
در گذشتههای تاريخی، سياستها و تدابير جمعيتی غالباً معطوف ازدياد جمعيت بود. در اين زمان ها نظر كليه اديان، متفكرين، فيلسوفان، حكام و سلاطين (به استثنای موارد جزئي) به سوی زناشوئی و فرزندآوری در سطح خانواده و افزايش نيروی انسانی در سطح جامعه متوجه بود.
برنامههای تنظيم خانواده در مفهوم اخص در سطح جهان قدمتی در حدود پنجاه سال دارد. در گذشته سياست های جمعيتی به افزايش و كاهش جمعيت توجه میكردند، در صورتيكه امروزه اين سياست ها فراتر رفته و بسياري از موازين اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را در بر میگيرند و در سطح بسياری از كشورهای جهان گسترش يافتهاند. آمار موجود حكايت از آن دارد كه امروزه حدود 85 درصد از كشورهای جهان سوم و قريب به 95 درصد از جمعيت آنها از خدمات عمده تنظيم خانواده حمايت می كنند، اما برنامههای تنظيم خانواده به همه جمعيت های روستايی و عشايری اين كشورها تعميم نيافته است.
تنظیم خانواده عبارت از آن است که در یک خانواده، پدر و مادر به دلخواه خود و بر پایه آگاهی و بینش و تصمیم گیری مسئولانه با به کار بردن یکی از روش های پیشگیری از بارداری، تعداد فرزندان خود را با توجه به امکانات اقتصادی و قدرت جسمی و روانی خود تنظیم کنند و بدین وسیله در توسعه اجتماعی کشور نیز سهیم شوند. همه خانواده ها حق دارند آگاهانه و آزادانه تصمیم بگیرند چند فرزند و با چه فاصله زمانی داشته باشند. اولین بچه شان کی به دنیا بیاید و آخرینشان چه زمانی متولد شود. از روش های پیشگیری استفاده کنند و از چه روشی بهره ببرند.
آموزش و مشاوره، تامين وسايل جلوگيري از حاملگي و دسترسی آسان به آن و كمك به كساني كه دچار ناباروري هستند و آموزش خانواده ها درباره فرزندان از جمله خدماتی هستند كه بهداشت باروری را شامل می شوند. شناخت روش های مختلف جلوگيري ازبارداری و آگاهی نسبت به مزايا و معايب هر روش می تواند خانواده را برای انتخاب بهترین روش در پيشگيری از حاملگی ناخواسته راهنمايی كند.
تنظیم خانواده در کشور ما از آغاز برنامه با کنترل جمعیت و کاهش رشد مترادف شده است. حال آن که هدف این برنامه توانمند ساختن خانواده ها و جامعه به منظور تصمیم گیری آگاهانه و آزادانه برای انتخاب فرزندان، فاصله گذاری بین بارداری ها ، انتخاب زمان بارداری ها ، پیشگیری از بارداری های ناخواسته و به حداقل رساندن بارداری های پرخطر در راستای ارتقای سلامت مادران، کودکان، خانواده و در نهایت جامعه بوده است.

• آموزش های قبل از ازدواج
• آموزش های حین ازدواج
• آموزش های بعد از ازدواج
• مشاوره تنظیم خانواده
• ارائه روش های مدرن پیشگیری از بارداری
مشاوره تنظیم خانواده که در اثر بخشی و استمرار استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری نقش ویژه ای دارد در تمامی مراکز ارائه خدمت اعم از مراکز بهداشتی درمانی شهری، روستایی، پایگاه های بهداشتی و خانه های بهداشت توسط پرسنل بهداشتی با متقاضی انجام می شود .
وسایل پیشگیری از بارداری در کلیه مراکز بهداشتی درمانی شهری، روستایی، پایگاه های بهداشتی و خانه های بهداشتی به طور رایگان در اختیار متقاضیان قرار می گیرد و همچنین انجام TLبا بستن لوله های رحمی در زنان با فرم ارجاع به بیمارستان به طور رایگان صورت می گیرد و انجام VASیا بستن لوله در مردان نیز با فرم ارجاع توسط پزشک بخش دولتی و بخش خصوصی به طور رایگان انجام می شود.
• قرصهای خوراکی( LD,HD، تری فازیک، مینی پیل با قرص دوران شیردهی )
• آمپول سه ماهه مدروکسی پروژسترون استات یا DMPA
• آمپول یک ماهه دپوفم یا سیکلوفم
• دستگاه داخل رحمی IUD
• کاندوم
• بستن لوله زن TL
• بستن لوله مرد VAS