https://virgool.ir/feed/@Mamarzeskfa2026-11-11 08:12:52https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@Mamarzeskhttps://virgool.ir/@Mamarzesk/نیوتن-و-شمشیرش-md9uumpjrxv6from wallpapers.ggمقدمهاین مطلب در ادامه‌ی یه مطلب دیگه نوشته شده و حدس می‌زنم بهتر باشه اول اون رو بخونید. اگر هم اون رو نمی‌خونید، باید بگم که موضوع این مطلب، معرفی تیغ‌های فلسفی هست؛ ابزارهای ذهنی‌ای که کمک می‌کنن درست فکر کنیم و کمتر دچار اشتباه بشیم.تاریخچه‌ی خیلی مختصرسال ۲۰۰۴ یه آقایی یه مقاله‌ای نوشت و یه مفهومی رو معرفی کرد. مقاله‌ای که توضیح می‌ده چرا ریاضی‌دان‌ها و دانشمند‌ها از فلسفه خوششون نمی‌آد، ولی به هر حال باهاش درگیرن. با مطالعات خیلی کم من، به نظر می‌رسه مهم‌ترین کاری که کرده، این بوده که برای یه مفهومی که از قبل وجود داشته یه اسمی انتخاب کرده و یه مقاله‌ای نوشته. خودش گفته که:All good principles should have sexy names, so I shall call this one Newton's Laser Sword ...عنوان اون مقاله هم هست شمشیر آتشین لیزری نیوتن! کاری که من کردم اینه که اون مقاله رو خوندم و حالا دارم با دست‌کاری، یه مقدار از اون رو به فارسی می‌نویسم.بخش داستانینویسنده‌ی مقاله، دو تا داستان جالب تعریف می‌کنه. اولیش برمی‌گرده به ده سالگیش که یه معلم سادیستیک تو مدرسشون از بچه‌ها می‌پرسه: اگه یه نیروی غیر قابل تحمل به یه جسم غیر قابل تحرک وارد بشه، چی می‌شه؟ نویسنده می‌گه من گفتم که اگه اون نیرو غیر قابل تحمل باشه، خب اون جسم تکون می‌خوره. معلم می‌گه: ولی اون جسم غیر قابل تحرکه. نویسنده می‌گه که سه روز به این مسئله فکر کرد و حتی خوابش هم بهم ریخت. در نهایت به این نتیجه رسید که زبان انسان از این جهان بزرگ‌تره، یعنی می‌شه از چیزایی حرف زد که تو این دنیا جایی ندارن.داستان دوم برمی‌گرده به زمانی که تو دانشگاه داشت یه کدی ‌می‌نوشت. یه نفر می‌آد و در می‌زنه و مزاحم می‌شه. طرف از دپارتمان فلسفه بوده.نویسنده: کاری از دست من برمی‌آد؟مزاحم: من شنیدم که شما رو هوش مصنوعی کار می‌کنید، درسته؟نویسنده: من در واقع رو شکبه‌های عصبی مصنوعی کار می‌کنم که قراره رفتار مغز رو شبیه‌سازی کنن. به طور خاص، می‌شه به این شبکه‌ها یاد داد که چه جوری الگوها رو تشخیص بدن. من اونا رو مطالعه می‌کنم تا ببینم می‌شه فهمید مغز چه جوری یاد می‌گیره یا نه.مزاحم: خب راستش من اومدم که بهتون بگم دارین وقتتون رو تلف می‌کنین.نویسنده: چرا اینجوری فکر می‌کنین؟مزاحم: یه فرق بنیادی بین انسان و ماشین هست که شما نمی‌تونید بهش دست پیدا کنید. انسان‌ها می‌تونن اشتباه کنن، ولی ماشین‌ها نه (با یه حالت پیروزی هم گفت).نویسنده: چرا اتفاقا این برنامه‌ای که نوشتم، اشتباه هم می‌کنه. من یه شبکه عصبی تربیت کردم که بتونه عدد ۳ رو از بین بقیه عددها تشخیص بده، ولی خیلی وقت‌ها ۵ رو هم اشتباهی ۳ تشخیص می‌ده. وقتی جوری تربیتش می‌کنم که بتونه ۳ و ۵ رو از هم تشخیص بده، این اشتباه برطرف می‌شه، ولی اونوقت فکر می‌کنه بقیه عددها یا ۳ هستن یا ۵. به اندازه کافی صبر نکردم تا بتونه همه عددها رو درست تشخیص بده، ولی مطمئنم با گذاشتن زمان کافی و استفاده از شبکه‌ای که به اندازه کافی بزرگ باشه، می‌شه همه عددها رو درست تشخیص داد. ولی تا اون موقع، تو تشخیص دادن عددها اشتباه می‌کنه.مزاحم: ولی اینایی که می‌گی اشتباه نیستن. اون داره همون کاری رو می‌کنه که بهش می‌گی (با یه استیل عاقل اندر سفیه).نویسنده هم جوابشو می‌ده (می‌تونید تو مقاله اصلی بخونید) و بحثشون چند ساعت طول می‌کشه و در نهایت صبرش تموم می‌شه و حرف ناجور می‌زنه بهش. خلاصه این که نویسنده معتقده بعضی فیلسوف‌ها، فقط لفاظی می‌کنن. در ادامه راجع به این موضوع بیشتر توضیح می‌دم.بخش غیر داستانیفرض کنید قراره به این سوال جواب بدیم: آیا می‌شه یه برنامه‌ی کامپوتری نوشت که خودش یه چیزی رو یاد بگیره؟ راه حل دانشمندها و ریاضی‌دان‌ها اینه که بریم امتحان کنیم ببینیم می‌شه یا نمی‌‌شه. در نقطه‌ی مقابل، پیروان فلسفه‌ی افلاطونی قرار دارند. باور این فیلسوف‌ها اینه که با فکر کردن و استدلال کردن می‌شه به حقیقت دست یافت، که خب از دیدگاه دانشمندان امروزی ایده‌ی مردودی هست. کاری که با استدلال و ریاضی می‌شه کرد، اینه که با دونستن یه حقیقت، یه حقیقت دیگه‌ای رو نتیجه گرفت. برای شروع هم باید از یه سری فرضیه و یه سری مشاهده شروع کرد.این که چرا دانشمندها روش افلاطونی رو رد می‌کنن، به لحاظ تاریخی دو تا دلیل داره. اولی برمی‌گرده به هندسه‌ی اقلیدسی. تو هندسه‌ی اقلیدسی، یه فرضی وجود داره که تا مدت‌ها سرش بحث بود (اصل موضوع موازی بودن). ۲۰۰۰ سال بعد فهمیدن که این فقط یه فرضه و لزومی نداره تو دنیای ما برقرار باشه. (تو مقاله‌ی اصلی این مسئله مفصل‌تر توضیح داده شده و اگر علاقه دارین توصیه می‌کنم بخونید.) این مسئله جرقه‌ی بزرگی برای متفکران اون زمان بود. دلیل دوم، انقلابی بود که ایزاک نیوتن تو فلسفه به وجود آورد. روش نیوتن خیلی واضح و شفاف بود. اگه نیوتن یه ادعایی می‌کرد، اون ادعا یا نتایج حاصل از اون ادعا رو می‌شد آزمایش کرد. اگه موضوعی رو نمی‌شه با این روش بررسی کرد، دانشمندها سراغش نمی‌رن، مثل مسائل اخلاقی.خلاصهچیزی که تو این مطلب معرفی شد رو می‌تونیم اینجوری خلاصه کنیم: اگه نمی‌شه با استفاده از منطق و ریاضی از یه گزاره به نتایج قابل مشاهده رسید، بهتره راجع بهش منازعه نکنیم.MamarzeskMamarzeskFri, 05 Jun 2020 04:07:38 +0430https://virgool.ir/@Mamarzesk/هانلون-و-تیغش-ypnoehbymnqjfrom stocksnap.ioمقدمه‌ی کم اهمیتدو هفته پیش داشتم چیزایی که به ذهنم می‌رسید رو به هم می‌چسبوندم و گوگل می‌کردم که یهو این عبارت رو نوشتم:philosophical razorخوشبختانه یه صفحه‌ی ویکی‌پدیا با همین عنوان اومد و شروع کردم به خوندنش. انقدر برام جالب بود که چند ساعت درگیرش شدم و بالاخره امروز تصمیم گرفتم شروع کنم در مورد چیزایی که خوندم بنویسم. مثل خیلی از چیزای دیگه، تو سایت‌های فارسی مطالب مرتبط خوبی پیدا نکردم و قصد هم ندارم این خلا رو پر کنم. اگه موضوع برای شما هم جالب بود، توصیه می‌کنم از ویکی‌پدیای انگلیسی شروع کنید. اینجوری اصل عبارت‌هایی که به جاشون از ترجمه‌های من‌درآوردی خودم استفاده کردم رو هم پیدا می‌کنید. جهت سلب مسئولیت هم باید بگم چیزایی که می‌نویسم، برداشتی هست که خودم از طریق مطالعات خیلی محدود بدست آوردم، در نتیجه خیلی روش حساب نکنید.تیغ فلسفیبه قوانین دم‌دستی‌ای که برای رد کردن ایده‌های نادرست ابداع شدن، می‌گن تیغ فلسفی. بهشون می‌گن تیغ، چون باهاشون توجیهات و نظرات غلط رو می‌شه بُرید و انداخت دور. دم‌دستی بودنشون به این معنیه که در عین منطقی بودن، قابل فهم و قابل استفاده هستن، ولی اثباتی براشون نداریم و الزاما همواره درست نیستن. بیشتر به این درد می‌خورن که تو دام یه سری خطاهای رایج نیفتیم. در ادامه‌ی این متن می‌خوام در مورد تیغ هانلون بنویسم.تیغ هانلونترجیح می‌دم بدون رفتن دنبال تاریخ پیدایش این تیغ، در مورد مفهومش بنویسم. عبارات مختلفی هستن که ازشون به عنوان ریشه‌ی این تیغ یاد کردن. یکی از اون‌ها به این شکل بیان شده:Never attribute to malice that which is adequately explained by stupidity.من اینجوری ترجمش می‌کنم: وقتی می‌شه چیزی رو با ندونم‌کاری توجیه کرد، لازم نیست دنبال قصد و غرض بگردی. برداشت‌های خودم رو می‌تونم با عبارت‌های زیر بیان کنم:اتفاق‌ها معمولا بدون این که توسط کسی برنامه‌ریزی شده باشن رخ می‌دن.اتفاق‌های بد نیازی به نیت بد ندارن، ناآگاهی و نادانی برای رخ دادنشون کافیه.حماقت از بدجنسی خیلی رایج تره.چرا مهمه؟اهمیت تیغ هانلون به این دلیله که ما به طور پیش فرض بر عکس اون فکر می‌کنیم، یعنی دوست داریم دنبال تئوری توطئه باشیم. این هم فکر می‌کنم یه ریشه‌ی تکاملی داشته باشه. یه جایی هم خوندم دلیلش اینه که ذاتا خودخواه هستیم و خودمون رو بیش از حد مهم تصور می‌کنیم و دوست داریم اتفاق‌ها رو جوری تفسیر کنیم که خودمون رو همه جا ببینیم. نتیجه این می‌شه که فکر می‌کنیم همه‌ی دنیا داره باهامون می‌جنگه. خلاصه این که باید تو ذهن‌مون نگهش داریم تا تمایلات درونی نادرست‌مون کار دستمون نده.چرا اینجوری ایم؟تا اینجا فکر کنم واضح شده که چه مشکلی داریم. حالا به این بپردازیم که این مشکل از کجا می‌آد و ربطش به خطاهای ذهن ما چیه. یه جایی این چهار تا مورد رو گفته که من ترجمه، دست‌کاری و خلاصش می‌کنم:ذهن ما در به یاد آوردن تعداد دفعات رخ دادن پدیده‌ها اشتباه می‌کنه. در واقع اتفاق‌های به یاد موندنی رو پررنگ‌تر می‌کنه. مثلا فرض کنید یه راننده تاکسی به اشتباه یه جایی بپیچه و باعث طولانی‌تر شدن مسافت و زیاد شدن هزینه بشه (تو ایران قیمت اینجوری تغییر نمی‌کنه). اگه این اتفاق یه ماه بعد با یه راننده دیگه تکرار بشه، ذهن سریع اینو می‌ذاره کنار قبلی و نتیجه می‌گیره که راننده تاکسی‌ها بدجنسن. در حالی که نمی‌بینه سی بار دیگه این اتفاق نیفتاد و اون دو بار صرفا خطای انسانی بوده.ذهن ما تمایل داره دنبال اطلاعاتی بگرده که باورهای قبلی مون رو تایید کنه. مثلا اگه پذیرفتید که فلان سیاستمدار آدم نادرستیه، ذهنتون می‌افته دنبال اشتباهات اون سیاستمدار. در نتیجه تشخیص دادن این که بعضی اتفاق‌ها اشتباه اون فرد نبودن و دلیلی جز تصادف نداشتن، سخت می‌شه.وقتی از کسی نفرت داشته باشیم، احتمال این که کارهای اون طرف رو به حساب بدجنسی اون فرد بذاریم، بیشتر می‌شه. نتیجه این می‌شه که نفرت‌مون از اون آدم بیشتر می‌شه و بدجنسی اون رو تو ذهنمون پررنگ‌تر می‌کنیم. راه حل زیرکانه واسه خروج از این دور باطل اینه که فرض‌مون رو بذاریم رو حساب ندونم‌کاری اون طرف، نه غرض‌ورزی.یکی از مکانیزم‌های دفاعی ما اینه که تمایل داریم اشتباهات‌مون رو به حساب دیگران بنویسیم. نتیجه این می‌شه که تصورمون از خودمون مثبت‌تر از واقعیت می‌شه و طرف مقابل رو مسئول اصطکاک موجود می‌دونیم. پس لازمه ابزاری داشته باشیم که کمک‌مون کنه واقعی‌تر فکر کنیم.خلاصه این که ...ما درگیر یه سری خطاهایی هستیم که می‌تونه کیفیت زندگی‌مون رو به شدت پایین بیاره. بهتره بشناسیم‌شون و برای مقابله باهاشون آماده باشیم. تیغ هانلون رو برداریم و تئوری توطئه رو ببُریم بندازیم دور، خودمون هم بیش از حد جدی نگیریم.MamarzeskMamarzeskThu, 23 Apr 2020 22:05:09 +0430