https://virgool.ir/feed/@ElephantDiaryfa2026-11-12 16:35:45https://files.virgool.ir/upload/users/1809959/avatar/RjGAiC.jpghttps://virgool.ir/@ElephantDiaryhttps://virgool.ir/@ElephantDiary/نُهِ-هفتِ-یک-ifnwp4h5e7a2.شهر پدری من یک ویژگی منحصربه‌فرد دارد و آن اینکه شمال و جنوبش برعکس است؛ پایین شمال است و بالا جنوب. در شمال شهر من، که غالباً محل سکونت طبقهٔ متوسط روبه فقیر یا قشر مذهبی است، محله‌ی عجیبی هست که هربار هنگام رد شدن از آن به غم‌ غریبی دچار میشوم. چند سال است که در ابتدای اغلب کوچه‌ها و کوی و برزن‌هایی که به‌نام شهدا ثبت شده، عکس آنان را هم به دیوارها می‌زنند تا مردم چهرهٔ آنان را نیز به‌خاطر بسپارند، هرچند زمان زیادی از آن ایام رفته و مردم این دوره‌وزمانه هم سخت گرفتارند و دلچرکینی‌شان از هزار چیز ریز و درشت در حدی‌ست که اصلاً دیگر فرصت فکر کردن به چنین مسائلی را ندارند هیچ، و راستش دیگر اعتقادی هم ندارند یا لااقل مثل قبل اعتقاد ندارند. بگذریم. آن محله که ذکرش در اول صحبت رفت به‌نام سه کودک، که خواهر و برادر بوده‌اند، ثبت شده. اسم‌هاشان محمدمهدی، صفورا و سمیه قاسمیان بوده. ظاهراً پسرک از همه بزرگتر است و به‌قیافه‌اش میخورد ده سال داشته بوده باشد‌. یکی از دخترها هفت‌هشت ساله می‌نمایاند و آخری، دخترکی‌ست سه‌ یا حداکثر چهار ساله. تاریخ شهادت: سی‌ام دی شصت‌وپنج. بمباران شهر. یادم هست اول‌بار که تابلوشان را که دیدم، غم سرتاسر وجودم را فراگرفت و همچنان که به چهرهٔ معصوم این سه زل زده بودم، ناخودآگاه شعر آقای دکتر کدکنی را به‌لب آوردم: «نام‌شان زمزمهٔ نیمه‌شب مستان باد/ تا نگویند از یاد فراموشانند». بعدها چند بار دیگر از کنار این محله رد شدم و برایم سوال شد پدر و مادرشان الان کجایند. یکبار که زل زده بودم به عکس‌شان، پیرمردی طرفم آمد و پرسید: «تو هم داری اینها را نگاه میکنی؟»، پرسیدم: «می‌شناختی‌شان؟»، گفت: «همبازی بچه‌هایم بودند‌. خانه‌شان آنور بود که بمب خورد»، پرسیدم: «پدر و مادرشان چه شدند؟»، گفت: «رفتند و دیگر پشت‌سرشان را هم نگاه نکردند. داغان شدند» و در دنبال حرف خود گفت: «من هر روز برای این سه تا فاتحه میخوانم». ترک محل زندگی، وجه مشترک دردناک اغلب مادر و پدرهایی‌ست که داغ فرزند می‌بینند. چون وجب‌به‌وجب آن خانه یا محله، یادآور خاطره‌هایی‌ست که اکنون تا ابد به تلخی آغشته‌اند. احتمالاً روزی برفی بوده و سرما هم، از آن کولی‌کُش‌هایی که فقط در آن زمان می‌توانستی تجربه کنی. احتمالاً مدرسه‌ها تعطیل بودند و آنها هم حتماً خوشحال از اینکه مدرسه ندارند و در خانه‌اند. شاید هم اصلاً در خواب بوده‌اند، کنار بخاری‌ای که با نفت کوپنی می‌سوخته بوده، در فقری که به‌سبب تحریم و جنگ دم به دم فشارآوردنده‌تر می‌شده بوده، هرچند احتمالا با دیدن اوشین و پرین و نل و باقی بچه‌های کارتونی بی‌پدرومادرِ فقیرِ دهه‌ شصتی خود را دلداری می‌داده بودند که اگر ما اینجا فقیریم، آنها هم آنجا فقیر و بیچاره‌اند، پس جای ناراحتی وجود ندارد، و اگر بی‌عدالتی‌ای هم باشد، یحتمل کسانی هستند که به‌مانند رییس کومان و تسوکه و کایکو پدرشان را دربیاورند. شاید مشغول ناهار، بازی یا مشق بودند. بعد، وضعیت قرمز. بمب‌. آوار سقف و بعد آوار سنگین و سهمگین و سوزان و سیاه این واقعیت که زندگی به‌یک‌باره و در یک لحظه و یکسره دیگر شده. فریادهای از تهِ دلِ سوختهٔ پدری بر منطق خلقت که زمین و زمان را به پرخاش گرفته، ضجه‌های مادری داغدار که فهمیده بر کار جهان و گردونه‌گردان هیچ اعتباری نیست و شیون شاهدان رنج گران آن دو از انهدام عذاب‌آور این سه بر درگاه عدالت در گوشم طنین می‌اندازد... حتاً یک ثانیه هم نمیشود ابعاد و عمق اندوه این پدر و مادر را تصور کرد و اندازه گرفت. به‌قول دوستی، قلم در خون باید زد تا بلکه فقط یک سطر دربارهٔ این چپاول بیرحمانهٔ روزگار نوشت. اگر بلد می‌بودم و می‌توانستم از این زندگی متلاشی‌شدهٔ داستانی بنویسم، اسمش را می‌گذاشتم بیست‌‌ونهِ دهِ شصت‌وپنج؛ چون زندگی، هرچه بوده، اگر بوده، تا آخرین ثانیهٔ آن روز ارزش و اهمیت و اعتبار داشته بوده، بعد از آن دیگر هیچ نبوده جز تلخی بی‌پایان برای آن دو و پایانی تلخ برای آن سه. آن سه‌ی این دو چه مفت و مسلم منهدم شدند.فیل تنهافیل تنهاSat, 01 Oct 2022 08:22:43 +0330https://virgool.ir/@ElephantDiary/سهِ-هفتِ-یک-kbqnuuaopciq.وقتی با نخستین نور روز سهِ هفتِ صفر از خواب برمیخاستم، هرگز نمیپنداشتم که سال بعد، همین موقع، من و مملکت و ملت هر سه در نهایت ناآرامی باشیم. لباس ستاد تنم کردم و برگه به‌دست رفتم ستاد برای تسویه‌حساب نهایی. باید نُه تا امضا میگرفتم که هفت‌تایش مال خود ستاد بود و دوتایش مال یگانی که در آن خدمت کرده بودم. دربست رفتم یگان و از مسوول مستقیمم درخواست کردم امضاهایم را بدهد. او هم امضا داد و گفت برو گمشو دیگر ریختت را نبینم. این جمله‌اش عشق و نفرت را توامان داشت. حق داشت از من متنفر باشد. او همیشه میگفته بود که تو آدم کار تشکیلات نیستی، اصلا نباید میآمدی سربازی، چرا آمدی اصلا، و مدام با من دردسر داشت، بگذریم که چند باری از مخصمه‌های مختلف نجاتم داد. علت در مخصمه افتادنهای من هم واضح بود. صریح و قُد بودم، و مطلقاً با آدمهای آن اداره و آداب و اعتقاداتشان کنار نمیآمدم، بگذریم که دل به کار، که اغلب خرحمالی و تمیزکاری بود، نمیدادم و سرم مدام در کتاب بود. آن بیچاره هم که از دست من ذله شده بود، خوشحال بود که من بالاخره سربازی را تمام کردهام و دیگر هیچوقت ریخت نحسم را نمیبیند. بزرگترین نصیحت او به من این بود: «دنبال قاتل بروسلی نگرد!». دوباره برگشتم ستاد، و افتادم دنبال امضا گرفتن از آقایان. برایم عجیب بود که حاجت به ادای احترام نظامی نبود و آقایان هم با سربازی که خدمتش تمام شده، خوش برخورد و مهربان و صمیمی بودند. یگانه ایستگاهی که توقف در آن به اضطرابم انداخت، ایستگاه بازرسی بود چون میترسیدم بازرسی بی‌شرف‌مان راپورتم را به بالایی‌ها داده بوده باشد. پس از پنج دقیقهٔ کشدار، که انگار عمری بود، جناب بازرسی از اتاق بیرون آمدند و با خوشرویی و محبت برگه‌ام را دادند. باقی امضاها را هم گرفتم و برگه امضاشده و نشانم را تحویل دادم و رفتم. باورم نمیشد. کاری را کرده بودم که هرگز فکر نمی‌کردم روزی انجامش بدهم. سربازی من تمام شده بود. عکسی برای مادرم فرستادم و تمام راه را تا خانه پیاده طی کردم. احساس سبکی، راحتی و رهایی داشتم. احساس میکردم آزاد شده‌ام و دیگر هیچ‌کس و هیچ‌چیز‌ نمی‌تواند به من زور بگوید. تمام شده بود. آنقدر خوشحال بودم که هیچ غم و دردی حس نمی‌کردم، حتا گم شدن کارت ملی‌ام که صبح همان روز در ستاد گم شده بود، آزارم نمی‌داد. من شاه دنیا بودم در آن لحظه... آزاد، رها و خلاص، هرچند عبدالله کوثری همان موقع به‌درستی به من هشدار داده بود که بعد از خدمت تازه اول بدبختی‌ات است! دلم میخواهد با همین خاطره خودم را سرگرم کنم تا سیاهی و تلخی سیال این روزها از این روانی‌ترم نکند. فیل تنهافیل تنهاThu, 29 Sep 2022 23:44:27 +0330https://virgool.ir/@ElephantDiary/ششِ-هفتِ-یک-qoryy6hvth0kآنروز ششم مهر، چهارشنبه بود؛ عجیب که امروز هم چهارشنبه است. یک دهه و یک سال پیش بود که محمدامین بهرامی‌نوید، که شش ماهی میشد که به سرطان خون مبتلا شده بود و سه روز کمتر از سه ماه تا بیست سالگی‌اش مانده بود، در بهار عمر به خزان نشست. سرطان خون، هدیهٔ شوم و شنیع روزگار به او بود که در دی ماه وارد نوزده سالگی شده بود و داشت بار دیگر برای قبولی در کنکور سراسری می‌کوشید. بعدها از پسرعمویش شنیدم پدر و مادرش به هر روش که بشود متصور شد، متوسل شدند تا جان شیرین تک‌پسرشان را از چنگال مرگبار سرطان نجات بدهند؛ پیوند مغز و استخوان، شیمی‌درمانی و هزار راه دیگر، اما هر دوا و درمانی دردآور بود و بر شدت زیادشونده آن می‌افزود تا جایی که دیگر آنقدر زیاد شد که از آن زیادتر ناممکن بود و یگانه علاج مرگ بود و بس. دوست جوان من به مرگ تدریجی محکوم شده بود که داشت قطره‌قطره خودش و اطرافیانش را آب میکرد. روز ششم ماه مدرسه، نقطه‌ی پایان دردهای او و سرآغاز فصل جدیدی در زندگی عزیزان و آشنایانش بود؛ فصلی که با دردی بی‌انتها و اندوهی انبوه و ابدی و کاهنده همراه بود، هست. درد او، که اکنون در سرزمین سایه‌ها سکنی گزیده بود، به دوستان و دلبستگانش رسید و تا به‌امروز روح آنان را می‌خورد و می‌تراشد و می‌خراشد و می‌سوزاند. او نه به دانشگاه یا خدمت سربازی رفت، نه دنیا را دید، نه اپلای کرد، نه چت و اینها کرد، نه گواهینامه گرفت، نه فیس‌بوک نصب کرد، نه فیلم اچ‌دی یا سریال دید، نه دل به دختری داد، و نه هیچ کوفت دیگری. رابطه‌ی او با مرگ، مرا یاد جمله‌‌ای در فیلم هری پاتر می‌اندازد، جایی که هری به چو می‌گوید، سید (سدریک) کارش خوب بود، ولی ولدمورت قوی‌تر از او بود. سرطان هم از محمدامین قوی‌تر بود. آشنایی من با این پسر خوش‌قیافه و مهربان و نجیب به سالهای ابتدای نوجوانی‌ام برمیگردد، وقتی که کلاس زبان میرفتم. همکلاسی بودیم. دوست بودیم. کنار من می‌نشست. زبانش خیلی خیلی از من بهتر بود. عاشق اما واتسون بود و اصلا داشت زبان یاد می‌گرفت تا بتواند بعداً با او دوست بشود، حرف بزند. تقریباً تمام نسل من روی این دختر زیبا به‌قول امروزی‌ها «کراش» داشتند، و هنوز هم دارند و احتمالاً هم خواهند داشت. بعداً از طریق دوستی شنیدم که در مقطعی از راهنمایی هم همکلاس ما بوده، هرچند متاسفانه هیچ به‌یاد نمی‌آورم، ولی آنچه به‌یاد می‌آورم، خوش‌لباس بودنش و خوش‌برخورد بودنش بود، و اینکه بعد از پایان کلاس زبان چگونه تا میدان دانشگاه را پیاده می‌رفتیم، خوش میگذراندیم و سر راه بستنی یا همبرگری می‌خوردیم. خانم معلم زبانِ سیاه‌پوستِ آفریقایی‌مان، بی‌اندازه دوستش میداشت. بعدها در کلاس کنکور هم همکلاس شدیم. یادم هست آن‌وقت‌ها هم هم‌مسیر بودیم و چه‌ خوب بود و خوش می‌گذشت در کنار او؛ به‌قدری که الان هروقت گذرم به آن مسیرها، که اتفاقاً به منزل خودشان نزدیک بود، میخورد یاد آن روزها می‌افتم. بگذریم که نبود دردناک او و بار سنگین خاطراتِ خوشِ به‌تلخی ابدی آمیخته شده، آنقدر بر مادر و پدر و خواهرش سنگین آمده بوده که همان سالها ابتدا از آن محلهٔ کذایی و بعداً از خود شهر کوچیده بودند. بعد از گذشتن از هفت‌خوان کنکور دیگر او را ندیدم تا چهل روز بعدِ مرگش بود که فهمیدم مرده‌، رفته، دیگر نیست. من آن زمان دانشجوی ترم سه زبان انگلیسی بودم و زندگی‌ام وارد فاز مزخرف و نکبتی شده بود. اول‌بار در عمرم بود که با طعم خیانت رفیق آشنا شده بودم و داشتم اولین کشیده‌ها را از روزگار می‌خوردم که دیدم او مرده. کسی که یادآور روزهای خوب زندگی‌ام بود، رفته بود و از یادم رفت و زمان زیادی هم رفت تا که شهریور دو سال پیش، پس از نه سال، به‌خوابم آمد و همین شد که برای اولین بار تصمیم گرفتم قبرش را پیدا کنم؛ که کردم. انگار خودش می‌خواسته بود من بیایم پیشش. شاید دلتنگم بوده، چه میدانم؟ تنها چیزی که آرامم میکند این است که پاک از کنار ما گذشت و درگذشت، این که آدم بد زندگی احدی نشد، این که نکبت این سالها را ندید و مجبور نشد مثل ماها با گرانی و مهاجرت و ویرانی و قطعی اینترنت و نبود شغل و خارج رفتن پسر وزیر علوم بسازد، این که مجبور به زندگی در این ایران (ایران بعد از هشتاد و هشت، طبعاً) نشد، اینکه مجبور نشد دردهایی را که ما در این دنیا کشیدیم بکشد، اینکه مناسبات و معادلات کثیف میان هم‌نسلان مرا ندید، اینکه هرگز او را در حالت بیماری و بیچارگی ندیدم و اینکه همیشه خوشتیپ و خوش‌قیافه در یاد من می‌ماند. شاید سیرت او آنقدر پاک بود که به‌درد این دنیای دون نمی‌خورد. آخ که چه زخم بی‌مرهمی است این محمد امین...فیل تنهافیل تنهاWed, 28 Sep 2022 09:47:17 +0330