تحلیلی روانشناختی بر فیلم 500 روز سامر
زینب شاهدی [email protected]
کارگردان: مارک وب
بازیگران اصلی: جوزف گوردون-لویت (تام)؛ زویی دشانل (سامر)
ساخت: 2009، آمریکا
ژانر: درام- کمدی- عاشقانه
فیلمنامه: اسکات نوستاتر، مایکل اچ. وبر

پانصد روز سامر داستان آشنایی اتفاقی پسری است با دختری. اما، حواستان باشد! این یک داستان عاشقانه نیست!
البته، شاید هم باشد. در واقع اگر بخواهیم خوب فکر کنیم، داستان عاشقانه است. مگر میشود آشنایی پسری با دختری، عاشقانه نباشد؟ خب، شاید بشود گفت عاشقانه است، اما نه به آن شکلی که همه ما فکر میکنیم. یعنی، نه به آن شکلی که در افسانهها شنیدهایم، در فیلمها دیدهایم، در داستانها خواندهایم و در شعرها سرودهایم. این یک داستان عاشقانه است، اما نه داستان عاشقانهای افسانهای: این یک داستان عاشقانه واقعی است!
امروز دنیا زیباتر از همیشه است. آفتاب در آسمان میدرخشد، نسیمی دلنشین میوزد و شهر چهرهای زیبا پیدا کرده است. مردم همه شادند و هرکدام با هیجان و امید دنبال کارهایشان میروند. درست مثل تام. تام دارد سر کار میرود. همان کاری که از سالها پیش فقط برای شاغل شدن انتخابش کرده و هیچ معنای خاصی در زندگیاش نداشته، همان کاری که تا همین چند روز پیش کسالتآورترین کار دنیا به حساب میآمده. اما حالا انگار دارد به سوی بهشت میرود. روی پا بند نیست. اعتمادبنفس از تمام حرکات و وجناتش میبارد. سرش را راست گرفته، سینه را سپر کرده و طوری محکم راه میرود که انگار پادشاه زمین است. نمیتواند لبخند نزند. چشمهایش برق میزند. از همیشه خوشتیپتر شده و هرکسی که از کنارش میگذرد بیدرنگ جذبش میشود. همه به او لبخند میزنند و انرژی مثبت میفرستند. او راه نمیرود، میرقصد؛ پرواز میکند! و تمام دنیا به وجد آمده و پا به پایش به پایکوبی پرداخته. تام روی ابرها سیر میکند. تام ... عاشق شده است! عاشق سامر، با آن لبخند زیبایش، موهای سیاهش، چشمهای گیرایش. او درست همان کسی است که تام سالها منتظر دیدارش بوده است!
سامر رفته است. سامر با کسی دیگر ازدواج کرده است. همین دختری که میگفت من به عشق و عاشقی و سرنوشت اعتقادی ندارم. همین دختری که میگفت من به کسی تعهد نمیدهم. حالا برای تمام عمرش به کسی تعهد داده است. به کسی بهجز تام. به کسی که معتقد است «سرنوشت» او را پیش رویش گذاشته است. سامر رفته و تام به معنای واقعی کلمه «بدبخت» شده است. هر طرف را که نگاه میکند همه «کسی» را دارند که با او خوشحال و خوشبخت در مسیر سرنوشت قدم برمیدارند، اما او دیگر «کسی» را ندارد. زندگی پوچ و بیمعنا شده و دیگر ارزش زیستن ندارد. کار؟ به زحمتش نمیارزد. محل کار کسالتبارترین نقطه جهان است. خانه؟ وضعیت بهتری ندارد. تاریک و غمزده است و تنهایی در آن موج میزند. اصلا چرا باید کار کرد؟ چرا باید بلند شد؟ چرا باید غذا خورد؟ برای زنده ماندن؟ چرا باید زنده ماند؟ همه چیز تمام شده است. همه آن امیدها و آرزوها نقش بر آب شده. برای چه باید زنده ماند وقتی دیگر «کسی» نیست که به زندگیات معنا بدهد؟ همان بهتر که همانجا توی رختخواب بمانی و از جایت بلند نشوی.
تام دارد زندگیاش را میکند. او مردی معمولی است، با کاری معمولی، و زندگی معمولی. و، اینطور که به نظر میرسد، از زندگیاش راضی نیست. دلیلش هم این است که او از کودکی، تحت تاثیر فیلمها و داستانها و شعرهای عاشقانه، این باور را پیدا کرده که هرگز خوشبخت نخواهد بود مگر «او» را پیدا کند.
و حدس بزنید چه؟ تام بالاخره او را پیدا میکند: منشی جدید شرکت، سامر، که هرچند او هم دختری کاملا معمولی است؛ ولی چیزی در خود دارد که تام را به این باور میرساند که او همان است که باید باشد: او زیباست، خوشبرخورد است، و مثل یک صفحه سفید، آماده است تا فرافکنیهای تام را بپذیرد. همه چیز آماده است تا رویای کودکی تام را به واقعیتی به شیرینی قصههای عاشقانه تبدیل کند. تا او را به نیمه گمشدهاش برساند. نیمه گمشده تام همین دختر است. او هیچ چیز کم ندارد. فقط یک مشکل وجود دارد: سامر به افسانه نیمه گمشده هیچ اعتقادی ندارد!
این یک داستان عاشقانه واقعی است. یعنی مثل فیلمهای دیگر اینطور نیست که دو شخصیت اصلی در پایان فیلم به هم برسند و تا پایان عمر به خوبی و خوشی کنار هم زندگی کنند. و البته، مثل بقیه فیلمها هم نیست که شخصیتهای اصلی با اشک و آه و اندوه از هم جدا شوند و هرگز همدیگر را فراموش نکنند. در پایان این فیلم، شخصیتها از هم جدا میشوند، ولی هرکدام با کسی دیگر ازدواج میکند، و هردو خوشحالند. درباره خوشبخت شدن یا نشدنشان چیزی نمیدانیم، چون هیچکس از آینده خبر ندارد.
فیلم 500 روز سامر حرف برای گفتن زیاد دارد. مخصوصا برای کسانی که به عشق و عاشقی و سرنوشت اعتقاد دارند، و همچنین کسانی که به این چرندیات اعتقادی ندارند! لطفا فیلم را ببینید. در اینجا فقط به چند مورد از پیامهای جالبی که میشود از آن برداشت کرد اشاره میکنم.

شما چطور؟ به سرنوشت اعتقاد دارید؟
پینوشت: این مطلب را قبلا در مجله موفقیت منتشر کردهام.