
من آرمین کللر هستم، مدرس و مشاور تحصیلی تیزهوشان؛ و یکی از اولین سؤالهایی که تقریباً هر خانوادهای در جلسهی اول میپرسد همین است. این گفتوگو را بر اساس چند جلسهی مشابه بازسازی کردهام و جزئیات هویتی را عوض کردهام، اما اصل ماجرا همان چیزی است که هر سال میبینم.
پدر و مادر یک دانشآموز نهمی روبهرویم نشسته بودند. پدر یک دفترچهی یادداشت باز کرده بود و مداد در دستش بود، انگار میخواست جواب را همان لحظه بنویسد. اولین جملهشان این بود:
«ما فقط یک چیز میخواهیم بدانیم: چند درصد بزند، قبول میشود؟»
میدانستم اگر الان یک عدد بدهم، هر دو راحت میشوند؛ اما همان عدد، یک اطمینان دروغ بود. برای همین گفتم: «اگر یک عدد بگویم، دروغ گفتهام. بگذارید توضیح بدهم چرا.»
امتحان مدرسه را در نظر بگیرید: نمرهی ده قبول است و نمرهی نه مردود. معیار از قبل مشخص است و فقط به عملکرد خود دانشآموز بستگی دارد. اما آزمون ورودی تیزهوشان از جنس دیگری است. طبق دفترچههای سالهای اخیر، پذیرش بر اساس رتبهی امتیاز کل آزمون و در حد ظرفیتی انجام میشود که از قبل برای هر مدرسه و رشته تعیین شده است.
یک تشبیه ساده به آنها گفتم: فرض کنید برای یک اتوبوس فقط چند صندلی خالی داریم. مهم نیست هر مسافر چقدر سریع دویده؛ مهم این است که چندمین نفر رسیده است. به همین دلیل، دو دانشآموز با درصد یکسان در دو سال متفاوت، ممکن است نتیجهی متفاوتی بگیرند؛ چون سختی آزمون و تعداد و سطح رقبا هر سال فرق میکند.
پدر مداد را زمین گذاشت و گفت: «یعنی ممکن است خیلی خوب بخواند و باز هم قبول نشود؟»
جواب صادقانه این بود: «بله، ممکن است. و بهتر است از همین الان این را بدانیم تا خودمان را درگیر وعدهی غلط نکنیم.» مادر آهسته گفت: «حداقل الان میدانیم با چه چیزی طرفیم.»
بعد از این مقدمه، برایشان سه عامل را کنار هم گذاشتم. اینها همان چیزهایی است که در دفترچهی رسمی هر سال میتوانید ببینید:
● شرط ورود: برای دانشآموزان مدارس عادی، طبق دفترچههای سالهای اخیر حداقل معدل ۱۹ لازم بوده است. دفترچهی سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۷ هنوز منتشر نشده و شرایط ممکن است تغییر کند؛ پس مرجع نهایی همیشه دفترچهی همان سال است.
● رتبه در آزمون: جایگاه شما در میان همهی داوطلبان، بر اساس امتیاز کل آزمون.
● ظرفیت و اولویتهای انتخابی: مدرسه و رشتهای که انتخاب میکنید. طبق دفترچههای چند سال اخیر، پذیرش در دورهی دوم بر اساس رشتهی انتخابی انجام میشود، یعنی انتخاب اولویتها هم بخشی از نتیجه است.
از آنها خواستم این سه مورد را بنویسند. پدر زیر اولی خط کشید و گفت: «معدل ما که ۱۹ نیست.» همینجا مشخص شد اولین کار، نه درسخواندن بیشتر، بلکه بررسی دقیق شرایط ورود بود؛ چیزی که اگر دیرتر کشف میشد، یک سال تلاش را بینتیجه میگذاشت.
وقتی عدد دیگر معیار نبود، باید یک معیار قابلپیگیری جایش میگذاشتیم. سه سؤال را برایشان نوشتم:
● روند رتبهی دانشآموز در آزمونهای آزمایشی چگونه است؟ (روند چند آزمون، نه یک آزمون)
● کدام بخش آزمون بیشترین امتیاز را از دست میدهد و آیا آن بخش قابلبهبود است؟
● اولویتهای انتخابی ما با وضعیت واقعیمان همخوان است یا فقط آرزوست؟
مادر بعد از خواندن این سؤالها گفت: «اولین بار است حس میکنم یک چیزی دست خودمان است.» فکر میکنم این مهمترین نتیجهی آن جلسه بود: تبدیل یک نگرانی مبهم به چند سؤال مشخص.
رقبا، سختی آزمون و ظرفیتها در اختیار شما نیستند. اما اینها هستند:
● بررسی دقیق شرایط ورود از روی دفترچهی رسمی، بهمحض انتشار
● پیگیری رتبه و روند در آزمونهای آزمایشی، نه فقط نمره
● تحلیل خطاها و رفع نقاط ضعف مشخص
● انتخاب واقعبینانهی اولویتها
● حفظ آرامش و برنامهی پایدار در طول سال
ملاک قبولی در تیزهوشان یک درصد یا نمرهی ثابت نیست؛ ترکیبی از شرط ورود، رتبهی شما در میان داوطلبان و ظرفیت اولویتهایی است که انتخاب کردهاید. این را میتوان یک خبر ناخوشایند دید، اما میتوان دید که دستکم چند بخش از آن، کاملاً در اختیار خود شماست.
شما هم از این سؤال شنیدهاید یا خودتان پرسیدهاید؟ چه جوابی گرفتید؟ برایم در نظرات بنویسید.
برای بررسی کاملتر شرایط و جزئیات این موضوع، مقالهی شرایط قبولی در آزمون تیزهوشان نهم به دهم را در سایتم بخوانید.
آرمین کللر
مدرس شیمی و علوم نهم تیزهوشان و مشاور تحصیلی
پشتیبانی و مشاوره: ۰۹۳۶۳۴۹۳۱۷۹