در مهندسی نرمافزار، الگوهای طراحی یک راه حل عمومی تکرارشونده برای یک سری از مشکلات رایج در طراحی نرمافزار هستش. الگوی طراحی یک طرح به پایان رسیده نیست که بتونه مستقیماً به کد تبدیل بشه و کارش تموم بشه. در واقع توضیح یا الگویی برای نحوهی حل یک مشکل خاص هستش که میتونه توی موقعیتهای مختلف بارها استفاده بشه.

الگوهای طراحی میتونن با ارائه نمونههای توسعه یافته، آزمایش شده و اثبات شده، روند توسعه رو سریعتر کنن. طراحی نرمافزاری تاثیرگذار، مستلزم در نظر گرفتن مسائلی هستش که ممکنه در بخش پیادهسازی قابل مشاهده نباشن. استفادهی چندباره از الگوهای طراحی، از پیش اومدن مسائل ظریفی که میتونن باعث مشکلات عمده بشن جلوگیری میکنه و خوانایی کد رو برای کدنویسها و برنامه نویسها بهتر میکنه.
معمولا افراد فکر میکنن که میتونن از تکنیکهای طراحی نرمافزاری خاص، برای مشکلات خاص استفاده کنن. ولی کاربرد همچین تکنیکهایی برای طیف وسیعتری از مشکلات سخت هستن. توی چنین مواقعی الگوهای طراحی راهحلهای کلی ارائه میدن. اونها توی قالبی قرار گرفتن که به جزئیات مرتبط با هر مشکل خاص، نیاز ندارن.
علاوه بر این، این الگوها به توسعهدهندهها اجازه میدن تا با استفاده از نامهای شناخته شده و قابل اعتماد برای تعاملات نرمافزاری ارتباط بیشتری برقرار کنن. الگوهای طراحی متداول رو میشه در طول زمان بهبود داد، و همین موضوع اونها رو قویتر از طرحهای ad-hoc میکنه. الگوهای طراحی به سه گروه اصلی تقسیمبندی میشن:

این الگوهای طراحی بیشتر در مورد نمونهسازی کلاسها هستن. این الگوها رو میتونید بیشتر به الگوهای ایجاد کلاس و الگوهای ایجاد اشیا تقسیم کرد. در حالی که الگوهای ایجاد کلاس از وراثت به طور مؤثر توی فرآیند نمونهسازی استفاده میکنن، الگوهای ایجاد شی به طور مؤثر از نمایندگی اختیار برای انجام کار استفاده میکنن.
نمونهای از چندین خانواده از کلاسها رو ایجاد میکنن.
ساخت شی رو از نمایش اون جدا میکنن.
نمونهای از چندین کلاس مشتق شده ایجاد میکنن.
با بازیابی اشیایی که دیگر مورد استفاده قرار نمیگرن، از آزادسازی منابع و دسترسی پرهزینه جلوگیری میکنه.
یک نمونه کاملاً اولیه که باید کپی یا کلون بشه.
کلاسی که فقط یک نمونه از اون میتونه وجود داشته باشه.

این الگوهای طراحی ترکیبی از کلاس و شی رو دربر میگیرن. الگوهای طراحی ساختاری، از وراثت برای ایجاد رابطها استفاده میکنن. الگوهای ساختاری اشیا راههایی رو برای ترکیب اونها و به دست آوردن عملکرد جدید تعریف میکنن.
رابطهای کلاسهای مختلف رو مطابقت میده.
رابط یک شی رو از پیادهساز اون جدا میکنه.
ساختار درختی از اشیاء ساده و مرکب هستش.
مسئولیتها رو به صورت پویا به اشیا اضافه میکنه.
یک کلاس واحد که یک زیر سیستم کامل رو نشون میده.
یک نمونه با جزییات کوچیک برای اشتراکگذاری کارآمده.
دسترسی Accessor/mutator رو محدود میکنه.
شیئی که نمایانگر یه شی دیگه هستش.
این الگوهای طراحی، ارتباطات اشیاء کلاس رو بررسی میکنه. الگوهای رفتاری اون دسته از الگوهایی هستن که به طور خاص به ارتباط بین اشیا مربوط میشن.
راهی برای ارسال درخواست بین زنجیرهای از اشیاء هستش.
کپسوله کردن درخواست فرمان به عنوان یک شی.
راهی برای گنجوندن عناصر زبان در یک برنامه.
دسترسی به صورت متوالی به عناصر یک مجموعه.
تعریف ارتباط ساده بین کلاسها
گرفتن و بازیابی حالت داخلی یک شی
طراحی شده تا به عنوان مقدار پیشفرض یک شی عمل کنه.
راهی برای اطلاعرسانی تغییر به تعدادی از کلاسها
وقتی یک شیء تغییر میکنه، رفتار اون تغییر کنه
کپسوله کردن الگوریتم درون یک کلاس کپسوله
موکول کردن مراحل دقیق یک الگوریتم به یک زیر کلاس
تعریف یک عملیات جدید برای یک کلاس بدون تغییر

مفهوم الگوهای طراحی توسط برخی توی حوزه علوم کامپیوتر مورد انتقاد قرار گرفته از جمله اینکه:
نیاز به الگوها ناشی از استفاده از زبانهای کامپیوتری یا تکنیکهایی با توانایی ناکافی جداسازی، هستش. به خاطر فاکتورسازی ایدهآل، یک مفهوم نباید کپی بشه، بلکه صرفاً باید ارجاع داده بشن. اما اگر به جای کپی به چیزی ارجاع داده بشه، «الگویی» برای برچسب زدن و فهرستبندی وجود نداره. پل گراهام در مقاله Revenge of the Nerds در این باره حرف میزنه.
پیتر نورویگ هم استدلال مشابهی رو ارائه میده. اون نشون میده که 16 الگو از 23 الگوی کتاب الگوهای طراحی (که عمدتاً روی C++ متمرکزه) در Lisp یا Dylan ساده یا حذف شدن (از طریق پشتیبانی مستقیم زبان).
مطالعه الگوهای طراحی بیش از حد موردی شدن و بعضیها به همین دلیل استدلال کردن که این مفهوم به شدت نیاز به قرار گرفتن توی بستر رسمیتری داره. در OOPSLA 1999، گروه Gang of Four (با همکاری کامل اونها) در معرض یک محاکمه نمایشی قرار گرفتن، که توی اون به جنایات متعدد علیه علوم رایانه متهم شدن. اونها توسط ⅔ از هیئت منصفه که در دادگاه شرکت کرده بودن محکوم شدن.
ایدهی الگوی طراحی، تلاشی برای استانداردسازی بهترین شیوههای پذیرفته شده قبلی هستن. در اصل استفاده از اونها ممکنه که مفید به نظر برسه، اما در عمل بیشتر اوقات منجر به تکرار غیر ضروری کد میشه. تقریباً همیشه راه حل کارآمدتری برای استفاده از کدها با فاکتور مناسب به جای یک الگوی طراحی (فقط به اندازه کافی خوب) وجود داره.
بعضی از نویسندهها ادعا می کنن که الگوهای طراحی، تفاوت قابل توجهی با سایر شکلهای جداسازی ندارن و استفاده از اصطلاحات جدید (که از جامعه معماری گرفته شده) برای توصیف پدیدههای موجود در زمینه برنامهنویسی، غیر ضروری هستش. پارادایم Model-View-Controller به عنوان نمونهای از یک الگو معرفی میشه که چندین سال قبل از مفهوم الگوهای طراحی به رسمیت شناخته شده بود. بهعلاوه بعضی استدلال میکنن که مشارکت اولیه جامعه الگوهای طراحی (و کتاب Gang of Four) استفاده از زبان الگوی الکساندر به عنوان شکلی از مستندات بوده. عملی که اکثرا توی پیشینه موضوع نادیده گرفته میشه.