https://virgool.ir/feed/@Alidadkhahنانوا هم جوش شیرین می زند...fa2026-11-10 18:40:44https://files.virgool.ir/upload/users/47856/avatar/AsyYLz.jpeghttps://virgool.ir/@Alidadkhahhttps://virgool.ir/@Alidadkhah/کاش-من-پنجره-ی-اتاقت-بودم-nqyougffgo0iکاش من پنجره‌ی اتاقت بودمو به وقت دلتنگی غروببه دور دست‌ها خیره می‌شدیمبه سیاهی کلاغ‌هابه شهری خاکستری از دودبه عابران خسته از این زندگی پر از ملالبه دخترکان زیبابه پسربچه‌های بازیگوشبه عاشقان زنده دلبه افسردگان نا امیدکاش می‌توانستمدنیا رافقط و فقطاز نی‌‌نی‌های تو به نظاره بنشینمبس که چشم‌هایت زلالندو کاش همه‌ی آدمامی‌توانستنددنیا را از نگاه تو زبیا ببینندمن به پنجره‌ی اتاقتحسودی‌ام می‌شودکاش من درختی بودمسرسبز و کهنسالو با چوب تن منپنجره می‌ساختند برای اتاقتآنگاه همیشه کنارت بودمدر چهار فصل سالدر غم و شادی‌هایتکاش من پنجره‌ی اتاقت بودمکه از دریچه‌های وجود منتلالو عشق رابه روح تو می‌تابانیدمکاش من پنجره‌ی اتاقت بودمکاش تمام وجودت بودمو کاشخود خود تو بودم...۵ آبان ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهTue, 27 Oct 2026 13:29:23 +0330https://virgool.ir/Letter/نامه-های-کوتاه-به-یار-نداشته-ام۲-tldkqhwnrqbqعزیز منمی‌خواهم از همان ابتدا با تو صادق باشم و هیچ چیزی را از تو پنهان ندارم، هرچند گاهی در بعضی مسائل، گفتن دروغ مصلحتی را مجاز می‌دانم و قرار هم نیست که همیشه همه‌ی رازها را به زبان بیاوریم، چون که خود ندانستن هم نعمتی برای پایداری هرچه بیشتر یک رابطه‌ی سالم محسوب می‌شود.اما من تنها یک راز خاص را در سینه‌ام حمل می‌کنم و اگر آن را با تو گویم، این بار سنگین را زمین خواهم گذاشت و آسوده به زندگی خواهم پرداخت. اما نمی‌دانم عکس‌العمل تو چه خواهد بود، ادامه دادن ما به همین برداشت تو بستگی دارد. در موردش خوب فکر کن و بعد به من جواب بده که آیا هنوز هم می‌خواهی زندگی‌ات را با من به اشتراک بگذاری یا نه.من در معدود خواستگاری‌هایی که رفته‌ام، همیشه در جواب این سوال که آیا قبلا کسی را دوست داشتم یا نه، دروغ گفته‌ام. نمی‌دانم اگر صادقانه جواب داده بودم، چه اتفاقی می‌افتاد، آیا یک مرد حق ندارد قبل ازدواج، زنی را دوست داشته باشد؟ و حتی یک زن هم این حق را ندارد؟من بعد از ۳۸ سال زیستن به این نتیجه رسیده‌ام که زندگی مجموعه‌ای از همین دوست داشتن‌ها و نرسیدن‌هاست. آنقدر در زندگی پیش می‌رویم، آنقدر به آدم‌ها علاقه‌مند می‌شویم و آنقدر به آن کس که دوستش داریم نمی‌رسیم که بالاخره به جایی خواهیم رسید که دو اتفاق برایمان رخ خواهد داد، یا تا آخر عمر تنها می‌مانیم و یا بالاخره به یکی از آنهایی که دوستش داریم می‌رسیم.پس از تو می‌خواهم من را به خاطر کسی یا کسانی که دوست داشتم قضاوت نکنی. البته این دوست داشتن را با هرزگی اشتباه مگیر. مثل مردان و زنانی که قبل ازدواج، دورهای خودشان را می‌زنند، آدم‌های مختلفی را امتحان می‌کنند و در نهایت به دنبال کسی می‌گردند که گذشته‌ی پاکی داشته‌ و حتی خود را فردی معرفی می‌کنند که همچون نوزادی تازه متولد شده است.من هیچ ادعای پاک بودن ندارم اما بدان همیشه اولویت من یک ارتباط دائمی بوده است. و اینکه کسی را قبلا دوست داشته‌ام، یک دوست داشتن قلبی و عمیق بوده تا هوسی زودگذر. مدعی نیستم که من مردی جدای از سایر مذکران هستم، آری، آن خوی و غریزه‌ی حیوانی را همه دارند که انسان را ناخودآگاه جذب ماده می‌کند و دوست دارد هر زنی را که می‌بیند جفت گیری کند. هر مردی که این را انکار کرد از دو حالت خارج نیست، یا خواجه است و یا دارد دروغ می‌گوید. اما مساله‌ی مهم مهار این غریزه و هدایت به مسیر انسانی آن است.اما بگذار از دوست داشتن زن دیگری برایت بگویم. به قول سعدی:بهوش بودم از اول که دل به کس نسپارماما این دوست داشتن و نداشتن دست آدمی نیست و پیش می‌آید و اگر انسان را هیچ راهنمایی هم نباشد، امکان سقوط او هم بسیار است. خدا را شکر که او خود نگذاشت به ورطه‌ی نابودی بیوفتم با اینکه هیچ کس را نداشتم که به من راه درست دوست داشتن را بیاموزد و زندگی خود آموزش من را به دست گرفت.عزیز مناگر بدانی این دوست داشتن چقدر به من کمک کرد، هیچ وقت به آن خرده نخواهی گرفت و حسادت نخواهی ورزید.دوست داشتن آن دختر و نرسیدن به آن، احساسات و افکار عمیقی در من ایجاد کرد و سال‌ها طول کشید تا همه‌ی آنها به پختگی برسند.حال عمیقا می‌خواهم به یک زن وافادار بمانم، عمیقا می‌خواهم فقط و فقط یک زن را دوست داشته باشم و تمام هستی‌ام را به پایش بریزم. آه که این خواسته‌ها چقدر به زندگی‌ سراسر پوچم معنا می‌بخشد.و این‌ها همه به خاطر این است که من دوست داشتن یک زن را تجربه کرده‌ام.آیا این زیبا نیست!نامه اول۳۰ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهThu, 22 Oct 2026 19:40:57 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/از-زندگی-نزیسته-می-ترسم-fjfrqgv0yh3mشاید قطار مرگ!فکر کردن به مرگ یکی از کارهای همیشگی من در طول سال‌ها زندگی پر فراز و نشیبم بوده است. یک همدم و یک نجات دهنده، یک یار وفادار و دلسوز، یک راه فرار از سختی‌ها و مشکلات، و شاید در نهایت آخرین راه حل برای تمام بیماری‌های روحی و جسمی من بوده است.در موردش بیشتر خواهم نوشت، بخصوص مرگ خودخواسته، اما الان می‌خواهم در مورد چیز دیگری حرف بزنم. در جایی این نوشته را خواندم که نمی‌دانم چه کسی آن را گفته است:اینکه مرگ را بخواهی یک چیز است و اینکه بگویند به زودی مرگت فرا می رسد چیز دیگری است.به نظر من انسان تا زمانی که هنوز می‌تواند خودش در مورد مرگش تصمیم بگیرد، هنوز خوشبخت است، انگار تا بی‌نهایت فرصت دارد، با خودش در بدترین حالت ممکن می‌گوید، حالا اگر امروز نشد، فردا خودم را خلاص می‌کنم و اینگونه به خودش مهلت می‌دهد و باز فردا که می‌شود، دوباره مرگ‌اش را به روز بعد موکول می‌کند. اما قسمت بسیار ناجوانمردانه زمانی هست که به او بگویند که برای مدت مشخصی بیشتر وقت ندارد. آن وقت دنیا روی سر آدم خراب می‌شود.همان طور که گفتم، من خیلی به مرگ فکر کرده‌ام و به این نتیجه رسیدم که موضوعی وجود دارد که از خود مرگ برایم بیشتر وحشتناک‌تر و سخت‌تر است و آن چیزی نیست جز زندگی نزیسته. فهمیده‌ام که این خود مرگ نیست که من را می‌ترساند بلکه عمری است که هیچ چیز را در آن به درستی تجربه نکرده‌ام و همیشه یک امید بیهوده باعث شده تا روزهای زندگی را طی کنم تا بلکه شاید به یکی از آن هزاران آرزوی معمولی‌ام دست یابم. به نظرم زندگی نزیسته ترسناک‌تر از مُردن است، مرگی که در هنگام سختی‌ها وقتی به آن می‌اندیشم، باعث آرامش من می‌شود ولی از آن طرف، فکر کردن به این که قرار است جهانی را ترک کنی بدون آنکه از آن بهره‌ای برده باشی، من را دچار دهشت می‌کند.خیلی وقت بود که می‌خواستم در مورد این موضوع مطلبی بنویسم، منظورم همین زندگی نازیسته، اما جریانی باعث شد که بالاخره دست به قلم بشوم و در موردش تحریر کنم.و جریان از این قرار است که مدتی است که بیمار شده‌ام به این ترتیب که وزنم کم شده و دردهای زیادی با منشا نامعلوم در ناحیه کمر و بین شانه‌هایم احساس می‌کنم تا حدی که مجبور به مصرف مُسکن شده‌ام، همچنین خیلی احساس خستگی و ضعف جسمانی دارم. علائم عجیبی است که تا به حال هیچ وقت تجربه نکرده‌ بودم. این نشانه‌ها من را یاد خواهرم انداخت که زمانی مبتلا به سرطان شده و به خاطر بیماری‌اش وزن زیادی را از دست داده بود.دچار استرس شدم و با خودم گفتم اگه من هم سرطان گرفته باشم چه؟ یعنی همان چیزی که از آن ترس داشتم دارد اتفاق می‌افتد؟ اینکه دیگر مرگ برایم انتخابی نیست؟قسمت خنده‌دار این است که قبلا با خودم می‌گفتم سرطان می‌تواند یک فرصت استثنائی باشد برای اینکه بالاخره زندگی‌ات را پایان می‌دهد، می‌گفتم اگر روزی مبتلا شدم هیچ وقت به سراغ درمان نخواهم رفت تا بلکه از فرصت پیش آمده استفاده کنم، ولی بعدها فهمیدم که اگر هم قرار است جسمم را از زیستن خلاص کنم، بیشتر دوست دارم زمان و روشش به انتخاب خودم باشد تا اینکه به خاطر یک بیماری، به من بگویند که مثلا چند برج و یا چند سال بیشتر زنده نیستی.به خواهرم که تجربه‌ی سرطان را داشت پیام دادم تا از او مشورت بگیرم. گفتم چنین علائمی دارم و احتمال دارد که سرطان داشته باشم. او حرفم را جدی نگرفت و به شوخی برگزار کرد. گفت این‌ها ممکن است به خاطر استرس و فشار ذهنی بالا و حتی به دلیل بالارفتن سن باشد و در نهایت گفت باید بروی آزمایش و معاینه عمومی بشوی.به دکتر عمومی مراجعه کردم و شرح حالم را گفتم. پرسید مجردم یا متاهل و از وضع روحی‌ام سوال پرسید. گفتم دکتر توقع داری با شرایط فعلی چطور باشم! برایم این شعر مولانا را برای امیدواری خواند:کوشش بیهوده به از خفتگیمنم این شعر سعدی رو خوندم:به راه بادیه رفتن به از نشستن باطلوگر مراد نیابم به قدر وسع بکوشمبعد گفتم ولمان کن دکتر جان، این شعر‌ها دیگه برای این دوره و زمانه جواب نمی‌دهد و تاریخ انقضای آنها خیلی وقت است که گذشته.از مطب که بیرون آمدم، دلم برای دکتر کمی سوخت، از این که مجبور است همیشه با انسان‌های مریض احوال سر و کله بزند. خب آدمی چقدر می‌تواند در معرض حال بد دیگران دوام و تاب داشته باشد. کاش حال روحی‌ام بهتر بود و تاثیر کمتری روی دکتر می‌گذاشتم، هرچند که این شغل اوست و شاید دیگر برایش طبیعی شده باشد.خلاصه که تا چند روز دیگر مشخص می‌شود که دردم چیست. به همه‌ی سناریو‌های ممکن فکر کرده‌ام. ولی بازهم چیزی که ببشتر از مرگ اذیتم می‌کند، این زندگی لعنتی نزیسته است و بدتر از آن، این امید واهی!آخرین روز مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهThu, 22 Oct 2026 01:03:05 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/یادداشت-هایی-درباب-خودکشی1-l4dwgtsufgh7عکس نامرتبط!هشدار: این محتوا شاید مناسب افراد زیر 20 سال نباشد و همچنین خواندن آن را به افرادی که دچار بیماری‌های روحی و روانی هستند، توصیه نمی‌کنم. وقتی در ذهنم به نوشتن در مورد خودکشی فکر می‌کنم، همه چیز آسان به نظر می‌رسد، جمله‌ها پشت سرهم می‌آیند و صفحه‌ها یکی یکی از هزاران کلمه پر می‌شوند. البته علتش را می‌دانم، تنبلی، تنبلی است آقاجان، این مجازی لعنتی، نه ‌نه، مقصر خودت هستی، الکی گردن عوامل دیگر نینداز، وقتی اراده‌ات سست شده و دل به نوشتن نمی‌دهی، این طور می‌شود که برای تحریر یک مطلب ساده، باید چند ساعت خود را علاف کنی و به صفحه‌ی خالی زل بزنی، آخر سر هم دست از پا درازتر، قید نوشتن را بزنی و باز همان افکار لعنتی را هی نشخوار کنی، بی‌آنکه فضایی باز شود برای مطالب دیگر.پس بهترین کار دوری از کمال‌گرایی است، این طور که برای دست گرمی، لقمه لقمه بنویسم و قسمت قسمت منتشر کنم، این گونه دیگر جانم بالا نمی‌آید و خب در ادامه موتور نوشتنم راه می‌افتد و آرام آرام گرم می‌شود طوری که اگر کسی هم خواست مطالعه کند، دیگر سردرگم نمی‌شود.به قول معروف، مخلص کلوم اینکه آقا من می‌خواهم مقدماتی برای خود ایجاد کنم که اگر در ادامه‌ی این زندگی، شرایط آن طور که باید پیش برود، پیش نرفت، هرچه سریع‌تر ریق رحمت را سر کشیده و زحمت را کم کنم! البته قبل رفتن دیدم چه بهتر که در مورد مرگ خودخواسته و آنچه که در مورد آن عقیده دارم، مطلبی بنویسم، هرچند که از قبل می‌دانم که نه مهم هستم و نه آن‌قدر ارزشمند که این اراجیف و خزعبلاتی که می‌بافم برای کسی فایده‌ای داشته باشد و از طرفی هم که در این جهان پهناور، بودن یا نبودن یکی مثل من، چیزی جز افتادن برگی زرد از یک درخت در پاییز بیش نیست و اهمیتی ندارد.از آنجا که مطالب در مغزم خیلی بهم ریخته است و دقیقا نمی‌دانم که از کجا بایستی شروع کرد، کار را با یک فیلسوف رواقی به نام سنکا شروع می‌کنم. او در نامه‌هایی که به دوستش لوسیلیوس جونیور می‌نویسد، چند باری به موضوع مرگ و به خصوص مرگی که توسط خود انسان اختیار شده است، صحبت می‌کند. در قسمتی می‌گوید:((تمرین مرگ کن)): گوینده‌ی این سخن ما را فرا می‌خواند تا تمرین آزادی کنیم. آن‌کس که مرگ را بیاموزد بردگی را از یاد برده است، چراکه مرگ بالاتر از همه‌ قدرت‌هاست و بی‌شک ورای همه. محبس و غل و زنجیر پیش مرگ چه معنا دارند؟ دروازه‌ی مرگ همواره بر آزادی گشوده می‌گردد. جملگی یک غل و زنجیر بیش نداریم؛ عشق به زندگی. به راستی روا نیست آن را دور افکنیم؛ لیک بایدمان تقلیلش داد تا اگر روزی اوضاع اقتضاع کرد، هیچ چیز نتواند ما را از بی‌درنگ مهیّا گشتن بهر آن کار که روزی عاقبت باید کرد باز بدارد.به نظر من ما هنوز در مورد مرگ و فرهنگ آن درست نیاموخته‌ایم و بیش از حد درگیر باورها و آموزه‌های سنتی و دینی هستیم. همانطور که اگر بخواهیم به صورت منطقی به امور این دنیا نگاه کنیم، انسان هیچ وقت اختیاری در تولد خود نداشته است و همچنین برای انتخاب خانواده، کشور و دین خود. این طور نیست که ما بتوانیم با ارواحی که هنوز به جهان مادی پا نگذاشته‌اند در ارتباط باشیم و از آنها برای متولد شدن‌شان اجازه بگیریم. هرچند اگر هم این امکان وجود داشت، انسان خودخواه‌تر و خودکامه‌تر از آن است که بخواهد برای داشتن فرزند، از کسی اجازه بگیرد. او از این جهت موجود حقیر و ناتوان و پستی است زیرا هدفش از تولد یک انسان نه برای ایجاد بستری برای کسب آگاهی برای یک روح تازه وارد، بلکه در اختیار داشتن یک برده برای روزهای سخت تنهایی و پیری است. برای همین هیچ وقت به فرزند خود در مورد مرگ آموزش درستی نمی‌دهد و او را درگیر یک مشت خرافات و باورهای دینی اشتباه می‌کند از این بابت که می‌ترسد که آگاه شود و در صورت لزوم مرگ خودخواسته را انتخاب کند که در نتیجه والدین به وقت پیری، بدون خدمتکار و نوکر خواهند ماند.  آرتور شوپنهاور درباره‌ی باورهای دینی در مورد خودکشی این چنین می‌گوید:تا آنجا که می‌دانم، جز پیروان یکتاپرستی، یعنی، مذاهب موسوی، کسی خودکشی را به چشم معصیت نگاه نمی‌کند. قدرمسلم این که نه در عهد عتیق و نه در عهد جدید هیچ اشاره‌ای در ممنوعیت یا مذمت خودکشی نیامده؛ و این مطلب روحانیون را واداشته تا احکامشان را در مورد خودکشی بر زمینه‌های فلسفی من‌ درآوردی بنا کنند. چقدر افتضاح است که چنین شارعان قلم به دستی تقلا می‌کنند تا ضعف استددلال‌هایشان را با جملات گزاف و بیهوده‌ای که در انزجار از خودکشی به زبان می‌آورند لاپوشانی کنند؛ در واقع اینها بیشتر رجزخوانی می‌کنند تا استدلال. می‌گویند که خودکشی بزرگ‌ترین بزدلی است؛ که فقط یک دیوانه، فردی مخبط، می‌تواند دست به خودکشی بزند و یک‌چنین چرت و پرت‌هایی؛ یا براین عقیده‌ی سخیف پای می‌فشارند که خودکشی ظلم است؛ در صورتی که هیچ چیز واضح‌تر از این نیست که هرکسی اختیار زندگی شخصی خودش را دارد.درست‌تر و انسانی‌تر و عادلانه‌تر این است که ما به انسانی که در به دنیا آمدنش هیچ اختیاری نداشته است، این امکان را بدهیم که اگر شرایط زندگی‌اش قابل تحمل نبود، این انتخاب را داشته باشد که بتواند به صورت اختیاری و خودخواسته به آن پایان دهد. اما متاسفانه آن هم از بابت اینکه همیشه بقای قدرتمندان و حاکمان بر پایه‌ی برده‌داری استوار بوده است، هیچ وقت این اجازه را نمی‌دهند تا از همان کودکی و در بدو ورود به مدارس، به دانش‌آموزان آموزش‌های لازم در مورد مرگ داده شود، برعکس با ایجاد احساس گناه و خوراندن باورهای غلط به آنها و شست‌و‌شوی مغزی، این اعتقاد را در اذهان‌شان نهادینه می‌کنند که خودکشی یک گناه کبیره است در حالی که تولد یک کودک در اوج فقر و بدبختی را نوعی از حکمت خدا نشان می‌دهند و من واقعا حالم از چنین دنیایی با آن خدایان دروغینش بهم می‌خورد.منابع :#مکتوبات‌رواقی #گزیده‌ی‌نامه‌های‌سنکا#جهان‌و‌تاملات‌فیلسوف#آرتورشوپنهاور27 مهر 1405علی دادخواهعلی دادخواهMon, 19 Oct 2026 18:38:11 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/می-خواهم-صدایت-را-ببوسم-ioy3ou70nkmpدلم می‌خواهد صدایت را ببوسمنگاهت را لمس کنمو در سرخی رنگ لبانتخودم را غرق کنممی‌خواهمبه دست زیبایی‌اتکشته شومدوام نخواهم آوردباور کندر حضورتدر تابش خورشید وجودتهر جهانطلوعی تازه را تجربه خواهد کردبر ما که مانده در ظلمت تاریکیسبد‌هامانخالی از باغ ستاره‌هاستچگونه نور راچون یک میوه‌ی نوبرانهعرضه خواهی کرد؟چه قدر از تو دورمچون آخرین منظومه‌ایدر کهکشان بی‌نهایت چشمانت که هنوزهیچ کشف نشده است...۲۲ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهWed, 14 Oct 2026 23:26:33 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/آی-خوشبختی-بی-منت-کجایی-tgztvu4giju2حال ما با کوله باری سنگین از تجربه‌خواب‌ها را پس می‌زنیمو چون جغدی در انتهای این جنگل بی‌انتهاخیره، به تنهایی‌ خویش می‌نگریمبس که این شب سیاهدر ظلمت تاریکی خویشما را به خود می‌خواندپس ای شادمانی بی‌منتو ای خوشبختی سرگردان در سرنوشت شوم بشریتکجایید؟!۱۳ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهMon, 05 Oct 2026 14:53:39 +0330https://virgool.ir/Letter/نامه-های-کوتاه-به-یار-نداشته-ام-dzu7k5r62gd5سلام بر تو ای یار ندیده و نداشته‌امنمی‌دانم اکنون که عزمم را جزم کرده‌ام که برایت نامه بنویسم، آیا روزی خواهد رسید که تو آن را بخوانی یا نه، اما ملالی نیست، چون اگر قسمت هم باشیم، حتما خواهی خواند و اگر هم فقط در رویا و خاطرم باشی، باز خیالی نیست چون که شاید نوشتن چنین نامه‌هایی بهانه و چراغ راهی باشد برای زوج‌های جوانی که می‌خواهند از طریق نوشتن، عشق خود را به صورت مکتوب، به یکدیگر ابراز و آن را تمرین کنند، بلکه خود نیز آن را با نوشتن این چنین نامه‌هایی بهتر خواهم آموخت. البته کمی شبیه پیرمردان حرف می‌زنم از این بابت که چون در انتهای جوانی سیر می‌کنم ولی عجیب حس یک درخت کهنسال را دارم.راستش را بخواهی، ایده‌ی نوشتن چنین نامه‌هایی را از کتاب چهل نامه‌ی کوتاه به همسرم، از نادر ابراهیمی گرفته‌ام، منتها اینکه عدد نامه‌های من قطعا مشخص نخواهد بود و شاید انتهایش، پایان عمر کوتاهم باشد. به هر صورت چه خوب است که هر ایده، فکر و کار خوبی را امتداد بدهیم، تکرارش کنیم و در تکثیر آن کوشا باشیم. چون همان طور که می‌گویند زکات علم نشر آن است، زکات عشق هم، گسترش آن است.و چه خوب و چه زیباست که شروع این عشق‌ورزی و این پراکندن بذرهای دوستی، مقارن شده با اولین روزهای فصل معجزه‌ آسا و هزار رنگ پاییز، می‌بینی، حتی خدا هم انگار در پاییز بیشتر آدم‌هایش را دوست دارد و خودش است که در غروب‌های دلگیر این فصل سحرآمیز، دلتنگی را به دل‌ها جاری می‌کند، اما بدان جنس این دلتنگی از افسردگی نیست بل باید دانست که او می‌خواهد بخشی از غم عشق خود را، با بنده‌هایش تقسیم کند و یادآور شود که چگونه از دوری‌شان به تنگ آمده است.آری دلبندم، من هم چون خدا، در پاییز عاشق‌ترم اما با یاد تو، تمام فصل‌ها نیز برایم رنگ پاییز دارند و گاهی با خود چنین آرزو می‌کنم که کاش تمام سال پاییز بود!۱۱ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهSat, 03 Oct 2026 13:48:21 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/بخشی-از-یک-داستان-نانوشته-qksmoisxnst7موهایش کمی گندمی شده بود، مردی تقریبا میان‌سال، چهره‌ای خسته اما جدی، کمی سرد با لایه‌هایی از طراوت دوران جوانی، در حالی که انگار از دختری کام می‌گیرد، چپقش را وحشیانه دود می‌کرد و بی‌آنکه به مخاطب جوانش اهمیتی بدهد، همان‌طور که روی صندلی راحتی در پیاده رو لم داده و منتظر بودند تا گارسون قهوه‌ی عصرانه را بیاورد، با حسرت و حتی تمسخر، به زن‌های آن طرف خیابان نگاه می‌کرد که در دسته‌هایی، مشغول تماشای ویترین پر زرق و برق مغازه‌ها بودند، آنگاه بی‌آنکه امتداد نگاهش را تغییر بدهد، به مرد جوان همراهش گفت:گاهی به این می‌اندیشم که زن‌ها یا حداقل بخشی از آنها، توانایی پذیرش صد در صد عشق یک مرد را ندارند. این طور که حوصله‌شان سر می‌رود از اینکه یک نفر، به کمال آنها را دوست دارد و در جهان هیچ کس را جز آنها نمی‌بیند. مردی که به جای خدا، زنش را می‌پرستد، به او سجده و او را عبادت می‌کند را با همه‌ی این خوی بنده‌واری‌اش، با همه‌ی بزرگی، متانت و خضوعی که دارد و نهایتاً با تمام مردانگی‌اش، باز او را خوار و کوچک می‌شمارند. در دل دعا می‌کنند و آرزو دارند که کاش این مرد دچار لغزشی شود و به آنها خیانت کند، آنگاه انگار کوره‌ی خاموش عشق آنها دوبار گُر می‌گیرد و آتش خاموش حسدشان، دوباره شعله‌ور می‌شود. آن موقع انگار انگیزه‌های فراموش شده‌ی زنانه، بار دیگر وجود تاریک آنها را روشن می‌کنند و با تمام قدرت آماده می‌شوند تا به جنگ رغیب بروند.اصلا اگر مرد خیانت نکند مرد نیست! زن اگر برای عشقش نجنگد زن نیست! چه بسا مردانی که برای رسیدن به زنی، حتی خدا را هم قربانی کرده‌اند اما فقط به این دلیل که تا سر حد مرگ به همسرشان وفادار مانده‌اند، ترد شده و عشق‌شان مورد قبول واقع نشده است. زن، عشق بدون چه و چرا، بدون قید و شرط، وسواس گونه و مالیخولیایی را نمی‌خواهد، بلکه گاهی دوست دارد کمی تفریح کند. زن پادشاه است و چنین موجودی یک دستگاه طویل و دراز حکومتی دارد از خدم و حشمی که بایستی آنها را به کار اندازد و در نهایت لذت برد. او می‌خواهد مردان گلادیاتور را به جان هم اندازد، و زنان فاحشه را به بستر دولتمردان دعوت کند تا لکه‌ی ننگی بر دامن آنها زند بلکه بگوید که دیدید که این لاف‌زنان و این اسطوره‌ها، چگونه وقتی پستان لرزان و تازه‌ی زنی را می‌بینند و وقتی کفل‌های بزرگ و شادابی را لمس می‌کنند، چطور مثل سگان دم تکان می‌دهند و چون خری برای جفت‌گیری لگد می‌زنند!آه که پادشاه چه بی‌آبرو همه را می‌خواهد! و این یعنی همان حکومتی که او دوست دارد همه چون دلقکان یک سیرک برای او چون یک فیل، روی طناب باریک راه روند و مانند یک شیر نر، از درون حلقه‌ی آتش عبور کنند.اما یک مرد باهوش، هیچ وقت اسیر یک امپراتور نمی‌شود که در نهایت بخواهد برای او تبدیل به گلادیاتور شود و جانش را به قمار یک لحظه‌ی خوش و هوس زودگذر او، از کف بدهد. بلکه با او وارد یک بازی می‌شود آن هم از موضعی برابر، چون اگر غیر از این باشد، حتماً فریب خواهد خورد، زیرا که زن این توانایی را دارد که طوری نقش بازی کند و طوری فضاسازی کند که رقیبش فکر کند همه‌ چیز در شرایط برابر اتفاق می‌افتد و بدتر از آن این که گاهی دچار غروری کاذب شود و حتی خود را در موضعی بالاتر ببیند و این درست همان چیزی است که زن می‌خواسته! پس درست در لحظه‌ای که مرد فریب می‌خورد، زن با یک ضربه او را از عرش به فرش می‌کشاند و در نهایت مرد اسیر می‌شود و می‌بایست جانش را در میدان نبرد گلادیاتور‌ها، برای پادشاه، قمار کند.و اما مرد باهوش چه می‌کند؟ او هیچ وقت زن را دست کم نمی‌گیرد. او را چون خدایی می‌پرستد اما سجده نمی‌کند.بلکه برای اینکه بتواند توجه او را جلب و هرچه بیشتر آتش عشق و محبتش را تیزتر کند، تبدیل به بازیگر می‌شود و نقش بازی می‌کند. اینگونه که گاهی در خفا و آرام به نجوا می‌پردازد تا توجه جلب کند و در مراحل بعد، کار را به جایی می‌رساند که زن واقعا فکر کند که مردش دارد خیانت می‌کند و اینجا تازه بازی شروع می‌شود، اما مرد زرنگ می‌داند که چطور پیش رود که پا را فراتر از مرز‌ها نگذارد زیرا ممکن است که در نهایت بازهم بازنده‌ی این بازی خود او باشد.مرد جوان یکه خورد، او به دختری علاقه‌ داشت و می‌شود گفت عشقی سودایی را تجربه می‌کرد و صحبت‌های این مرد غریبه که به تصادف با او آشنا شده بود، چون تیغی بود که دلش را زخمی می‌کرد و او را از خوابی مصنوهی، کمی به هوشیاری باز می‌گرداند. اما در نهایت نمی‌خواست حرف‌هایش را قبول کند. هر چند در این مدت زمان حدود یکسال، به هر روشی سعی کرده بود تا عشق و علاقه‌اش را به دختر اثبات کند اما باز می‌دید رفتارش با او همان است که با سایر مردان، حتی بعد از این که پی برد که مردی را به دام انداخته، او را آزار می‌داد این طور که، با همه کس گرم می‌گرفت الّا کسی که تمام وجودش را به پای او می‌ریخت.۹ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهThu, 01 Oct 2026 19:51:17 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/و-بعد-دریا-و-دریا-و-دریا-stcwf6xv4qkrبه چشم‌هایت نیازمندمو به دستانی کهوقتی هربارغم دل به تو می‌گویمبذر باران در بیابان جان خشکیده‌ام می‌کاردو بعد دریا و دریا و دریااین زیبا نیستکه تقدیر خوشبختی جهانبه دست تو افتاده است!کافی‌ست این بار که به آسمان می‌نگریسفارش کنیخواب مردم این شهر خستهبوی عطر یاس بگیردو آنگاه سپیده‌دمانهمه‌ از رویایی خواهند گفتکه رنگ خدا بر آن نقش بسته استمی‌دانمتو اگر دست بکشیبر چین دامن تیره‌ی این شب سیاهطلوع خواهد کردخورشید خوشبختی زمین...۸ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهWed, 30 Sep 2026 13:45:38 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/من-دیگر-خواب-سرچشمه-ها-را-نمی-بینم-hcvovjqomhaeعزیز منای جاوید نام منکاش می‌شد پاییز رااز تقویم زندگی‌مان خط زدو مستقیم به زمستان صعود کردآخر این فصل خزانداغ دل خزان زده‌ام راهر بار داغ‌تر می‌کندبا خود همیشه می‌گویمحیف از ماو حیف از جوانی‌مان که گذشتمن دیگر خواب سرچشمه‌ها را نمی‌بینمدیگر یادم می‌رود که قبل از مرگبه تولدی دیگر بیندیشماینک خانه‌ام گورستانی از خاطرات فراموش شده استبه چه باید دل خوش کنمبه اینکه شاید دوبارهمنتظر باشم که مرغان مهاجردر بهاری‌ دیگربه این تالاب خشکیدهبازگردند؟نه عزیزکمعمر من به کوتاهی عمر پروانه‌هاستآریما حیف شده‌ایمما برای عاشقیجوانی‌مان را تباه کرده‌ایمو اینکمن دیگرخواب سرچشمه‌ها را نمی‌بینم...۶ مهر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهMon, 28 Sep 2026 12:46:31 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/وقتی-نادر-ابراهیمی-در-لوازم-نویسندگی-توجه-به-زن-را-از-قلم-می-اندازد-wm4cbtsngtgvیکی از افسوس‌های همیشگی من در مورد کتاب‌هایی هست که به نظرم خیلی دیر با آنها آشنا می‌شوم و با خود می‌گویم که ای کاش می‌توانستم آنها را در نوجوانی و ابتدای جوانی بخوانم زیرا که می‌توانستند همچون چراغ راهی باشند در مسیر پر پیچ و خم زندگی.لوازم نویسندگی، نوشته‌ی نادر ابراهیمی هم از همان کتاب‌هایی است که می‌بایست خیلی زودتر با آن آشنا می‌شدم. اما چه می‌شود کرد، بعضی نعمت‌ها گاهی خیلی دیر به دست انسان می‌رسند!به نظرم این کتاب فقط برای کسانی که می‌خواهند و آرزو دارند که نویسنده بشوند نیست، بلکه می‌شود گفت به نوعی درس‌هایی آموزنده برای زندگی در جهانی نابرابر را هم در خود دارد و کاش می‌شد که چنین کتاب‌هایی را جزو دروس عمومی، در مدرسه و دانشگاه قرار داد.نقد کردن چنین کتاب‌هایی آن هم از نویسنده‌ای چون نادر ابراهیمی کار آسانی نیست اما به هر حال هیچ انسانی کامل مطلق نیست و هر کسی نقاط قوت و ضعف خود را دارد. به عقیده‌ی من نباید نگاهی متعصبانه‌ای داشت، که اگر این طور باشد، خود را از بسی نعمت‌ها و دانش‌ها محروم کرده‌ایم.در مورد این کتاب حرف‌های زیادی دارم اما فعلا به دو نکته اکتفا می‌کنم تا انشاءالله در فرصت‌های دیگر، در مورد نکات موجود در آن بیشتر بنویسم.نکته‌ی اول اینکه در این کتاب به عقیده‌ی نادر ابراهیمی، نویسنده‌ فقط باید از زندگی و امید به آن بنویسد و کسی مثل صادق هدایت را به شدت نقد و نفی می‌کند. من هیچ وقت طرفدار مطلق هیچ نویسنده‌ای نبودم و نخواهم بود اما به نظرم کتاب‌های کسی مثل صادق هدایت که نوشته‌هایش به زعم برخی، سرشار از پوچی هستند، باز هم ارزش خواندن دارند به این دلیل که صادق هدایت ساحب سبک است و هر چند سیاه می‌نویسد و اما به روشی خاص آن را بیان می‌کند و همین برای من ارزشمند است. هستند کسانی که می‌خواهند همین طور بنویسند اما بلد نیستند و بیشتر گند می‌زنند. به هر حال من به هر دوی این نویسندگان احترام می‌گذارنم و از باغ آنها میوه‌ای برای خود می‌چینم.نکته‌ی دوم که برای من جای تعجب داشت این است که چرا نادر ابراهیمی در کتاب لوازم نویسندگی، هیچ اشاره‌ای مستقیم به توجه به زن نکرده است، آن هم وقتی که خودش در آثاری چون یک عاشقانه‌ آرام و چهل نامه‌ی کوتاه به همسرم، چنین عاشقانه به زن عشق می‌ورزد!این را از این بابت می‌گویم که او در یکی از موارد لوازم نویسندگی و در بخش عشق و دوست داشتن، به هفت گونه عشق و دوست داشتن اشاره و در مورد آنها هم مفصل توضیح می‌دهد که این موارد به شرح ذیل هستند:۱_عشق به کودکان۲_عشق به انسان، به مردم، به ملت۳_عشق به مبارزه، جهاد، حقّ و عدالت۴_عشق به خدا۵_عشق به طبیعت۶_عشق به میهن، وطن، سرزمین، زادگاه۷_عشق به آرماناو بار‌ها به نویسندگانی چون بالزاک و رومن رولان در این کتاب اشاره کرده است اما چطور می‌توان تصور کرد که بالزاک کتاب زنبق دره و رومن رولان کتاب جان شیفته را بدون داشتن عشق مستقیم به زن نوشته باشند! به نظرم جا داشت که در این موارد هفتگانه که نادر ابراهیمی به آنها به طور مستقیم اشاره کرده است، گزینه‌ی هشتمی به نام عشق به زن هم اضافه می‌شد تا این لیست را کامل‌تر می‌کرد و البته عشق به مرد!هرچند نمی‌توان زیاد هم خرده گرفت زیرا نادر ابراهیمی وقتی می‌گوید عشق به انسان و این یعنی شامل زن و مرد هم می‌شود ولی از آنجایی که شاید شناخت یک زن ممکن است کار آسانی نباشد و این موجود حساس معمولا در طول تاریخ بشر از طرف مرد‌ها نادیده گرفته شده است، لازم بود که در این کتاب، اشاره‌ای مستقیم هم به او می‌شد.در پایان این گفتار، خواندن این کتاب را به کسانی که می‌خواند بنویسند، چه برای نویسندگی و چه برای خود نوشتن، شدیداً توصیه می‌کنم و اگر هم مثل این کتاب را هم سراغ دارید، حتماً به من هم معرفی کنید.متشکرچهارمین روز پاییز ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهSat, 26 Sep 2026 15:02:19 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/گاهی-به-بازگشت-تو-می-اندیشم-xv7pdrhhoyfyپس از گذر این همه سال و عبور از فصل‌های تکراری زندگی، بر اثر حوادث و اتفاقات این عمر پر ملال، سوالات مختلفی در ذهنم ایجاد شده است و شاید یکی از آنها که گاهی به وقت دلتگی سر برمی‌آورد و ضمیر خسته‌ام را چندی به خود مشغول می‌کند، این است که اگر او روزی بخواهد دوباره به زندگی‌ام برگردد، واکنش من چه خواهد بود؟به پاسخ‌هایی که به من رجوع می‌کنند می‌اندیشم و آنها را با چاشنی لذت با خود نشخوار می‌کنم ولی در نهایت هیچ کدام را نمی‌توامم هضم کنم.راستش می‌گویم خب که چه؟ اصلا برای چه باید برگردد؟ آخر دیگر چه از این جان ناقص من می‌خواهد و من چه دارم که بخواهم به آن تن نازنین ببخشایم؟اما از یک چیز مطمئن هستم، آن که دیگر با آمدن دوباره‌اش هیچ شاد نخواهم شد. نه این که عاشقش نباشم و یا دوستش نداشته باشم بلکه دلیلی دیگر باعث این اتفاق است. دقیق نمی‌توانم‌ آن را شرح بدهم ولی این طور هم می‌شود توضیح داد که آدم وقتی عزیزی را از دست می‌دهد، دستخوش تخیلات خود می‌شود، این طور که از او برای خودش تمثالی می‌سازد، او را می‌پرستد و مقامش را حتی از خدا هم بالاتر می‌برد و این طور است که اگر روزی خود او برگردد، می‌بینی که آن بُتی که در ذهن ساخته‌ای را از خود واقعی‌اش بیشتر دوست داری و این خاصیت فراق است.سومین روز پاییز ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهFri, 25 Sep 2026 18:09:29 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/خوشا-آنان-که-نمی-دانند-عشق-چیست-jnuymcqj0tibدلم می‌خواست می‌توانستم باری دیگر، لبان سرخش را، ببوسمدوست داشتم، آن بدن داغ و شهوانی، آن پوست سبزه‌ی آتیشینش را، سخت در آغوش بگیرم...آه که چه پستان‌های شیرینی، چون کندوی عسل، زنبوران در آن مشغول کارند، تازه، نرم، جوان، و آماده برای به دندان گرفتن ...آخ که چقدر دلم می‌خواست، با بوئیدن جسم شیطانی‌اش، دوباره از نو جوان شوم، به راستی زنی که فقط با عطری‌ که از تن خود، در فضا می‌افشاند و تمام مردان را اسیر شهوت خود می‌کند، چه قدر می‌تواند وحشی باشد!اما، اما حیف که او اکنون به دیگری تعلق دارد ولی، یادش را برای همیشه، در من جا گذاشته است و این یعنی نفرین خود شیطان!اما من برایش هیچ وقت دعا نکرده‌ام و نخواهم کرد! چه کسی برای جلاد خود، در درگاه خداوند تضرع می‌کند!لعنت به آن خنده‌ها، آن زیبایی و آن همه فریبندگی، که جز رنج، جز حسرتی ابدی، برایم حاصل دیگری نداشت...خوشا به سعادت مردانی که گرفتار عشق، این نفرین زنانه نمی‌شوند...، خوشا آنان که مثل سگان فقط به دنبال جفت می‌گردند و مثل خوکان از کثافت بیزار نیستند!اکنون اگر طعم دهانی را می‌چشم، اگر پستان زنی را به دندان می‌گیرم و اگر حریصانه، جسمی شهوانی را به آغوش می‌کشم، نه برای این است که کسب لذت کنم، بلکه می‌خواهم، روح تو را، در جسم زنان دیگر، دوباره بازیابم و شاید خدا، چند نسخه دیگر از تو را هم، آفریده باشد، می‌فهمی؟و بدان اگر باز تو را نیافتم و اگر دامنی آلوده شد، گناه آن گردن من نیست...دومین روز پاییز 1405علی دادخواهعلی دادخواهThu, 24 Sep 2026 12:04:27 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/کاش-هربار-پاییز-دوباره-از-گور-برخیزی-ghyjhvf0bke0صبح‌ها بیهوده از خواب بر‌می‌خیزیدمو شب‌ها هم بیهوده سر بر بالین می‌نهادمبعدا فهمیدم مساله‌ فقط خواب و بیداری نبودبلکه، همه چیز، آری همه چیز بیهوده بود...خندیدنگریه کردنشادیغمو حتی عشق ورزیدنپوچی تا عمق استخوان‌‌های پوکیده‌ام، رسوخ کرده، در رگ‌هایم جای گلبول‌های قرمز و سفید را گرفته بود و در مغزم، فسفرها را بی‌رحمانه می‌سوزاند.دیگر فرقی نمی‌کرد، روز باشد یا شب، طلوع باشد یا غروب، و یا در کدام فصل و کدام سال...روز‌ها، آدم‌ها، اتفاقات، فصل‌ها و هر آنچه بر من می‌گذشت، تکراری و یکنواخت شده بود...یک جای کار می‌لنگید، لنگ می‌زد، سینه خیز به پیش می‌رفت و اما، اما...تلاش کردم بفهمم، درک کنم و مقصر را بیابم، آخر این حجم از درد، این همه نیستی و این همه رنج، می‌بایست دلیلی داشته باشد، این طور نیست که آدم یک روز از خواب بیدار شود و ببیند که دنیا بر سرش آوار شده است...قسمت سختش آنجا بود که می‌دیدم دیگران چقدر خوشبختند، چقدر جوان مانده‌اند و از ته دل، به ریش دنیا می‌خندند، و تنها من بودم که همه چیزم را، در قمار زندگی، باخته بودم...هر چه می‌خواستم فریاد بزنم و کمک بخواهم، اما صدا در گلویم خفه می‌شد، در مغاکی ژرف، لحظه به لحظه فرو می‌رفتم و هیچ کس هم متوجه نبود که دارم ذره‌ذره آب می‌شوم.مثل برگی زرد، به انتظار اولین تندباد خزان بودم، اما ایستادگی می‌کردم و به همه چیز چنگ می‌انداختم تا بلکه شاید، دوباره سبز شوم، اما، تلاشم بی‌فرجام بود و من به زودی، سقوط می‌کردم، آن هم‌ در سکوت غروب یک روز پاییزی...کلاغی بر بامی غارغار می‌کرد و دلم را با آوازش خراش می‌داد...همه چیز بیهوده بود، همه چی پوچ بود...آخ مادر، می‌دانستی که من چه خوب گریه می‌کنم؟به پهنای صورتم، اشک می‌ریزم و این دانه‌های شور، چون الماسی غلط می‌زنند و گونه‌هایم را می‌خراشند...بذر غم را چه کسی در من کاشت که حال ریشه‌های سیاهش، به دور گلویم پیچیده، آن را بی‌رحمانه می‌فشارند و لحظه لحظه، بیشتر در اعماق احساسم، رسوخ می‌کنند.مادر، کاش هربار که پاییز می‌شود، از گور برمی‌خیزیدی، همچون گذشته، که با سینه‌های شادابت، حیات را در گلویم می‌ریختی، من را در آغوشت، سخت می‌فشردی و من دوباره عطر پیراهنت را به سینه‌ی خشکیده‌ام دعوت می‌کردم و بار دیگر، این مرگ بی‌پدر را، باهم، از این خانه‌ی ماتم زده بیرون می‌کردیم...اول پاییز ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهWed, 23 Sep 2026 20:27:18 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/وصیت-کن-چه-کسی-تو-را-به-خاک-بسپارد-wcm2ez7z5gkfچهل سالگی یکی از آن مرز‌های عجیب عمر محسوب می‌شود. تا قبل از آن حواست نیست که چگونه سال‌های کودکی، نوجوانی و جوانی را می‌گذرانی، انگار که همیشه ابدیت را در پیش رو داری و خود را یک رویین تن می‌بینی. اما ناگهان در مرز چهل سالگی، متوجه می‌شوی که به خط پایان نزدیک شده و جوانی را از کف داده‌ای.اکنون که در ۳۸ سالگی هستم و آخرین‌ سال‌های جوانی را طی می‌کنم، دو چیز ذهنم را به خود مشغول کرده است، تنهایی و مرگ. این دو انگار از مدت‌ها قبل‌تر در انتظارت بوده‌ و می‌خواسته‌اند در بزنگاه زندگی، گلویت را سخت بفشارند. تنهایی و مرگ، دو دوست و دو برادر خونی، که هیچگاه از یکدیگر جدا نمی‌شوند.تقریباً با تنهایی کنار آمده‌ام و روزی که هم مرگ سراغم را بگیرد، من قطعاً در دست‌رسشم خواهم بود. اما تنها یک چیز ذهنم‌ را به خود سخت مشغول کرده است و آن این که چه کسی در آخرین مرحله از مراسم خاکسپاری، با دست خود، تن نحیف، خسته، فرسوده و بی‌جانم را لمس و آن را به آغوش زمین، می‌سپارد. به نظرم این دست بایستی خیلی مقدس باشد و یا لااقل جزو پاک‌ترین‌ها.در تنهایی خواهی فهمید که تعداد کسانی که برای تو اهمیت قائل هستند و تو را بدون هیچ دلیل خاصی دوست دارند، حتی کمتر از تعداد انگشتان یک دست هستند. شاید اولین بار که به مساله‌ی خاکسپاری فکر کنی، به این نتیجه برسی که شاید آدم‌های زیادی باشند که می‌توانی آن‌ها را گزینه‌ی مناسبی برای خاکسپاری انتخاب کنی، اما درست بعد از اینکه به این مساله اندیشیدی، جهان شروع به غربال کردن می‌کند. با کمال تعجب می‌فهمی، کسانی که تا دیروز آنها را دانا‌ترین و بامعرفت‌ترین آدم‌ها می‌دانستی، ناگهان رنگ عوض کرده و خود واقعی‌شان را در معرض دید قرار می‌دهند و این از شگفتی‌های اندیشیدن درباره‌ی مرگ است.آخر چطور می‌شود قبول کرد یک دست نامحرم تو را به خاک بسپارد، نامحرم نه از برای زن یا مرد بودن، نامحرم و بیگانه از این جهت که در زمان زندگانی، هیچ تو را نمی‌شناختند حتی اگر با تو رابطه‌ی خونی داشته اما از درد تو بی‌خبر بوده و غم تو به چشمشان نمی‌آمده. چنین دستی قطعاً در آخرین لحظه، قبل از رسیدن به خانه‌ی ابدی، روح میت را آزار خواهد داد و من با خود می‌گویم کاش هیچ دست نامحرمی، حتی در پایان، تن بی‌جانم را لمس نکند.همیشه به مامان حسودیم می‌شود، با اینکه از او متنفر هستم، با اینکه او در زنده بودنش مایه‌ی عذابم بود، اما خدا به خاطر نمی‌‌دانم کدام کار خیری که انجام داده بود، عاقبت بخیرش کرد، از این لحاظ که نگذاشت یک دست نامحرم، در آخرین لحظه، جسم فرسوده‌اش را به خاک بسپارد و آن دست، دست آخرین فرزندش، یعنی من بود که او را به خاک سپرد، و نه دست کسانی که او را به وقت مریضی تنها گذاشته و باعث مرگش شده بودند.آری، به مرگ بیندیشید و به دستی که قرار است برای آخرین بار شما را لمس کند. قطعاً معجزه خواهید دید، البته این کار را پیشنهاد نمی‌کنم، زیرا که چشم شما را باز خواهد کرد، و خواهی دید که چقدر آدم‌های نامحرم، اطراف‌تان زیاد است. باور کنید خوشبختی این نیست که همه‌اش در زمان زندگانی از نعمت‌ها برخوردار باشید بلکه خوشبختی باید تا بعد مرگ هم شما را همراهی کند و امتداد داشته باشد.۳۰ شهریور ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهMon, 21 Sep 2026 13:34:19 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/تسلی-بخش-هایی-برای-روزگار-سخت-پیش-رو۱-bklcsdlnclvqتسلی‌ بخش‌هایی برای روزگار سخت پیش رو(۱)نه آن قدر پیرم و نه آنقدر جوان، اما نزدیکی به سن چهل سالگی و در مواجهه با حوادث روزگار، باعث شده است که ظاهری به سان یک میانسال و روحی به سان یک کهنسال داشته باشم. همان طور که چه حادثه‌ها که کودکی را به یک باره پیر می‌کند!در روزگار و جغرافیایی زیست می‌کنیم که انگار هیچ امیدی به بهتر شدن در آن نیست و هر روزی که می‌گذرد، زیستن سخت‌تر و طاقت فرساتر می‌شود. در شرایطی چنین استرس‌زا و پر آشوب که آدمی هیچ نمی‌داند که آیا می‌تواند حتی یک روز دیگر هم مثل یک انسان با حداقل امکانات انسانی زیست کند یا نه، به نظر آدمی برای اینکه بتواند دوام بیاورد، بایستی روی به فلسفه آورد، این که می‌گویم نه اینکه برود درس بخواند و فیلسوف شود. بلکه درست مثل یک فیلسوف به زندگی نگاه کند و برای اینکه بتواند همچنان در شرایط سخت به زندگی ادامه دهد، بگردد و دلایلی فلسفی برای خود ایجاد کند. البته شاید این دلایل از نگاه دیگران خوشایند نباشد و شما را به تنبلی و فرار از مسئولیت متهم کنند اما نظر من این است که اگر این دلایل باعث می‌شود که بتوانید به زیست خود ادامه داده، بدون آنکه به خود و دیگری آسیبی برسانید، هیچ نباید به حرف دیگران گوش سپرد و برای آن اهمیتی قائل شد، مهم این است که شما بتوانید دوام بیاورید به شرطی که اخلاق و ارزش‌های انسانی را هم زیر پا نگذارید.به نظر من دنیا بیشتر شبیه یک شهر بازی است. عده‌ای توانسته‌اند داخل شوند و عده‌ای بیرون و پشت درها منتظر ورود هستند.شاید بهترین وسیله‌‌ی بازی این شهر را که بشود آن را به دنیا تشبیه کرد همان چرخ و فلک باشد. این گونه که عده‌ای سوار بر آن هستند و عده‌ای هم در صف برای خرید بلیط. حال فرض کنید که جمعیت زیادی به این شهر بازی هجوم آورده باشند و از طرفی هم چرخ و فلک، ظرفیت محدودی دارد و هم اینکه شهربازی در ساعت معینی تعطیل می‌شود. حال تصور کنید فقط یک بار فرصت دارید به این شهربازی بروید و دو حالت در پیش روی شماست، اول اینکه اگر خوش‌شانس باشید به موقع بلیط می‌خرید و سوار چرخ‌وفلک می‌شوید و دوم اینکه به علت شلوغی و ازدحام جمعیت، هیچ وقت فرصت سوار شدن به شما نمی‌رسد در حالی که شما تمام تلاش خود را می‌کنید که به هر قیمتی که شده، بلیط را بدست آورید، مثلا نوبت را رعایت نکنید و جا بزنید، دروغ بگویید تا یکی جایش را به شما بدهد، با کسانی درگیر شوید تا بتوانید خود را زودتر به باجه بلیط فروشی برسانید و هرکار غیر انسانی دیگر که به فکرتان برسد، اما قسمت تاریک ماجرا آنجاست که شما با وجود تمام تلاش‌هایی که می‌کنید، درست وقتی نوبت‌تان می‌شود که ساعت کار شهربازی تمام شده و شما دیگر فرصتی برای سوار شدن بر این چرخ‌وفلک را برای همیشه از دست داده‌اید، و این جاست که با خود می‌گویید که آیا واقعا ارزش داشت که این قدر خود و دیگران را به زحمت بیندازم؟از طرفی دیگر در حین این تلاش بی‌ثمر، نگاه‌تان هم به چرخ‌وفلک است، می‌بینید مردمانی خوشحال در آن سوار شده‌اند و از زندگی لذت می‌برند. به این فکر می‌کنید شاید آن که در بالاترین قسمت چرخ‌وفلک قرار دارد، خوشبخت‌ترین انسان این شهر بازی است. اما من می‌گویم در نهایت هرکس که سوار بر این وسیله‌ی بازی است در نهایت خوشبخت می‌باشد. به این دلیل اگر در پایین‌ترین قسمت به سر می‌برد، می‌داند این وضعیت ثابت نیست و به زودی سعود می‌کند و اگر هم در بالاترین قسمت باشد و به سمت پایین می‌رود باز ناراحت نمی‌شود، چون می‌داند هر سقوطی، سعودی به همراه دارد، مهم این است که در این چرخ‌وفلک حضور داشته باشیم و از گردش آن لذت ببریم.زندگی دنیا هم انگار همین است، شما یا به هر دلیلی موفق شده‌اید سوار بر چرخ‌وفلک بشوید و یا به هر دلیلی در صف خرید بلیط گیر افتاده‌اید. آنها که سوار شده‌اند که تکلیف‌شان مشخص است و دارند از این بازی زندگی لذت می‌برند و اما نکته مهم این است که ببینید که آیا این امکان برای شما وجود دارد که بتوانید بر این چرخ‌وفلک سوار شوید یا نه؟در این شهر بازی کسی که وضعیت خود را درک کند و بفهمد در چه شرایطی هست، کمتر اذیت می‌شود. ما اگر بدانیم که هیچ وقت قرار نیست سوار این چرخ‌وفلک بشویم، کم‌تر خودمان و اطرافیان‌مان را به زحمت می‌اندازیم. این به این معنی نیست که هیچ وقت کوششی نکنیم اما مهم آن است که بدانیم که شاید اصلا قرار نیست وارد این بازی بشویم و باید از همان پایین نظاره گر چرخش این چرخ‌وفلک باشیم، ببینیم که دیگران چگونه سعود و سقوط می‌کنند و این چرخه تا به ابد ادامه دارد. پس وقتی دانستیم دست از تلاش بیهوده برمی‌داریم و همان نقش تماشاچی را بازی می‌کنیم. و من هم از وقتی شرایط و وضعیت خود را فهمیده‌ام، سعی می‌کنم خودم را از این تنش و اضطراب بیرون بکشم هرچند که کار آسانی نیست آن هم وقتی طوری تربیت شده‌ای که می‌بایست همیشه برای بقا می‌جنگیدی و حال من بعد از این همه عذاب و سختی، فهمیدهام که حتی تلاش برای بقا هم کار بس بیهوده است آن هم در جهانی که همیشه رو به نابودی و نیستی پیش می‌رود.۲۳ مرداد ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهFri, 14 Aug 2026 19:51:08 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/آیا-خدا-زن-است-z7ysbqmhl63lیک شب به اتفاق دوستی در پارک قدم می‌زدم که دیدم مادری به همراه فرزند خردسالش از روبرو می‌آیند. آن کودک معلولیت داشت و نمی‌توانست درست راه برود و مادر مراقبش بود. شاید در نگاه اول این موضوع اهمیت خاصی نداشت اما بعد ناگهان در پس این صحنه من جز عشق چیز دیگری ندیدم و چنان عظمتی در آن پیدا بود که دوست داشتم ساعت‌ها غرق در نگاه به این مادر و فرزند بشوم.مادری که چنان پرتوی عشق و حمایت خود را روی فرزند معلول خود افکنده بود که برق آن، من غریبه را که از آن حوالی می‌گذشتم گرفت. چنان که می‌خواستم به پای این زن بیوفتم و به او سجده کنم. البته که آنجا این خدا بود که داشت به کودکش که همان انسان ناقص است عشق می‌ورزید. جالب این که در بین تمام جانداران روی زمین، تنها انسان است که می‌تواند حتی به یک کودک معلول عشق بورزد و خب این همان وجه تمایز بین انسان و مابقی موجودات است.می‌گویند خدا را با عقل نمی‌شود شناخت و مادامی که انسان روی پله‌ی عقل ایستاده باشد، هیچ درکی از خدا به‌دست نمی‌آورد. تنها زمان می‌شود به معرفت خدا رسید که آدمی از روی پله‌ی عقل گام بردارد و روی پله‌ی عشق قرار گیرد. آنگاه می‌تواند خدا را نه با چشم سر بلکه با چشم دل ببیند. به تعبیر دیگر باید دیوانه بود و عقل را به دور انداخت تا بتوان با خدا صحبت کرد.حضرت علی امام اول شیعیان می‌گوید: تا مردم گمان نکنند دیوانه ای ایمانت کامل نمی شود.و‌ در جایی دیگر در کتاب تمهیدات از عین‌القضات همدانی خواندم که می‌گفت:با خدا دیوانه باش و با مصطفی هوشیار.حال این‌ حرف‌ها چه ربطی به زن داشت؟ ربطش این است که تنها یک دیوانه می‌تواند به کودک معلول خویش عشق بورزد، موجودی که شاید تا آخر عمر به کمک دیگران نیازمند باشد و حتی به عنوان عصای پیری هم نمی‌شود روی آن حساب باز کرد.تنها یک دیوانه می‌تواند نه ماه رنج بارداری را تحمل کند، تنها یک دیوانه می‌تواند درد زایمان را تحمل کند، تنها یک دیوانه می‌تواند از یک کودک، چه سالم و چه معلول، شبانه‌روزی مراقبت کند و او را به سن بلوغ برساند. تنها یک دیوانه می‌تواند باعث ادامه‌ی نسل بشر شود. و این دیوانگی همان عشق است و اگر با چشم دل بنگری، جهان فقط با نیروی عشق چرخش می‌چرخد و اگر به هر جا نگاه کنی، جلوه‌ی الله را خواهی دید و به غیر از او چیزی نخواهی دید.آنجا که بابا طاهر هم چنین می‌گوید:به صحرا بنگرم صحرا ته وینمبه دریا بنگرم دریا ته وینمبه هر جا بنگرم کوه و در و دشتنشان روی زیبای ته وینمهمان‌طور که گفتم، با عقل نمی‌شود خدا را شناخت، بلکه باید روی پله‌ی عشق قرار گرفت و جالب است که خدا از همان ابتدا زن را روی پله‌ی عشق قرار داده است که اگر غیر از این بود، جهانی شکل نمی‌گرفت و نسل بشر تا به امروز ادامه پیدا نمی‌کرد. اگر می‌گویند زنان عقل ندارند، درست می‌گویند، زیرا که آنان چیزی ارزشمند‌تر دارند که همان عشق است و خوشا سعادت که آدمی دیوانه باشد.پس اشتباه نیست اگر بگوییم که زن خدای روی زمین است، چون بخشی از خصلت خدا را در وجود خود دارد که بزرگترین آن همان عشق می‌باشد. و شاید اشتباه نباشد که بگوییم که خدا هم زن است زیرا که از طریق زن، عشق را به فرزند خود انتقال می‌دهد و چون مادری او را در آغوش و حمایت خویش می‌گیرد.نکته‌ی جالب این جاست که خدا تمام خصوصیات و صفات زنانه را در خود دارد که به نظر مهم‌ترین آن حسادت زنانه است. همان‌طور که یک زن مردش را فقط برای خود می‌خواهد و چشم دیدن هیچ رقیبی را ندارد، خدا هم خیلی بیشتر از یک زن حسد می‌ورزد و بنده‌اش را فقط برای خودش می‌خواهد و دوست دارد توجه آدمی فقط به او باشد. و برای همین است که شریکی برای خود قائل نیست و کافران را به عذابی سخت وعده می‌دهد، هرچند که این عذاب نه آتش جهنم بلکه همان عدم توجه معشوق است. یک زن وقتی خیانت می‌بیند بزرگترین اتفاق این است که مردش را از عشق خود محروم می‌کند. پس خدا چون یک زن حسود است و چشم دیدن خدایان دروغین زمینی را ندارد.اما بنظرم در نهایت ما زمانی خوشبخت‌ خواهیم بود که عقل را به کناری بگذاریم و دیوانگی پیشه کنیم، انگار خدا انسان‌های عاقل را زیاد دوست ندارد. هرچه کودکی دیوانه‌تر، عشق مادرانه بیشتر.ما با عقل خویش جهان را بیش از حد پیچیده کرده‌ایم در صورتی که نیاز به این همه علم نبود. خدا زمین را طوری برای انسان آفرید که به کم‌ترین زحمت، نیازهای خود را برآورده کند. درست مثل کودکی که به وقت نیاز و گرسنگی، مادر پستان به دهان او می‌گذارد، بدون اینکه تلاش زیادی انجام داده باشد. این را سنکا فیلسوفی اهل رم، که در سال‌های اول میلادی می‌زیست هم گفته است، در کتاب مکتوبات رواقی او در نامه‌های خود به دوستش چنین می‌نویسد:طبیعت آن‌مایه بی‌انصاف نبوده است که زیستن را بر جمله‌ی جانوران آسان کند، لیک از بهر آدمیان بی‌بهره از فنون فراوان ناممکن سازد. آنچه طبیعت از ما طلبد زیاده نیست؛ هیچ چیز نیست که از بهر بقای ما ضروری باشد و به مشقت یافت شود. پای به جهانی نهاده‌ایم که همه چیز از پیش در آن مهیّاست. ما خود با خوار داشتن آنچه آسان به‌دست می‌آمد کارها بر خویشتن دشوار ساختیم. خانه و جامه و آلات گرم ساختنِ جسم و خوراک و به راستی هرآنچه امروز مشقّتی بزرگ است خود مهیّا بود، رایگان، و به اندک تقلّایی فراچنگ می‌آمد، زیرا که کس بیش از حد نیاز خویش برنمی‌گرفت. این همه را ما خود گران‌بها و شگرف ساختیم، خود خواستیم به مدد فنون پیچیده و متعدد فراهم آیند.جالب این‌جاست آن زمان که سنکای فیلسوف می‌زیست علم به حد اکنون(سال۲۰۲۶ میلادی) پیشرفت نکرده بود ولی سنکا آن را در همان حد هم زیادی می‌دانست و معتقد بود انسان به واسطه‌ی استفاده‌ی بیشتر از علم، کار خود را به جای اینکه آسان کند، بسی سخت‌تر کرده و به جای خود زیستن، درگیر تجملات زندگی شده است.پس می‌بینیم که خدا چون مادری دلسوز، جهان را طوری برای کودک خود او آفریده است که او در همه حال، با کم‌ترین تلاش از نعمت‌ها برخوردار باشد اما سختی زمانی شروع شد که انسان نخواست نقش خدا را به عنوان مادر خود قبول کند و خود دست به کار شد. حالا ما مانده‌ایم و هزاران خدایی که عقل آنها را درست کرده و ما چون بردگانی که حلقه برگردن داریم، برده‌ی علم و تکنولوژی و پیشرفت شده‌ایم و حتی یک روز هم نمی‌توانیم بی‌آنها زندگی کنیم. اینجاست که خدا که زنی حساس و حسود است، دلش می‌شکند و ما را از رحمت خود محروم می‌کند و پس از آن است که در دریایی از مشکلات غرق می‌شویم.این‌جاست که این سخن را که در کتاب قلندر و قلعه، زندگینامه‌ی عارف بزرگ سهروردی خواندم برایم معنا پیدا می‌کند:دیوانه باش، تا غم تو، دیگران خورند!و از طرفی اگر در این جهان آشفته، آشفته هستی این را باید دانست که: دوست دارد یار این آشفتگیکوشش بیهوده به از خفتگیو در آخر:خواهی که شوی محرم اسرار بزرگانرو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموزنه درس به کار آید و نه علم ریاضینه قاعده مشق و نه مستقبل و ماضینه هندسه و رسم و مساحات اراضیخواهی که شوی مجتهد و حاجی و قاضیرو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموزصد سال اگر درس بخوانی همه هیچ است۱۶ مرداد ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهFri, 07 Aug 2026 16:29:08 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/چرا-از-رفتن-به-زندان-می-ترسیدم-jpiwpf4yvld3در گذشته به خاطر بعضی از شغل‌های پرمسئولیتی که داشتم، همیشه می‌ترسیدم که ناگهان اتفاقی در کارم رخ دهد و من را به خاطر کوتاهی در امور محوله، مقصر بدانند و می‌بایست خسارت وارد شده را جبران کنم. من که هیچ‌گاه در زندگی از پشتوانه‌ای برخوردار نبوده‌ام و همیشه چون یک درویش زندگی کرده و چیزی در بساط نداشته‌ام، ترسی بزرگ در من ریشه می‌دواند، این گیاه سمی از استرس‌ها و اضطراب‌های ناشی از کار، تغذیه می‌کرد و هر روز بیشتر از دیروز، در وجودم ریشه می‌دواند و رشد می‌کرد. اینکه ممکن است روزی به خاطر ایجاد خسارتی که مقصرش من هستم به زندان بیوفتم، جانم را به لبم رسانده بود و در ضمیر خود همیشه به دنبال یک ناجی می‌گشتم. رفتن به زندان را بالاترین مصیبت ممکن در زندگی می‌دانستم و من که همیشه در عمر خود رنج‌ها کشیده بودم، دلم نمی‌خواست که زندانی بشوم و از نعمت آزادی محروم.اما بعدها که از این شغل‌های پرمسئولیت کناره گرفتم، تازه فهمیدم که ترس بی‌جایی داشته‌ام، در اصل همین بودن در شرایط تنش‌زا و پر استرس، خود بزرگ‌ترین زندانی بود که در آن می‌زیستم و از آن خبر نداشتم. در واقع من زندانی یک سیستم برده‌داری نوین بودم و خیال می‌کردم که فردی آزاد هستم. آن سیستم، به ازای هشت ساعت کار مبلغ ناچیزی به اسم قانون کار پرداخت می‌کرد که عملا با آن فعالیت خاصی نمی‌شد انجام داد و من می‌بایست کل زندگی‌ام را حول همان پول ناچیز برنامه ریزی می‌کردم و این یعنی محدودیت. من هم یک زندانی بودم با این تفاوت که زندانم کمی بزرگ‌تر بود و البته از مزایای یک زندانی برخودار نبودم. وسعت زندانم از خانه تا محل کارم بود، یعنی با درآمدی که داشتم، فقط می‌توانستم بین همین دو محیط رفت و آمد کنم. این حقوق حتی کفاف اجاره‌ی یک خانه‌ی مستقل را نمی‌داد و من اگر می‌خواستم به غیر از خانه‌ی پدری، در جای دیگری زیست کنم، مجبور بودم یک آغل سگ که فقط بتوان در آن خوابید را اجاره کنم، حال بماند که خرج خورد و خوراک و پوشاک را دیگر نمی‌دانستم چگونه باید از قِبل این حقوق ناچیز تامین کرد. دقیق‌تر که شدم، دیدم زندگی یک زندانی به مراتب از من آزاد بهتر است و بیشتر شرافت دارد، او هیچ دغدغه‌ی مسکن، خوراک و پوشاک ندارد و از سر اجبار هم کار نمی‌کند، در صورتی که من بایستی سخت به کاری مشغول می‌شدم که هم زمان، استرس، تنش و اضطراب را به من تحمیل می‌کرد.قسمت غم‌انگیز ماجرا آنجاست که تو وقتی در این شرایط سخت به سر می‌بری، هیچ کس را نمی‌شناسی و یا پیدا نمی‌کنی که تو را یاری دهد، یعنی با خود می‌گویی اگر به زندان بروم خواهم مُرد و زندگی برایم پایان می‌پذیرد!اما بعدها که از این جهنم بیرون آمدم، فهمیدم که زندان آن‌قدرها هم که فکر می‌کردم جای بدی نیست. هرچند که هم اکنون هم زندگی‌ام دست کمی از یک زندانی ندارد و شاید هم از مزایای کم‌تری برخوردار باشم. آدم مادامی که پول و درآمد کافی نداشته باشد، به صورت خودکار محدود می‌شود، درست مانند یک زندانی. بعدها با خود گفتم که زندان چه جای خوبی برای زیستن است، شما نه دغدغه‌ی نان داری و مکان. همه چیز نظم دارد. نانت را سر وقت می‌دهند و خوابت هم به موقع است. بابت مریضی هم هیچ هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنی. حالا اگر در زندان مجبور به کاری هم باشی که چه بهتر و وقت را بهتر می‌گذرانی. به نظرم اگر در زندان همیشه کتابی برای خواندن باشد، تا پایان عمر می‌شود در آن زیست کرد و البته اگر هم نباشد، هر یک زندانی که در آن می‌بینید، خود یک کتاب زنده و گویاست و می‌توان داستان و زندگینامه‌اش را شنید و از تجربیات او سود جست.می‌گویید در زندان از سفر کردن محرومیم اما وقتی در آزادی به خاطر نداشتن پول نمی‌شود به سفر رفت، پس این دو هیچ فرقی باهم نمی‌کنند. همچنین شاید برای یک مرد زندان یعنی محرومیت از لذت‌های زنانه اما همان‌طور که پیش‌تر گفته‌ام، هرچیزی قیمت و بهایی دارد و ما که سال‌هاست از زنان و لذت‌هایش بی‌بهره بوده‌ایم، باز این محرومیت را توان که تحمل کنیم. اما مسائل دیگری هم هستند که شاید زندان را تحمل ناپذیر کنند، مثلا ممکن است مردی همسر و فرزند و یا معشوقه‌ای داشته باشد و یا از بابت والدین، خواهر و برادر خود دلتنگ شود و خب می‌شود به او نیز حق داد. ولی به نظر من هر چیزی که در دنیای مادی ذهن انسان را به خود مشغول دارد، برای او حکم یک زندان را دارد. خانواده، همسر، فرزند، معشوق، دارایی و هزاران مثال دیگر. آزادی یعنی تعلق نداشتن هرچند که به ظاهر آزاد باشی. البته من هیچ وقت عشق ورزیدن را نفی نمی‌کنم اما عشق مادی به جای اینکه ما را به آزادی بیشتر برساند، بیشتر به دست و پای ما بند می‌زند و راه را بر ما می‌بندد. همین است که می‌بینیم که چه زود عشق‌های آتشین سرد می‌شوند و عاشق و معشوق در زندانی که خود آن را آراسته‌اند، گرفتار می‌شوند.بگذریم، ما را چه به این حرف‌های فلسفی و عرفانی! از عشق و خانواده گفتم به این خاطر که من از این بابت هم هیچ نگرانی ندارم، نه همسری دارم و نه فرزندی. معشوقه‌ای هم نیست که بابتش دلتنگ شوم. از طرفی زندگی برایم آشکار کرد که در نهایت نزدیک‌ترین کسانت هم می‌توانند با تو غرببه شوند، پس از بابت والدین، خواهر و برادر هم هیچ دلتنگ نمی‌شوم، چراکه مدت زمانی‌ست که حضورشان در زندگی‌ام بی‌اثر و کم‌رنگ شده است.با این توصیفات و این شرح حال، چه در زندان باشیم و چه در بیرون از آن، مادامی که از شرایط مالی استانداردی برخوردار نباشیم، همه جا برایمان حکم زندان را دارد. مثل بیشتر مردم که فکر می‌کنند آزاد هستند اما اسیر یک زندگی تکراری شده‌اند و فقط برای بقا تلاش می‌کنند بی‌آنکه از آن لذتی ببرند.البته چه بسا که زندان، این نوع زیستن به ظاهر محدود، خود شکوفا کننده‌ی استعدادهای یک انسان باشد. آدمی انگار در تنگناها بیشتر خودش را می‌شناسد و به نیروی عظیم درون خود پی می‌برد و چه کتاب‌ها و چه شاهکارهایی که در همین زندان نوشته شده است چه اگر غیر از آنجا بود شاید هیچ وقت پدید نمی‌آمدند.بعدها وقتی در دل مشکلات به سر می‌بردم، این گونه خود را تسکین می‌دادم که در نهایت اگر اتفاقی هم رخ دهد و بخواهند من را مجازات کنند، بالاتر از زندان که نیست! پس چرا به خود این همه استرس و اضطراب وارد می‌کنی آن هم برای اتفاقی که هنوز رخ نداده و تازه اگر هم پیشامدی اتفاق افتد، در نهایت تو را به استراحت‌گاهی به نام زندان خواهند فرستاد تا مدتی را از قیل و قال دنیا به دور باشی و خودت را بازیابی کنی، شاید هم معجزه‌ای رخ داد و دوباره آزادی‌ات را به دست آوری!خالی از لطف نیست ذکر خاطره‌ای از دوران خدمت سربازی. بخشی که من در آن خدمت می‌کردم کارها آن‌قدر خسته کننده بود که اگر حتی چند دقیقه فرصت استراحت پیدا می‌شد، آن را غنیمت می‌شمردم و نهایت استفاده را می‌بردم. این شامل همه‌ی سربازهای آن قسمت می‌شد. در طول خدمت به علت‌هایی ناعادلانه و ناجوانمردانه من را به بازداشتگاه فرستادند. ابتدا از این اتفاق بسیار ناراحت بودم به این علت که می‌دیدم بعد از عمری زندگی آبرومندانه، حالا در لباس سربازی باید به بازداشتگاه برم و حبس را تحمل کنم، اما بعد که این بازداشتها تکرار شد، فهمیدم این لطفی از جانب خداست برای من، زیرا فرصتی بود که می‌توانستم چند ساعت را با خیال راحت استراحت کنم و از کارهای طاقت‌فرسای خدمت سربازی، کمی فاصله بگیرم. آری این تجربه و همچنین زندگی به من آموخت، زندان واقعی آن دیوارهایی نیست که حصار دورمان را تشکیل می‌دهند بلکه شاید عوامل و شرایطی باشند که ما هیچ متوجه آنها نیستیم و با اینکه تصور می‌کنیم آزادیم اما زنجیرها به گردن و دست و پا داریم و در بین حصارهایی نامرئی، حبس شده‌ایم.۱۵ تیر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهThu, 06 Aug 2026 00:24:28 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/در-نهایت-ما-همه-کودکان-یک-زن-هستیم-siutadaunzsjمقدمهکتاب اگر فقط برای سرگرمی باشد، به نظرم هیچ ارزشی والایی به انسان نمی‌افزاید. البته هرچند همین سرگرمی ساده هم خود بهتر از هر نوع خوش‌گذرانی پوچ دیگری است، چون اگر در ادامه انسان را به سمتی هدایت کند که باعث شود او مطالعه را از سطح سرگرمی به سطوح بالاتری ارتقاء بخشد، خود کاری بس ارزشمند است.ما می‌خواهیم زخم‌هایمان را مداوا کنیم، آنها را بپوشانیم و در نهایت به دست فراموشی بسپاریمشان، اما من با خواندن ادبیات فهمیدم که تنها با همین زخم‌هاست که می‌توان روح زیبایی داشت و می‌بایست به وجود آنها افتخار کرد. اگر کسی هست که در اعماق وجود او، کم‌ترین دردی وجود ندارد، او هنوز در دوران طفولیت به سر می‌برد، روح‌های بزرگ از آن کسانی هستند که دست روزگار، بیشترین ضربه را بر پیکره‌ی آنها وارد کرده است و این سنگ‌تراش هنرمند عجب زیبا روح‌ انسانی را می‌تراشد.ادبیات اگر بتواند این نقش‌های برجسته که بر اثر امواج روزگار به وجود آمده را صیقل دهد، زخم‌ها را نه تسکین بلکه به روشی با دم مسیحایی خود شفا دهد اما ردی از آن را بر وجود شما باقی بگذارد، آنگاه می‌شود گفت رسالتش را درست انجام داده است. کتابی که فقط شما را سرگرم می‌کند چون یک بازی کودکانه می‌ماند، درست است که شادی، هیجان و تجربه‌ی جدیدی را به شما هدیه می‌دهد اما اگر درد را در شما بیدار نکند، اگر باعث نشود به طور عمیق در افکارتان فرو نروید و اگر شما را به جهان اندیشه دعوت نکند، پس هنوز باید راه درازی را طی کنید و البته اگر این چنین کتاب‌هایی را بیهوده می‌دانید، یا هنوز خیلی جوان هستید و یا اینکه روح شما نیاز دارد تا در این کوره‌ی روزگار، بیشتر پخته شود.وقتی کتاب‌هایی پیدا می‌کنم که اشاره‌ی مستقیمی دارند به زخم‌های روحی من و باعث می‌شوند که بتوانم بار دیگر، تجربه‌های این زندگی مشقت‌بار را، از نگاه دیگری بنگرم و ببینم که من توانسته‌ای از پس این همه سختی گذر کنم، احساس خوشبختی می‌کنم و از اینکه می‌بینم که در چنین تجربه‌های دشواری تنها نیستم، بسیار خرسند می‌شوم.در جایی در مجازی متن جالبی نوشته بود:می‌گردی بین فلسفه می‌گردی، لا به لای ادبیات می‌گردی، درون سینما می‌گردی، میان موسیقی می‌گردی، بلکه فیلسوفی تو را یافته باشد، ادیبی تو را نوشته باشد، فیلمسازی تو را ساخته باشد و موسیقی‌دانی تو را نواخته باشد. آدمی تشنه‌ی جرعه‌ای درک شدن است؛ می‌خواهد خودش را بخواند و ببیند و بشنود.آری، انگار بالزاک بخش‌هایی از زندگی من را ساخته و نواخته و نوشته است و من می‌توانم خودم را بارها در هر صفحه از کتاب او و بین سطر سطر آن بخوانم و بازتاب روح خود را در آثارش به تماشا بنشینم.سفر من با بالزاک هنوز تمام نشده است و چه مایه‌ی خوشبختی که چنین نویسندگانی وجود دارند و از خود کتاب‌هایی باقی گذاشته‌اند که چون چراغی نور را بر ذهن تاریک ما می‌تابانند. حال این سومین کتابی است که از او می‌خوانم، باعث شد تا بار دیگر میل به نوشتن پیدا کنم و همچنان که قبلا هم گفتم، قصد من صرفاً معرفی نیست، بلکه هدف بیشتر بیان هم‌ذات پنداری‌هایی است که حین مطالعه آنها را احساس می‌کنم و دلم می‌خواهد که دیگران هم بتوانند از این گنجینه که در دل داستان‌های بالزاک نهفته است، استفاده کنند.۱بنظرم بالزاک بیشتر از آنکه یک نویسنده باشد، هم زمان، یک شاعر و یک نقاش چیره دست است، تصورش چقدر می‌تواند شگفت انگیز باشد که یک نفر با قلمی ساده که در دست دارد، دو اثر را با هم و هم زمان خلق کند! واو که چقدر می‌تواند هیجان‌انگیز باشد و انسان را به مرز جنون و شیدایی بکشاند. کتاب او بیشتر به یک نمایشگاه، یک گالری شباهت دارد که زن را، این موجود ظریف که اوج هنر و خلاقیت پروردگار است، را با نازک‌ترین طبع‌ها و با جادویی‌ترین قلم موها، به تصویر کشیده است. شما اینجا می‌توانید نقاشی را که به سبک شاعرانه‌ای کشیده‌ شده را تماشا و بخوانید و همان‌طور که ممکن است تماشای یک تابلوی نفیس، ساعت‌ها شما را به خود مشغول سازد، هر صفحه از این کتاب را که می‌خوانید، مجبورید برای هضم این همه بلاغت، دست از مطالعه بکشید و مدت زمانی را به خود فرصت دهید تا آن همه آشوب، آن همه بی‌قراری را که در دل‌تان ایجاد شده است را، قدری التیام بخشید و این همان نبوغ بالزاک نام دارد گرچه شاید عده‌ای بگویند او پر گویی می‌کند، اما من نظرم چیز دیگرست و اتفاقاً زیاده‌روی برای شاعران، نقاشان و کسانی که هنر استفاده از کلمات را بلدند، هیچ عیب نیست، مگر کسی از دیدن رقص زنان زیبا و کمر باریک، با سینه‌های بلورین، آن هم در حالت مستی، خسته می‌شود که اگر این باشد باید به سلامتی او شک برد یا شاید آدم‌هایی که چشمه‌ی احساسات‌شان خشک شده باشد این زیبایی را هیچ گاه درک نکنند. هر چند من مثل بالزاک، پادشاه کلمات و جملات جادویی نیستم و در بیان این همه عظمت از بضاعت کمی برخوردارم و به نظرم این خود مایه‌ی شرمساری است اما با همین سرمایه‌ی اندک و با همین فقر کلمه، باز دوست دارم او را به همگان معرفی کنم، زیرا، هر که به این مجلس عشق‌بازان بیاید و هر چه هم تقاضا برای این شراب ناب باشد، باز هیچ قدحی خالی از این شراب مردافکن، نخواهند ماند.۲اگر تجربه‌ای در مورد خوردن یک جام شوکران ندارید، اگر تا به حال قلب شما به بی‌نهایت تکه تقسیم نشده است و اگر به این افتخار می‌کنید که روح شما هیچ حساس نیست و نمی‌توان آن را تسخیر کرد، پس چگونه می‌توانید ادعای انسان بودن کنید اگر که عشق شما را به هیچ شکل در بر نگرفته است! اما باز هیچ دیر نخواهد بود، برای روح‌های بزرگ که به غفلت در خواب هستند، باز ناقوس‌هایی خواهند نواخت و آنها را هوشیار خواهند کرد. آری، برای قلب‌های حساس، خواندن کتاب‌های بالزاک خطرناک است، چرا که هر لحظه بایستی، زهری را بنوشید که آرام آرام در پنهانی‌ترین قسمت وجودتان رسوخ می کند، و شما می‌خواهید به یکباره این جام را سربکشید و بیش از این شکنجه‌ای جان‌فرسا را تحمل نکنید، اما این جملات چنان شیرینی تلخی دارند که زبان و دهان و گلو را می‌سوزانند و عواطف را به آتش می‌کشند و من می‌دانم که با هر صفحه‌ای که از این کتاب می‌خوانم، چند قدم به مرگ نزدیک‌تر می‌شوم.۳زنبق دره نه یک رمان و نه یک داستان، بلکه یک منظومه‌ی شعر است که وقتی با آن همراه می‌شوید، بال در می‌آورید و به پرواز مشغول می‌شوید. جمله‌ها چنان چشم نوازند که گاهی گفت و گوی بین دو دلدار، دل از شما می‌برد و گاهی دوست دارید برخی از پاراگراف‌ها را بارها بخوانید، انگار که نویسنده از زبان شماست که دارد با معشوق سخن می‌گوید و آیا این زیبا نیست داستان طوری پرداخته شده که انگار شما هم سهمی در این ماجرای عاشقانه دارید! ۴اگر نام نویسنده را از روی جلد این کتاب بردارید و آن را به یک فرد مشتاق مطالعه بدهید و برایش از داستان دل‌انگیزش بگویید و در نهایت از او بخواهید که بعد اینکه کتاب را خواند، حدس بزند که چه کسی این شاهکار را نوشته است، با اطمینانی راسخ به شما خواهم گفت که اگر آن شخص خود من باشم که بایستی با توجه به متن کتاب حداقل جنسیت نویسنده را حدس بزنم، قطعاً خواهم گفت این منظومه‌ی شعر را یک زن خوش ذوق و قریحه به نظم درآورده است اما در کمال شگفتی وقتی مطلع می‌شویم که چنین نیست و این الماس خوش تراش کار دست یک مرد است، اول دچار شک و تردید می‌شویم و آن را باور نمی‌کنیم اما بعد مجبوریم به چنین استعدادی ایمان بیاوریم و آن را مورد ستایش قرار دهیم از آن جهت که می‌بینیم که چطور یک مرد توانسته‌ است از کنه روح یک زن باخبر شود و چنان از زبان او سخنوری کند که گویی خود یک زن است که چنین ماهرانه از جانب زنان دهان به سخن باز می‌کند.۵زنبق دره، دومین کتابی است که در من غمی ژرف و عمیقی را ایجاد می‌کند و اولین آن هم مربوط می‌شود به کتاب ژان کریستف که به هنگام مطالعه و رسیدن به آن قسمت که ماجرا از حد توان احساسات من خارج بود، دیگر نتوانستم به خواندن ادامه دهم و مجبور شدم یک شب را تا به صبح بخوابم، درست مانند وقتی که همه‌ی مصیبت‌های دنیا به یکباره بر سر شما خراب شده و گریه امان‌تان نمی‌دهد و تنها یک چیز می‌تواند التیام‌تان دهد و از نو شما را برای زندگی آماده کند و آن هم یک خواب عمیق شبانه است.جالب است که بدانید چه در کتاب ژان کریستف و چه در زنبق دره، تنها یک موضوع مشترک است که باعث غم و اندوه بیشتر از حد توان من می‌شود و آن هم به تصویر کشیدن رنج‌های یک زن است که در نهایت بدون هیچ گونه کامیابی از زندگی، به مرگ ختم می‌شود. آری انگار عظیم‌ترین غم‌هایی که به یک مرد می‌رسد، از جانب زنان است و متقابلا برای زنان هم از جانب یک مرد فراهم می‌شود. انگار جهان باید با رد و بدل کردن غم میان زن و مرد به تعادل برسد و هیچ از این بابت هم خم به ابروی خویش نمی‌آورد. اگر این را زودتر می‌فهمیدم و اگر توانش را داشتم، سر دنیا کلاه می‌گذاشتم بدین گونه در زندگی سعی می‌کردم از پس هیچ رنج و غمی نروم و چون یک عابد، در معبدی پنهانی می‌زیستم، تارک دنیا می‌‌شدم و خود را از هرگونه رویاروی با تمام زنان جهان محروم می‌کردم حتی اگر قیمت آن سوختن در شهوت و محرومیت دائمی باشد، مگر نه این که خود همین تولد و بودن در این جهان مادی، بزرگ‌ترین گناه و عذاب ماست، پس چرا باید در این جهنم، خود را به طبقات پایین‌تر و پست‌تر برسانیم، مگر همین مصیبت برایمان کافی نیست، پس چرا باز بیشتر آن را از دستان و آغوش یک زن یا یک مرد به هدیه قبول کنیم؟مصیبت اصلی برای مردان و خصوصاً مردان از آنجا شروع می‌شود که به اجبار و به جبر زمانه و جهان مادی، می‌بایست رشد اولیه خود را از زمان شکل گیری نطفه و تا رشد کامل جنین را در رحم یک زن تجربه کنند و عذاب اصلی درست لحظه‌ی تولد است، همان موقع که ناف را می‌برند و ما را در آغوش یک زن که به او مادر هم می‌گویند می‌گذارند و شکنجه زمانی به اوج می‌رسد که از سر عشق، اولین تبادلات عاشقانه میان نوزاد و مادر شکل می‌گیرد، اولین نگاه ما که تازه چشم به جهان گشوده‌ایم به نگاه آسمانی یک زن گره می‌خورد، اولین لمس و نوازش‌های شورانگیز و اولین تجربه‌ی عشق زمینی وقتی که او سینه‌‌ی پر مهر و لطیفش را به دهان ما می‌گذارد و عصاره‌ و شهد عشق را به این موجود ضعیف که هیچ توانی از خود ندارد، بدون هیچ چشم داشتی ارائه می‌کند. آه که ما گول می‌خوریم و از همان اول عشق یک زن را به ازای دریافت تمام رنج‌ها و غم‌های دنیا پذیرا می‌شویم به گمان این که فکر می‌کنیم اینگونه خوشبخت‌تر خواهیم بود اما این شاید بزرگ‌ترین دروغ زندگی‌مان باشد و زمانی حقیقت بر ما آشکار می‌شود که باز به اجبار و به جبر مجبوریم درد فراق را تجربه کنیم حال بی‌آنکه خود بدانیم، در زمان وصال برای روزهای جدایی، توشه از زندگی برمی‌داشتیم به این خیال که فکر می‌کردیم در این جهان همه چیز ابدی است لیک بعد فهمیدیم که هرچیز بهایی دارد و لطف قیمتی، آنچه امروز به ظاهر به رایگان می‌دهند باز فردا می‌بایست بهایش را به همراه دیرکردش، پرداخت کنید. آری عشق یک زن بسیار شیرین و وصف‌ناپذیر است اما به همان اندازه بهایی گزاف دارد. پس با خود می‌گویم خوشا آن حیواناتی که نه در رحم مادر، بلکه در تخمی رشد می‌کنند و هیچ‌گاه مادر خویش را نمی‌بینند و کاش ماهم و باز ما مردان، در تخمی رشد می‌کردیم و هیچ‌گاه از عشق زنانه هیچ نمی‌دانستیم و این گونه چه خوشبخت می‌زیستیم! اما انگار آمدن‌مان به این جهان و رشدمان همه در گرو تجربه‌ی همین عشق است که چنان تا اعماق وجودمان رسوخ می‌کند که به وقت محرومیت از عشق، تمام روح و روان‌مان به کلی فلج می‌شود و باز باید همین دم مسیحایی عشقی زنانه، نور زندگی را دوباره بر رگ‌های خشکیده‌مان، تزریق کند.۶داستان با سوالاتی شروع می‌شود که من سال‌هاست که آنها را با خود حمل می‌کنم و البته هنوز جوابی برای آن نیافته‌ام.کدام نقص جسمی یا روحی موجب می‌شد که مادرم از من روی بتابد؟آخر، آیا من میوه‌ی وظایف زناشوئی بودم که تولدم به تصادف روی نموده باشد، یا بچه‌ای بودم که زندگی‌اش ننگی به شمار رود؟این سوالاتی است که فلیکس در ابتدای شروع روایتش بیان می‌کند، او را که سرنوشت از محبت خانواده محروم کرده و حال هیچ نمی‌داند که چیز مانع شده است که مادرش او را فرزند خود نداند و مهر و محبتش را از او دریغ می‌کند و همین دریغ ورزیدن عشق از جانب خانواده او را مجبور به تحمل رنج‌هایی می‌کند که هیچ لایغ آن نیست. او که مانند نهالی کوچک و ضعیف است که در نخستین سال‌های رشد خود، نیاز به توجه و مراقبت دارد اما می‌گذارند چون یک گیاه وحشی در بیابان، به صورت خودرو رشد کرده و کودکی را پشت سر بگذراند و البته که همین روند پیش زمینه‌ای می‌شود که تا او با دیدن یک زن خاص، یک عشق سودایی در او شکل گیرد. و این یک زن، نه دختری جوان، بلکه زنی دارای شوهر و دو فرزند است و ما در ادامه داستانی را می‌خوانیم از شرح عشق سودائی بین فلیکس و یک زن متاهل به نام هانریت که البته این زن با تمام فداکاری خود سعی می‌کند از حدود و مرز زناشوئی عبور نکند و تمام خود را وقف فرزندان و شوهر بیمار خود کند و از آن طرف ما فلیکس جوانی را داریم که می‌خواهد به جبران همه‌ی آن کمبود‌های عاطفی، عشق را در وجود هانریت پیدا کند.البته که همین مقدمه‌ی کوتاه از این داستان شاید کفایت کند و بعد باید خود بروید و ببینید که روح یک زن به چه اندازه می‌تواند بزرگ و زیبا باشد.۷این کتاب را هم با ترجمه‌ی آقای محمود اعتمادزاده خواندم. ترجمه خوب است هرچند به خاطر اینکه نویسنده از جملاتی با مفاهیم عمیقی استفاده کرده و باز من در حین مطالعه نیاز به فرهنگ لغتی داشتم تا بتوانم حجم زیادی از لغات را برای خودم معنا کنم، باید بگویم که متن این کتاب چنان ژرف است و با اینکه بعضی از جملات را مجبور بودم چند بار بخوانم، اما اعتراف می‌کنم که باز نتوانستم آن را به تمام درک کنم. همچنین این طور نیست که بخواهید کتاب را با سرعت بخوانید یا حداقل برای من این طور بود که مجبور بودم برای درک هر صفحه، به خود زمان بدهم و خب این باعث شد با وجود حجم کم کتاب، خواندنش به درازا بکشد.پ.ن : تصمیم داشتم به سراغ چهارمین کتاب از این نویسنده بروم اما چنان از درون احساس فرسودگی می‌کنم که نیاز دیدم که کمی از داستان‌های بالزاک دوری جویم تا شاید غمی که به من داده است را کمی التیام بخشم.۱۱ تیر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهSun, 02 Aug 2026 22:15:09 +0330https://virgool.ir/@Alidadkhah/او-تشنه-ی-نوازش-های-یک-زن-بود-ymbaepqec5muدر عصر هوش مصنوعی، شاید نوشتن، معرفی و صحبت درباره‌ی یک کتاب کمی مسخره به نظر آید و شاید هم حماقت محض باشد. در شرایطی که هوش مصنوعی می‌تواند ده‌ها برابر بهتر، مفیدتر و زیباتر، کتابی را خلاصه و معرفی کند، این سوال برایم پیش می‌آید که تلاش تو برای نوشتن در مورد یک کتاب خاص، آیا فایده‌ای هم دارد؟ آیا اصلا مخاطب امروزی تمایل و کششی دارد که حتی به این متن که توسط یک ذهن انسانی ناکامل نوشته شده، نگاهی بیندازد؟ راستش پاسخی برای این سوالات پیدا نمی‌کنم، حتی نمی‌دانم در آینده قرار است چه بر سر نوشتنم، آن هم زیر سایه‌ی هوش مصنوعی بیاید. اما فقط با این ایده می‌توانم خود را تسکین بدهم که این فعالیت‌ها و این تلاش‌های انسانی، شاید آخرین روزنه‌های نور امید در یک زندگی سرتاسر مصنوعی و ماشینی باشد. این که به خود قوت قلب می‌دهم که هنوز هم در بین میلیون‌ها انسان که توسط شبکه‌های مجازی هیپنوتیزم شده‌اند، می‌توانم تا حدودی به صورت مستقل فعالیت و فکر کنم و مطلبی حتی با اشتباهات انسانی بنویسم.از طرفی به این موضوع پی برده‌ام که نوشتن در مورد کتاب‌ها باعث می‌شود تا سرعت خواندنم را کاهش بدهم و بیشتر در میان سطرها و کلمات زندگی کنم. در جهان شتاب‌زده‌ی امروزی، انگار برای همه چیز مسابقه‌ای برپا شده است و آدمی که بیشتر می‌دود و سرعتش را چند برابر می‌کند، انگار در دید مردم احترام بیشتری دارد. و موضوع آنجا سیاه‌تر می‌شود که حتی همان اندک فعالیت‌هایی که قرار است ما را کمی عمیق‌تر کنند و معنا و طعم اصیل زندگی را به ما بچشانند هم وارد این مسابقه‌ی مسخره شده‌اند. همین کتاب خواندن ساده شده است یک بازی برای برنده شدن، و هر که بیشتر کتاب بخواند، قهرمان این مسابقه است. اما من می‌خواهم جزو این بازیگران و بازیکنان نباشم و خود را از این رقابت نابرابر بیرون بکشم و فکر می‌کنم یکی از راه‌های فرار از این مخمسه، نوشتن در مورد کتابی است که آن را مطالعه می‌کنم و این کار باعث می‌شود من دقیق‌تر، آهسته‌تر و بهتر بخوانم و یا حتی مجبور باشم برای فهم بیشتر، بارها به صفحات اول کتاب برگردم و دوباره بخوانم.باباگوریو دومین کتابی است که از بالزاک می‌خوانم، هرچند تاثیرات کتاب اولی که از او خواندم(چرم ساغری) خیلی در اعماق وجودم رسوخ کرد و شدیدا روحم را تحت تاثیر قرار داد اما داستان باباگوریو هم دست کمی از یک شاهکار تمام عیار ندارد و واقعیت‌های اجتماعی را به مانند یک سیلی محکم به صورت آدمی می‌کوبد.هر دو کتاب را با ترجمه‌ی آقای اعتمادزاده خوانده و خب ترجمه‌ی باباگوریو به مراتب روان‌تر از چرم ساغری است، البته نه اینکه ترجمه ایراد داشته باشد بلکه این ادبیات غنی و پیچیده‌ی بالزاک است که باعث می‌شود مترجم هم مجبور شود به متن اصلی وفادار باشد و همان جملات عمیق را به فارسی ترجمه کند.در مورد صحبت درباره‌ی این کتاب نگران لو رفتن داستان نباشید، من سعی کرده‌ام طوری در مورد این کتاب بگویم که تمام داستان بیان نشود و باز این تمایل در شما باشد که به سراغ آن بروید.۱بالزاک نویسنده کتاب بابا گوریو، داستان را با یک نماد شروع می‌کند، مهمان‌خانه‌ای که در محله‌ای متوسط رو به پایین قرار دارد  که از چند طبقه تشکیل شده که هر طبقه و ساکنان آن، نماینده‌ی قشری از جامعه‌ی فعلی آن زمان فرانسه می‌باشند که البته شامل زمان حال هم می‌شود.افرادی که در این مهمان‌پذیر سکونت دارند، هر کدام خود حامل داستانی هستند که به موازات ماجرای اصلی و جهت تکمیل آن، نویسنده به شرح آنها می‌پردازد . اما تقریباً همه چیز حول دو شخصیت از افراد این مهمان‌پذیر شکل می‌گیرد که یکی باباگوریو و دیگری جوانی به نام راستینیاک است. ۲بابا گوریوی پیر یکی از ساکنان این مهمان‌پذیر، مردی که در حاشیه‌ی این ماجرا قرار گرفته است اما انگار کل داستان پیرامون او شکل می‌گیرد. داستان مردی ثروتمند که پله پله از آسمان خوشبختی و ثروت به زمین هبوط می‌کند و ما شاهد این هستیم که این حرکت از عرش به فرش، چگونه باعث می‌شود تا رفتار آدم‌ها با او تغییر کند. او انگار نماینده‌ی تمام انسان‌هایی می‌باشد که روزگاری برای خود شوکت و جلالی داشتنه‌اند اما ناگهان دست سرنوشت، بی‌رحمانه آنها را به سمت فقر و بدبختی می‌کشاند و ما در این دگرگونی و تغییر وضعیت اجتماعی، می‌بینیم که رفتار مردم چقدر در گرو داشته‌های یک انسان است و جامعه چه بی‌رحمانه می‌تواند تو را فقط و فقط با داشته‌ها و وضعیت مادی‌ات مورد قضاوت قرار بدهد.بابا گوریو که سابقاً صاحب کارخانه‌ی رشته فرنگی و نشاسته بوده، بنا به دلایلی که در اول داستان هنوز مشخص نشده است، به مهمان‌خانه‌ای با درجه کیفیت تقریبا متوسط رو به پایین که متعلق به بیوه زنی است، وارد می‌شود و یکی از بهترین اتاق‌های (طبقه‌ی اول) آنجا را اجاره می‌کند. او با اسباب و اساسیه‌ و جهیزه‌ی گران‌بهایی از جمله ظروفی از جنس نقره‌ و طلاکوب شده‌ که به همراه خود آورده است، گنجه‌ها و کمدهای مهمان‌خانه را زینت می‌بخشد.مادام ووکر، زنی بیوه و حدوداً پنجاه ساله که صاحب مهمان‌پذیر است، با دیدن این ثروت کوچک و همچنین ولخرجی‌هایی که بابا گوریو برای آرایش روزانه‌ی خود می‌کند، در ابتدا شیفته‌ی او می‌شود و تلاش می‌کند که او هم نیز مثل این مرد، هر روز به ظاهر خود رسیدگی کند تا بلکه شاید بتواند با دلربایی از او، در خوشبختی و ثروت این مرد، سهیم شود.اما در مسیر این عشق سودائی که بیشتر برای رسیدن به منافع و ثروت است، مادام ووکر که ساده‌لوحانه در طلب یار کوشش می‌کند، بنا به دلایلی متضرر می‌شود و به جای اینکه ریشه‌ی آن را در خود جستجو کند، انگشت اتهام را به سمت باباگوریو می‌گیرد و در ادامه وقتی می‌بیند که او با دختران زیبایی از قشر بالای جامعه رفت و آمد دارد، در میابد که این وصال شدنی نیست، پس تمام همت خود را به خرج می‌دهد تا از این مرد ساده دل انتقام بگیرد تا آنجا که وقتی باباگوریو ثروتش را از دست می‌دهد و مجبور می‌شود از طبقه‌ی اول که بهترین اتاق‌ها را دارد به طبقه‌ی سوم با اتاق‌هایی بی‌کیفیت نقل مکان کند، ما شاهد اوج کینه و انتقام جویی صاحب مهمان‌پذیر هستیم تا آنجا که تمام مهمان‌ها و افراد متفرقه که به مهمان‌پذیر رفت و آمد دارند، باباگوریو را دست می‌اندازند و مورد تمسخر قرار می‌دهند و این فقط به اجازه‌ی مادام ووکر محقق شده است، زنی که در ابتدا احترام زیادی به واسطه‌ی ثروت باباگوریو برای او قائل بود.۳در بین ساکنان این مهمان‌پذیر، ما جوانی داریم به نام راستینیاک که دانشجوی رشته‌ی حقوق است و با هزاران امید و آرزو، از دهات برای تحصیل به پاریس آمده است. او مثل همه‌ی جوان‌های دیگر که پا به شهر‌های بزرگ می‌گذارند، با دیدن تجملات و زنان زیبا، شیفته و فریفته‌ی این زندگی پر زرق و برق می‌شود. خانواده‌ی او باید به خود سختی فراوانی بدهند تا بتوانند از پس هزینه‌ی تحصیل او در پاریس برآیند و از طرفی راستینیاک بار مسئولیت سنگینی را بر دوش خود احساس می‌کند. به قول مترجم :دو راه در پیش پای اوست: یکی استفاده از نفوذی که زنان در گردش امور اجتماعی دارند و راه دیگر طغیان است؛ ولی نه طغیان بر ضد نظام اجتماعی موجود، بلکه بر ضد کسانی که همه‌ی ثمرات و فواید آن را به خود اختصاص داده‌اند و راه را بر کسانی که شاید اشتهای نیرومندتری هم دارند بسته‌اند.۴نویسنده پس از آنکه مقدمه‌‌ی داستانش را با معرفی ساکنان مهمان‌پذیر شروع می‌کند و طبقات آنجا که خود انگار به مثابه‌ی طبقات اجتماعی پاریس هستند را شرح می‌دهد، آرام آرام شما را وارد داستان پیچیده‌ای می‌کند که هر یک از بازیگران آن، در آتش شهوت خواسته‌های خود می‌سوزند و در این بین فرقی هم بین غنی و فقیر وجود ندارد. آن که بی هیچ است می‌خواهد به ثروت برسد و آن یکی که از ثروتی برخودار می‌باشد، باز نسبت به جایگاه و داشته‌ی دیگران، حسادت می‌ورزد، به دنبال خودنمایی و تجملات بیشتر است. ما با جامعه‌ای بیمار سر و کار داریم، مردمانی که به هر قیمت می‌خواهند به خواسته‌های خود برسند، حتی اگر قرار باشد انسانیت را زیر پا بگذارند و رذالت و پستی را تا به بی‌نهایت ادامه بدهند. جامعه‌ای فاقد ارزش و شعور که چون حیوانات یک جنگل، به جان هم افتاده‌اند.حال می‌بینیم که بازیگران اصلی این درام را زنان تشکیل می‌دهند. زنانی که به واسطه‌ی زیبایی و ثروت، قادر به انجام هر جنایتی هستند، زنانی که روح خود را به شیطان فروخته‌اند تا در ازایش، فساد و فحشا را گسترش دهند و البته هر کسی که هم بخواهد پله‌های ترقی را در چنین لنجزاری بپیماید، باز نیاز به یکی از همین زنان شیطان صفت دارد تا به او درس‌های نانوشته‌ای بدهند تا برای رسیدن به آرزوهای خود، هر چه بیشتر درنده خوتر باشد.در این بین، راستینیاک برای کسب موفقیت تقریباً به خود شیطان مراجعه می‌کند، یعنی دختر عمویش که یکی از همان زنان زیبا، ثروتمند و هوس‌باز پاریس است و کلید ورود به بهشت زمینی در دستان اوست. زنی که با وجود داشتن همسر، باز دلش در بند عشق مرد دیگری است و او را در حضور شوهرش می‌پذیرد و این که زنی به غیر از شوهر خود، حق دارد معشوقه‌ای هم داشته باشد و حتی خود شوهر این زن، این حق را بر او می‌‌پذیرد و گاهی فضا را خالی می‌گذارد تا این دو عاشق و معشوق باهم راحت باشند و از طرفی خود این شوهر نیز برای خود معشوقی دارد، رسم و قانونی نانوشته‌ای است که این اجازه را به مردان و زنان پاریسی می‌دهد که به صورت آزادانه و خارج از عقد، پیوند و چهارچوب زناشویی و به دور از هر گونه عفتی، روابط آزادانه و به ظاهر عاشقانه‌ای داشته باشند، انگار ازدواج در بین اعیان و اشراف چیزی بیشتر از یک قرارداد اجتماعی نیست که زن و مرد را به اجبار پایبند به زندگی در زیر یک سقف می‌کند، در صورت که بین آنها هیچ گونه تعهدی وجود ندارد و تنها پول است که این رابطه را رسمیت می‌بخشد و این نوع زیستن همه چیز را در نگاه آدم، به لجن می‌کشاند.دختر عمو به راستینیاک می‌گوید:بسیار خوب، آقای دوراستینیاک، با این دنیا همانطور که شایسته‌ی آن است رفتار کنید. شما می‌خواهید به جائی برسید، من به شما کمک خواهم کرد. شما به عمق فساد زنان پی خواهید برد. شما خودپسندی حقیر مردان را اندازه خواهید گرفت. با آنکه من کتاب این دنیا را خوب خوانده بودم، باز صفحه‌هایی بود که به نظرم نرسیده بود. الان دیگر همه را می‌دانم. شما هرچه با خونسردی بیشتری حساب کنید دورتر خواهید رفت. بی‌رحمانه ضربه وارد کنید، همه از شما خواهند ترسید. بگذار مردان و زنان برای شما اسب‌هائی باشند که به منزل می‌تازانید تا جان‌شان درآید؛ به این ترتیب به قله‌ی آرزوهای خود خواهید رسید. ببینید، اینجا اگر زنی نباشد که به شما توجه کند، شما چیزی نخواهید شد. این زن باید جوان و ثروتمند و متشخص باشد. ولی اگر یک احساس واقعی در شما بود، مثل گنج آنها را پنهان نگهدارید! هرگز نگذارید آن را حدس بزنند، وگرنه از دست رفته‌اید. دیگر شما جلاد نخواهید بود، بلکه قربانی هستید. اگر زمانی عاشق شدید، راز خود را خوب نگه دارید! و تا خوب ندانید پیش چه کسی قلب خود را باز می‌کنید، چیزی نگوئید. برای آنکه قبلا این عشق را که هنوز وجود ندارد از خطر حفظ کنید یاد بگیرید که به هیچ‌کس اعتماد نداشته باشید.و درست اینجاست که سرنوشت باباگوریو و راستینیاک به واسطه‌ی یکی از دو دختر باباگوریو، به هم گره می‌خورد. بابا گوریو کسی است که همه ثروتش را به پای دو دخترش ریخته و حال خود او از جانب آنها طرد شده است. اینک این دختران که پدر خود را فراموش کرده‌اند، در حال رقابت با یکدیگر هستند و در این منجلاب شهوت و کثافت پاریس، دست به هر کاری می‌زنند تا بلکه در بازی شیطان، برگ برنده را به دست آورند.در ادامه دختر عمو به راستینیاک می‌گوید:مادام نوسینگن(یکی از دختران باباگوریو که همسر هم دارد)، این زن زیبا، برای شما به جای تابلوی مغازه به کار خواهد رفت. همینکه شما مرد مورد علاقه‌ی او شدید، زن‌های دیگر شما را دیوانه‌وار دوست خواهند داشت. رقیبان او، دوستان او، بهترین دوستان او سعی خواهند کرد شمارا از دست بیرون بیاورند. زنهائی هستند که هر مردی را که دیگری انتخاب کند دوست دارند، همانطور که زنهای بیچاره‌ی بورژواها که اگر مثل ما کلاه به سر بگذارند، می‌توانند حرکات و رفتار مارا هم یاد بگیرند. به این طریق شما موفقیت‌هائی بدست خواهید آورد.  در پاریس، موفقیت در مورد زنان یعنی همه چیز، یعنی کلید قدرت. اگر زنان بگویند که شما ظرافت و هنر دارید، مردم هم باور خواهند کرد. بشرط آنکه خودتان آنها را از اشتباه در نیاورید. در این صورت می‌توانید هر چیزی را بخواهید، پای شما به همه جا باز خواهد شد. آنوقت خواهید دانست که دنیا چیست: اجتماعی از اشخاص گول خورده یا فریب کار. سعی کنید نه از جمله‌ی اینها و نه از آنها باشید.۵حال بازی برای این جوان دهاتی تازه شروع می‌شود و او رسما بعد از رشته‌ی حقوق که آن را تحصیل می‌کند، وارد دانشگاه زندگی پاریسی می‌شود و قصد دارد هم زمان، هر دو رشته را با هم پیش ببرد و در آنها پیشرفت کند.اما لعنت به این بالزاک دیوانه که این گونه، با قلم خود، خنجری به قلب احساسات خواننده بی‌دفاع خود می‌زند و در بعضی موارد، باعث می‌شود چنان مالامال از عشق بشویم که چشمه‌های خشک اشک، ناگهان به جوش آیند و سیل حاصل از آن، ما را با خود به بی‌نهایت ببرد.آری، بالزاک نقش زن را چنان تردستانه، چنان هوشمندانه و چنان زیبا در داستان‌های خود نشان می‌دهد که آدمی خیال می‌کند که این خود خداست که در کالبد یک انسان به زمین آمده است تا گاهی مثل یک فرشته‌، پاک و معصوم و گاهی چون خود شیطان، بد ذات و پلید باشد و با زبان آدمی با بندگان خود حرف می‌زند که در نهایت همه را وادار می‌کند او را ستایش و پرستش کنند. انگار همه چیز باز دست همین زن است، اینکه حتی یک مرد بخواهد خود را به شیطان تفویض کند و روح خود را به او واگذارد، باز نیاز دارد که یک زن و البته نه هر زنی، بلکه پاک‌دامن‌ترین آنها بایستی این جواز را برایش صادر کند حتی اگر این به قیمت تمام زندگی آن زن باشد.راستینیاک حال رسماً وارد دانشگاه پاریس شده است. او که در ابتدا محو نور این زندگی پر زرق و برق شده و همه چیز برای او که همیشه در فقر به سر برده، رنگ و بویی تازه و جذاب دارد، زنان جوان و بزک کرده‌ای که هیچ وقت مثل آنان را ندیده و سفره‌های رنگین که در مقایسه با آن چه خود در مهمان‌پذیر می‌خورد بسیار شگفت‌انگیز است، همه‌ی این‌ها به او نوید یک آینده‌ی پر رونق را می‌دهد اما با همه‌ی این تفاسیر، روح او هنوز جوان و پاک است و همین باعث می‌شود که کم‌کم بفهمد که همه‌ی این تصاویر شگفت‌انگیز جز سرابی بیش نیست و آنچه که او در ظاهر زیبا می‌بیند، در باطن چقدر سیاه و پلید است.۶گاهی جریان فساد و جنایت چنان شما را با خود همراه می‌کند و چنان همه‌ی زشتی‌ها را زیبا جلوه می‌دهد که اگر نویسنده بخواهد به واسطه‌ی یکی از شخصیت‌ها داستان، جلوی یک جنایت و فاجعه را بگیرد، ناخودآگاه در دل آرزو می‌کنید که ای کاش چنین اتفاقی هرگز نیوفتد و آن شخص نتواند مانعی برای وقوع جرم شود، این گونه است که بالزاک، حتی در روایت این درام، طبع نازک شما را دستخوش نوعی پستی و رذالت شیطانی می‌کند بی‌آنکه حتی خود متوجه آن شوید گو اینکه شما دقیقاً همان شخص بودید که در ابتدای کتاب، این نوع فریب‌کاری را جزو زشت‌ترین گناهان می‌پنداشتید و آن را ملالت می‌کردید ولی حال دوست دارید همچون پادشاهی که در جایگاه ویژه تماشاگران یک ورزشگاه نشسته و بهترین شراب‌ها را می‌نوشد و از طرفی دلرباترین زنان را در مجاورت خود دارد، شاهد آن باشید که چگونه شخصیت‌های داستان به مانند گلادیاتورهایی نگونبخت، گلوی یکدیگر را می‌درند چنان که خون مثل آتشفشان از رگ‌ها بیرون زند تا به واسطه‌ی این وحشیگری، چند دقایقی را به خوشی بگذارنید!اینک این شما و این شاهکار زیبا!۷اما لعنت به این کتاب‌ها، این‌ها اصل مخدر‌ان و مخرب‌تر از هر افیونی که در جهان پیدا می‌شود. وقتی که مشغول آنها هستم، وقتی که کلمات چشمان بی‌فروغم را نوازش می‌دهند و وقتی که نور را در تاریکخانه‌ی قلبم می‌تابانند، آن قدر بر سر ذوق می‌آیم که دلم می‌خواهد به جای تمام مرغان سحرخیز، برای تمام مردم جهان، آواز بخوانم، چهچه بزنم و فریاد شادی سر بدهم. اما اگر بدانید من این خوشبختی موقت و کوتاه را به چه قیمت بدست می‌آورم، دیگر دوست نخواهید داشت همچون من، چنین تجربه‌ای را کسب کنید. بله، قیمت این شادی زیاد است آقا جان، آنقدر که وقتی که نئشگی آن از سرم می‌پرد، به عمق سیاه این مغاک خوفناک زندگی، پرت می‌شوم و همه‌ی آن لذت‌ها و خوشبختی‌ها، به ناگهان زمانی از دستم لیز می‌خورند و در درزهای این زمین سرد، فرو می‌روند. آنجاست که جای همه‌ی آن خوشی‌ها را چیزی جز غم، اندوه و افسردگی نمی‌گیرد. از من می‌شنوید، خودتان را هر چه زودتر و تا دیر نشده، از دست کتاب‌ها نجات دهید، باور کنید هیچ نمی‌ارزد آدم برای چند لحظه خوشی، تا مرز فروپاشی، پیش رود.۲۳ تیر ۱۴۰۵علی دادخواهعلی دادخواهTue, 14 Jul 2026 13:28:09 +0330