https://virgool.ir/feed/@Hanif.molayifa2026-11-12 04:14:27https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@Hanif.molayihttps://virgool.ir/@Hanif.molayi/حقیقت-یا-کارکرد-vfswoxotselsنقاشی توماس شکاکانسان همیشه به دنبال جستن حقیقت بوده و حقیقت را نزدیک شدن به آنچه هست تلقی می‌شده. "بود"، "جوهر" یا "وجود"، یا به اصطلاحی عنصر "متافیزیکی" جهان، مفاهیمی هستند که فلاسفه همواره به دنبال شناخت آن و نزدیک شدن به آن بوده‌اند. همچنین در ساحت تجویز و عمل، از همین حقایق وام گرفته و قوانین یا هنجارهایی وضع می‌کردند. مانند افلاطون که عالم مثل را ترسیم نمود و آیین حکومتداری را در جهت رسیدن به غایت آن جهان گره زد. اما انسان رویکرد دیگری هم داشته و به نحو دیگری با مسائل مواجه می‌شود. و به جای محوریت قرار دادن حقیقت، نتیجه یا اثرات عمل خود را ملاک قرار می‌دهد. بحث اصلی بر سر این خواهد بود که عمل با چه معیاری ارزش‌داوری می‌شود. اینکه عمل سود یا فایده‌ای خواهد داشت یا خیر، نتیجه را باید در ساحت فرد نگاه کرد یا جامعه، پیامد عمل در چه بازه‌ای باید بررسی شود، و بحث‌هایی از این دست.به عبارتی انسان همیشه دو راه در پیش خود می‌دیده و می‌بیند:۱- حقیقت را بشناسد و جانب آن را بگیرد و به دنبال تطابق با واقعیت باشد و از آن تخطی نکند. (رویکرد هستی‌شناسانه)۲- به دنبال عملکرد مطلوب یا کارکرد مناسب عمل باشد و به نوعی مصلحت را مد نظر قرار دهد. (رویکرد پراگماتیستی یا فایده‌گرایانه)در سیاست‌ورزی این دوگانه اهمیت زیادی پیدا می‌کند. چرا که هر یک از این سویه‌ها می‌تواند منجر به یک حکومت ناکارآمد یا توتالیتر شود.حقیقت‌جویی در سیاست همان چیزی است که اوکشات از آن به "عقل‌گرایی" تعبیر می‌کند و در حکومت‌های ایدئولوژیک دیده می‌شود. دوگانه‌هایی مثل حق و باطل، ما و دیگری که توسط این حکومت‌ها ساخته می‌شود و تمام اراده خود را در جهت تحقق آنچه حق است می‌گمارد، که می‌تواند بسیاری از روش‌ها فدای این ارزش‌ها شود. حقیقت نباید با مقولات ایدئولوژیک آغشته شود و در عین حال که منافع مردم جامعه می‌تواند هدف غایی حاکم باشد.از طرف دیگر حکومت مصلحت‌اندیش هم می‌تواند تبدیل به حکومتی توتالیتر شود. مصلحت‌اندیشی باید بر اساس اجماع جامعه باشد و ارجحیت یک حقیقت بر دیگری با موافقت جامعه باشد. مصلحت‌اندیشی انتخابی است که بین چند حقیقت انجام می‌شود، حقایق اخلاقی یا حاکمیتی مختلف. البته که گاهی لازم است حاکم بر اساس حقیقتی عمل کند که مردم روی آن اجماع ندارند ولی به صلاح آنها بوده که آنها تخصص ندارند. اما اگر حاکم به نحوی افراطی در پی پیاده کردن نتایجی باشد که با خواسته‌های مردم مغایر باشد، و مصلحت را در چیزی مثل حفظ حکومت و اقتدار خود بداند، شاهد اجرای سیاست‌های ماکیاولیستی بدون هیچ اصول و حدود اخلاقی خواهیم بود. مصلحت‌اندیشی بر اساس منافع شخصی زمامدار منجر به دیکتاتوری می‌شود. دعوای بین حقیقت و کارکرد در ساحت اخلاق هم دعوایی دیرینه است . اخلاق وظیفه‌گرا یا اصول‌گرایی اخلاقی در مقابل پیامدگرایی اخلاقی یا فایده‌گرایی قرار می‌گیرند. وظیفه‌گرایانی همچون کانت به اخلاقی معتقد هستند که برخاسته از اصولی است که تغییری در آنها راه ندارد و فرد در هر شرایطی وظیفه دارد که مطابق این اصولی اخلاقی رفتار کند. با وجود اینکه مرزها و اصول اخلاقی می‌تواند شفاف و دقیق باشند، ولی نگرش غایی و جهان‌شمول داشتن به معیارهای اخلاقی می‌تواند از ضعف‌های این نگرش باشد. در مقابل پیامدگرایانی همچون جرمی بنتام، نوعی پراگماتیسم را در نظریات خود گنجانده‌اند و اخلاق را معطوف به نتیجه می‌بینند. نتیجه بر طبق ملاک‌هایی مثل فایده داشتن برای فرد یا جامعه سنجیده می‌شود و عمل، اخلاقی یا غیراخلاقی نامیده می‌شود. هرچند تطبیق پیدا کردن سنجش اخلاقی با شرایط مکانی و زمانی در این نظریه جای دارد، اما همچنان تلقی‌هایی که از پیامد مطلوب یا نحوه ارزش‌گذاری نتیجه یک عمل می‌شود قائم به فرد یا گروه خواهد بود و می‌تواند نادقیق و تفسیرپذیر باشد. مانند نگرشی که در تفکر پسامدرن وجود دارد که حقیقت متأثر از تاریخ و جامعه است و به نوعی، حقیقت واحدی وجود ندارد. که این خود دیدگاهی نسبی‌گرایانه است.نگرش دیگری که از جانب جامعه‌شناسان، به خصوص دورکیم مطرح می‌شود، این است که اخلاق باید از دید جامعه بررسی شود. دورکیم جامعه‌شناسی را علم اخلاق (نه فلسفه اخلاق) می‌دانست، که به بررسی هنجارهای جاری و کارکرد آنها در جامعه می‌پردازد که چگونه این هنجارها در قامت اخلاق، ضامن نظم و همبستگی میان اعضای یک جامعه شده است، و در یک جامعه با ثبات بدل به قوانین تنبیهی می‌شود. اخلاق در جامعه مدرن، اخلاقی است که ضامن همبستگی جامعه است، همانطور که کارکرد جامعه همبستگی و یپوند میان اعضای آن است. در مقابل اخلاق سنتی که ریشه در آرای فلاسفه و احکام الهیاتی دارد. اخلاق آن چیزی است که نااندیشیده امری موجه محسوب می‌شود که از دل تاریخ و ضرورت‌های تاریخی شکل گرفته است. اخلاق را نمی‌توان به شکل فلسفی و یقینی اندیشید، بلکه چیزی است که از دل جامعه بیرون می‌آید، و کاملاً امری است عینی نه ذهنی.این دوگانه را در مورد دین هم می‌توان مورد بررسی قرار داد. اصولاً ادیان همانند فلاسفه داعیه جستن حقیقت را دارند و حقیقت مد نظر خود را بر حق می‌دانند. حقیقتی که در جهان‌بینی نظام اعتقادی ادیان دیده می‌شود و اهداف و عقاید و رفتارهای خاص خود را برای پیروانش ایجاب می‌کند.اگر به ریشه شکل‌گیری ادیان بنگریم، جنبه حقیقت‌جویی را می‌توان در "علت حدوثی" دین جستجو کرد، عللی که باعث پیدایش ادیان شده است که در ادامه به دو علت مهم اشاره می‌شود: ۱- انسان در ابتدای تاریخ که علوم طبیعی به هیچ وجه محلی از اعراب نداشته، نیاز داشت تا برای پیش‌بردن زندگی روزمره خود و ارتباط خود با طبیعت و برطرف ساختن مجهولات ذهنی‌شان، توجیهاتی برای پدیده‌های فیزیکی و طبیعی که با آنها درگیر هستند دست و پا کند تا بتواند برای این وقایع طبیعی، پیش‌بینی‌هایی اتخاذ کند. مثلاً برای باروری زمین خود، از خداوند طلب کند و یا علت خشکسالی را عذاب الهی بداند تا با اهدای قربانی آن را برطرف کند.۲- بعد از اینکه انسان از مرگ آگاهی پیدا کرد و دریافت که به هر طریقی سرانجام خواهد مرد و اجتناب‌ناپذیر بودن آن برایش مسجل شد، به علت عدم علم و مجهول بودن احوالات مرده پس از مرگ، انسان لازم دانست تا برای آسودگی خاطر خود از آنچه پس از مرگ در انتظارش است، آن را نیز تبیین کند و یک سری دل‌نگرانی‌هایش را برطرف سازد. در نتیجه جهان پس از مرگی برای خود ترسیم نمود و اموری را در این جهان بر خود لازم دانست تا از دنیای پس از مرگ فراغت بال پیدا کند و دغدغه فکری‌اش نسبت به جهان پس از مرگ کمتر شود.از سوی دیگر، دین برای بشر همیشه جنبه کارکردی هم داشته، جنبه‌ای که از دلایل مهم بقای ادیان و پایداری آنها بوده است. به عبارتی دین علاوه بر علل حدوثی، "علل استمراری" هم داشته که می‌توان به علل زیر اشاره کرد: ۱- از جمله کارکردهای دین، همبستگی میان مردم یک قبیله یا جامعه بوده است. دین با اقتضائات فرهنگی که با خود به همراه داشته، باعث وحدت و یکپارچگی میان اعضای آن جامعه می‌شود و عاملی خواهد بود تا انسان‌ها به شکل جمعی بدان متوسل شوند. این همبستگی میان توده مردم به واسطه اعتقاد مشترک و آداب و رسوم جمعی است، که آنها را حول یک ایده جمع می‌کند.۲- کارکرد دیگر دین کارکردی‌ست برای طبقه فرادست و دارای قدرت. طبقه فرادست جهت ایجاد نظم در میان ناعدالتی و تضادهای موجود در ساختار حاکم بر جامعه از دین استفاده‌ای ابزاری می‌کند و بر طبقه فرودست مسلط شوند. دین با ویژگی‌هایی نظیر توجیه وضع نابسامان موجود، به طبقه فرادست کمک می‌کند تا طبقه فرودست به حاکمیت آنها تمکین کرده و فکر شورش و غلبه کمتر به ذهنشان خطور کند. نگاه بدبینانه‌ای که مارکس به دین داشت و از آن تعبیر به ایدئولوژی یا روبنا می‌کرد برای سرپوش گذاشتن بر تناقضات زیربنای جامعه.۳- کارکرد دیگر دین که در دوره مدرن و دوره کمرنگ شدن امر دینی در جامعه بهتر قابل درک است، هدایت مردم است به سوی جمع‌گرایی. برای انسان‌ها باید عاملی بیرونی وجود داشته باشد که منفعت جمع را بر خودش ترجیح دهد. این عامل تا مدتها برای جوامع، دین بوده که با وضع قواعد اخلاقی آنها را به سوی برآورده کردن منافع جامعه هدایت می‌کرد.خالی از لطف نیست که این دوگانه را در باب فلسفه، علم نیز بررسی نماییم و مرز میان این دو را بشناسیم. حوزه "فلسفه" با امور ذهنی و مفاهیم سر و کار دارد. فلسفه، نظریات و نظام فکری خود را بدون تجربه فیزیکی و آزمایشگاهی ایجاد می‌کند و تنها به استفاده از عقل جهت تحلیل ذهنی مفاهیم انتزاعی داده‌های تاریخی به شکل منطقی می‌پردازد و دغدغه رسیدن به حقیقت امور و تطابق با واقع را در حوزه هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی رسیدن به گزاره‌های قطعی درست یا غلط دارد. همچنین که اثبات امور در حوزه فلسفه به شکل عقلی انجام می‌گیرد نه حسی. فلسفه به چیستی مفاهیم و کنکاش در معانی مفاهیم کار دارد.در حالیکه "علم"، شأن خود را از عینیت می‌گیرد. امور مورد بررسی علم عینیت دارند و صرفاً پدیده‌های ذهنی نیستند. پدیده‌هایی که قابل مشاهده، آزمایش و اثبات به نحو حسی هستند. علم با امور واقع سر و کار دارد و به دنبال نظریات و مفاهیمی‌ست که به وسیله آن جهان واقع را بشناسد. علم هم مانند فسلفه دغدغه درک واقعیت جهان را دارد. اما هیچگاه داعیه یقینی بودن و قطعی بودن ندارد. علم سعی در نزدیک شدن به واقعیت را دارد نه رسیدن به حقیقت. گزاره‌های قطعی وضع نمی‌کند، بلکه قوانینی می‌سازد تا نزدیکترین توجیه را از واقعیت به دست دهد.در ساحت عمل نیز، عموماً از دل فلسفه گزاره‌هایی اخلاقی استخراج می‌گردد که ریشه در نظامی فکری دارد. اما علم نگاهی کاربردی به امور دارد و به دنبال آن است که از منظر ملاک‌هایی همچون سلامت جسمی و فیزیکی یا سلامت روانی و رفاه و آسایش. یعنی باور غلطی که ممکن است برای انسان مفید باشد، در مقابل باور صحیحی قرار می‌گیرد که سلامت روان را سلب می‌کند!به عنوان مطلب آخر، اگر فلسفه را تلاشی در جهت رسیدن به حقیقت و علم را تلاشی در جهت نزدیک شدن به واقعیت بدانیم، هنر را می‌توان ساحت خلق حقیقت یا واقعیت جدید دانست. هرچند هنر درجات مختلفی دارد، اما در درجاتی از هنر، هنرمند جهان خارج را آنگونه که ادراک می‌شود می‌شکند و واقعیت یا حقیقتی را که در ذهن دارد، در قالب اثر خود بر دنیای بیرون می‌پوشاند. او نه در صدد جستن حقیقت است و نه به دنبال کارکرد اثر خود. بلکه در پی این است تا با جهان‌بینی خود، جامه‌ای نو بر جهان بپوشاند.حنیف مولاییحنیف مولاییMon, 09 Aug 2021 00:09:32 +0430https://virgool.ir/@Hanif.molayi/لزوم-احیای-رمانتیسم-nksef7zzwfyaتریستان و ایزولتآنچه در قرن ۲۱ شاهد هستیم رویایرویی انسان‌ با ارزش‌هایی است که کمتر شباهتی با ارزش‌های پیشین است. شناسه‌ای که شاید مهمترین ریشه ارزش‌های جدید باشد، "کمی‌محوری" است. علوم طبیعی در پی وضع قانون و نهایتاً به دست آوردن ابزار پیش‌بینی پدیده‌های بیرونی است و راهی که در پیش می‌گیرد، کمی ساختن آن است. علم، و نگاهی علمی و ارزش‌های علمی، به دنبال واقعیاتی است که مستقل تجربه فردی انسان باشد، گزاره‌هایی مستقل از حالات شخصی. این نگاه هر چند مفید، حالات شخصی انسان را به پستو می‌برد و نگاه کیفی به تجارب انسانی را حذف می‌نماید.نگاه و رویکرد علم به انسان، انسان به مثابه یک ابژه عینی است. موجودی از جنس طبیعت. و آنچه برایش اهمیت دارد که طبیعتاً تبدیل به ارزش‌های انسان مدرن شده، جسم و سلامتی و زنده ماندن و فراتر از آن تجربه لذت و احساس رفاه یا فرهنگ تن‌آسای است و می‌توان آن را "تقدس بیولوژیک" نامید. انسان به قول هانا آرنت به یک حیوان زحمتکش تقلیل پیدا کرده است. اقتصاد و کسب و کار، و کالایی شدن همه چیز از خدمات پزشکی و مدارک تحصیلی گرفته تا آثار هنری و مناسبات عاشقانه، نمود عینی و شاخص این ماجراست. از بزرگان هر عصری می‌توان پی به اندیشه یا گونه فکری غالب پی برد. اگر قرن ۲۰ با بزرگانی مثل فوکو، چامسکی، کامو و داستایوسکی شناخته می‌شد، اکنون با ثروتمندان و مدیران موفقی مثل جابز، بزوس و ایلان ماسک شناخته می‌شود.عشق، جامعه، فرهنگ، انسان به مثابه انسان (نه یک ارگانیسم زنده)، فسلفه وجودی، تعاملات انسانی، تجربه‌های کیفی و ذهنی و ... همگی به محاق رفته‌اند و در مورد این مفاهیم اندیشه‌ای صورت نمی‌گیرد. شاید اکنون بیش از هر زمان دیگری احیای تفکرات مکتب رمانتیسم احساس می‌شود. حتی در منظومه علمی هم می‌توان موضوعات انسانی را درک کرد و به آن پرداخت. استفاده از علوم اجتماعی و روان‌شناختی در سیاست‌گذاری‌ها و تبلیغات برای بررسی تجارب ذهنی و کیفی انسانی، نیازی است که می‌تواند به این مفاهیم انسانی کمک کند، اما کمتر به آنها پرداخته می‌شود.حنیف مولاییحنیف مولاییTue, 03 Aug 2021 12:53:55 +0430https://virgool.ir/@Hanif.molayi/هنر-و-ساحت-های-آن-yhfb1tnrynkkنقاشی آفرینش اثر میکل‌آنژهر چه تاریخ به پیش می‌رود، دامنه هنر گسترده‌تر و مرز شناخت و تعریف آن مبهم‌تر می‌گردد. گفتن اینکه چه چیز هنر است بسیار دشوار شده. این پرسش که "هنر چیست" یک پرسش فلسفی است و مقوله‌ای هستی‌شناسانه. اما پرسش می‌تواند این باشد که "چه چیز هنر شناخته می‌شود". پرسش دومی، پرسشی معرفت‌شناسانه و در حیطه جامعه‌شناسی است و با نگاه مردم سنجیده می‌شود. هنر را به نحو دیگری هم می‌توان نگریست و به جای تعیین مرزهای تعریف و یا شناخت هنر، از کارکرد یا رسالت و هدف آن سخن گفت.مؤلفه‌ها و ویژگی‌های هنر زمانی بهتر مورد مداقه قرار می‌گیرد که با دیگر حوزه‌ها از جمله "علم" مقایسه گردد. علم در پی کشف واقعیات موجود است. در پی استخراج قوانین حاکم بر واقعیات و پیش‌بینی‌پذیر ساختن و کنترل‌پذیر کردن طبیعت است. چه طبیعت اولیه و چه ثانویه. چه علمی که بر اشیاء یا فیزیک انسان می‌پوید چه علمی که در ذهن انسان و جامعه می‌کاود. هنر هم در حوزه طبیعت خود را نمایان می‌سازد. اما بیشتر با طبیعت ثانویه سر و کار دارد. با تجارب ذهنی انسان. یا در پی درک و بازنمون محتوای ذهنی انسان است یا در پی بخشیدن تجربه‌های حسی جدید به او.از علم زمانی استفاده می‌گردد، که انسان در پی کاربردی ساختن آن قدم برمی‌دارد. چه در قامت مهندسی یا پزشکی و چه در قامت علوم اجتماعی. لذا استفاده از علوم معمولاً ملازم است با "کاربرد". اما برای هنر به جای سخن گفتن از کاربرد، باید از "کارکرد" بگوییم. هنر مستقیما بر روی تجارب حسی و ذهنی کار می‌کند، مهندسی و پزشکی با فیزیک انسان. نوازنده با ظرافت‌های ساز خود نظمی از اصوات را به گوش انسان می‌رساند که به او حسی از اندوه یا هیجان القا می‌کند. مهندس با طراحی صندلی ماساژ عضلات بدن را ورز می‌دهد و پزشک با ساختن واکسن کرونا از گرفتار شدن بدن افراد به ویروس جلوگیری می‌کند.این دو حیطه بسیار دست به دست هم داده‌اند، اما دغدغه‌های متفاوتی دارند. مثلاً یک آشپز برای بخشیدن تجربه حسی یک طعم ناب، از دستگاه فری استفاده می‌کند که علم در اختیارش گذاشته تا هنر آشپزی خود را پیاده کند. مهندسان دوربین فیلمبرداری با کیفیت لنز بالا می‌سازند و کارگردان هنر خود را در قالب فیلم سینمایی به منصه ظهور در می‌آورد. مهندس در پی ساختن یک صندلی ارگونومیک است تا کمترین خستگی را به فرد منتقل کند و هنرمند می‌خواهد نیمکتی زیبا طراحی کند تا با دیدن آن حس مثبتی به فرد منتقل گردد.همانطور که مسلم است همه هنرها در پی جستن یک هدف نیستند. هنر ساحات مختلفی دارد و اثر هنری می‌تواند در یک یا چند ساحت بگنجد و هنرمند به دنبال خلق اثری است تا کارکرد و رسالتی که مد نظر دارد را پیاده کند. در ادامه به ۶ ساحت هنر اشاره گردیده است:1. گاهی هنرمند صرفاً در پی تصویر کردن واقعیت بیرونی و عینی است. ارزش این اثر هنری می‌تواند در این باشد که تا چه حد ظرافت‌های ابژه خارجی را پیاده کرده باشد، مانند نقاشی رئال، و یا اینکه تا چه حد از اصول زیبایی شناسانه استفاده شده باشد، مانند عکاسی. به عبارتی هنرمند در پی این است که اثرش علاوه بر اینکه زیبایی را منتقل کند، تا جای ممکن با واقعیت تطابق داشته باشد. مجسمه‌سازان در یونان باستان به دنبال این جنس تصویرگری بودند و سعی داشتند تا تمامی جزئیات و ظرافت‌های موجود در تصویر عینی را اجرا کنند و به آنچه واقعیت بیرونی دارد نزدیک‌تر شوند.2. هنرمند ممکن است به المان‌های موجود در یک موجود عینی، عناصر زیبایی‌‌بخش بیافزاید و از آن اثری زیبا بیافریند. مثل معماری که آجرهای دیوار یک ساختمان را چنان نظمی می‌دهد که صرفاً به عنوان مرز یک خانه تلقی نشود. هویتی به آن می‌بخشد و آن را تبدیل به نمای ساختمان به عنوان جلوه‌ای زیبا از ساختمان می‌کند. یا ترکیبی که در چیدمان و یا رنگ دکوراسیون داخلی صورت می‌گیرد و به زیبایی منزل می‌افزاید.3. هنر می‌تواند در خدمت این باشد که یک پیام یا مفهوم را به نحوی رساتر یا به نحوی زیباتر به مخاطب برساند. می‌تواند درگیر ساختن حس و اندیشه مخاطب اثرگذاری پیام خود را دوچندان کند. مثل پیامی که از خلال یک فیلم منتقل می‌گردد. کارگردان یا فیلمنامه‌نویس می‌تواند با مهارت خود تراژدی‌ای خلق کند که هر فردی را به هم‌دردی با قهرمان آن وادارد و مخاطب را بر آن دارد تا در باب ارزش‌های خود بازاندیشی کند. می‌تواند طنزی بسازد تا مخاطب همراه نویسنده به مسخرگی جامعه و تعینات ذهنی ساخته بشر بخندد. اثربخشی هنر با مهارت‌هایی که هنرمند در کار خود به کار می‌گیرد بیشتر می‌شود. مثلاً با رمزآلود کردن یا سمبلیک کردن محتوای اثر و تلاش مخاطب برای رمزگشایی و استخراج پیام آن ایده و مفهوم نهفته در اثر، تأثیرگذاری آن به مراتب بیشتر خواهد شد.هنر بعضاً تلاش می‌کند تا یک مفهومی را به مخاطب آموزش دهد و آن را در جامعه نهادینه کند. مثلاً در یک جامعه مذهبی، مناسک و آداب و رسوم و اعمال، بعضاً در قالب هنر مخصوص به خود پیاده می‌گردد، مانند تعزیه.4. گاهی هنر بهترین راه یا حتی تنها راهی‌ست که هنرمند می‌تواند به میانجی آن احساسات و احوالات درونی خودش را بیان و متجلی سازد. اثر هنری این کیفیات ذهنی را زیباتر و گیراتر به مخاطب انتقال می‌دهد.در این ساحت، هنرمند با مفاهیم انسانی درگیر است و در واقع در پی دستکاری در مفاهیم طبیعت ثانویه است، به گونه‌ای که به نحوی خودآگاه و به نحو مطلوب خود آنها را بازآفرینی می‌کند. مثل موسیقی، که فرایند عینیت بخشیدن به حال و هوای درونی نوازنده است که در قالب اصوات متجلی گشته. یک داستان‌نویس از دل روابط انسانی، تأملات پنهانی را بیرون می‌کشد و بدان عینیت می‌بخشد که افراد در موقعیت مشابه شخصیت‌های داستان، همان را در سر دارد و با آن هم ذات پنداری می‌کند. یک نمایشنامه‌نویس، به پیروی از مکتب رمانتیسم، جزئی‌ترین تأملات را در روابط عاشقانه، می‌پروراند و بر روی صحنه به تصویر می‌کشد. هنرمند اکپرسیونیست احساسات انسانی خود را در تجربه خود از واقعیت بیرونی دخیل کند. هنرمند احوالات ذهنی را عینی و احساسات درونی را صورت‌بندی می‌کند و آن در یک اثر هنری متجلی می‌سازد.5. برخی آثار در راستای خلق یک موجود جدید یا یک روایتی ایجاد شده‌اند که در خارج از ذهن انسان و در جهان واقعیت‌ها وجود خارجی ندارد. چیزی شبیه به خیال یا یک ایده. داستانی که جهانی محتمل یا محال را خلق می‌کند و شخصیت‌ها و وقایعی در آنها رخ می‌دهد که می‌توانسته به واقعیت بپویندد یا همچون داستان‌های سورئال ناممکن‌ها را به تصویر بکشد. تا مدت‌ها هدف هنرهای تجسمی‌ این بود که هنرمند بتواند واقعیت بیرونی را به بهترین نحو در اثر خود پیاده کند و تا جای ممکن با آن تطابق داشته باشد (ساحت اول). اما به مرور وظیفه خالق بودن و آفرینش بر عهده هنرمند نهاده شد. به وجود آوردن چیزی که در هیچ جای طبیعت به خودی خود وجود ندارد. ایجاد تجربه‌ای در ذهن مخاطب که تنها به دست یک عامل انسانی قابلیت تحقق دارد. به قول سارتر در کتاب تهوع، هنر بازنمون مادی یک ایده است، برای اینکه هنرمند ایده و امر تخیلی و انتزاعی خود را در ذهن مخاطب شکل دهد و تداعی کند. یا به قول نیچه، هنرمند حقیقت را به گونه دیگری جعل می‌کند و بر جهان واقعیت‌ها می‌پوشاند.6. شاید بتوان عالی‌ترین شکل هنر را در این دانست که هنرمند با اثر خود یک رویکرد و نگاه تازه‌ای به جهان ارائه دهد و جهان‌بینی جدیدی را مطرح سازد و در الگویی که ذهن از واقعیت بیرونی برای ما ساخته است دگرگونی ایجاد کند. مثل یک تئاتر کمدی که مخاطب را بر آن می‌دارد تا به مسخرگی دنیا بخندد و قالب‌های ساختگی و مصنوعی جامعه را بشکند.هنرمند همچون یک پیامبر، از نگاه عادی‌شده مردم به جامعه و تفکرات پوسیده فراتر رفته و بیداری و رهایی را برای آنها تمنا می‌کند. هنرمند می‌تواند در قامت یک کنشگر چپ خود را نمایان ساخته و به تصورات بدیهی و مسلم انگاشته شده در اذهان مردم خدشه وارد کند، و آنها را به بازآفرینی چارچوب‌ها و ساختارهای ذهنی خود وا دارد. چیزی که مارکوزه به آن اشاره دارد و غایت هنر را ناساگاری با وضع موجود و عدم همزیستی با ساختار موجود می‌داند. او "خیال" را عنصری می‌داند که واقعیت و تجربه‌های روزمره را نابود می‌سازد.فراتر از این هنرمند در جهان‌بینی خود می‌تواند عنصری معنابخش به جهان بیفزاید. هنر عنصری رازآلود به واقعیت خارجی عطا می‌کند. عنصری که دین به جهان می‌افزود و به آن معنا می‌بخشید. هنر به نوعی می‌تواند کارکرد دین را داشته باشد، و معنای جهان را بسازد. هنرمند از دل اتفاقات بی‌جان، موجودی خلق می‌کند معنادار و معنابخش به رویدادهای بی‌جان مخاطب. جهان‌بینی و رویکردی را به جهان مطرح می‌سازد که انسان را از واقعیات سرد و بی‌معنا، وارد دنیایی می‌کند که خود ساخته و از مخاطب انتظار دارد که با منطق او دنیا را نگاه کند.حنیف مولاییحنیف مولاییTue, 03 Aug 2021 01:22:44 +0430