
در زمینه پروژه های Enterprise و همچنین بحث داغ Event Sourcing ، حتما درباره CQRS شنیده اید. در این مقاله چند قسمتی، قرار است به صورت عمیق به بررسی CQRS بپردازیم و تکنیک های لازم برای پیاده سازی یک پروژه به صورت CQRS را بررسی کنیم.
در این مقاله از Gist استفاده شده است و لود شدن کد ها ممکن است کمی زمانبر باشد
در تعریف، Command یک دستور است که تقاضای ایجاد و یا تغییر یک Entity را دارد و Query، یک درخواست برای گزارش گیری و یا دریافت اطلاعات یک Entity می باشد. به زبان ساده، هر درخواستی که تغییری در دیتای موجود در سیستم دهد Command و هر درخواستی که تغییری در دیتا ندهد و فقط آن را نمایش دهد Query نام دارد.
در لغت، CQS مخفف Command Query Seperationمی باشد. این به آن معنی است که در هر درخواست، یا باید Command صورت بگیرد و یا Query.
در پروژه های روزانه، حتما به این مسئله برخورد کرده اید که متد ها و یا اکشن هایی داشتید که یا دیتا را تغییر می دادند و یا برای نمایش دیتا به دیتابیس کوئری زده می شده است. این همان مبحث CQS در ابعاد به نسبت کوچکتر می باشد.
در لغت، CQRS به مخفف Command Query Responsibility Segregation می باشد. در CQRS علاوه بر اینکه هر درخواست باید Command یا Query باشد، مدل های درخواست نیز باید یا Command و یا Query باشند. این به آن معنی است که مدل های پروژه نیز کاملا از هم جدا هستند و هر یک نماینده یک Command و یا Query می باشند. به عنوان مثال در قطعه کد زیر دو interface داریم که هر کدام یا Query هستند و یا Command.

حال این دو اینترفیس را پیاده سازی می کنیم.

برای استفاده این دو اینترفیس را رجیستر و در OrderController تزریق می کنیم:


همانطور که دیدید. در این حالت تعداد سرویس هایی که به هر کنترلر Inject میشوند بسیار زیاد خواهد شد. برای کاهش وابستگی و ایجاد Loose Coupling بهتر است که از الگوی Mediator و کتابخانه MediatR استفاده شود.
به عنوان مثال در کد زیر با استفاده از MediatR یک Command و یک Query ساخته ایم که مدل مربوط به هرکدام از آنها با یکدیگر فرق می کند. و در نهایت تنها کافی است که اینترفیس IMediator به سیستم تزریق شود.
در قسمت بعدی درباره MediatR به طور کامل صحبت خواهیم کرد.
به صورت کلی، می توان CQRS را در سه سطح دسته بندی کرد:
به صورت کلی ، CQS و CQRS بسیار بهم شبیهند ولی در عمل تفاوت هایی دارند. در CQS به جداسازی Command و Query در حد متد و اکشن بسنده می کند ولی در CQRS تمام مدل های Command و Query باید از یکدیگر جدا باشند. به همین علت CQRS سولوشن بسیار تمیزتری را ارائه میدهد که در آن جداسازی دیتابیس ها از یک دیگر بسیار آسانتر خواهد بود. همچنین در CQRS استفاده از الگوی Mediator بسیار حائز اهمیت است و بدون آن پیاده سازی CQRS یا بسیار سخت خواهد شد و یا در نهایت با سرویس ها و کنترلر هایی مواجه خواهیم شد که وابستگی بسیار زیادی به اجزای بسیار زیاد دارند که تغییر و توسعه آن را بسیار سخت میکند.

در الگوی Mediator دیگر کلاس ها و سرویس ها با یکدیگر مستقیم در ارتباط نیستند بلکه درخواست خود را از طریق یک واسط می فرستند و از طریق همان واسط، پاسخ مربوطه را دریافت میکنند. این کار باعث می شود که وابستگی شدید بین دو سرویس به حداقل برسد و Loose Coupling داشته باشیم که به توسعه و نگهداری یک پروژه کمک شایانی میکند.
در CQRS استفاده از الگوی Mediator مزیت های فراوانی را به همراه دارد. هر Command و Query در سیستم با استفاده از Mediator به Handler مربوط به خود وصل میشوند و جواب درخواست نیز از طریق همین Handler تامین میشود.

هنگامی که در یک سناریو نیاز است که دیتا مربوطه را از چند جدول لود کنیم، عمل Join بین چند جدول ممکن است زمانبر باشد و روی Performance تاثیر منفی بگذارد، پس بهتر است که دیتای مورد نیاز را در یک جدول جدا و به صورت Denormalized در بیاوریم که کوئری زدن و لود کردن آن ساده تر باشد. در اینجا استفاده از CQRS کار را بسیار راحت می کند و همچنین باعث می شود که Complexity هنگام لود کردن دیتا جدا شده و به حداقل برسد.
هنگامی که خواندن و نوشتن دیتا روی دیتابیس از مسیر های جدا صورت میگیرد ( مثلا با Store Procedure دیتا خوانده شود، و یا از روی یک Cache مانند Redis خوانده شود) استفاده از CQRS باعث Separation of Concerns خواهد شد و میتوان سرویس های مربوط به هرکدام را جداگانه توسعه داد.
هنگامی که Read Model پروژه ساده است و پیچیدگی خاصی ندارد، و یا از دیتابیس های جداگانه برای Query و Command استفاده نمی کنیم و یا میسر خواندن و نوشتن روی دیتابیس جدا نیست ( به طور مثال از یک جدول هم عملیات خواندن و هم نوشتن انجام میشود) استفاده از CQRS مزیت خاصی را به همراه ندارد و پروژه بدون استفاده از آن نیز کار خود را انجام خواهد داد.

در قسمت اول، به طور خلاصه به CQRS پرداختیم. آن را با CQS مقایسه کردیم و مزایای استفاده از CQRS اشاره کردیم. در قسمت بعدی به بررسی یکی از ابزار های بسیار محبوب و لازم برای پیاده سازی CQRS، یعنی MediatR می پردازیم و تکنیک های استفاده از این ابزار را بررسی میکنیم.
مقالات بیشتر در دات نت زوم