https://virgool.ir/feed/@LHAM_Nبیشتر مطالبی که می گذارم بریده ی روزنامه ها هست.fa2026-11-11 12:56:37https://files.virgool.ir/upload/users/126869/avatar/Zz9S1B.pnghttps://virgool.ir/@LHAM_Nhttps://virgool.ir/@LHAM_N/نقد-فیلم-ماهی-و-گربه-usdz4vckjhtlفیلم ماهی و گربهعنوان : ماهي‌ها و هراس آشناي گربه‌هانویسنده : ساسان آقایی«زندگي همين‌قدر هولناك است»؛ اين را زماني به خود مي‌گوييد كه تيتراژ پاياني «ماهي و گربه» روي پرده مي‌رود و شما را رها مي‌كند در اوربيتالي از سرگيجه و هراس و وهم. تماشاي فيلم به يك سقوط آزاد مي‌ماند، همانقدر جذاب و نفسگير اما به همان اندازه هم مهيب و ترسناك. در اين روايت چند خطي و برش تك‌سكانس، چه چيزي وجود دارد كه همه اينها را در خود جا داده؛ جز دوربيني كه سه مرد پليد را تعقيب مي‌كند، چند پسر و دختر شاداب اما اندوهگين، عاشق اما ناكام و دو ابژه بي‌نهايت در سايه، چه چيز ديگري در اين «نمايش» هست كه ما را اين همه به خود مي‌‌خواند و درگيرش مي‌سازد؟مي‌شود نامش را گذاشت «فوبيا»؛ همان هراس آشنايي كه با آن آميخته‌ايم و گويي در نطفه نسل ما جهيده است، شبيه يك ژن وراثتي كه از دورادور اين سرزمين به ما ارثيه رسيده و از بر دوش كشيدن آن، ما را گريزي نيست. فوبياي آدم‌ها، فوبياي جامعه، فوبياي حرف زدن، فوبياي عاشق شدن، فوبياي با خود تنها ماندن، فوبياي بي‌هويتي و فوبياي هيچ بودن؛ اين آينه‌يي است كه ماهي و گربه در دست گرفته و در فضايي سرد، تاريك، بي‌رحم و پر از چاقو و جنايت و خون بر ما مي‌تاباند؛ فرد فرد ما را با سرگرداني آشناي آن جوان‌هاي شاد و تلخ به خويشتن خود مي‌خواند، جامعه را دعوت مي‌كند كه خودش را در قامت دو ابژه دوقلو به تماشا بنشيند كه دستي براي كاري انجام دادن را ندارند، در سكوت ويرانگر تماشاگر پژمردن آن جوان‌هاي پراميدند و همزمان ميان اين شهرآشوب پراز فوبياي دوار، از دروغ و دزدي هم ابايي به دل راه نمي‌دهند و آن سه مرد پليد، آن خشونت عريان بي‌لطافت كه چه‌قدر تلخ و آشنا با ما است.ماهي‌وگربه، 150 دقيقه از خود ما را به ما نشان مي‌دهد و هراس زيستني چنين دشوار و بي‌فرجام را يادمان مي‌آورد. وقتي فيلم تمام مي‌شود، تازه ما مي‌مانيم و يك زندگي كه درست تكرار سرگرداني بي‌پايان و ناكام آن بچه‌هاست؛ در جايي كه بيش از هر زمان ديگري به قصه آن جنگل شمالي شباهت دارد.چاپ شده در روزنامه اعتمادپ.ن : نمی شود این فیلم را برای همه پیشنهاد کرد، اما اگر فیلم های خاص دوست دارید حتما این فیلم را تماشا کنید،چون به نظرم یکی از بهترین فیلم های هنر و تجربه هست.LHAM_NLHAM_NSun, 11 Oct 2020 15:21:23 +0330https://virgool.ir/@LHAM_N/نقد-داستان-داستان-موشهای-صحرايی-هم-شبها-می-خوابند-rdbqlrdtpnnaفرو ريختن ماتم بر سر خوانندهولفگانگ بورشرت، نابغه‌يی انكار ناشدني در جهان داستان است؛ گرچه تعداد داستان‌هايي كه از خود به جا گذاشته چندان چشمگير و زياد نيست اما همين تعداد كم، در پهنه ادبيات آلمان، شبيه الماسي بزرگ مي‌درخشند. بورشرت تنها 26 سال زندگي كرد. زندگي‌اش شبيه نواي كشيدن اره‌يي با دندانه‌های ساييده شده بر تنه درختی جوان بود؛ زندگي‌ای غم‌انگيز، كوتاه و دردناك، لبريز از دومينوهای بدبختی. او در سال 1921 (1300 ه. ش) به‌دنيا آمد. به كتابفروشی پرداخت و در 1941 به جبهه شرق (روسيه) اعزام شد و در جريان جنگ تا حد مرگ زخمی شد. پس از آن به دلايل سياسی، ظاهراً به دليل نوشته‌های سياسی و همچنين به سخره گرفتن هيتلر و تضعيف روحيه نبرد در همقطارانش به اعدام محكوم شد. اما اعدامش به دليل كم بودن سنش، به خدمت در خط مقدم تخفيف يافت ولی بيماری و زخم‌هايش مجال جنگ را به او نداد و معاف شد. پس از آن سرنوشت باز هم با او سر ناسازگاری برداشت و پس از مدتی دوباره به دلايل سياسی دستگير شد و باز به خط مقدم اعزام شد. او در سال 1945 از جنگ با جسمی بيمار و روحی تكيده و ويران به زادگاهش بازگشت. دو سال تا زمان مرگش زمان داشت. دو سالی كه طی آن با نوشتن مداوم از تجربه‌های نادر و جانكاهش، چرخ دنده‌های ادبيات آلمانی را به چرخش واداشت. او از رنج‌ها، زخم‌ها، بی خانمانی ها، مرگ، بمباران و در كل از جنگ و تبعات آن می نوشت. داستان‌های بورشرت هرگز به جنگ به صورت مستقيم اشاره نمی كنند بلكه اغلب تبعات و اثرات جنگ بر مردمی عادی را كه در شهر ساكن هستند نشانه می گيرد. داستان‌های نان، ساعت آشپزخانه و نمايشنامه بيرون آنسوی در. بورشرت 26 سال (1947، 1326 ه. ش) بيشتر زندگی نكرد اما بی گمان داستان‌های كوتاهش تلنگری عظيم بر ادبيات آلمان و ادبيات جهان زد. بورشرت بدون شك مصداق همان تمثيل كافكاست: «سايه تيغه آخته مرگ هميشه بر سر اوست».داستان «موش‌های صحرايی هم شب‌ها می خوابند» را در يك نشست می توان خواند و تمام كرد اما زخمی كه اين داستان چهار صفحه‌يی بر روح خواننده و مخاطب می زند هرگز التيام نمی يابد. روايت با توصيف كوتاهی از ديوار فروريخته‌يی آغاز می شود. اين ديوار تنها شئی ايستاده يا عمود در دشت و در نتيجه در منظر ماست و ذهن خواننده را به خود جذب می كند؛ شبيه فانوسی در تاريكی مطلق. فضا از غروب خورشيد آغاز مي‌شود و اين توصيف: «از ميان حفره پنجره‌يی بر ديواری تك و تنها توی دشت، سرخی آفتاب دم غروب پيدا بود... » مدلول‌های سرما، تاريكی و وحشت را با خود همراه دارد. منظر يا زاويه ديد داستان، دانای كل است اما دانای كل محدود به دو شخصيت موجود در داستان. در داستان دو شخصيت بيشتر نداريم كه هر دو پا به پای هم پيش می روند، داستان در آغاز روايتگر پسرك است اما در نهايت به توصيف مرد ختم می شود. يورگن، پسركی كه در كنار ويرانه‌های خانه‌شان بر زمين دراز كشيده تا نگهبان جسد برادر كوچك‌ترش باشد و مردي كه پاهايی به‌شدت پرانتزی دارد؛ يورگن از بين آن پاها دنيايی را كه در پس سر مرد است، میبيند و توصيف می كند.دو شخصيت ديگر در اين داستان هستند كه به نوعی تعادل را در داستان بر هم می زنند و پايگان‌های داستانی را می سازند. دو شخصيت كه پا به پای يورگن و مرد در داستان به پيش می تازند و حتی در بعضی جاها از شخصيت‌های اصلی پيشی می گيرند، معلم يورگن و برادر كوچكش. برادر كوچك كه در زير آوار مانده، هسته اصلی داستان است. همه‌چيز بر گرد او تنيده می شود و پايگان اصلی داستان، مرگ اوست چون اگر مرگ او اتفاق نمی افتاد داستانی در كار نبود.زمان جنگ است و بمباران خانه خانواده يورگن را تخريب كرده. برادر كوچك‌تر در زير آوار مانده و حالا يورگن بنا به حرف معلمش كه موش‌های صحرايی مرده‌ها را می خورند، در كنار ويرانه‌های خانه سابق‌شان، با چوبی در دست دراز كشيده و كشيك مي‌دهد تا مانع حمله موش‌های صحرايی به ويرانه‌های خانه بشود. در هنگام كشيك دادنش، مردی از آنجا می گذرد. مردی كه از بين پاهايش پرتو سرخ‌فام خورشيد را می توان ديد و پرورش‌دهنده خرگوش است. او در گفت‌وگويی با يورگن به او می گويد كه شب‌ها موش‌های صحرايی می خوابند و يورگن می تواند با خيالی آسوده شب‌ها به خانه‌اش برود و استراحت كند. داستان در يك برش تمام می شود. شبيه تئاتر يا نمايشنامه‌يی در يك صحنه. پرده بالا مي‌رود، خرابه‌يی و پسركي كه آن سوتر خوابيده. مردی می آيد، چند كلمه‌يی حرف می زنند و مرد می رود و پرده فرو می افتد و ديگر هيچ. اما داستان پس از اين است كه در ذهن خواننده‌زاده می شود و به حيات ابدی اش ادامه می دهد. می توان وحشت نازی ها را از نوشته‌های بورشرت با خواندن اين داستان حس كرد. داستان، به دردناك‌ترين شكل ممكن، جنگی را كه فاشيزم مقدس می شمرد به باد انتقاد می گيرد. داستان ظاهری آن چنان ساده و بی پيرايه دارد كه انگار هرگز اتفاقی نيفتاده اما همه‌چيز در سطح، پايان نمی پذيرد. داستان دارای چندين و چند بعد است، شبيه نور سفيد كه بر منشوری تابيده و از آن سو رشته‌های چند رنگ نور منشعب شده‌اند. داستان از اين منظر نور سفيد است اما در سطح مدلولی و در سفيد خوانی بر هر نقدی منطبق است. نقد روانشناسانه؛ مي‌توان مرد را همان پيرمرد ريش سرخ يا راهنما در روياهای تفسير شده توسط يونگ به حساب آورد، مردی دانا و متين كه تعادل را با خود به ناخودآگاه و خودآگاه پسرك به ارمغان می آورد. همچنين می توان نقد طبقاتی (ماركسيستی) را بر آن منطبق دانست، طبقات حاكم (بورژوازی) كه در قصرهای امن خود به دنبال جنگند تا بر ثروت و قدرت خويش بيفزايند و طبقات زير دست (پرولتاريا) كه جز له شدن در چرخ دنده‌های مهيب جنگ و استثمار، بهره‌يی ندارند. نوشته‌های بورشرت از اين منظر، نوشته‌های ضد طبقاتي لقب می گيرند.داستان بی شك در نقدهايی چون نقد فرماليستی يا زيبايی شناسانه، نقد تاريخی و اجتماعی، نقد فلسفی و... نيز به خوبی جای می گيرد. اما بر هر داستانی يكی از انواع نقد خوش‌تر می نشيند. می توان نقد اجتماعی را بر اين داستان منطبق‌تر دانست، همان وحشتی كه نازی ها از نوشته‌های بورشرت داشتند. پسركی دلتنگ از دست دادن برادر خويش و برای جبران از دست دادن برادر خويش در ناخودآگاهش، دست به عملی (عملی بيمارگونه حتی) می زند، او قصد می كند شبانه روز از جسد برادر كوچكش كه حتی از زير آوارها ديده هم نمی شود مراقبت و نگهداری كند. اين وسواس را كسي به جان پسرك انداخته كه به نوعی تريبون و شيپور حاكميت است، معلم. او با صادر كردن فلسفه‌يی بی بنيان و حرفی نابخردانه ذهن پسرك را آنچنان مشوش مي‌كند كه وادارش می كند به كشيك كشيدن شبانه روزی در كنار ويرانه‌هايی كه زيرشان جسد برادر كوچك‌تر در حال پوسيدن است. معلم در خوانش دوم بدل می شود به انساني سياه و نابخرد. اما در اين سو، مردي كه پاهايی معلول و جسمی ظاهراً ناتوان دارد تعادل را به ذهن پسرك باز می گرداند. او با حرف‌های پسرك متوجه عمق فاجعه‌يی مي‌شود كه در خانواده پسرك با مرگ كوچك‌ترين عضو خانواده به وجود آمده و تصميم مي‌گيرد رسالتش را به بهترين صورت به اتمام برساند و آرامش را به خانواده آنها بازگرداند.جذابيت و شاهوارگی داستان در اين نكته است، داستان با غروب خورشيد آغاز می شود (تاريكی و سياهی و سرما و وحشت) اما عجيب اينكه در پايان داستان نوری سرخ بر همه جا می گسترد و خواننده همراه با يورگن، شادی عجيب و دردآلودی در وجودش حس می كند. خرگوش‌ها، جانورانی كه با دلالت‌هايی چون كوچكی، مظلوميت، زيبايی، نرمی و گرمی در تقابل با سرما و وحشت و تاريكی قرار می گيرند و پيام آور مهر و عطوفت هستند. مرد نيز با هديه كردن خرگوشي به يورگن مهر و محبت را به خانواده آنها مي‌آورد.  موش‌هاي صحرايي پيام آور جنگ و وحشت و ويراني هستند، بعيد نيست سانسور‌كنندگان آلمان نازي، در نوشته‌هاي بورشرت منظور او را از موش‌هاي صحرايي اشاره به سربازان فدايي نازي و هيتلر دانسته باشند. موش‌هاي صحرايي كه باعث وحشت و نا آرامي پسرك شده‌اند، حالا با وارد شدن خرگوش‌ها اندك اندك محو مي‌شوند و روان پسرك آسوده مي‌شود. مرد نوعي تعادلِ در روان را به پسرك هديه مي‌دهد. مرد با آن سخنان حكيمانه اما در عين حال ساده و شيرينش، شبيه روياست، رويايي كه پسرك ديده. مرد مي‌داند كه خانواده يورگن با از دست دادن پسرك‌شان در غم و ماتم فرو افتاده‌اند و براي همين شب هنگام مهمان آنها مي‌شود تا مرهمي بر زخم‌شان باشد. بي‌شك، وجود اين مرد، به مانند خورشيدي سرخ فام، ژانر داستان را از ژانر گوتيك و وحشت بدر آورده. داستان با آن آغاز توفنده و انفجاري و با آن پيشرفت و فضاسازي تنه به تنه داستان‌هاي گوتيك مي‌زند اما با ظاهر شدن اين مرد كه پرورنده خرگوش‌هاست و قلبي چنين رئوف دارد، داستان به نور و روشنايي ختم مي‌شود.و در پايان، كارهای بورشرت به گمانم در ژانر سينما ما به ازايی دارند، كارهای سِر چارلز اسپنسر چاپلين. همان داستان‌هاي غمناك اما طنازی كه در ساز و كار بورشرت به چشم می خورد می توان در كارهای چارلي چاپلين هم ديد. گرسنگی، دربدری، بی خانمانی، ماتم، سرما و ويرانی، پل‌های فيلم‌های كمدی چارلي چاپلين هستند و همين عناصر استخوان‌بندی كارهای بورشرت. مرد سبد به دست در «موش‌های صحرايی هم شب‌ها می خوابند» با آن طرز راه رفتنش و طرز لباس پوشيدن و حرف زدنش شباهت غريبی به خود چارلز اسپنسر چاپلين دارد. شايد هموست كه در داستان بورشرت ظاهر شده. بورشرت، نويسنده‌يی با عمر دو سال اما تاثيرگذاری هزار و يك قرن و حتی فراتر.به قلم روح‌الله كامليروزنامه اعتمادLHAM_NLHAM_NSun, 26 Jan 2020 11:23:22 +0330https://virgool.ir/@LHAM_N/داستان-کوتاه-موشهای-صحرايی-هم-شبها-میخوابند-rh8rjzm0tknkموش‌هاي صحرايي هم شب‌ها مي‌خوابند قابِ خالی پنجره‌ی دیوار تنها مانده، پر از غروبِ زود هنگامِ آفتاب، خمیازه‌ی سرخ‌آبی می‌کشید. توده‌ای غبار از میان باقیمانده‌ی دودکش‌های کج شده می‌درخشید. ویرانه داشت چرت می‌زد. او چشم‌هایش را بسته بود. یک باره تاریک‌تر شد. حس کرد که کسی آمده و حالا جلوی او ایستاده است، تیره و بی‌صدا. و فکرکرد: «حالا توی چنگشون هستم!» ولی وقتی کمی لای چشم‌ها را باز کرد، تنها دو پا را در شلواری ژنده دید. آن‌ها، خمیده، پیش روی او بودند. طوری که او از میان آن‌ها می‌توانست آن سو را ببیند. او به خود جرأت داد و با چشمان نیمه باز به سرعت از دم‌پای شلوار به بالا را نگاه کرد و پیرمردی را دید. پیرمرد چاقو و سبدی در دست داشت و نوک انگشتانش خاکی بود. مرد پرسید: «مث اینکه تو اینجا خوابیدی، آره؟» و از روی موهای ژولیده‌ی او به پایین نگاه کرد. یورگن از میان پاهای مرد رو به خورشید پلک زد و گفت: «نه. نخوابیدم. من این جا باید مواظب باشم.» مرد سر تکان داد: «خُب، پس برای همین این چوب‌دستی بزرگو دستت گرفتی؟»یورگن با جرأت جواب داد: «بله.» و چوب‌دستی را محکم در دست‌هایش فشرد. «حالا مواظب چی هستی؟»«نمی‌تونم بگم.»«لابد پولی، چیزی؟» مرد سبد را پایین گذاشت و دو طرف تیغه‌ی چاقو را روی شلوار کشید و پاک کرد. یورگن با تحقیر گفت: «نه، مواظب پول که اصلاً نه. مواظب یه چیز دیگه.»«خب، چی؟»«نمی‌تونم بگم. اصلا یه چیز دیگه.»«خب، نگو. پس منَم بهت نمی‌گم توی سبد چی دارم.» مرد با پا به سبد زد و چاقو را بست. یورگن با بی‌اعتنایی گفت: «بَه. می‌تونم فکر کنم تو سبد چیه، غذای خرگوش.»مرد، حیرتزده گفت: «عجب، آره! پسر تو چه ناقلایی. حالا چند سالته؟»«نُه سال.»«اوه. فکرشو بکن. خُب، نُه سال. پس می‌دونی که سه نُه تا هم چند تا می‌شه؟»یورگن گفت: «معلومه.» و برای این که وقت داشته باشد، دوباره گفت: «این که خیلی سادهس.» و از لای پاهای مرد به آن سو نگاه کرد، باز پرسید: «سه نُه تا، نَه؟ بیست و هفت تا. از اول می‌دونستم.»مرد گفت: «درسته. درست همین اندازه َم من خرگوش دارم». یورگن دهانش گِرد شد: «بیست و هفت تا؟»«اگه بخوای می‌تونی اونا رو ببینی. خیلی‌هاشون کوچیکن، می‌خوای؟»یورگن با دودلی گفت: «من که نمی‌تونم. باید این‌جا مواظب باشم.»مرد پرسید: «دائم؟ شبااَم؟»یورگن از پاهای خمیده به بالا نگاه کرد و نجوا کنان گفت: «شبااَم. دائم. همیشه. از یکشنبه شب تا حالا.»«پس اصلا هیچ خونه نمی‌ری؟ غذا که باید بخوری!»یورگن سنگی را بلند کرد. زیر آن یک نصفه نان بود و یک قوطی حلبی. مرد پرسید: «تو سیگار می‌کشی؟ پیپ‌اَم داری؟»یورگن چوب‌دستی‌اش را محکم گرفت و با ترس و دودلی گفت: «من سیگار می‌پیچم. پیپ دوست ندارم.»مرد روی سبدش خم شد: «حیف. خرگوشا رو راحت می‌تونستی ببینی، مخصوصاً بچه خرگوشا رو. شاید برای خودت یکی رو انتخاب می‌کردی. ولی تو که نمی‌تونی از این جا دور بشی.»یورگن غمگین گفت: «نه. نه، نه.»مرد سبد را بلند کرد و آماده‌ی رفتن شد: «خب دیگه، تو که باید این جا بمونی حیف.» و چرخید. یورگن تند گفت: «اگه منو لو نمی‌دی بهت می‌گم، به خاطر موشای صحراییه». پاهای خمیده یک گام به عقب برگشتند: «به خاطر موشای صحرایی؟»«آره. آخه اونا مرده‌هارو می‌خورن. آدما رو. با همین زنده‌اَن.»«کی اینو میگه»؟«معلممون.»مرد پرسید: «و حالا تو مواظب موشای صحرایی هستی؟»«مواظب اونا که نه.» بعد خیلی آهسته گفت: «مواظب برادرم‌اَم. آخه اون زیره. اون‌جا.» یورگن با چوب‌دستی به دیوارِ درهم فرو ریخته اشاره کرد: «خونه‌ی ما رو بمب زد. یه دفعه برق زیرزمین رفت. اون َم همینطور. ما هِی صداش زدیم. اون خیلی کوچیک‌تر از من بود. تازه چهار سالش شده بود. باید هنوز این‌جا باشه. آخه اون خیلی کوچیک‌تر از منه.»مرد از بالا به موهای ژولیده نگاه کرد. بعد یک باره گفت: «آره، پس معلمتون به شما نگفت که موشای صحرایی شبا می‌خوابن؟»یورگن زیرلب گفت: «نه.» ناگاه خیلی خسته به نظر آمد. «اینو نگفت.»مرد گفت: «خُب، عجب معلمیه که حتا اینو هم نمی‌دونه. شبا موشای صحراییَم می‌خوابن. تو شبا می‌تونی با خیال راحت بری خونه. اونا شبا همیشه می‌خوابن. همین که هوا تاریک میشه.»یورگن با چوب‌دستی‌اش سوراخ‌های کوچکی در خاک و خل درست می‌کرد. فکر کرد، «تختخوابای کوچیکاَن اینا. یه عالمه تختخواب کوچیک.»آن وقت مرد که این پا و آن پا می‌کرد گفت: «می‌دونی چیه؟ الان زود به خرگوشام غذا می‌دم. و تاریک که شد می‌آم دنبال تو. شاید بتونم یکی رو با خودم بیارم. یه خرگوش کوچولو، یا...، تو چی فکر می‌کنی؟»یورگن سوراخ‌های کوچکی در خاک و خل درست می‌کرد. «یه عالمه خرگوش کوچولو؛ سفید، خاکستری، سفید و خاکستری.» آهسته گفت: «نمی‌دونم.» و به پاهای خمیده نگاه کرد: «اگه اونا واقعا شبا می‌خوابن.» مرد از روی باقیمانده‌ی دیوار به خیابان رفت. از آن سو گفت: «معلومه، معلمتون اگه اینو نمی‌دونه، باید بساطشو جمع کنه.» آن وقت یورگن از جا بلند شد و پرسید: «پس یه دونه به من می‌دی؟ شاید یه دونه سفید؟»مرد موقع دور شدن گفت: «من سعی خودمو می‌کنم. اما تو تا اون وقت باید این‌جا منتظر بشی. بعد با هم ‌خونه‌ی شما، می‌دونی؟ باید به پدرت بگم چطور یه لونه خرگوش ساخته میشه. اینو که دیگه شما باید بدونین.»یورگن صدا زد: «آره. منتظر می‌مونم. من که هنوز باید مواظب باشم تا هوا تاریک بشه. حتماً منتظر می‌شم.» و ادامه داد: «ما تخته َم توی خونه داریم. تخته‌ی جعبه.»مرد ولی دیگر این را نشنید. او با پاهای خمیده‌اش به سوی خورشید می‌رفت که از غروب سرخ بود. و یورگن می‌توانست تابیدن آن را از لای پاهایی چنان خمیده، ببیند. و سبد تند و تند تاب می‌خورد. غذای خرگوش در آن بود. غذای سبز خرگوش، که از خاک و خل کمی خاکستری بود.نقد داستان در پست بعدی LHAM_NLHAM_NSun, 26 Jan 2020 10:56:45 +0330https://virgool.ir/@LHAM_N/نوستالژی-uca4ejjvvxrtنوستالژیواژه نوستالژی را می توان يک احساس تلخ و شيرين به اشيا و موقعيت‌های گذشته تعريف کرد معني ديگر اين واژه دلتنگی شديد برای زادگاه است.واژه نوستالژی از دو کلمه يونانی nosta به معني بازگشت به خانه و alyia به معني درد است. اين واژه در 1688 در يک مقاله مطرح شد و شرح حال دانشجويان يا سربازانی که از وطن خود دور می ماندند در اين مقال مورد بررسی قرار گرفت. گر چه نوستالژی در ابتدا يک اصطلاح پزشکی بود ولي بزودی به حيطه فلسفه و ادبيات تأملي راه پيدا کرد.در ادبيات نوستالژی معنی جالبی به خود گرفت: «احساسات رمانتيک و غم دير متولد شدن» اما قصد اصلی از تعريف نوستالژي بيان آن در شعر معاصر است. البته گاهی حس نوستالژی جنبه عرفانی پيدا مي‌کند و بايد گفت که عرفان تماماً نوستالژی است براي نمونه می توان به غم غربت، جدايی اصل که همان نيستان ناميده مي‌شود و روح السير در ميان سخن دنيا، تنگناي جسم، کبوتری مانده در قفس بازی در خانه پيرزن اشاره کرد که همه نماد‌های نوستالژی شعر عرفانی هستند.در شعر معاصر ايران، انديشه‌های ناخودآگاه فرد به اسطوره‌های ايران باستان يکی از بخش‌های قابل توجه نوستالژی است اما همه موضوع اين نيست. انسان دور مانده از ريشه‌های خود در هجوم مهاجرت‌های اجباری، آداب و رسوم از ياد رفته، صداقت فراموش شده و بوی گل که در ميان سيمان و آهن هر روز کم سو‌تر می شود غرق در اين واژه‌ها شده است. البته ذهنيت شاعران مثل پروين اعتصامی که سنتی می انديشيد با شاعری چون فروغ کاملاً متفاوت است؛ يا نوستالژی هاي عاشقانه شهريار را با نوستالژي‌های اسطوره و باستانگرايی اخوان نمی توان در يک جا قرار داد. شاعری از مرگ عشق غمگين است و آن ديگري از کوچ صداقت:نقابم کو؟/ اينجا همه نقابی بر چهره دارندمي خواهم همرنگ جماعت شم/ اينجا صداقت تاوان داردنقابم کو/ اينجا بوی يکرنگی نيستنقابم کو.اما نمونه‌اي از نوستالژي عشق:چه ساده دل داده بودم / باورم شد که امانم دادیدرد دل کردم/ گويی فرشته نجاتم بودی. نوشته دکتر علی عين عليلوروزنامه ایرانLHAM_NLHAM_NSat, 25 Jan 2020 20:06:10 +0330