
سلام دوستان
امروز میخوایم درباره یکی از موضوعات مهم و کاربردی تو دنیای برنامهنویسی وب صحبت کنیم : مدیریت دسترسی مبتنی بر نقش (RBAC) توی NestJS .
اگه تا حالا با RBAC آشنا نبودید، نگران نباشید ، تو این مقاله میخوایم به صورت کامل و جامع درباره RBAC صحبت کنیم و نحوه پیادهسازی اون توی NestJS رو بررسی کنیم . پس با من همراه باشید
مدیریت دسترسی مبتنی بر نقش (RBAC) یه روش برای کنترل دسترسی به منابع تو یه سیستمه . تو این مدل ، دسترسی به منابع مختلف بر اساس نقشهای تعیینشده برای کاربران کنترل میشه . به عبارت دیگه ، هر کاربر یا گروهی از کاربران یه نقش خاص دارن و دسترسی به منابع مختلف بر اساس این نقشها محدود یا مجاز میشه .
تصور کنید شما یه وبسایت با سه نقش مختلف دارید: مدیر ، کاربر معمولی و مهمان . مدیر دسترسی کامل به همه منابع سایت داره ، کاربر معمولی به برخی از منابع دسترسی داره و مهمان فقط به منابع عمومی دسترسی داره . با استفاده از RBAC ، میتونید بهطور دقیق تعیین کنید که هر نقش به چه منابعی دسترسی داره و چه عملیاتی رو میتونه انجام بده .
استفاده از RBAC کلی مزیت داره :
حالا که با مفهوم RBAC آشنا شدیم ، بیایید ببینیم چطور میتونیم این مدل رو توی NestJS پیادهسازی کنیم ، برای این کار، از امکانات NestJS و تکنیکهای مختلف استفاده خواهیم کرد.
اولین قدم برای پیادهسازی RBAC ، تعریف نقشها و مجوزهاست . برای این کار، میتونید از Enum ها و پایگاه داده استفاده کنید . برای ایجاد Enum ابتدا یه فایل به نام roles.enum.ts ایجاد کنید و نقشها رو تعریف کنید :
export enum Role { ADMIN = 'admin', USER = 'user', GUEST = 'guest', }
خب ، حالا نوبت ایجاد مدل پایگاه داده برای نقشها و کاربر هاست . اگه از پایگاه داده استفاده میکنید ، باید مدلهای مربوط به کاربران و نقشها رو تعریف کنید . فرض کنید از TypeORM استفاده میکنید :
// user.entity.ts
import { Entity, Column, PrimaryGeneratedColumn, ManyToMany } from 'typeorm'; import { Role as RoleEntity } from './role.entity'; @Entity() export class User { @PrimaryGeneratedColumn() id: number; @Column() username: string; @Column() password: string; @ManyToMany(() => RoleEntity) roles: RoleEntity[]; }
// role.entity.ts
import { Entity, Column, PrimaryGeneratedColumn } from 'typeorm'; @Entity() export class Role { @PrimaryGeneratedColumn() id: number; @Column() name: string; }
توضییحات : ما دو مدل به نامهای user.entity.ts و role.entity.ts ایجاد کردیم . نکته مهمش ارتباط فیلد roles در مدل user به مدل Role هست . همین فیلد نقش هر کاربر رو در خودش نگه داری میکنه
گاردها تو NestJS به شما این امکان رو میدن که دسترسی به مسیرها رو بر اساس شرایط خاص کنترل کنید . برای پیادهسازی RBAC ، باید گاردهایی برای بررسی نقشها ایجاد کنید . برای این کار ، فایل roles.guard.ts رو به این شکل ایجاد کنید :
import { Injectable, CanActivate, ExecutionContext, ForbiddenException } from '@nestjs/common'; import { Reflector } from '@nestjs/core'; import { Role } from './roles.enum'; @Injectable() export class RolesGuard implements CanActivate { constructor(private reflector: Reflector) {} canActivate(context: ExecutionContext): boolean { const requiredRoles = this.reflector.getAllAndOverride<Role[]>('roles',[context.getHandler(),context.getClass(),]); if (!requiredRoles) { return true; } const request = context.switchToHttp().getRequest(); const user = request.user; const hasRole = () => user.roles.some((role) => requiredRoles.includes(role)); if (user && hasRole()) { return true; } throw new ForbiddenException('Forbidden'); } }
نکته :
ایجاد دکوراتور نقش : برای راحتتر کردن استفاده از گاردهای نقش ، میتونید یه دکوراتور ایجاد کنید . فایل roles.decorator.ts به این شکل خواهد بود :
import { SetMetadata } from '@nestjs/common'; import { Role } from './roles.enum'; export const Roles = (...roles: Role[]) => SetMetadata('roles', roles);
حالا که گارد و دکوراتورهای نقش رو ایجاد کردیم ، باید از اونها تو مسیرها و کنترلرهای خودمون استفاده کنیم . به عنوان مثال ، فرض کنید کنترلری به نام CatsController دارید و میخواید دسترسی به برخی از مسیرها رو بر اساس نقشها کنترل کنید . فایل cats.controller.ts به این شکل خواهد بود :
import { Controller, Get, Post, UseGuards, Request } from '@nestjs/common'; import { Roles } from './roles.decorator'; import { RolesGuard } from './roles.guard'; import { Role } from './roles.enum'; @Controller('cats') export class CatsController { @Get() @Roles(Role.ADMIN) @UseGuards(RolesGuard) findAll(@Request() req) { return 'This action returns all cats'; } @Post() @Roles(Role.ADMIN, Role.USER) @UseGuards(RolesGuard) create(@Request() req) { return 'This action adds a new cat'; } }
تو این مثال، فقط کاربرانی با نقش ADMIN به مسیر GET /cats و کاربران با نقشهای ADMIN یا USER به مسیر POST /cats دسترسی خواهند داشت . به همین سادگی به همین خوشمزگی :)
جمع بندی
امیدوارم با مطالعه این مقاله ، تونسته باشید با مفهوم RBAC و نحوه پیادهسازی اون توی NestJS آشنا بشید. استفاده از RBAC میتونه به شما کمک کنه تا امنیت برنامههای خودتون رو بهبود بدید و دسترسیها رو بهطور دقیق مدیریت کنید . اگه سوال یا نظری داشتید ، خوشحال میشم که با من در میان بذارید.
مخلصیم :)