در آن روزگار که در دارالتجارهی اینترنتی طهران، چونان کمالالدین بهزادِ عصر دیجیتال، پیکسل بر پیکسل مینشاندم، ناگهان شیپورِ جنگِ یانکیها نواخته شد. تقارنِ این بلوا با قطع شدنِ سیمهای جادوییِ اینترنت، کاسهوکوزهی هنرِ ما را بر هم زد.
اربابِ حجرهی مجازی، که سودای جیبش از هنرِ من بیشتر بود، بهانهی قطعیِ نت را گرفت و با یک لیوان آب خنک، نامهی اخراجم را به دستم داد. من ماندم و لپتاپی که بیاینترنت، از گوشتکوبِ مطبخ هم بیمصرفتر شده بود.

چون غبارِ معرکه خوابید و دوباره خونِ حیاتبخش در رگِ مودمها دوید، شالوکلاه کردم و با لبخندی به گشادیِ دروازه دولت، نزدِ ارباب رفتم تا دوباره بر تختِ پادشاهیِ فتوشاپ جلوس کنم. اما چشمتان روز بد نبیند.
ارباب، در حالی که پسته میشکست، گفت: «ای جوان، زحمت افزودهای! ما اکنون با جادوگری فرنگی به نام “جمینای” و وردستش “نانوبنانا” عهدِ اخوت بستهایم. این عفریتِ پیکسلی، نانِ ما را در روغن کرده است!»
با چشم خود دیدم که ماشینِ بینفس، با دو خط فینگلیش و فارسیِ دستوپاشکسته ـ که میرزاقلمدان هم از خواندنش شرم میکرد ـ نگارههایی میساخت که هوش از سر میپراند؛ آن هم با یکچهارمِ مواجبِ من.
به ظاهر کمر خم کردم، دست بر سینه نهادم و با لبخندی ملیح و ادبیاتی فاخر، وداع کردم؛ اما در اندرونم دیگِ شلهقلمکار به پا بود. در دل مینالیدم: «ای وای، آن همه دودِ چراغ و شببیداری، قربانیِ یک مشت الگوریتم شد!»
روزی با دلی پرخون، دعوتِ رفیقِ شفیقم را که طبیبِ رادیولوژیست بود، پذیرفتم. در کنجِ کافهای دنج که بوی قهوهاش مرده را زنده میکرد، نشستیم و نبشِ قبرِ خاطراتِ جنگ و بدبختیهای روزگار را آغاز کردیم.
چون بحث به غولِ هوش مصنوعی کشید، با حرص به طبیب گفتم: «برادر، زیاد دلخوش مباش! جنرالِ اعظمِ انویدیا فتوا داده که بهزودی کرکرهی دکانِ شما رادیولوژیستها را هم پایین میکشند و شما هم به دردِ ما دچار میشوید!»
رفیقِ حکیمم قاهقاه خندید، قهوهاش را سرکشید و گفت: «ای عزیز، تاریخ پر است از این مرثیهها! روزی که جعبهی جادوییِ عکاسی اختراع شد، نقاشانِ کوچه و بازار گمان بردند که فردا از گرسنگی تلف میشوند.»
او ادامه داد: «اما عکاسی، نقاشی را از بندِ واقعیت رهانید تا پیکاسوها خلق شوند. من نیز اکنون با همین هوش مصنوعی، تومورهایی را در عکس میبینم که چشمِ عقاب هم نمیبیند. ابزار، نوکرِ ماست نه اربابِ ما.»
سخنانش چون آبِ سردی بر پیکرِ تبدارم ریخت. فهمیدم که به جای سنگ زدن به قطارِ در حال حرکت، باید بلیتِ بخشِ ویآیپیِ آن را بخرم. عزمم را جزم کردم تا افسارِ این اسبِ چموش را به دست بگیرم.
وردخوانیِ جمینای و جادوگری در کانوا را آموختم. حالا به جای حبس شدن در یک شرکت و شنیدنِ غرغرِ ارباب، همزمان ده پروژهی کلان را با یاریِ همین هوش مصنوعی مدیریت میکنم و پادشاهی مینمایم.
نکتهی فلسفی: چرخدندههای پیشرفت، هرگز برای له کردنِ انسانِ خردمند نمیچرخند. در آوردگاهِ تاریخ، آنکه از شمشیرِ جدید میترسد، گردنش زده میشود؛ اما آنکه شمشیر را به دست میگیرد، فاتحِ اقلیمِ فرداست.