حضور در فضای مجازی و استفاده از ابزارها و امکانات متنوع آن برای خانواده و فرزندان دلبندمان امری اجتناب ناپذیر است، پس چه خوب است قبل از آنکه فرزندانمان را تنها و بدون آمادگی در این فضا رها کنیم، فرصت ها و تهدیدات فضای مجازی را بشناسیم و خانواده خود را برای بهترین بهره برداری آماده کنیم. انجمن خانواده و اینترنت در راستای ایفای نقش اجتماعی خود با طراحی دوره های آموزشی متنوع در حوزه های مختلف ایمنی خانواده و کودکان در اینترنت به شما کمک می کند مهارت و دانش کافی در این خصوص را کسب نمایید.

بخش اول
مقدمه
حجم اطلاعات جهان بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ میلادی ۱۰ برابر افزایش می یابد. بهطوریکه در حال حاضر هر خانواده به طول میانگین سالانه اطلاعاتی معادل حافظه داخلی ۶۵ دستگاه گوشی هوشمند آیفون با حافظه داخلی ۳۲ گیگابایت تولید میکند.
این در حالی است که پیشبینی میشود که اگر روند یاد شده به همین صورت ادامه پیدا کند در سال ۲۰۲۰ میلادی میانگین حجم اطلاعات سالانه که یک خانواده تولید میکند بهاندازه ۳۱۸ دستگاه گوشی هوشمند آیفون با حافظه داخلی ۳۲ گیگابایت شود. (رایورز)
زندگی در چنین دنیایی مهارتها و تواناییهای مخصوص به خود را میطلبد و همانطور که والدین تلاش میکنند تا با فراهم کردن امکانات تحصیلی، آموزشی و ورزشی فرزندان خود را برای زندگی بهتر آماده کنند، ضرورت دارد تواناییهای لازم برای استفاده درست از فضای مجازی و اطلاعات موجود در آن را نیز در فرزندان خود فراهم کنند.
در جهان امروز دیگر نمیتوان با توانایی در خواندن و نوشتن خود را باسواد دانست چرا که پیچیدگی زندگی موجب شده ما برای زندگی بهتر به انواع سواد و مهارت نیاز داشته باشیم سوادهای که میتوان در قالبهای زیر بیان کرد:
سواد رسانهای (Media Literacy) در یک تعریف بسیار کلی عبارت است از یک نوع درک متکی بر مهارت که بر اساس آن میتوان انواع رسانهها و انواع تولیدات آنها را شناخت و از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد.
سواد رسانهای میتواند به مخاطبان رسانهها بیاموزد که از حالت انفعالی و مصرفی خارج شده و به معادله متقابل و فعالانهای وارد شوند که در نهایت به نفع خود آنان باشد. به عبارت دیگر، سواد رسانهای به مخاطب کمک میکند تا از سبد رسانهها به شکلی درست و هوشمندانه استفاده کند.
بخش دوم
خانوادهها با حجم عظیمی از رسانهها و کالاهای فرهنگی مواجههاند که توجه ویژه به سواد رسانهای، به انتخاب و استفاده آگاهانه خانوادهها در مصرف رسانهها و کالاهای فرهنگی در محیط خانواده کمک میکند و موجب میشود که والدین هر فیلم، بازی، پویانمایی و یا رسانه مجازی را صرفاً به دلیل جذاب و سرگرم کننده بودن برای فرزندان خود خریداری و یا در منزل استفاده نکنند و در انتخاب هر رسانه و کالای فرهنگی هم به میزان سودمندی تربیتی آن و هم به ویژگیهای رشدی فرزندان خود توجه کنند.
بخش سوم
انتقال مفاهیم سواد رسانهای به کودکان و نوجوانان دارای پیچیدگیها و ظرافت مخصوص به خود است و اگر به این موضوع توجه نشود افزایش سواد اتفاق نخواهد افتاد و تأثیر اقدامات رضایت بخش نمیشود.
مهارت های ضروری سواد رسانهای
بر مبنای آنچه گفته شد انتقال مفاهیم و مهارتهای سواد رسانهای به کودکان و نوجوانان امری ضروری و مهم است که میبایست با شناخت دقیق نیازهای رسانهای، سطح درک و تحلیل کودکان و نوجوانان، خلقیات و روحیات آنها انجام شود.
دسته بندی مهارت های ضروری سواد رسانه ای برای کودکان و نوجوانان
آنچه کودکان و نوجوانان باید در مورد سواد رسانهای بدانند
بیشتر والدین سعی میکنند تا فرزندانشان آموزشهای مختلف مانند آموزشهای درسی، موسیقی، زبان خارجی، مهارتهای ورزشی و … را بیاموزند تا از این طریق برای زندگی بهتر در بزرگسالی آماده شوند و بتوانند بهصورت مستقل زندگی خود را مدیریت کنند.
یکی از آموزشهای ضروری و متناسب با شرایط کنونی زندگی انسان و غلبه فضای مجازی بر بسیاری از امور زندگی برای همه و بهخصوص کودکان و نوجوانان، آموزش سواد رسانهای و مهارتهای مرتبط با آن است. چراکه بخش زیادی از زندگی روزمره ما را تعامل با انواع رسانهها تشکیل میدهد.
این مهارتها به فرزندان ما کمک میکند تا بتوانند از بین حجم انبوه اخبار و اطلاعاتی که از سوی رسانههای به آنها داده میشود اخبار صحیح را از ناصحیح تشخیص دهند و خود را در برابر آسیبهای ناشی از مواجهه با دادههای نا ثواب مصون بدارند.