه" گرفته است.38. سارایی :- شهر سارایی مرکز پیشین ناحیه آستراخان بوده که در کنار شهر آستراخان کنونی قرار داشته است.- نخستین بار در اسناد اروپایی بازمانده از سده های میانه دیده شده است.39. سارا :- در نقشه مارینو سانتو در سال 1320 به دریای شمال ایران نام دریای سارا داده شد.40. ساری :- ساری، شهری باستانی که مرکز استان مازندران است، بنای آن را به توس پسر نوذر نسبت داده اند.- کاپیتان فیلیپو یا فیلیپف، در کتاب جغرافیای مازندران، تألیف شده در سال 1884 م، نوشته است که دریای شمال ایران را "دریای ساری" نیز می نامیدند.41. شیروان :- شیروان ناحیه ای است در غرب دریای مازندران و پایین رود کورا.- دریای شمال ایران از سده 13م ، یعنی از زمان مغولان، دریای شیروان نامیده شده است.42. بحرالخزر :- نام دریای شمال ایران در نقشه محمدبن علی ابن احمدالشرفی(از امامان زیدیه 975 ه.ق)43. غُز :- این نام را ترکان به این دریا داده اند.- غز برای جغرافیادانان عربِ سده 10م، واژه ای برای مشخص کردن قبیله اوقوز (اوغوز) بوده است.44. طیلسان (عربی شده تالش)، تالش، گسکر، کپورچال :- در گذشته به دلیل نزدیکی به این منطقه، دریای شمال ایران به این نام ها خوانده می شد.45. مازندران :- واژه مازندران، که از آغاز سده هفتم هجری قمری (سیزدهم میلادی) در زمان یورش های مغول، جای نام کهن تر یعنی تبرستان را گرفت، بر دریای شمال ایران نهاده شد و تا کنون نیز پایدار است.46. مغان :- دشت مغان در شمال استان اردبیل قرار دارد. از آن جا که مغان دین زرتشت، همه ساله برای گفتگو و انجام مراسم مذهبی در این دشت گرد می آمدند، این سرزمان را "مغان" نامیدند.- به دلیل جایگاه ویژه و نزدیکی دشت مغان به دریای شمال ایران، این دریا را دریای مغان نامیدند.- در نخبته الدهر، مُغان برای نامیدن دریای شمال ایران به کار رفته است.47. دریای محبوس :- نامی است که در عصر باستان توسط اعراب به دریای شمال ایران داده شد.48. دریاچه خورشید49. جوزجان50. بحرالعجم51. سکوت ها52. هشترخان53. سالامنابع :ایرج افشار سیستانی - دریای مازندرانIgor S. Zonn - The Caspian Sea EncyclopediaSaharSaharWed, 24 Mar 2021 19:02:23 +0430https://virgool.ir/@MissNomad/تمام-نام-های-یک-دریا-قسمت-سوم-nfesmngdxfjx25. دیلم :دیلمی ها مردمی هستند که در دیلم، ناحیه بین تبرستان و آذربایجان زندگی می کردند. نام دیلم از سده 4 پیش از میلاد، در باره مردم این ناحیه نوشته شده است، ولی اطلاق آن به دریای شمال ایران در سده نخست میلادی بوده است.26. آبسکون :- بندر آبسکون، آب سکون، آبسگون، آسکون، آشکون در پیوستنگاه رود گرگان نزدیک گمیشان یا گمیش تپه در کرانه جنوب خاوری مازندران قرار دارد. از آنجایی که در گذشته یکی از بندرهای مهم شمال ایران به شمار می رفته است، دریای شمال ایران را دریای آبسکون خوانده اند.- اعراب نیز این دریا را آبسکون می نامیدند.- یاقوت حموی، ابوالفدا و رابینو نیز در آثار خود، از این دریا به نام دریای آبسکون یاد کرده اند.27. آستراخان :- شهر آستراخان در شمال این دریا، در نزدیکی پیوستنگاه رود ولگا قرار دارد. مهمترین بندر بازرگانی جکهوری فدراتیو روسیه می باشد. مغولان این شهر را در سده 8ه.ق/14م بنا نهاده اند، ولی نهادن نام آن به دریای شمال ایران از سده 19میلادی بوده است.28. آلبانی :- آلبانی که از ریشه ایرانی برخاسته است، نام پیشین ناحیه تالش امروزی آلبانی بوده است که آلبانی ها در آن زندگی می کردند و نام خود و سرزمینشان را به دریای شمال ایران داده اند.- پلینی بزرگ ( 23-79 میلادی) به این نکته اشاره دارد که "افراد ناحیه ساحلی اسامی مختلفی به دریای کاسپین می دهند"، " به علاوه در امتداد خط ساحلی مردم آلبانی دریای قسمت خود را دریای آلبانی می نامند".29. آمل :- ازآنجا که ناحیه آمل در نزدیکی این دریا قرار داشته و مرکز آن شهر آمل، در دوران اسلامی، مرکز فرمانروایان عرب بوده و از لحاظ جمعیت و پیشرفت صنایع، نخستین شهر ایالت تبرستان به شمار می رفته است، این دریا را دریای آمل خوانده اند.30. استرآباد :- این نام را هدایت در فرهنگ ناصری درباره دریای شمال ایران به کار برده است.- استرآباد شهری بود در ناحیه گرگان.31. باکو :- در دوران تیموریان به دریای شمال ایران، دریای باکو می گفتند.- یکی از نام های این دریا که توسط نویسنده های اروپایی در قرن 13 و 14 استفاده می شد.- کلاویخو سفیر اسپانیا در دربار تیمور لنگ، آمبروسیو کنتارینی ( تاجر و دیپلمات ونیزی) در کتاب "سفر به پرشیا" و همچنین آدام اولئاریوس، سفیر دوک هولشتین، در سفرنامه به مسکو و تاتارستان خویش، از این دریا با نام دریای باکو یاد کرده اند.- مارکوپولو جهانگرد مشهور ونیزی از نام "آباکو" برای این دریا استفاده می کرد ( به معنی دریای باکو )- در پایان قرن 15م، آنجللو، دُناتو لِزِ و راهب فرقه فرانسیس اودریکو پوردنون (1318-1330) از دریای کاسپین با نام دریای باکوک یا دریای باکارا نام برده اند.32. جبال :- در گذشته از دریای شمال ایران به نام دریای جبال یاد شده و یاقوت حموی در معجم البلدان، نام جبال را در مورد این دریا به کار برده است.- در آغاز حکومت سلجوقیان (1220-1040 م) دامنه ها و نواحی جنوبی رشته کوه البرز به نام جبال نام گذاری شده بود.33. خراسان :- نام پیشین دریای شمال ایران، دریای خراسان و الدواره الخراسانیه بوده است، گفته اند چون این دریا در نزدیکی خراسان قرار دارد، دریای خراسان نامیده شده است.- ابن فقیه، در کتاب ترجمه مختصر البلدان ( 290 ه.ق ) از این دریا به نام خراسان یاد کرده است.- مسعودی، در کتاب التنبیه و الاشراف (332 ه.ق ) ضمن شرح دریای شمال ایران، آن را دریای خراسان نامیده است.34. خوالینسک :- خوالینسک، خوالینسکوئه موره، خوالیس، خوالین، از نام های پیشین دریای شمال ایران است، که اسلاوها به اعتبار خوالیس ها، که بین دهانه های رود ولگا می زیستند، به این دریا داده اند.- شهر خوالینسک، از سده 16م، سرشناس بوده، نامش را در سده 17م به این دریا داده است.35. خوارزم :- گرفته شده از نام کشوری باستانی در نواحی پایینی آمو دریا که تا حدی در سواحل دریای شمال ایران قرار داشت.36. دنیز :- پس از سده های میانه، تیره های گوناگون ترک، که در کرانه دریای شمال ایران زندگی می کردند به زبان خود این دریا را دنیز، تنگیز(دریا)، گوزگون دنیز(دریای مرغ ماهی خوار)، آق دنیز و ... می نامیدند.- آق دنیز به معنی دریای سفید نام تاتاری دریای شمال ایران که در قرون 18 و 19 استفاده می شد.منابع :ایرج افشار سیستانی - دریای مازندرانIgor S. Zonn - The Caspian Sea EncyclopediaSaharSaharSat, 06 Mar 2021 21:09:17 +0330https://virgool.ir/@MissNomad/تمام-نام-های-یک-دریا-قسمت-دوم-dg2g1tjjtee313. گیلان :- گیل ها یا گِل ها، نام مردمی است که از دیرباز در گیلان کنونی زندگی می کردند و نام خود را به این دریا داده اند.- نام های گیلان، گیل، بحرالجیل و جیلی را به این دریا داده اند.- از دریای گیلان در شاهنامه یاد شده است.14. قزوین :- قزوین یک کانون فرهنگی عظیم بود که به لحاظ نزدیکی به دریای شمال ایران، این دریا در برهه ای از زمان با این نام خوانده می شد.- بعدها به دلیل اینکه کانون تمدنی دیگرب در نزدیکی این دریا وجود نداشت، غربی ها آن را کاسپین نامیدند که در واقع همان قزوین است.- در کتاب المنجد، لغت نامه دهخدا و دایره المعارف اسلامی نیز دریای شمال ایران به نام دریای قزوین آمده است.- نام فارسی قزوین، "کشوین" است. دو نظریه در مورد این نام وجود دارد؛ ممکن است دگرگونه "دزپین" – به معنی دز پایین – و یا دگرگون شده واژه کاسپین باشد.15. کم رود :- در بُندِهِشن کتاب زرتشت، در سفر تکوین، که به زبان پهلوی نوشته شده، نام دریای شمال ایران "کم رود"، "کم روت" یا "کام رود" آمده است.- به گفته کریم کشاورز، نویسنده کتاب گیلان ، به این دلیل که از سمت شرق تعداد رودهایی که وارد این دریا می شوند اندک است، آن را کم رود خوانده اند.16. اَکفوده (بر وزن افزوده) :- در دوران ساسانیان، نام های "دراه اکفوده"، " زراه اکفوده" و "اکفوده دریا" برای دریای شمال ایران استفاده می شد.- در کتاب التدوین فی احوال جبال شروین نوشته اعتمادالسلطنه نیز آمده است که در زمان سلاطین ساسانی این دریا اکفوده دریا یا درایا اکفوده نامیده می شد ( درایا همان دریاست و اکفوده بادکوبه/باکو می باشد).- حمزه اصفهانی بر این باور بود که در سده 13 میلادی، ایرانیان این دریا را "دراه اکفوده" یا "اکفوده دریا" می نامیدند.17. هولزوم/ گلزوم :- در نوشته های دُن ژوآن پرشیا (دُن ژوآن اوروج – بک بیاتی)، یک مقام برجسته پرشین (1560-1640)، از دریای شمال ایران با این نام یاد شده است.- روی نقشه ای که توسط محققین اروپایی کشیده شد نیز این نام آمده است ( آ.آ اولریوس 1647 ، ور.اوتنز (1723).- در نوشته های دُن ژوآن پرشیا نام گلزوم نیز برای این دریا آمده است.18. قُلزُم :- به معنی دریای سرخ – ان ناساوی و شرف الدین یزدی (مورخ) در قرن 14 و 15 میلادی از این اسم برای ارجاع به دریای شمال ایران استفاده می کردند.- دریا نوردان ایرانی (پرشین) به دریای شمال ایران نام قُلزُم داده شده بود.- این اسم در کتاب راهنمای دریانوردی نوشته احمدبن مجید آورده شده است (قرن 15م). وی این دریا را دریای سرخ غیر عربی نامید.- پروفسور دگویه معتقد است این نام گذاری اشتباه بوده و قلزم، بحرالاحمر(دریای سرخ/خلیج عرب) است.19. پهلوی (به معنای پارتی یا مردم سرزمین پارت):- از آنجا که این دریا در شمال، غرب و در کنار سرزمین پارت، یکی از ساتراپی های هخامنشی قرار گرفته است، مردم این سرزمین را پهلوی و این دریا را دریای پهلوی میخواندند.- دُرن نیز در کتابی که در سال 1875میلادی درباره دریای شمال ایران نوشته است، این نام را برای آن به کار برده است.20. گرجستانی(جئورجیا) :- ادریسی (جغرافیادان قرن 16) این دریا را گرجستانی نامید.21. باب / باب الابواب :- نام شهر دربنت در سده های میانه، که در نزدیکی شروان و در کرانه غربی دریا قرار داشت.- این نام گذاری در کتاب های اعلاق النفیسه ابن رُسته و تقویم البلدان ابوالفدا آمده است، بعدها به دلیل از بین رفتن شهر دربند یا باب الابواب، این نام فراموش شد.22. دریای دربنت:گرفته شده از نام بندر دربنت (شهری در روسیه)23. سی های ( به معنی دریای غرب) :تاریخ نگاران چینی سده نخست میلادی، دریای شمال ایران را با این نام خوانده اند.24. خزر :- نام دریای شمال ایران در آذربایجان - گرفته شده از "خزری ها"، اقوام ترکی که از قرن 5 تا 10 میلادی در ساحل این دریا ساکن بودند.- عده ای بر این باورند که نامیدن دریای شمال ایران به نام دریای خزر، درست به نظر نمی رسد، چون مردمی بودند که در حدود هزار سال پیش از بین رفتند و اثری از آن ها بر جای نمانده است. (کشور خزر در نیمه دوم سده دهم میلادی ویران شد، و خزرها دسته دسته پراکنده شدند.)منابع :ایرج افشار سیستانی - دریای مازندرانIgor S. Zonn - The Caspian Sea EncyclopediaSaharSaharFri, 29 Jan 2021 16:24:25 +0330https://virgool.ir/@MissNomad/تمام-نام-های-یک-دریا-قسمت-اول-azksgzm3tseiتمام نام های یک دریادریایِ شمال ایران، بزرگترین دریاچه کره زمین، در مرز آسیا و اروپا و در محل برخورد قفقاز و ایران قرار گرفته.این دریا نقش بسیار مهمی در زندگی اقتصادی مردم کرانه های خود داشته و دارد، بندرهای آن در گذر زمان از مراکز مهم بازرگانی بوده اند و همچنین دارای اکوسیستم ویژه ای است که اهمیت بسیاری به آن بخشیده.نام های بسیاری بر این دریا نهاده شده. تا کنون تعداد نام های تاریخی تأیید شده حداقل به 60 نام می رسد. این نام ها که بیانگر جایگاه مهم و استراتژیک این دریا است، تا حد زیادی از نام مردمانی که پیرامون آن سکونت داشتند، سرزمین ها و شهرهای سرشناس هم جوار دریای شمال ایران گرفته شده.1. وئوروکش :- به معنای فراخ کرانه ( آبهای فراخ، دریای فراخ) – این نام در کتب مقدس اوستا (1100 – 1200 ق.م) به زبان پهلوی میانه آمده است2. فراخکرت :- در آثار به جا مانده از زبان پهلوی و نیز در ویسپرد و هفتن یشت با این نام آمده است.- ابراهیم پورداوود احتمال داده که نام فراخکرت که در اوستا آمده، همان دریای شمال ایران است، در حالی که مهرداد بهار این دریا را با اقیانوس هند یکی دانسته. ( به نظر می رسد که فراخ کرت اشاره به اقیانوس هند دارد )3. وَرکان :- در کتیبه های هخامنشی به ویژه کتیبه بیستون کرمانشاه با این نام آمده است.4. هیرکانیا :- نام باستانی دریای شمال ایران که ریشه در نام منطقه هیرکانیا دارد؛ به معنی دریای ورکان یا گرگان – در نوشته های هکتئوس، جغرافیا نگار و تاریخ دان یونانی دوران باستان ( سده ششم پیش از میلاد ) این نام را برای دریای شمال ایران معرفی کرد.- در کتیبه بیستون، نام های وَرکان، هیرکانیا و گرگان آمده است.5. ارقانیا ( آرگانیا) :- ارسطو (348پ.م) و بطلیموس (سده 2 میلاد) این دریا را دریای ارقانیا خوانده اند.*** گزفنون (سده 4پ.م) هیرکانیا/هیرکانی/هیرکانیه/هیرکانیان/ایرکانیا/ارقانیا را سرزمین جنوب شرقی دریای شمال ایران، که گرگان کنونی باشد، پنداشته است.- محمدحسن خان اعتمادالسلطنه نیز هیرکانیا یا هیرکانی را سرزمین گرگان امروزی دانسته است.- همچنین یونانیان و رومیان نیز هیرکانی را همان گرگان کنونی می دانند.- استاد احمد حامی بر این باور بود که جای هیرکانیای باستانی، گرگان امروزی نبوده است. هیرکانی سرزمینی بوده میان آسوری ها، دریای شمال ایران و در همسایگی اران ها در قفقاز، که امروزه استان آذربایجان شرقی نام دارد. ***6. دریای عظیم مشرق :- در یکی از دیرینه ترین مدارک از دریای شمال ایران، که کتیبه ای است از زمان پادشاه آشوری، آدادنراری سوم (در زمان تغییر قرن نهم به هشتم قبل از میلاد مسیح)، این دریا با نام دریای عظیم مشرق نامیده شده است.7. ساکازنه :- قوم سکاها/ ساک ها – که همان سگزی ها هستند – پیش از اسکندر مقدونی در کناره غربی دریای شمال ایران ساکن بودند. یونانیان آنها را ساکازنه نامیدند و این دریا را "ساکازنه" خواندند، یعنی مسکن ساک ها / اسکی ها / سیت ها یا سگزی ها.8. کاسپین :- به گفته استرابون (63پ.م-20م) کاسپی ها – مردمی ایرانی نژاد- 2هزار سال پیش از میلاد در کرانه جنوب غربی دریای شمال ایران می زیستند، که این دریا به نام آنان، دریای کاسپی خوانده شده است.- هرودوت (قرن 5 قبل از میلاد) از نام های هیرکانی و کاسپین استفاده کرده، عده ای معتقدند، او اولین فردی است که این دریا را کاسپین نامیده است.- به این دریا، کاسپین، کاسپیا، کاسپیان، کاسپیانا و کاسپی می گفتند.9. کَسپی :- نامی که در ترکمنستان به دریای شمال ایران داده شده است.10. تبرستان :- این واژه از نام تپورها گرفته شده، که در روزگار باستان، در نواحی شمالی ایران از بلخ تا آذربایجان پراکنده بودند و بعدها به منطقه مازندران کوچ کردند. این نام، سپس در زبان محلی به معنی کوه می باشد و تبرستان به معنای ناحیه کوهستانی است.- این دریا با نام های تبرستان، تاپورستان و تپورستان خوانده شده است.- احمدبن عمربن رُسته، نویسنده کتاب الاعلاق النفیسه (290ه.ق) از دریای شمال ایران به نام های تبرستان، جرجان و باب، یاد کرده است.- حمزه بن حسن اصفهانی، نویسنده کتاب سنی ملوک الارض و انبیا (سده4 ه.ق) از دریای شمال ایران با نام تبرستان یاد کرده است.- ابوالفدا در کتاب تقویم البلدان نیز از این دریا با نام تبرستان یاد کرده است.11. جرجان (فرم عربی گیرگان، گرگان) :- از این اسم در دوران قرون وسطی استفاده می شد و فقط تا پیش از قرن دهم غالب بود. این اسم توسط اولین جغرافی دانان دوران خلفای عرب به ویژه ابن خردادبه رایج شده بود.- منطقه گرگان که در دوران هخامنشی یکی از ایالت های آن حکومت بود، و ورکانه نیز نامیده می شد، در سده 3ه.ق/9م از لحاظ پیشرفت کشاورزی و بازرگانی، جایگاه ویژه ای داشت، در آن دوران نیز دریای شمال ایران را دریای گرگان یا جرجان نامیدند.12. زرایه و روکاشا (به معنای دریایی با خلیج های پهناور):- تعدادی از جهانگردان و پژوهشگران اروپایی، از جمله ویلیام جگسون بر این باور بودند که در زمان زرتشت پیامبر، دریای شمال ایران با این نام نامیده می شد.منابع :ایرج افشار سیستانی - دریای مازندرانIgor S. Zonn - The Caspian Sea EncyclopediaSaharSaharTue, 26 Jan 2021 21:50:18 +0330