دانش آموزان در پایان سال نهم خود باید مسیر ادامه تحصیل خود را مشخص کنند و یکی از شاخه های نظری (ریاضی فیزیک ، علوم تجربی ، علوم انسانی و معارف) ، هنرستان و یا کاردانش را انتخاب کنند و برای ادامه تحصیل در دانشگاه در سال دوازدهم کنکور بدهند .
در اسناد بالا دستی برای هر یک از این شاخه ها ، اهداف و اولویت های خاص خود تعریف شده است . یکی از این شاخه ها کار و دانش است که همه ساله پذیرای دانش آموزان بسیاری برای ادامه تحصیل است .

هدف اصلی آموزش های کاردانش ، تربیت تکنسین و نیروی کار توانمند برای تصدی و پذیرش حرفه های های مورد نیاز بازار کار است .
در نتیجه در رشته های کار و دانش بیشتر تلاش شده تا به هنرجویان مهارت آموخته شود و دروس بیشتر به صورت عملی و مهارتی مطرح می شوند .
و از طرفی دیگر پس از پایان تحصیلات برای دانش آموزان ، علاوه بر دیپلم ، گواهینامه مهارتی نیز صادر می شود .
در شاخهی کاردانش لازم نیست حتماً در دبیرستان ادامهی تحصیل داد، بلکه این امکان وجود دارد که برای اخذ دیپلم کاردانش به مدرسه مراجعه نکرد و صرفاً با مراجعه به آموزشگاههای فنی حرفهای که مجوز خود را از سازمان فنی و حرفهای دریافت کردهاند، دیپلم کاردانش دریافت کرد.
کار و دانش نیز همانند رشته های فنی و حرفه ای خود به چند زمینه تقسیم می شوند که در زیر آمده است .

با توجه به ساسیت های کلی حاکم بر این شاخه ، عموما هدف جذب سریع هنرجویان در بازار کار است .
اما با توجه به علاقه بسیاری از هنرجویان نسبت به ادامه تحصیل شرایط مختلفی برای ادامه تحصیل و کسب تحصیلات تکمیلی برای آنان فراهم شده است .
ما هم تلاش کرده ایم تا در این مقاله به سناریو های مختلف در این مسیر بپردازیم .
با توجه به تبدیل شدن دوره ی مهارتی هنرستان ها و کاردانش به سه سال ، هنرجویان می تواند با دریافت دیپلم خود در کنکور سراسری هر یک از رشته های نظری یعنی ریاضی فیزیک ، علوم تجربی و یا علوم انسانی شرکت کنند .
با توجه به اعلام سازمان سنجش و آموزش کشور در کنکور سراسری ميزان تأثير سوابق تحصيلي، حداكثر ۳۰ درصد و با تأثير مثبت اعمال ميشود .
اما از آن جایی که داوطلبان این شاخه دروس متفاوتی را گذرانده اند، تاثیر نمرات نهایی و دیپلم آنها متفاوت خواهد بود و لازم است به دفترچه ی راهنمای داوطلبان کنکور سراسری مراجعه کنند تا اطلاعات دقیق تری کسب بکنند .

همه ساله در کنار کنکور سراسری رشته های نظری برای رشته های هنر و زبان نیز کنکور برگزار می شود که همه دانش آموزانی که موفق به کسب دیپلم نظری یا هنرستان شده اند می توانند در آنها شرکت کنند و به ادامه تحصیل در رشته های مرتبط بپردازند .
همه دانش آموزان می توانند پس از کسب دیپلم خود و یا حتی در حین تحصیل ، در آزمون های ورودی حوزه های علمیه ی کشور که عموما به صورت سراسری برگزار می شوند و یا فراخوان هایی که حوزه ها به صورت محلی می دهند ، شرکت کنند و پس از کسب نمره ی لازم و در صورت داشتن شرایط و صلاحیت های لازم به لباس روحانیت در آیند .
کنکور فنی و حرفه ای براساس تقویم آموزشی سازمان سنجش هر ساله برگزار می شود و هنر آموزانی که در شاخه ی فنی حرفه ای و هنرستان مشغول به تحصیل هستند می توانند از این طریق به ادامه تحصیل در دانشگاه ها بپردازند .
برای هنرجویان کار و دانش کنکور جداگانه ای برگزار نمی شود و آن ها باید برای حضور در دانشگاه ها و دانشکده های فنی به رقابت با دوستان خود در فنی و حرفه ای بپردازند .
قبولی در دوره های کارشناسی و یا کاردانی این دانشگاه ها ، همانند هنر آموزان فنی و حرفه ای بوده و می توانند با توجه به کد رشته مشخص شده در هر دو دوره ی کاردانی و کارشناسی به ادامه تحصیل بپردازند .
دانشگاه ها و دانشکده های فنی عموما پذیرفته شدگان این کنکور را به صورت دوره کاردانی مورد پذیرش قرار می دهند .

داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های کاردانش زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
داوطلبان رشته های زیر می توانند به دفترچه سوالات این رشته پاسخ بدهند .
هنرجویانی که موفق به قبولی در دانشگاه های فنی و سراسری نمی شوند یا علاقه و تمایلی به تحصیل در این دانشگاه نمی شوند می توانند با توجه به نتیجه ی کنکور سراسری خود به انتخاب رشته ی دانشگاه آزاد هم اقدام کنند .
از این طریق داوطلبان می توانند رشته های کاردانی و کارشناسی را انتخاب کنند .
داوطلبانی که به صورت از طریق آزمون نتوانسته اند در رشته های با آزمون دانشگاه آزاد اسلامی پذیرفته شوند می توانند با استفاده از سوابق و نمرات تحصیلی خود برای ادامه تحصیل در این دانشگاه اقدام کنند .
از این طریق داوطلبان هنرستان می توانند رشته های کاردانی و کارشناسی را انتخاب کنند .
همه ساله بخشی از پذیرش دانشگاه های دولتی و سراسری به صورت (( پذیرش بر اساس سوابق)) انجام می شود که ، هر سال رو به افزایش است و هنرجویان می توانند از این طریق هم شانس خود را برای حضور در دانشگاه سراسری و ادامه تحصیل امتحان کنند .
داوطلبان رشته های کار و دانش می توانند به صورت با آزمون و بدون آزمون در دانشگاه علمی کاربردی پذیرفته شوند.
دانشگاه های پیام نور و غیر انتفاعی هم به صورت با آزمون و بدون آزمون همواره پذیرای داوطلبان کنکور سراسری بوده اند و در صورت شرکت در آزمون سراسری و آزمون رشته های فنی می توانید این دانشگاه را برای ادامه تحصیل انتخاب کنید .
در آخر هم داوطلبان می توانند سریعتر خود را وارد بازار کار کنند و از طریق کسب تجربه و آموزش نزد اساتید حاضر در این حوزه به اندوخته ها و دانش خود بیافزایند .